Rapport12/1/2019的目錄

Statistieke Suid-Afrika (SSA), wie se vermoë om betroubare data in te samel en te publiseer die grondslag is van die moderne ekonomie, stuur op “vernietiging” af, waarsku Pali Lehohla, wat tussen 2000 en 2017 statistikus-generaal was. Weens ’n enorme geldtekort is altesame 19,5% (685) van SSA se 3 511 poste al sedert Oktober 2016 vakant, kan Rapport vandag onthul. Onder die poste wat nie gevul is nie, tel meer as 170 sleutelbestuursposte. In altesame 26 sleutelposte is amptenare op ’n waarnemende grondslag aangestel. Hieronder tel vyf van die agt adjunk-direkteurs-generaal (ADG’s) asook die hoofbedryfsbeampte. Só nypend is die geldtekort – SSA het in die 2018-’19-boekjaar sy begroting van R2,27 miljard met sowat R39 miljoen oorskry – dat ’n kernbelangrike opname oor armoede, die Opname oor Uitgawes en Inkomste, verlede jaar…

Gevangenes word mishandel in Suid-Afrika se eerste private gevangenis, die Mangaung-tronk in Bloemfontein, en bewaarders leef in vrees en met gebrekkige ondersteuning. Dit is onder die bewerings in ’n nu-we dokumentêre rolprent wat in Nederland vertoon is. Maar G4S, die internasionale veiligheidsmaatskappy wat die tronk bedryf as lid van ’n konsortium, Bloemfontein Correctional Contracts (BCC), sê hy sal geen mishandeling onder sy dak duld nie. BCC het ’n kontrak van 25 jaar, maar G4S sê op sy webblad hy is nie van plan om verder in korrektiewe dienste in Suid-Afrika te belê nie. Volgens G4S Suid-Afrika het Chris Nissen, kommissaris van die Menseregtekommissie, ná ’n besoek aan die tronk in September gesê dit is ’n “sentrum van uitnemendheid” waar gevangenes menswaardig behandel word. Toe die maksimumveiligheidstronk, met plek vir sowat…

Sowat ’n kwartmiljoen Suid-Afrikaners het teen Vrydag amptelik beswaar aangeteken teen die beplande nasionale gesondheidsversekering (NGV). Terwyl die parlement sê die openbare sessies wat tans onderweg is, is ’n sukses omdat ’n oorweldigende meerderheid die NGV steun, het dié wat op skrif kommentaar gelewer het hul stem dik gemaak. Die getal kommentare blyk selfs meer te wees as oor die hoogs emosionele kwessie van onteiening sonder vergoeding. Met daardie aangeleentheid het 229 857 mense geskrewe kommentaar aan die parlement gestuur. Net uit die inligting wat reeds beskikbaar is, kon Rapport vasstel die NGV ontlok meer reaksie: ■ Solidariteit se voorlegging was reeds in die vorm van hofdokumente en is vergesel van 30 000 handtekeninge wat beswaar aanteken. Die vakbond sê hulle sal beslis die NGV-wetsontwerp in die hof bestry indien…

’n Vrou van Bronkhorstspruit wat Donderdag ’n klagte teen ’n stoei-afrigter van Bronkhorstspruit wou indien nadat die man suggestiewe foto’s van haar seun op sy webblad gepubliseer het, is deur die polisie weggewys. Die ma van ’n 11-jarige wou ’n klag aanhangig maak teen Neville Randall, wat die sogenaamde Fighting Kids-klub op die dorp bedryf. Rapport het die afgelope twee weke berig dat Randall kinders betaal om vir hom (in hul stoeiklere) te poseer in seksueel suggestiewe posisies. Hy verkoop dan hierdie foto’s op sy webblad. Die vrou (haar identiteit word weerhou om haar minderjarige seun te beskerm) het Randall gevra om die foto’s van haar seun van die webblad te verwyder, maar sê hy het nie aan haar versoek voldoen nie. Sy is toe polisie toe. “Die polisie het…

Twee polisiebeamptes van Hopefield aan die Weskus word daarvan beskuldig dat hulle ’n man wat in aanhouding was, vermoor het terwyl sy hande agter sy rug geboei was. Reginald Linnerd (35) is op Sondag 27 Oktober saam met ’n vriend van hom deur twee polisiebeamptes in hegtenis geneem – en dieselfde aand dood aangetref in sy aanhoudingsel. Twee polisiebeamptes, Nigel Sifile (39) en Theron Phatisiwe (39), is van moord en dwarsboming van die gereg aangekla en het Woensdag in die landdroshof op Hopefield verskyn om vir borgtog aansoek te doen. Borgtog is geweier en albei beamptes verskyn weer op 10 Januarie in die hof vir die begin van hul moordverhoor. Peter Lucas, Linnerd se neef, sê die familie soek antwoorde. Volgens Lucas is Linnerd die Sondagmiddag al om 14:00 deur…

