Rapport5/31/2020的目錄

Suid-Afrikaners leef in vrees vir die koronavirus en, selfs al word die inperking môre heeltemal opgeskort, sal hulle voortgaan om alles moontlik te doen om te keer dat hulle siek word. Dit is een van die belangrikste bevindings van Rapport en City Press se tweede Covid-19-peiling wat pas afgehandel is. Dié bevinding behoort goeie nuus te wees vir wetenskaplikes wat waarsku dat “nie-farmaseutiese ingrypings” – soos hande was en sosiale distansiëring – die enigste manier is om die virus te stuit. (Lees die onderhoud met prof. Glenda Gray op bl. 10). Dis egter slegte nuus vir dié sektore van die ekonomie waar sosiale distansiëring baie moeilik of onmoontlik is – soos haarkappers, restaurante en die vermaaklikheidsbedryf. Ekonome vrees dat dit nog etlike maande kan duur voordat hierdie sektore van die…

Dit gaan onmoontlik wees om vanjaar die eiendomsklousule in die Grondwet te wysig en vir onteiening sonder vergoeding voorsiening te maak. Die ad hoc-komitee wat die wysiging moet opstel, het Vrydag amptelik ontbind sonder dat hy sy werk kon klaarmaak. Die komitee, onder voorsitterskap van dr. Mathole Motshekga, moes voor einde Mei ’n nuwe voorgestelde weergawe van art. 25 van die Grondwet aan die parlement voorlê, maar kon dit weens die Covid-19-krisis nie doen nie. En met sprake dat die munisipale verkiesing wat aanstaande jaar moet plaasvind, dalk ook uitgestel sal moet word weens die pandemie, het die dringendheid van die wysiging soos mis voor die son verdwyn. ‘Die hele proses was ’n verkiesingsfoefie.’ Die komitee sou Woensdag op die eerste virtuele sitting van die Nasionale Vergadering vra dat sy…

Die regering sal deurgaans monitor of die sogenaamde Covid-19-brandpunte moet terugskuif na vlak 4 van die inperking. Dr. Zweli Mkhize, minister van gesondheid, het Vrydagaand op ’n nuuskonferensie aangedui sy departement monitor die brandpunte – distriks- en metromunisipaliteite wat meer as vyf aktiewe Covid-gevalle per 100 000 mense het – daagliks. Hy hoop elke distrik se vlak van inperking hoef eers elke twee weke hersien te word. “Ons is besig om meganismes in brandpunte in te stel sodat ons beter ingrypings daar kan doen,” het Mkhize bygevoeg. Multidissiplinêre gesondheidspanne, wat die Kubaanse medici insluit, sal by brandpunte ontplooi word om die verdere verspreiding van die virus te keer. Dr. Lwazi Manzi, Mkhize se woordvoerder, het die afgelope week bevestig teen 14 Junie kan die onderskeie distrikte in die land op…

Die Indiese Bank of Baroda wat aanvanklik by die Guptas gestaan het toe die ander banke hulle die deur gewys het, probeer nou die sente bymekaar krap van die geld wat hy uitgeleen het. Die bank het nou ’n bevel in die hooggeregshof in Pretoria gekry wat die Gupta-beheerde IT-maatskappy Annex Distribution voorlopig bankrot verklaar. Ronica Ragavan, direkteur van Annex, het in hofstukke erken hulle het nie ’n sent van hul oortrokke bankrekeningskuld aan die Bank of Baroda terugbetaal nie. Dis omdat die onderneming stilgestaan het nadat banke hul bande met Gupta-maatskappye verbreek het, sê Ragavan. Die hof het die voorlopige likwidasie toegestaan en die saak uitgestel tot 1 September, wanneer beslis word of Annex finaal gelikwideer moet word. Baroda, wat 16 werknemers in Suid-Afrika gehad het, het in Februarie…

Omgewingsbewustes se bloed kook oor voorgestelde wetswysigings wat ten doel het om wildsvleis op dieselfde wyse as ander vleis te reguleer. Die groep Animal Rights Activists voer aan die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling probeer om wilde diere soos renosters, olifante, seekoeie en waterbuffels met die wetswysigings te “kommersialiseer” soos bees- en skaapvleis. Die departement ontken dit ten sterkste en sê weens ’n skuiwergat in die wet word wildsvleis tans nie voldoende gereguleer nie. Die departement sê die bestaande Wet op Vleisgesondheid is slegs van toepassing op diere wat in die wet gelys word en enige dier wat nie gelys word nie, word nie deur die wet gedek nie. “Die implikasie hiervan is dat sulke diere geslag kan word sonder enige regulatoriese toesig.” Die beplande wetswysiging brei die…

Verbruikersklagtes oor versekeraars wat nie wil uitbetaal vir skade aan huishoudelike toestelle weens kragstuwings nie, het verlede jaar skerp toegeneem. Die ombud vir korttermynversekering sê in 2018 het 3% van klagtes oor huisinhoud met kragstuwings verband gehou. In 2019 was dit 6%. Luidens die ombud se 2019-jaarver-slag, wat die afgelope week bekend gestel is, is die toename grootliks die gevolg van beurtkrag en kragonderbrekings en die kragstuwings wat volg wanneer die kragtoevoer herstel word. Edite Teixeira-McKinnon, uitvoerende hoof van die korttermynombud, waarsku baie versekeringsprodukte vir huisinhoud sluit skade weens die kragstuwings uit. Verbruikers moet hulle vergewis van die voorwaardes van hul polisse en met hul makelaars praat om te verseker hulle het dekking om waardevolle items wat weens beurtkrag beskadig word te vervang of te herstel. Klagtes oor huisinhoud het…

Die ombudsman vir langtermynversekering verwag vanjaar meer klagtes as in 2019 weens eise wat met Covid-19 te doen het. In 2019 is meer as R200 miljoen in enkelbedrae vir verbruikers teruggekry. Dit kom neer op ’n uitbetaling van sowat R900 000 vir elke werkdag van die jaar, het regter Ron McLaren, die ombudsman, die afgelope week met die publikasie van die ombud se 2019-jaarverslag gesê. ’n Bykomende R874 286 is as vergoeding aan verbruikers toegeken weens swak diens deur versekeraars. Verlede jaar het die kantoor 11 915 geskrewe versoeke vir hulp ontvang. Van die net meer as 6 100 geldige klagtes is 3 558 afgehandel en net meer as 34% daarvan is ten volle of deels ten gunste van klaers opgelos. Tot dusver vanjaar is 1 786 geldige klagtes ontvang,…