Barbara Creecy, minister van omgewingsake, bosbou en visserye vra Suid-Afrikaanse verbruikers om op die volgende maniere te help: 1. Skei jou vullis tuis, wat beteken dat jy nie alles in een asblik weggooi nie. Plastiek, papier, glas, metaal, polistireen en tetra-pak (houers met foelievoerings) kan herwin word. Spoel die houers in skottelgoedwater uit en hou dit apart sodat rommeltrollieversamelaars dit kan verwyder. Andersins kan verbruikers dit op plekke soos winkelsentrums, kerke en skole aflaai wat dié materiale versamel. Moet ook nie organiese materiaal in plastieksakke, wat nie afbreek nie, weggooi nie. 2. Skaf materiaalsakke aan vir jou inkopies. Moenie elke keer plastieksakke koop vir jou kruideniersware nie. 3. Maak jou stem dik as verbruiker. Vra byvoorbeeld vir alternatiewe verpakking as jy ’n wegneemete, soos ’n burger of hoender of selfs…

4 Augustus 2019: Ottis Gibson word as Protea-afrigter gepos; KSA kondig ’n nuwe bestuurstruktuur aan en skep ’n nu-we sleutelpos: direkteur van krieket. 6 Augustus 2019: “Die tussentydse struktuur sal behoue bly totdat vaste aanstellings gemaak kan word, want met sulke prosesse is daar altyd verskeie oponthoude, onderhandelings en besprekings. Ons het dus ’n sperdatum (voor die Engelse toer), maar dit kan gebeur dat ons dalk nie daarby hou nie.” – Thabang Moroe oor, onder meer, die direkteur van krieket-pos. 25 Oktober 2019: Corrie van Zyl, wat as direkteur van krieket waargeneem het, sê aansoeke om dié pos sluit op 31 Oktober: “Die idee is om so gou moontlik ’n aanstelling te maak en daarna om ’n sameroeper van die keurkomitee aan te stel. Van daar af sal die ander…

Suid-Afrikaanse rugby kan deur ’n nuwe geldskok geruk word. Die Cravenweek se voortbestaan is in die gedrang, met volgende jaar se toernooi wat nie sal plaasvind as SA Rugby nie ’n borg vir die aanbied van die skolerugbyweek vind nie. Sonder borge sal die Craven-week vir laerskole ook nie volgende jaar gespeel word nie, terwyl al SA Rugby se ander jeugweke ook “toegemaak” sal word. “Dit is nie ons wens nie, maar dit is die moeilike finansiële werklikheid in die huidige ekonomie,” het ’n woordvoerder van SA Rugby aan Rapport gesê. “Ons praat met ’n paar ondernemings en is vol vertroue om ’n vennoot vir die jeugweke te bevestig.” SA Rugby het geen voorsiening vir die aanbied van die Cravenweke of jeugweke – soos die Akademieweek, Grant Khomo-week vir o.16’s,…

1,62 miljoen t. Die verwagte koringoes vir die 2019-produksieseisoen is 77 010 ton of 4,5% minder as die 1 695 miljoen ton wat tevore geskat is, sê die nasionale oesskattingskomitee in sy vierde produksieskatting vir wintergewasse. Die verwagte produksie in die Wes-Kaap is 666 250 ton (41%), in die Vrystaat 371 200 ton (23%), en in die Noord-Kaap 273 750 ton (17%), sê die komitee in ’n verklaring. Die komitee sal einde Januarie die voorlopige oppervlakte beplant met somergewasse soos mielies, sonneblomsaad en grondbone bekend maak. Die verwagte kommersiële mielieoes vir 2019 word geraam op 11,3 miljoen ton, wat 71 800 ton meer is as die vorige skatting van 11 186 miljoen ton. – Riana de Lange 26 punte Dié vlak van Rand Merchant Bank (RMB) en die Buro vir…

Lewendehawe-agente wat met veilings voortgaan ondanks ’n tydelike verbod om die verspreiding van bek-en-klouseer te keer, kan die rooivleisbedryf sy Chinese mark kos. Suid-Afrika het sommige handelsvennote oortuig dat streng beheermaatreëls bestaan en daarom is hulle nog geneë om Suid-Afrikaanse beesvleis en produkte te ontvang. Een van dié lande is China, wat in die laaste drie maande sowat 10 000 ton beesvleis uit Suid-Afrika ingevoer het, sê Koos van der Ryst, voorsitter van die nasionale Rooivleisprodusente-organisasie (RPO). “As ons die Chinese mark nou verloor, sal dit katastrofies vir die hele rooivleisbedryf wees,” sê Gerhard Schutte, uitvoerende hoof van die RPO. Die jongste uitbreking van beken-klouseer drie weke gelede in Limpopo kan die plaaslike beesvleisbedryf verder knou. Produsente is reeds swaar getref deur ’n verlies aan uitvoer en laer produsentepryse nadat…

Wanneer jy die jawoord gee of vra, verander jou finansiële beplanning dadelik. Daarom wil ek vandag kyk na die besluit oor jou huweliksvoorwaardes. Die huweliksvoorwaardes waarop julle besluit, het ’n regstreekse finansiële gevolg tydens die huwelik, maar ook veral indien julle dalk deur ’n hof eerder as die dood geskei word: ’n Pad wat baie ongelukkig stap, soms met bitter en duur gevolge. Net in breë trekke: Jy trou óf binne gemeenskap van goed óf buite gemeenskap van goed. Indien dit laasgenoemde is, kies jy ook of jy die aanwas wil laat geld of nie. Eers terug by my rubriek van twee Sondae gelede, “Pensioen nie deel van die huweliksaanwas”. Ek kry dié week ’n e-pos van ’n prokureur (ons los maar sy naam en spaar hom die verleentheid) wat…

■ Moenie ’n skakel na jou bank se aanlyn platform gebruik wat na jou e-pos gestuur is nie, selfs al lyk dit na die ware Jakob. Tik altyd self die bank se URL regstreeks in jou internetblaaier, byvoorbeeld www.absa.co.za. ■ Installeer die nuutste weergawe van jou bank se app op jou slimfoon of tablet. Absa het onlangs ’n digitale bedrogwaarborg bekend gestel vir kliënte wat sy app gebruik. Dit wys Absa se vertroue dat die sekuriteit van die app die veiligste manier bied om banksake te doen, sê die bank. ■ Moenie jou PIN, kaart se CVVnommer of eenmalige PIN, aanlyn PIN of aanlyn wagwoorde met enigeen deel nie. Jou bank sal jou nooit oor die foon vra om vertroulike inligting te bevestig nie. ■ Moenie geliefdes se PIN of…

■ Mesmaak in Belfast Heather en Kevin Harvey, albei geakkrediteer as meester-mesmakers deur die American Bladesmith Society, bied mesmaakkursusse by hul ateljee, Heavin Forge, in Belfast, aan. Daar is verskeie opsies vir beginners, van drie- tot vyfdagkursusse en vanaf R6 500. Vir dié wat meer ernstig is oor die kuns, is daar ook ’n twee weke lange intensiewe vakleerlingkursus. heavinforge.co.za ■ Juwelemaak in Kaapstad By Firepetals kan jy binne ’n dag leer hoe om ’n silwerring te maak, of weeklikse klasse bywoon om meer ingewikkelde tegnieke te leer. Die eendag-klasse word op Saterdae van 10:00-15:30 aangebied (R1 850, alles ingesluit), en weeklikse klasse op Dinsdae of Woensdae van 10:00-13:00 en Maandae, Dinsdae en Woensdae van 18:00-21:00 (R1 250 per maand vir vier klasse, materiale uitgesluit). facebook.com/firepetals ■ Kaasmaak in Broederstroom…

The Crown Met Olivia Coleman en Helena Bonham Carter. Skepper: Peter Morgan Met die storm wat tans om prins Andrew se kop woed, word hierdie reeks nog meer aktueel. Die koningin het in die 1990’s na haar annus horribilis verwys, en 2019 kan nog erger wees. Maar so ook die middel 1960’s toe nóg krisisse, onder meer haar eksentrieke suster, prinses Margaret, se kaperjolle in die kollig, haar ontstel het. Dié reeks kyk op humoristiese wyse, maar ook gepeper met wrang sosiale kommentaar, na hoe die koningin hierdie struikelblokke oorkom het. Net ’n nota: al is Coleman goed, mis ’n mens vir Claire Foy, wat aan die koningin ’n soort menslikheid gegee het wat die uitstekende Coleman miskyk. Dit is asof die kyker na twee verskillende mense kyk. Maar dit…

’n Matriekafskeid is ’n aand om te skitter en dié meisies hét, met blinkers op hul rokke. Vir Tracy van Tonder en Michael Andrè van die Hoërskool Ben Vorster in Tzaneen, Limpopo, was dit boonop ’n besonderse seën dat hulle die afskeid kon bywoon. Albei het kort voor die rekordeksamen siek geword. Varkgriep is by Michael gediagnoseer en Tracy het die hoogs aansteeklike hepatitis A onder lede gehad en kon glad nie eksamen skryf nie. Sy het eers die dag voor die matriekafskeid toestemming gekry dat sy mag gaan. “My ma het my blink rok gemaak. Dit was omtrent ’n storie omdat ek so aansteeklik was, maar my ma is omtrent Wonder Woman. Sy’t net een keer my mates gevat en toe die rok net so van ’n foto af…