Matriekseuns wat daaraan dink om volgende jaar hul skooljaar te herhaal ter wille van groter blootstelling om beroepsrugby te speel, moet mooi dink, want die talentsoekers kyk al van die seuns se gr. 11-jaar af na die uitsoekspelers. Jonathan Mokuena, voormalige afrigter van die NWU-Pukke en oud-Leeu-speler, sê hy kan verstaan waarom jong rugbyspelers dit oorweeg om hul skooljaar oor te doen nadat die Covid-19-pandemie skolerugby vir die jaar tot niet gemaak het. Weens die min blootstelling wat die seuns kon kry, is daar by sommige talentvolles ’n begeerte om hul skooljaar te herhaal vir groter blootstelling wanneer unies en universiteite die skape van die bokke skei. Mokuena, wat groot sukses as Varsitybeker-afrigter by NWU-Pukke behaal het, sê egter seuns word reeds van ’n jong ouderdom geoormerk deur talentwerwers en…

Bêre die gholfstokke, die tennisrakette en die branderplanke. As jy nie ’n beroepsatleet is nie, is sport ingevolge vlak 3 van die land se inperkingsregulasies jou steeds nie beskore nie. Ondanks pleidooie van sportfederasies dat Jan Alleman weer toegelaat word om sport te beoefen, het die minister van sport, Nathi Mthethwa, daardie deur gister toegehou. Diegene wat sport vir ontspanning beoefen – daardie mense wat basies die sportbedryf met ledegeld en deelnemersgeld be-fonds – mag dus steeds nie hul stokperdjies hervat nie. Mthethwa het bloot herhaal wat reeds Donderdag deur die nasionale Covid-19-bevelsraad (NCCC) gepubliseer is: Dat beroepsatlete in sowel nie-kontakas kontaksporte kan terugkeer na die oefenveld en wedstryde in nie-kontaksportsoorte mag her-vat, sonder toeskouers. Vir wedstryde moet daar egter by Mthethwa toestemming gekry word. Vir die land se professionele…

Die salaristwis tussen die Boland Rugbyunie (BRU) en sy spelers het die afgelope week verdiep met Ivan Pekeur, BRU-president, wat volhou slegs een speler is deur die unie gekontrakteer. Volgens Pekeur het die 12 spelers wat op hul salarisse aandring, geen geldige kontrakte nie. ’n Hoë amptenaar in die administrasie van die BRU het in ’n skrywe aan die spelers na die situasie as ’n “deurmekaarspul” verwys. Boland het nou tot Dinsdag om antwoorde te verskaf aan die spelersvakbond MyPlayers. ‘Boland het die beste klubkompetisie in die land’ Die Boland-spelers eis hul salarisse wat nie vir Maart, April en Mei betaal is nie. Die spelers se vervoergeld vir Februarie is volgens hulle ook nog uitstaande. Die BRU en die spelers sal Dinsdag vergader om die twis te bespreek. MyPlayers meen…

Die Sanzaar-alliansie kan ’n Covid-19-slagoffer word met Suid-Afrika wat met sy top-rugbyspanne na die Noordelike Halfrond trek. Die lang vennootskap tussen Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië, met Argentinië as die jongste vennoot, is klaarblyklik op Superrugby-vlak kapoet nadat Covid-19 se ontwrigting van rugby die wig tussen Suid-Afrika en sy vennote net dieper ingedryf het. Die Stormers, Bulle, Leeus en Haaie kan na verneem word reeds volgende jaar of in 2022 deel van die Pro14-reeks word. Op die laatste sal die skuif in 2023 gebeur. Twee ingeligtes wat hoë poste in franchises in Suid-Afrikaanse rugby beklee, het aan Rapport gesê hulle berei hulle voor om reeds van volgende jaar af in ’n vergrote Pro14-reeks te speel. “Ek dink byna die besluit dat al ons Suid-Afrikaanse spanne volgende jaar in die Pro14 speel,…

Jeffrey Epstein: Filthy Rich. Regisseur: Lisa Bryant. Sommige dokumentêre kan ’n mens vraatkyk met skaars ’n badkamerbesoek tussenin. Indien alkohol vandag reeds vryelik beskikbaar was, sou hierdie reeks jou kort-kort na ’n vertroostende sopie laat gryp het om die senuwees te kalmeer. Want waar Harvey Weinstein aktrises gewetenloos gemolesteer het en die kyker se koors telkens laat styg het, voel die kyker naar, ontstoke en oorweldig deur woede oor wat hiér gebeur het. Moet net nie jou temperatuur by ’n winkel laat meet nadat jy hierdeur gesit het nie, want dit kan dalk ver bo 38 °C wees. Met kliniese presiesheid (soms ’n bietjie te lank en herhalend) verduidelik die regisseur hoe die miljardêr-pierewaaier en sake-man Jeffrey Epstein nie alleen miljarde dollars gewas en gesteel het nie, maar ’n swetterjoel…

My kunstenaarsvriend Ryno Eksteen stuur die afgelope week vir my ’n uittreksel uit Audrey Blignault se Die rooi granaat: “Ja sowaar, daar sit sy op die voorstoep, ons ma, van kop tot toon in rooi geklee, luisterryk, statig, ontsagwekkend soos ’n Ou-Testamentiese priesteres. In die loop van die afgelope vyf jaar het sy haar seun verloor, haar man en toe haar skoonseun vir wie sy ook baie lief was. Twee keer was sy self so siek dat die dokters net hul koppe geskud het as ons vra of sy weer sal kan loop. Vier jaar lank woon sy nou al alleen in haar huis, met Kotie, haar getroue metgesel, en Lenie, haar bediende. En nou op die winteroggend wag sy haar kinders op die voorstoep in, aangetrek vir die geleentheid…