■ Gert Lubbe (70), dekades lank die eienaar van die karaktervolle Montagu Country Hotel, is onlangs ná ʼn siekbed van enkele maande oorlede. Volgens die fynproewersjef en kookboekskrywer Peter Veldsman was Lubbe ’n onverskrokke leier in die gasvryheids- en toerismebedryf. “Ek glo dat hy verantwoordelik was vir die herontdekking van die Klein-Karoo. Hy het ’n voorliefde vir art deco gehad en het ’n besonderse versameling opgebou,” sê Veldsman. “Hy was lief vir tuinmaak en die tuine om sy hotel en huise getuig van smaak – ʼn lushof in die snikhete Montagu.” ■ Werner Doehner, die laaste oorlewende van die Hindenburglugskipongeluk in 1937, het in die ouderdom van 90 gesterf. Ten tyde van die ongeluk was hy nog ’n kind. Hy het destyds saam met sy ouers gereis. Sy ma was…

The ego has landed Suid-Afrika se grootste ego, doktor professor mevrou dominee Jonathan Jansen (die eerste en enigste) deel vroeër hierdie week die volgende brokkie oor sy besoek aan ’n boekwinkel op “Stellies” met sy 109 000 Twitter-volgelinge: Me: Good morning She: Waarmee kan ek help? Me: I need stationery She: Is jy die Prof van die Vrystaat? Me: No, I’m DJ Black Coffee (now you know why black people sometimes flip because of language intolerance) Pollux se geloof in die mensdom is herstel deur die feit dat honderde van Joontjie se twitter-volgelinge darem nog in staat is om ’n pompeuse poephol te erken vir wat dit is – ’n pompeuse poephol. Op-die-allerminste-kon-die-pompeuse-eenten-minste-soos-Oliver-Twist-gemaak-hetdeur-te-vra:-May-I-have-some-stationary,­ PLEASE.­ Barmy Army Pollux moes die afgelope week gelawe word nadat hy van die nuutste stommiteit uit…

In Mei 2018 het hoofregter Mogoeng Mogoeng vyf joernaliste genooi na sy ampswoning in Sandhurst, Johannesburg, om oor die lot van die land te praat. Vier van die vyf wat op Vrydag 22 Junie aangetree het vir die “verkennende en informele” dialoog was Afrikaans. Dit was die derde in ’n reeks gesprekke wat op Mogoeng se versoek met Afrikaanssprekendes gereël is. Die eerste groep het Mogoeng besoek onder leiding van dr. Theuns Eloff, die oudrektor van die Noordwes-Universiteit wat al die ekstra myl vir versoening in hierdie land gestap het. Die groep het wit, bruin en swart Afrikaanse taalaktiviste ingesluit. Die tweede groep het leiers uit die landbou ingesluit en die derde afvaardiging was ons s’n. In die gesprekke het Mogoeng ’n opregte bekommernis uitgespreek dat rasseverhoudinge aan’t uitrafel was…

Dis amptelik: die 50,1 °C wat Donderdag in Vioolsdrif in die Noord-Kaap aangeteken is, is die hoogste temperatuur tot nog toe op enige plek in die land. Die vorige rekord het meer as ’n eeu gestaan. Facebook het Vrydag gegons oor die moontlikheid dat dit ’n nuwe Suid-Afrikaanse rekord-temperatuur is, maar niemand was seker of dit amptelik is nie. Jan Vermeulen, ’n senior weervoorspeller van die Suid-Afrikaanse Weerdiens, het aan Rapport bevestig: “Dit is beslis die hoogste temperatuur (tot nog toe) in die hele Suid-Afrika. “Ons temperature kan maklik die so-mer nog hoër word, want dit word die hele tyd warmer hier. Ek sal nie verbaas wees as daar nog nuwe rekords dié so-mer gaan wees nie.” Die vorige amptelike hoogste temperatuur in Suid-Afrika was die 50,0 °C wat op…

Rupert Candy, prokureur van die Nelson Mandela-stigting wat die saak oor die ou vlag gevoer het, het gesê die Qwelane-bevel is nie van krag tot die konstitusionele hof dit bekragtig het nie. “Totdat dit bekragtig word, het dit geen invloed op enige haatspraaksaak nie, die saak oor die ou vlag inkluis. Die (appèlhof) se verklaring sal geen terugwerkende uitwerking hê nie. Dit sal dus nie op vorige sake ’n invloed hê nie.” Candy sê hul regsfirma sal die stigting aanraai om tussenbeide te tree in die Qwelane-saak wanneer dit na die konstitusionele hof gaan, “want haatspraak-wette is nodig in Suid-Afrika om kwesbare groepe te beskerm, soos swart lesbiërs in townships”. Prof. Anton Kok van die Universiteit van Pretoria, spesialis in wetgewing oor gelykheid en menseregte, sê vir oortreders wat werklik…