■ Die kenner van aansteeklike siektes en Covid-19-navorser prof. Anton Carel Stoltz is Woensdagaand oorlede na komplikasie tydens ’n operasie. Hy was 59. Stoltz, wat verbonde was aan Tukkies, se dood word as ’n terugslag vir Suid-Afrikaanse navorsing oor die pandemie beskou. As jong student het hy met sy meestersgraad in biochemie op malaria gefokus. Daarna het hy medisyne studeer en tydens sy M.Med (interne geneeskunde) het hy in België navorsing gedoen in die wêreldberoemde laboratorium van prof. Johan Grooten in Gent. ■ Die Amerikaanse skrywer en Vigs-aktivis Larry Kramer is op 82 in New York aan longontsteking dood. Die skrywer Susan Sontag het na hom verwys as een van Amerika se kosbaarste opstokers en hy sal veral onthou word vir sy toneelstuk The Normal Heart wat oor die taboes…

Die president het onlangs aangekondig dat werklose volwassenes ’n subsidie van R350 per maand van die staat gaan ontvang. Die toelae sal vir ses maande betaal word en jy kom slegs in aanmerking as jy geen ander staatshulp van die regering ontvang nie. Hoewel daar geen twyfel bestaan dat Suid-Afrika se werkloses dit nodig het nie, moet die langtermyngevolge ook oorweeg word. Die regering se finansies is in ’n ernstige toestand, met die Suid-Afrikaanse Inkomstediens wat in Februarie die fiskale tekort in die huidige geldjaar op R250 miljard geraam het. Reeds voor die inperking was daar meer as 10,3 miljoen werkloses (volgens die uitgebreide definisie). Die nuwe toelae verteenwoordig ’n potensiële uitgawe van meer as R21 miljard (hoewel elke werklose natuurlik nie daarvoor kwalifiseer nie). Die inperking self het egter…

Gerhard van der Merwe, Potchefstroom, skryf: Die regering se klem op die pas ontdekte “foutlyne” in die ekonomie is verstommend. Die feit dat hulle be-weer dat hierdie foutlyne deur die Covid-19 pandemie blootgelê is, bevestig dat die ANC-elite totaal uit voeling met die werklikheid is. Talle mense wys jare reeds daarop dat die ANC se maatskaplike en ekonomiese beleidsrigtings vernietigende gevolge vir die land inhou. Veral die fokus op talle sosialistiese programme en die gevolge van ongebreidelde regstellende aksie en swart ekonomiese bemagtiging wat die ANC met die steun van die DA en EFF deurgevoer het, was ’n resep vir ’n ramp. Tog is daar hoop, met regdenkende Suid-Afrikaners oor die spektrum heen wat besef dat hulle grootliks op hulself aangewese is, en begin om mekaar op kreatiewe, praktiese wyses…

draghoender s.nw. Niksbeduidende persoon. Opgeteken in Swellendam en Namakwaland.– Woordeboek van die Afrikaanse Taal. Hoofredakteur: W.F. Botha. Soms is daar ’n neerhalende arrogansie onder sommiges hier doer aan die suidpunt van ’n vergete kontinent. Dit manifesteer op verskeie maniere in ons taal, joernalistiek en letterkunde. Jy moet hoofsaaklik ’n suiwer Afrikaans praat – kontreitaal word as fraai en outyds afgemaak, daarom het Afrikaans baie van sy kosbare idiomatiese uitdrukkings verloor. Om nie eens van Kaaps te praat nie. Daar is mense wat protesteer dat niemand so praat nie, so hoekom moet daar so geskryf word. Hulle dink dié taalgebruikers is draghoenders. Dit is ’n tipe pedantiese hubris wat die kraal dig wil hou en alles wat nie inpas in ’n eng norm nie, weg wil hou. ’n Ander verskynsel is…

Die vrees vir Covid-19 kou aan die ouers van byna twee miljoen kinders wat moet teruggaan skool toe. En aan die onderwysers. En aan die derduisende werkendes wat ná twee maande van inperking weer by die winkel of kantoor of fabriek moet aanmeld ingevolge die vlak 3-regulasies. Die meeste mense wat deelgeneem het aan Rapport en City Press se tweede Covid-peiling sê hulle is te bang om hul hare te laat sny of om vriende en familie te besoek. Hulle sal dit nie doen nie, selfs al was daar geen inperking nie. Om bang te wees om Covid-19 op te doen, of om dit aan jou geliefdes oor te dra, is geen irrasionele vrees nie. Ons het immers almal gesien hoe die virus die gesondheidstelsel in welaf lande en stede…

Covid-19 kan 2021 se munisipale verkiesing kelder. Die Grondwet sal dalk selfs gewysig moet word om dit tot 2022 uit te stel, sê twee opposisiepartye. Maar skuif na 2024 om saam te val met die volgende nasionale en provinsiale verkiesings? Aikôna, sê feitlik almal, want die stand van die munisipaliteite is net te beroerd. Cope meen verder elektroniese verkiesings is dalk deel van die “nuwe normaal”, mits dit geleidelik ingevoer word en genoeg opleiding betyds geskied. Cope en die ACDP sê die munisipale verkiesing kan selfs in 2022 plaasvind mits die Grondwet gewysig word. Dit moet egter ’n eenmalige stap wees, sê Grant Haskin, die ACDP se verkiesingsbestuurder. Die volgende munisipale verkiesing moet drie maande voor of ná 3 Augustus (die datum van die 2016-verkiesing) gehou word – wetlik dus…

Banke kan in die volgende paar maande met al hoe meer slegte skuld opgeskeep sit, in die versekeringsektor kan al meer polisse verval weens niebetaling en hoër eise sal kom vir onder meer sakeonderbreking, inkomstebeskerming en sterftes. Voorts word ál groter onttrekkings uit beleggingsfondse verwag soos mense swaar kry in die Covid-19-krisis, sê die Suid-Afrikaanse Reserwebank (SARB). Dít is die druk wat die epidemie op die finansiële stelsel plaas, met groter risiko’s vir finansiële stabiliteit en druk op die winsgewendheid van banke en instellings soos versekeringsmaatskappye, lui die SARB se verslag oor finansiële stabiliteit wat die afgelope week gepubliseer is. Volgens die SARB het banke verliese aangeteken met finansiële bates wat waarde inboet. Lenings wat 90 dae of langer agterstallig is, gaan toeneem soos verbruikers en ondernemings sukkel in ’n…

Raad met jou rande Die nasionale tesourie het goedkeuring gegee dat mense wat ’n pensioeninkomste uit ’n lewende annuïteit verdien hul onttrekkingspersentasie kan wysig. Dit is ’n tydelike toegewing en geld tot einde September vanjaar. Pasop dat jy nie jou aftreekapitaal uitput net om vir Jan Taks meer geld te gee nie. Ek hoor baie opgewondenheid hieroor van sommiges, so laat ek maar die ou wees wat die partytjie bederf. Dink mooi voor jy dit doen. Die doel is om finansiële verligting te bring vir mense wat swaar kry tydens hierdie moeilike dae met die stryd teen Covid-19. En daarby gesê, danksy ook die ANC-regering se onverskillige beleid van verskroeide aarde in die hantering daarvan. Jy kan nou buiten die toegelate eenmalige, jaarlikse wysiging van jou onttrekkingspersentasie jou onttrekkingskoers verander…

Roger skuif verby Messi Die Switserse maestro Roger Federer is die eerste tennisspeler wat deur Forbes as die hoogs betaalde sportman aangewys is nadat hy Lionel Messi, die Argentynse sokkerster, uit die voorste posisie geskuif het. Federer (38) het vier plekke geklim nadat hy verlede jaar sowat R1,86 miljard (£86,2 miljoen) verdien het. In die tweede plek is Cristiano Ronaldo met R1,84 miljard (£85 miljoen) gevolg deur Messi met R1,82 miljard (£84 miljoen). Die Amerikaanse basketbalspeler LeBron James is vyfde op die lys met sowat R1,54 miljard, Tyson Fury is 11de met R1,001 miljard en Lewis Hamilton 13de met ’n verdienste van R947 miljoen. Naomi Osaka is 29ste op die lys en die hoogs betaalde vrou. – Reuters Windies toer na Engeland Die Wes-Indiese krieketbase het die voorlopige jawoord gegee…

Wilfred Cupido se naam is verewig in die geskiedenis, as die eerste speler van kleur wat in ’n eindstryd om die Curriebeker gespeel het. Maar dis nie al waaroor dié eertydse breker kan breëbors loop nie. Hy was ook die enigste Suid-Afrikaanse speler van sy tyd – die tydperk van isolasie – wat op die tydskrif Rugby World se voorblad was. Toe hy in 1983 as ’n 23-jarige in ’n feeswedstryd ter viering van die WP-unie se eeufeesjaar op Nuweland teen ’n paar gesoute toetssterre gespeel het, het Cupido se senuwees effe op hol met hom gegaan. Maar behalwe dat die SA Presidentspan met 37-35 teen die Wêreld XV-tal geseëvier het, het Cupido kort daarna op die gesaghebbende rugbytydskrif Rugby World se voorblad verskyn. Op dié aksiefoto in die Septemberuitgawe…

Die nasionale keurder Peter Jooste is weer in die WP-sakevleuel se direksie aangestel. Jooste het vroeër aan die direksie onttrek nadat hy die WPRU-presidentsverkiesing teen Zelt Marais verloor het. Die besluit van Junaid Moerat om aansoek te doen om die pos van uitvoerende hoof van WP Rugby, het ’n vakature in die direksie geskep en Jooste is as ’n alternatiewe direkteur weer aangestel. Marais het aan Rapport gesê die werwing van ’n uitvoerende hoof is onbepaald uitgestel weens die Covid-19-krisis. “Mnr. Moerat sal waarskynlik sy posisie weer opneem by die volgende raadsvergadering.”…

Op Showmax Om Afrikadag te vier, bied Show-max skaars en bekroonde rolprente uit Afrika aan wat jy van hierdie week slegs op hierdie stromingsdiens kan kry. Een van die mees veelbesproke is A United Kingdom (2016) wat gaan oor die koning van die destydse Betsjoeanaland, sir Seretse Khama, (David Oyelowo), wat dit “gewaag” het om met ’n wit Britse vrou, Ruth Williams (Rosamund Pike), te trou. Die ophef in sy land en hoe daar teen haar gediskrimineer is, word kragtig en met ’n onderspeelde verbystering deur die regisseur, Amma Asante, uitgebeeld. Die invloed wat dit op Khama se suster gehad het, word ook belig. Dié rol word vertolk deur Suid-Afrika se Terry Pheto, wat vir ’n Britse prys as beste byspeler benoem is. Kyk hierna. Cairo Station (1958) uit Egipte…

Voel dit, met jou spruite by die huis wat jy tuis moet probeer onderrig tussen jou gewone en huiswerk deur, of jou “pierinkie melk kantel”, soos my oorlede Ouma altyd gesê het? Jy is nié alleen nie. Selfs glanspersoonlikhede sukkel. Die inperking in talle lande het hulle ook gedwing om hul kinders tuis te help met skoolwerk. Die resultate is skreeusnaaks. Aktrise Kristen Bell (39), bekend vir haar rolle in Veronica Mars, Bad Moms en The Good Place, het ’n foto op Instagram met haar 14,3 miljoen volgelinge gedeel waarin jy duidelik kan sien dit kry haar ook ’n bietjie onder. Kristen sê by dié foto eenvoudig “tuisonderrig gaan oukei”. Op die foto is haar en die akteur Dax Shepard se kinders, Delta en Lincoln, én die gesinshond besig om…

Die inperking het my ’n connoisseur van my eie humeur gemaak. Ek ken die variëteite van my kwaad wees. Ek kan hulle katalogiseer. Daar is vier strominge. Elk met ’n smaakskema, soos in die “taste wheels” van wynkenners of baristas. Eerstens, die woede wat opgewek word deur politieke sotterny. ’n Vuurwarm boosheid dié, so intens dit roep die ou woorde op: verbolgenheid, toorn, gramskap. Dis skerp, met ’n oproep tot aksie – o, die idiomatiese slange vang . . . Dié woede ervaar ek byvoorbeeld wanneer iemand sê Cyril Ramaphosa lewer briljante toesprake – so asof ons president nie pap oorkom nie, nie verknog is aan die ou clichés nie. Ook wanneer ek vir Lindiwe Zulu in haar Revolution Barbie-uitrusting sien. Tog brand dieselfde furie in my teenoor armageddon-besete kommentators…