John Steenhuisen, DA-leier, het Donderdag die sweep geklap oor sy party se mak houding jeens die Gautengse LUR vir onderwys, Panyaza Lesufi. Dít is nadat Khume Ramulifho, ’n Gautengse DA-LPW en die party se woordvoerder oor onderwys in die provinsie, luidens ’n berig in The Citizen vir Lesufi verdedig het. Die koerant het Ramulifho gevra vir kommentaar oor Afri-Forum se veldtog om Lesufi uit sy pos te verwyder. Ramulifho het gesê die feit dat daar onreëlmatige besteding in Lesufi se departement was beteken nie dat hy korrup is of geld gesteel het nie. “Hoe ons dit sien, is dat hy (Lesufi) ’n betrokke LUR is. Wat ons ook al na sy kantoor verwys, is hy nie bang om aan te pak nie en hy sal verantwoordelikheid aanvaar vir sy kantoor,”…

Die Parkweg-polisiestasie in Bloemfontein, die besigste in die Vrystaat, is halfpad gesloop en word reeds meer as ’n jaar lank sonder selle en ander noodsaaklike geriewe bedryf. Sowat 50 aangehoudenes wat in howe moet verskyn, word daagliks onder polisiebegeleiding na aanhoudingselle in Petrusburg (sowat 70 km van Bloemfontein), Bainsvlei (30 km) en Botshabelo (17 km) vervoer. Die bouwerk aan die Parkweg-polisiestasie het in November 2017 begin nadat ’n kontrak ter waarde van R73 miljoen aan Soaring Summit Development, ’n kleinerige boumaatskappy van Midrand, toegeken is, het Patricia de Lille, minister van open-bare werke, in antwoord op ’n vraag in die parlement gesê. “Die departement het my ingelig dat Soaring Summit nie aan die tydsraamwerke en die verwagtinge voldoen het nie. Daarom is die kontrak op 2 Augustus vanjaar beëindig.” Die…

Die Suid-Afrikaanse spanningsminireeks Trackers het die ultragewilde internasionale reeks Game of Thrones onttroon as M-Net se gewildste program vanjaar. Meer as 718 00 mense het dié reeks, wat gegrond is op Deon Meyer se gelyknamige boek, Spoor, vertaal as Trackers, op M-Net en DStv Catch Up gekyk. Game of Thrones het sowat 562 000 kykers gelok op albei platforms. Die laaste episode is verlede Sondagaand uitgesaai, maar Trackers is nog op Showmax te sien. “Trackers het selfs meer kykers gelok as die gewilde Sondagaandfliek om 20:00. Ons is ongelooflik bly,” sê Yolisa Phahle, hoofuitvoerende beampte van algemene vermaak by M-Net. Sy sê ’n gedugte span van meer as 1 000 mense het maande lank gewerk om te verseker dat Trackers van uitstekende gehalte is. James Alexander (41), deesdae ook bekend…

Meer as 300 afgevaardigdes het die departement van omgewingsake, bosbou en visserye (DEFF) se Plastiekberaad aan die Oos-Rand bygewoon. Kenners uit die bedryf, omgewingsgroepe en die regering het die volgende oor plastiekbesoedeling te sê gehad. ■ “Die plastiekprobleem is veel groter as net dit wat ons kan sien. Plastiekbesoedeling speel ’n fundamentele rol as dit kom by klimaatsverandering en mense se gesondheid. Sowat 20% van die wêreld se koolstofvoetspoor kom van plastiek. “Teen 2030 sal die koolstofgasse van die plastiekbedryf dieselfde wees as die koolstofgasse van 100 Medupi-kragstasies. Die regering moet veel ernstiger raak oor die probleem, afvalbestuur is nie genoeg nie, ons moet verantwoordbaarheid regdeur die lewensiklus van plastiek afdwing,” het dr. Morné du Plessis, hoof van die Wêreldnatuurlewefonds (WWF) in Suid-Afrika, gesê. ■ “Munisipaliteite besit verbruikersafval, maar dit…