Denke en prate uit regeringskringe oor die ekonomie post-Covid is soos daardie kinderspeletjie: hier kiep-kiep, daar kiepkiep, woerts in die hoekie. Die afgelope week het Edward Kieswetter, die grootbaas van die SA Inkomstediens (SAID), ’n bietjie uitgesaai oor die ekonomie ná die pandemie. Die Covid-krisis gee aan Suid-Afrika die geleentheid om die ekonomie te herskep “op ’n wyse wat die onregte van die verlede aanpak en gelyke geleenthede vir almal verseker”, het hy op ’n Investec-webinaar gesê. Daar kan geen sprake wees dat die pre-Covid-status quo herstel kan word nie, aangesien die pandemie “die ongelykhede van die samelewing ontbloot het”. Kan dit die beste wees waarmee dié klaarblyklik begaafde rolspeler vorendag kan kom? Hoekom nie iets sê oor die tesourie se groeiplan vir die ekonomie wat reeds sedert die lente…

Teken in: 087 353 1300. SMS “Rapport” na 31069. Intekenare-navrae: 087 353 1300. (Maandag tot Vrydag: 07:00-16:30. Saterdae, Sondae en openbare vakansiedae: 07:00-11:00.) SMS “diens” na 31069. E-pos: intekenare@media24.com WhatsApp: 087 353 1333 Waar kry ek Rapport? 087 741 3137 Nuuswenke: 011 713 9633 of 021 406 3228 E-pos: nuus@rapport.co.za Klagtes oor stories: Alet Wichmann 011 713 9682.alet@media24.com Redakteur: Waldimar Pelser 011 713 9633 of 021 406 3228 waldimar.pelser@rapport.co.za Nuus- en Sakeredakteur: Erika de Beer 011 713 9633 of nuus@rapport.co.za Sportredakteur: Albert Weideman 011 713 9671 of albert.weideman@rapport.co.za Beleef: Alet Wichmann 011 713 9682 of alet@media24.com Weekliks en briewe: Pieter Malan 021 406 3514 of pmalan@rapport.co.za…

Die regering sê net omdat die inperkingsregulasies “ongerieflik” is, beteken dit nie dis ’n dringende saak wat deur ’n hof oorweeg moet word nie. Boonop, sê die departement van dr. Nkosazana Dlamini-Zuma in hofstukke, is die red van lewens belangriker as enige vryheid van beweging en vryheid om ’n inkomste te kan verdien. “Die swaarkry is tydelik en word verdra deur die samelewing in die algemeen. Die voordele van die inperking oortref die ongemak en swaarkry,” het Avril Williamson, direkteur-generaal in Dlamini-Zuma se departement, die afgelope week in die hooggeregshof in Pretoria aangevoer. Die spreekwoordelike Dawid het Goliat getakel toe die Liberty Fighters Network (LFN) ’n hofaansoek ingedien het om al die inperkingsregulasies tersyde te stel. Die betoë is Donderdag aangehoor en die hof sal na verwagting dié week uitspraak…

Die helfte van alle mense in die land – wit en swart – dink dit is verkeerd van die regering om net hulp te verleen aan ondernemings wat aan die vereistes vir Swart Ekonomiese Bemagtiging (SEB) voldoen. Die steun vir SEB daal verder as mense gevra word of hulle tevrede sal wees as die maatskappy waarvoor hulle werk gediskwalifiseer word vir staatshulp omdat dit nie aan SEB-vereistes voldoen nie. Amper driekwart van alle respondente in ’n Rapport/ City Press-peiling het gesê hulle is gekant daarteen dat staatshulp van sulke maatskappye weerhou word. Dié is een van talle Covid-verwante bevindings in ’n telefoniese meningspeiling wat onder net meer as 600 Suid-Afrikaners gedoen is om die regering se reaksie op die Covid-pandemie te toets. Dis die tweede opname van sy soort die…

“Ma, ek is jammer dat jy op jou eie hierdie aaklige Covid moes beveg. Ek is gebreek. My hele hart is gebreek. Jy het op jou hardste baklei . . . Dankie dat jy geveg het.” Dié hartverskeurende woorde het Norman Slinger (32) geskryf in ’n ode aan sy 66-jarige ma, Lilian, wat Maandag weens komplikasies van Covid-19 gesterf het. Sy was ’n verpleegster en het as vrywilliger by die Sencit Resthaven-tehuis in die Strand gewerk. Norman skryf hy is ook jammer dat hy nie by haar siekbed haar hand kon vashou, saam met haar kon bid, sing en soene en blomme gee nie. “Rus sag,” sluit hy af. Lilian is een van drie mense van die tehuis wat weens die virus gesterf het. Sy het die tehuis se bestuur…

Veral bejaardes m verstaan nie die ko inperking nie. Hulle voel verw nie verstaan hoek liefdes nie meer k nie, sê Lucia Smut kaanse Christelike eniging (ACVV) se bejaardes. “Dis belangrik d of terminale inwo pressief voorkom, kant of hul kinder kan sien en met h praat. “Diegene wat vi pressief of ‘kop on vlerk’ vertoon, wo personeel aangem word daar spesiale met die familie ge reël om mekaar te “Hierdie ‘sien’, waai van die sypa gesprek oor ’n 2 m stand, is soms al w om weer moed te “Hoewel daar gr sie onder inwoner ’n groot deel ook baar dat hul wel in siële fasiliteit is, an hulle nou stoksiela huise gesit het.” Christine Quickf rende hoof van Ba besonder streng ri Covid-19 plaas bui druk op personee…

Die grondeisehof in KwaZulu-Natal het Maandag bevind die regering het “soos ’n vaart op die Titanic” 22 jaar lank voortgebeur met ’n grondeis sonder enige meriete. Die eis van die Mavundulu-gemeenskap oor 28 stukke grond in die New Hanover-distrik tussen Greytown en Pietermaritzburg het ’n regter só ontstel dat hy die eisers se regsverteenwoordigers verbied het om ’n sent vergoeding te ontvang vir die werk wat hulle gedoen het. Regter M.P. Canca het gesê belastingbetalers moet deur die regering vir die eisers se regslui betaal. Die regslui moet alle geld wat hulle reeds ontvang het, terugbetaal. Saak ‘soos vaart op Titanic wat gedoem is’. Canca het ook die minister van grondhervorming beveel om die 25 grondeienaars se regskoste te betaal. Die plase ter sprake is grond wat in 1837 deur…

Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) het alle toetse met die malariamedikasie hidrochlorokien en chlorokien as behandeling teen Covid-19 gestaak weens waarskynlike ernstige newe-effekte. Dié medisynes was een van vier behandelingsopsies in die WGO se internasionale Solidariteit- kliniese toetse. In meer as 40 lande word daar met dié navorsing gekyk na die gebruik van remdesivir (wat ontwikkel is teen Ebola), ’n kombinasie van lopinavir en ritonavir (wat gebruik word teen MIV/ vigs) en interferon, wat die immuunstelsel verander. Suid-Afrika sal binnekort deel vorm van dié kliniese toetse. Pres. Donald Trump van Amerika het vroeër die medikasie se lof besing en ook verklaar hy gebruik dit as profilakse (om te probeer verhoed dat hy die virus opdoen) – tot groot konsternasie van die Amerikaanse gesondheidsowerhede. Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, direkteur-generaal van die WGO, het…

Anders as my ander rubrieke, berus hierdie Libertyn nie op die waarheid nie en enige ooreenkoms met die werklikheid is bloot toevallig. Daarbenewens moet dit nie vir ’n nanosekonde beskou word as ’n erkenning in die meedoen van enige onwettig optrede nie. Hier gaan ons: Sy onderneming is al dekades lank aan die gang, maar sedert die grendeltyd doen oom Stappies van Rowwekliplaan besonder flink sake. Oom Stappies se spesialiteit is brandewyn – die máák, en uiteraard by geleentheid, die drink daarvan. En ons praat nie van sommer enige soort brandewyn nie; jy kan kies tussen vyf, tien of selfs 20 jaar, en vir spesiale geleenthede kan jy selfs ietsie ouer bestel. Het jy jou keuse gemaak, plaas jy in die oggend jou bestelling en teen laatmiddag is jou bottel…

As die toerismebedryf in Suid-Afrika eers teen die einde van die jaar toegelaat word om sake te doen, kan die bedryf hom maar regmaak vir meer as een miljoen verlore poste. Só sê Tshifhiwa Tshivhengwa, uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse toerismesakeraad (TBCSA). “Ons het aan die president gesê as dit so is dat die toerismesektor eers tussen Oktober en November open, 600 000 regstreekse poste sal verdwyn, plus 500 000 werkgeleenthede in die sektore wat met die toerismebedryf sake doen,” het Tshivhengwa gesê. In die eerste maand van in-perking het meer as 80 000 werknemers in die toerismesektor by die Covid-19-Tersskema aansoek gedoen om vergoeding en in Junie sal die getal na verwagting tot meer as 300 000 toeneem. Die departement van toerisme het sy strategiese plan vir die jaar…

Toe hy aan die einde van 2017 hoor Robert du Preez jr. sluit hom in 2018 by die Haaie aan, was Curwin Bosch so effens bekommerd. Nie omdat Bosch bang is vir mededinging om die nr. 10-trui nie, maar omdat Du Preez se pa met dieselfde naam die Haaie se afrigter was. Bosch se voorgevoel is reg bewys. Nadat hy in 2017 as Die Volgende Grote van Suid-Afrikaanse rugby gesien is, is sy loopbaan twee jaar lank deur “onregverdige spankeuses” uit die snelbaan gedwing. “Ek het duidelik vir coach Rob en die afrigtingspan gesê ek het geen probleem dat hy kom nie, solank die beleid met die kies van die span regverdig bly. “Dis al wat ek gevra het. Maar as jy my nou vra, was dit glad nie regverdig…

Shaun Adendorff, oud-flank van die Junior Springbokke, voel hy het as speler nou lank genoeg aan die agterste speen gesuig nadat “sekere mense” sy rugbypad boontoe versper het Dié oud-Blou Bul, wat by 2012 se Junior Wêreldbekertoernooi saam met Jan Serfontein as Speler van die Toernooi benoem is nadat die Junior Bokke die toernooi gewen het, het van Super-rugby en Springbok-glorie gedroom. Maar Adendorff se loopbaan het by die Bulle in ’n amperse doodloopstraat geëindig. Hy is Frankryk toe waar hy die afgelope twee seisoene in die Franse tweede liga (ProD2) vir Aurillac gespeel het. Nou hoop hy om ’n kans in die Engelse Premierliga te kry nadat hy met die Northampton Saints begin onderhandel het. Die 27-jarige Adendorf is getroud met Kelly en het drie kinders, Maximus (4), Thorson…

Krieketspelers kan moontlik eers individueel weer begin oefen voordat daar stelselmatig na spanoefeninge teruggekeer sal word. Volgens ’n brief wat die Suid-Afrikaanse Krieketspelersvereniging (Saca) aan spelers gestuur het, is dít een van die maatreëls wat Krieket Suid-Afrika (KSA) se Covid-19-stuurkomitee oorweeg in sy protokolle oor die terugkeer tot die oefenveld. Nathi Mthethwa, minister van sport, kuns en kultuur, het gister gepraat oor die regulasies op vlak 3 van die nasionale inperking, wat môre begin. Beroepsportspanne mag onder streng voorwaardes weer begin oefen en wedstryde in nie-kontaksporte mag sonder toeskouers her-vat. KSA verwelkom die aankondiging, maar krieket sal nie onmiddellik weer volstoom hervat word nie. “Dit is ’n groot hupstoot vir die bedryfskant van ons krieket. Ons is in voortdurende gesprek met die departement van sport en ontspanning en die minister…