Die Australiese aanvangskolwer David Warner is nou ook ’n lid van die Aussies se “trippelton”-krieketklub. Warner het gister in Adelaide ’n epiese 335* op die tweede dag van die pienkbal-middag-aand-toets teen Pakistan gemoker om die Aussies in ’n onaanvegbare posisie te plaas. Australië, wat ’n enorme 589/3 aangeteken het, het Pakistan teen die planke gehad op 96/6 ná 35 boulbeurte toe die dwarsbalkies gelig is. Warner het ’n hele paar ander legendes, onder meer sir Donald Bradman, in die rekordboeke verbygesteek met dié skitterbeurt, wat hy van slegs 418 balle gemoker het. Sy telling het 39 viere en ’n ses ingesluit. Só het hy sy naam in die rekordboeke verewig: V 7 – Die getal Australiërs wat reeds 300-talle in toetskrieket aangeteken het. Warner is die vierde kolwer wat dit…

As dienspligtige het hy verkies om LO te doen eerder as om rugby te speel, want hy was bang dat die boertjies hom op die rugbyveld sou seermaak. Maar sat van koppies uithardloop, het hy hom tog tot die rugbyveld gewend en as ’n “maergat”-flank by sy heel eerste oefening aan die kant van die skrum gesak. Toe ’n slag op slot. En toe in die voorry, op loskopstut. G’n wonder nie dat die trane by Richard Prentis se wange afgestroom het toe hy op 33-jarige ouderdom hoor hy is vir die Springbokke gekies! Prentis (72), ’n industriële chemikus van beroep, het basies sy hele lewe in Krugersdorp deurgebring en bedryf steeds ’n sakeonderneming, Commodity & Chemical Trading, in dié Wes-Randse mynstad. “Ons spesialiseer in diere-byprodukte, en verskaf ook beenmeel…

Sedert Hacjivah Dayimani by die Springbok-sewesgroep in Stellenbosch aangesluit het, het sy vaardighede soveel verbeter dat die Leeus-losvoorspeler meen sy spelpeil is die beste nog. Daarom glo hy hy het die vermoë om vandeesweek by die Dubai-uitnodigingstoernooi vir die Blitsbokke se Akademiespan uit te blink en sy aanspraak te versterk om in die Kaapstad-sewestoernooi te speel. Die toernooi word oor twee weke in die Moederstad aangebied. “Dit voel net of ek soveel gegroei het vandat ek die eerste keer by die Springbok-sewes aangesluit het,” sê Dayimani “Ek is fikser, beweegliker, het ’n paar kilogram verloor en al kan sommige mense sê ek het kleiner geword vir vyftiens, voel ek ek beweeg baie beter, ek is meer fisiek, sterker en daarom is ek dankbaar ek is hier. “Hier het ek geleer…

Die Springbokke sal die groot wenner wees met Cobus Reinach se skuif na die Franse klubspan Montpellier. Die Springbok-skrumskakel sal by Montpellier Handré Pollard se skakelmaat wees. Dit sal beteken dat hulle op klubvlak die geleentheid sal kry om as ’n kombinasie te ontwikkel. Boonop speel nog ’n Bok, Jan Serfontein, binnesenter vir Montpellier, wat die voordeel vir die Bokke selfs nog groter maak. Reinach se skuif is volgens Rapport se inligting ’n uitgemaakte saak nadat hy onder meer aan Montpellier se kriteria voldoen het as Ruan Pienaar se opvolger by die klub. Die 29-jarige Bok-skrumskakel speel van 2017 af vir Northampton Saints en sal ’n groot leemte by sy Engelse klubspan laat. Met verwysing na Reinach se skuif, het Chris Boyd, Saints se direkteur van rugby, in ’n koerantonderhoud…

Die Cape Town Blitz kom vandag voor ’n groot toets te staan wanneer hulle die Tshwane Spartans op Nuweland pak in ’n wedstryd wat hulle móét wen om hul veld-tog in die Mzansi-superliga (MSL) op koers te hou. Ashwell Prince, afrigter van die Blitz, weet dat net ’n sege voor hul tuisskare hulle nog in beheer van sake sal hou om die uitkloprondes van die T20-kompetisie te haal. Verloor die Kapenaars vir ’n derde keer in ’n ry, sal Princehulle waarskynlik moet begin somme maak om hul neuse in die halfeindronde te kry. “Ons het die afgelope tyd ’n paar moeilike wedstryde gehad, wedstryde wat ons net-net verloor het,” het Prince gister gesê. “Dis nou dié deel (van die seisoen) waar elke wedstryd ’n moet-wen een word. Die positiewe is…

Rolspelers is bekommerd oor die regering se nuwe watermeesterplan wat onder meer nóg ’n staatsinstelling voorstel om watergebruik te reguleer. Lindiwe Sisulu, minister van behuising, water en sanitasie, het die afgelope week die lank verwagte watermeesterplan bekend gemaak wat as ’n bloudruk sal dien vir die vraag na en aanbod van water, instandhouding van bestaande infrastruktuur, die bou van nuwe damme, watersuiwering en die herverdeling van waterregte. Sisulu het ook aangekondig dat die regering so gou soos in 2020 ’n nasionale owerheid vir die regulering van waterhulpbronne (NWA) in die lewe sal roep. Dié owerheid sal verantwoordelik wees om alle water- en sanitasieverwante infrastruktuur te finansier, te bedryf en te beheer. Bo en behalwe die nuwe NWA sal daar ook ’n waterdienstereguleerder (NWR) in die lewe geroep word wat op…

Munisipaliteite en provinsies sal beslis hul eie kragopwekkingen verspreidingsnetwerke kan oprig, sê Gwede Mantashe, minister van minerale bronne en energie. Hy wil selfs wetgewing verander sodat die meeste munisipale elektrisiteitsprojekte sonder lisensies opgerig kan word en in sekere omstandighede bloot as “distribusie-opwekking” geregistreer word. Dit moet voldoen aan die regsraam werk. Distribusie-opwekking is volgens die Elektrisiteitsreguleringswet kragopwekkers wat vir eie gebruik opgerig word en nie aan die nasionale kragnetwerk gekoppel word nie. Geen lisensies is daarvoor nodig nie. Mantashe oorweeg dit nou om dié be-paling uit te brei. “Wanneer ons eers hieroor saamgestem het, sal die energietekort wat ontstaan het weens agteruitgang by van Eskom se aanlegte, tot ’n einde kom,” het Mantashe Donderdag in die parlement gesê tydens ’n werksessie met lede van die nasionale raad van provinsies en…

Die openbare beskermer (OB) het die afgelope week opnuut bloedneus in die hof gekry toe die hooggeregshof in Kaapstad haar aangesê het om ’n verslag oor tenderongerymdhede by die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) bekend te maak. Simon Mantell, eienaar van Mantelli’s Biscuit Factory, het hom tot die howe gewend nadat ’n saak wat hy by die OB in 2014 teen Air Chefs, ’n filiaal van SAL, ingedien het vir vyf jaar en agt maande lank gesloer het. Adv. Busisiwe Mkhwebane, die OB, het die hofsaak teengestaan en aangevoer sy kan nie gedwing word om voorrang aan dié betrokke ondersoek te verleen nie. Sy het beperkte hulpbronne in haar kantoor. Mkhwebane het gesê niks in die wet dwing haar ook om dadelik bevindinge bekend te maak nie, maar net “wanneer dit moontlik…

21 Bridges Chadwick Boseman (Black Panther) bewys dat hy ’n gesaghebbende held kan speel wat oortuig. Sy stewige karakterisering laat 21 Bridges slaag. Twee dwelmsmokkelaars kom op ’n groter besending kokaïen af as wat hulle verwag, maar die ruiltransaksie loop skeef. Hier verander die rolprent in ’n jaagdrama soos in The French Connection. Vernuftige kamerawerk en meelewende regie, waarin die klem op mense val, sorg dat die drama boei. Ons sien die sliertige kant van New York, nes in Joker, wat die stad in ’n deelnemende karakter verander en nie net as agtergrond dien nie. Die ergste krisis gebeur wanneer New York se 21 brûe gesluit word tot die booswigte aangekeer is. Opsienbarend en met uitstekende jaagchoreografie.…

Klaas Vakie van Koekenaap skryf: Desembermaand maak my angstig: Die uitlokkende versierings in winkels en opruiende Kersmusiek. Die eindelose reëlings oor die bewegings van familielede, kinders en honde. Die dreigemente van hoe lekker almal gaan ontspan vir ’n week of wat – batterye gaan ernstig herlaai word, hef aan lê voor! Die logistieke nagmerrie van Kersgeskenke, die dolle gemaal in winkelsentrums en die meedoënlose op-mars na die grand finale van Oujaarsaand wanneer 2019 finaal agter die rug gesit word. Vat so, 2019! Dis net alles te erg. Die vooruitsig aan al die leeglê maak my sommer nou al moeg. Soos die kolonel in Stanley Kubrick se Full-Metal-Jacket gesê het: “We’ve gotta keep our heads until this peace craze blows over.” (Januariemaand is vir my veel makliker. Soveel minder druk. En…

Jannie se ouers en oupas en oumas was kerkmense. NGK-mense. Sy ma en een ouma het orrel gespeel in die kerk. Sy pa en albei oupas was diakens en later ouderlinge. Jannie se oudste broer het teologie gestudeer, maar later sy studies gestaak. Jannie se mense was elke Sondag in die kerk op ’n dorp op die destydse Wes-Transvaalse platteland. Dit was in die 1980’s. Jannie was ’n uitblinker. Hy het van gr. 1 tot die destydse st. 6 ses elke jaar eerste in sy klas gestaan. Daarna het hy skielik tot die 27ste plek afgeskuif. Niemand het ooit vir hom gevra wat is fout nie, het ek later vasgestel. Daar was wel in ’n stadium ’n vertroulike gesprek met ’n predikant. Jannie was ook ’n uitstekende pianis en het…