Afrigters is deesdae veels te geneig om ander afrigters na te boots eerder as om hul eie stempel as afrigters op die span af te druk. “Hulle het al vergeet hoe om af te rig,” het die voormalige Springbok-breier Peter de Villiers die afgelope week op ’n webinaar gesê. De Villiers was een van verskeie plaaslike en oorsese afrigters wat deur die sportwetenskaplike dr. Wilbur Kraak genooi is om aan die bespreking deel te neem. “Ek sien dit het ’n neiging geword in ons spel. Ons boots deesdae te veel na wat ander afrigters doen. Ons weet nie meer hoe om af te rig nie,” sê De Villiers, wat die Bokke in 2009 tot ’n reekssege oor die Britse en Ierse Leeus gebrei het. “Waar mense fouteer, is dat hulle…

Die Engelse digter-filosoof Samuel Taylor Coleridge het geskryf: “As jy jouself in ’n droom in die paradys bevind en ’n blom in die hand gestop word as ’n gelofte dat jou siel regtig daar was, en jy vind dieselfde blom in jou hand as jy wakker word – ai, wat dan?” Dit is een van die aanhalings wat jy met die instap by The Museum of Innocence in die Çukurcuma-buurt in Istanbul, Turkye, lees. Dié museum is geskoei op die gelyknamige roman van die Turkse skrywer Orhan Pamuk. Hy het self verklaar dat dit vir hom gevoel het of ’n djin (’n bonatuurlike wese uit die Arabiese/Islamitiese mitologie) hom geïnspireer het om die museum tot stand te bring. Pamuk se gelyknamige novelle, wat van 1975 tot 1985 afspeel, handel oor…

Oor die wêreld heen het inperkingstye op ’n vreemde manier gelei tot die geboorte van kreatiewe kunsidees. Daar is gesing op balkonne, aanlyn konserte gehou en fotoprojekte oor rekenaarskerms en in tuine geskep. In Rome het Cinema da Casa grepe uit geliefde rolprente op woonstelblokke in die Triëst-Salario-woonbuurt geprojekteer. In Seepunt, Kaapstad, het inwoners op vlak 5 saans “Nkosi Sikelel’ iAfrika” vanaf hul eie balkonne saamgesing. Op 12 April het 31 miljoen mense na Andrea Bocelli, die 61-jarige blinde Italiaanse tenoor, geluister waar hy weerloosmoedig vanuit ’n verlate katedraal van Milaan gesing het. Plaaslik het Dirk Badenhorst, stigtersdirekteur van die Suid-Afrikaanse Internasionale Balletkompetisie (SAIBC), onlangs balletonderwysers gevra om videogrepe van kinders wat steeds tydens inperking dans, in te stuur. Meer as 200 videos van oor Afrika heen het hom bereik…

Trouble. Met die stemme van Lucy Hale en Big Sean. Regisseur: Kevin Johnson. Jou spruite wil dalk nie weer deur The Lion King sit nie. Trouble val nie in daardie kategorie nie, maar dit sal verveelde ogies vir 90 minute laat uitpeul. Trouble is ’n onnutsige, selfsugtige brakkie wat in moeilike situasies beland en baie spoedhobbels teëkom. Maar om sy hondelewetjie verder te kompliseer, moet hy ook vir stout kinders wegkruip. Niks besonders nie, maar kinders kan uitbundig lag. Op BoxOffice. The Lovebirds. Met Issa Rae en Kumail Nanjiani. Regisseur: Michael Showalter Praat van ’n tor wat in die drinkwater val! ’n Romantiese komedie wat goed begin, rondomtalie tot ’n slapstick-beslommernis wat jou ná 20 minute gewelddadig na ’n ander kanaal kan laat soek. Dit gaan oor ’n bekkige paartjie…

Volgens statistieke van die Suid-Afrikaanse Depressie-en-Angsgroep (Sadag) het voorvalle van depressie, angs en selfdood toegeneem sedert die staat van inperking se begin. Eensaamheid en isolasie is ’n herhalende tema onder die inbellers. Dit kan negatiewe gevolge vir geestesgesondheid inhou. Wees pront en praat openhartig oor selfdood wanneer jy dink iemand oorweeg dit. Maar wees ook gewillig om te luister. Laat die persoon sy gevoelens uitdruk en wees ontvanklik vir alle gevoelens, sonder om te oordeel. Moenie debatteer of selfdood reg of verkeerd is nie; moenie preek oor die waarde van ’n lewe nie. Raak betrokke en wees beskikbaar om te luister. Moet nooit iemand uitdaag om selfdood te pleeg nie en moet nooit geskok wees as iemand hierdie gedagtes met jou deel nie. Dit sal ’n wig tussen julle dryf…

Op 15 Mei moes uitbetalings van die R350-toelaag vir werkloses begin. Twee weke later is net tien betaal. Hoekom? Dis interessant hoe mense altyd die glas as halfleeg sien. Ons moes eers toets of die stelsel werk. Hoekom neem dit drie weke om die stelsel te toets? Want dis ’n nuwe stelsel wat ons spesifiek moes ontwikkel vir dié Covid-19-toelaag. Weens die in-perking was ons kantore lank toe, ons wou verhoed dat nuwe Sassa-gebruikers én die oues wat gewone toelaes kry, in massas daar opdaag. Daar is in elk geval nou lang rye gefrustreerde mense buite Sassa-kantore weens die vertragings met die R350-toelaag? Mense het nie verstaan die R350-toelaag word anders, aanlyn, gehanteer nie. Boonop was daar tydens vlak 4 net ’n derde van ons personeel by die kantore. Is…

In sy onlangse rubriek op hierdie blaaie spreek R.W. Johnson kritiek uit teen my argument dat Suid-Afrika onmiddellik alle internasionale betaling van rente, dividende of winste aan die Bretton Woods-instellings staak. Johnson is verkeerd, en hy mislei lesers herhaaldelik oor die aard van die debat oor buitelandse skuldbeleid. Hy is ook oneties in die wyse waarop hy die korrupte “Zupta”-era se finansiering van Eskom en Trans-net beskryf. Hierdie debat moet handel oor die vraag of Suid-Afrika in die komende weke $5 miljard by die Internasionale Monetêre Fonds en ander multilaterale finansiers moet leen of andersyds toenemende skaars buitelandse valuta moet bewaar deur die terugbetaling van ’n veel groter skuldbedrag te weier – skuld wat voorheen teen die belange van die Suid-Afrikaanse bevolking in aangegaan is. Die staat, staatsinstellings en die…

Willie Esterhuyse en Chris Jones, Stellenbosch, skryf: Ons het met (beperkte) waardering kennis geneem van die jongste twee verskonings deur Tafelberg Uitgewers en Media24 na aanleiding van die omstrede boek Die seuns van Bird Island. Alhoewel die regstegniese aspekte rakende hierdie saak belangrik is – veral vir die partye wat deur hierdie boek te na gekom is – kan ons ons uiteraard nie hieroor uitlaat nie. Ons besorgdheid en kommer lê op ʼn ander vlak, naamlik dié van korporatiewe toesig en beheer, soos uiteengesit in die King IV-verslag wat deur Media24 en Naspers onderskryf word. Om daaruit aan te haal: “Aanspreeklikheid kan nie gedelegeer word nie, maar verantwoordelikheid kan gedelegeer word sonder om aanspreeklikheid te delegeer vir daardie gedelegeerde verantwoordelikheid.” Ons vra daarom graag die volgende van die direksie van…

Dr. John Mobbs, Athlone, skryf: Die regering staan totaal ongevoelig teenoor die welsyn van ons skoolgemeenskap met hul aankondiging dat skole môre heropen. Hul besluit is ondeurdag en vol krake en die strategieë en regulasies veroorsaak verwarring en is in baie gevalle onuitvoerbaar. Die koms van Covid-19 en die spoedige sluiting van skole op 18 Maart het vrees by opvoeders, ouers en leerlinge ontlok. Die angs is vererger deur die implementering van die totale inperking van 27 Maart. Almal is bewus van die swak infrastruktuur en oorvol klasse in ons skole. Die vraag is hoe veilig is dit vir opvoeders en leerlinge om nou terug te keer skool toe? Die gemiddelde ouderdom van onderwysers is 43 jaar, wat beteken dat die meeste ernstig siek kan word terwyl baie kinders asimptomaties…

Liesl de Lange, Tzaneen, skryf: Ek was so bly vir die gemmerbierresep in Beleef van 19 April dat ek sommer die volgende dag die bestanddele gaan koop en begin brou het. Tien dae later moes manlief proe aan ’n produk wat geruik het of dit gereed is om te self destruct. Hy moes agterna gaan sit, want vir een wat nie drink nie het die mengsel sy voete bolle gelos. My pa drink wel en hy kry toe die hele mengsel present, maar later bel hy en laat my beloof dat ek noooooit weer gemmerbier sal brou nie. Later kry ek weer die resep, lees dit en besluit om self te gaan kyk na Cooked in the Karoo, die boek waaruit dit kom. En kat se vy! Die resep lees…

Klink of ieman by my hek wil inko. Die hekke is gesluit, wie ko kuier dan inne lock-down? Ek loer deurie blinds en sien twie poelisiemanne trek anne klong wat aan my hek vasklou. Nie een van hulle dra maskers ie. Daas ’n meisie oek involved, ek sien net hoe hop ’n pony-tail soes sy haa liggam tussen die manne druk. Toe ek haa hoo skrie, “los hom” (met resonansie soes ek haar geleer het) erken ek wie sy is en ek’s hie yt my huis yt. Heidi is een vannie matriekstudente wat my dramaklasse doen. Ek kennie die laaitie by my hekkie, ek’s net concerned oo Heidi se veiligheid. “Heidi ko weg daa!” Daai poeliesman pootjie vi arme Heidi dat sy ’n bollamakiesie skiet ennie anne een teargas die…

Ma Bybie Danster is dood. Ma is van Koeboes se karretjiemense van die tyd toe vensters klein was, skaapvelle sag soos borste, en van brood in ’n klei-oond gebak. Die tyd van dans om ’n skermvuur en voetpad loop na Rachelse-wasklip in die Doringrivier. Die dag ná Ma Bybie se dood is Kato Danster vroegoggend op. Sy pak hardebrood in haar knapsak, knoop haar kind op haar rug en die witbok los van die vyeboom, en roep die hond uit die skerm. Sy kyk nie om soos die halfmense toe sy wegloop van Ma Bybie se werf nie. By die Kamiesberge maak sy staning in ’n kol pietsnotte en kook lamsknatertjies. Toe trek sy verder, Soebatsfontein en Rietpoort langs, tot by Maskam wat soos ’n hoender op die Knersvlakte hurk.…

“Bitter daisies” en nog 24 van die beste inskrywings verskyn in die 2020-kortverhaalbundel, Aanhou beweeg en geraas maak, wat saamgestel is deur die keurpaneel, wat vanjaar bestaan het uit die skrywer Valda Jansen, wenner van vanjaar se Jan Rabie en Marjorie Wallace-skrywersbeurs, en die manuskripontwikkelaars en skryfmentors Suzette Kotzé-Myburgh en Madri Victor, wat onlangs aangestel is as fiksieredakteur by Lapa. Die kompetisie het die ruimste prysgeld vir kortverhale in Afrikaans: Die wenner kry R30 000 en die skrywers van die ander 24 verhale R5 000 elk danksy ’n borgskap van Du Toitskloof Wyne. Die bundel kos R250 en is slegs by die US Woordfeeskantoor beskikbaar. Besoek www.woordfees.co.za of stuur ’n e-pos na adminfees@sun.ac.za.…

Die joernalis Hilary Prendini Toffoli se Italiaanse liefdesverhaal Loves and Miracles of Pistola word bemark as historiese fiksie wat die kollig laat val op ’n onbekende deel van ons diverse geskiedenis: Die hoofkarakter, Pistola, is een van sowat 110 jong Italiaanse mans wat in die jare vyftig gewerf is om op die Suid-Afrikaanse Spoorweë te kom werk. Só stel hulle die nasie aan Italiaanse kos bekend, leer Engels en Afrikaans praat, en kap dit uit in die nagklubs van Hillbrow en Sophiatown. Die titel is reeds as e-boek beskikbaar en die papierweergawe verskyn in Oktober. Hou die boekeblad dop vir ’n resensie. Uitgewer: Penguin. Prys: R280. Verlede jaar het de laaste mens (behalwe Rapport se resensent) hoog en laag gesweer hulle het nie – en sal nooit as te nimmer!…