Eleanor Lombard, Tergniet, skryf: Wanneer ’n mens, soos Thinus Botha verlede week op hierdie blad, gevolgtrekkings oor Orania maak wat jou “vermoedens bevestig” dui dit daarop dat jy met vooropgestelde idees jou afleidings gemaak het. Wanneer jy jou negatiewe stellings moet kwalifiseer deur te sê dat dit “glo” so is, dui dit op oppervlakkige waarnemings. As voorbeeld van Botha se gebrek aan feitelike inhoud: Hy sê daar is “weinig” ekonomiese aktiwiteit op Orania. Hy is duidelik nie bewus daarvan nie dat daar 198 geregistreerde ondernemings in Orania is, met 37 nuwe ondernemings wat in 2018 tot die ekonomie toegevoeg is. Die afgelope twee jaar is bouplanne ter waarde van meer as R117 miljoen ingedien. Die dorp het gegroei tot die tweede grootste Afrikanergemeenskap in die Bo-Karoo. Botha het sekerlik verby…

’n Groot slag vir vryheid van spraak is Vrydag in die appèlhof in Bloemfontein geslaan in ’n saak uit 2008 wat gespruit het uit die vieslike woorde van Jon Qwelane, ’n kleingeestige man met primitiewe idees. Qwelane het destyds gay mense, wat steeds in sekere tradisionele gemeenskappe die teikens van diskriminasie, intimidasie en geweld, se “keuse” van oriëntasie gelykgestel aan bestialiteit en is gelykheidshof toe gesleep deur onder meer die Menseregtekommissie kragtens die Wet op die Bevordering van Gelykheid en die Voorkoming van Onbillike Diskriminasie (Pepuda). ’n Volbank van die appèlhof het nou bevind dat art. 10(1) van Pepuda ongrondwetlik is en tersyde gestel word omdat dit ’n onbillike beperking plaas op die reg op vryheid van uitdrukking, wat in art. 16 van die Grondwet van 1996 beskerm word. Die…

Die ministeriële taakspan wat die SAL van ondergang probeer red, was op die punt om Vrydag aan te kondig dat die lugdiens ’n vennootskap met Ethiopian Airlines gesluit het. Die beoogde transaksie is Donderdag aan die taakspan voorgelê en goedgekeur. Dit sou Vrydag aangekondig word nadat enkele haakplekkies uitgestryk is. Maar toe berig businesslive.co.za laat Donderdagaand dat een van die land se grootste vlugbesprekingsagente, Flight Centre, besluit het om nie langer vliegkaartjies van die SAL te verkoop nie, omdat twee van die land se groot reisversekeraars, Travel Insurance Consultants van Santam en Hollardversekering, nie langer bereid is om SAL-vliegkaartjies teen likwidasie te verseker nie. Die groot vraag is wat daarna gaan gebeur. Die plan was om die transaksie Vrydagmiddag aan die vakbonde en die SAL-personeel bekend te maak. Vlugpersoneel in…

’n Gautengse vrou moes ’n duur hofaansoek indien om haar eks te dwing om in te stem dat hul tienjarige seun dié week haar troue met ’n ander man in Mauritius kan bywoon. Wanneer ’n Suid-Afrikaanse kind saam met een ouer na die buiteland gaan, vereis die departement van binnelandse sake ingevolge die Kinderwet van 2005 dat die ander ouer ’n toestemmingsbrief moet teken. Benewens die kind se paspoort en ’n afskrif van sy geboortesertifikaat is ’n afskrif van die afwesige ouer se ID of paspoort en kontakbesonderhede ook nodig. Dit is hier waar vakansieplanne dikwels in die wiele gery word. Die vrou (40) het haar dringende aansoek op 14 November by die hooggeregshof in Pretoria ingedien en gesê as haar eks nié dadelik die toestemmingsvorm van binnelandse sake teken…

Die jongste vuurwapen-amnestietydperk wat vandag begin, is volgens kenners ’n strik waarin vuurwapeneienaars kan trap in die hoop om nuwe lisensies te kry. Bheki Cele, minister van polisie, het Dinsdag aangekondig mense met onwettige vuurwapens of wapens waarvan die lisensies verstryk het, kan dit van 1 Desember tot 31 Mei 2020 by die polisie indien sonder om vervolg te word. Volgens Cele se kennisgewing, wat in die Staatskoerant gepubliseer is, kan amnestie-aansoekers wat hul wapens indien, weer om ’n lisensie aansoek doen mits die aansoek binne 14 dae ingedien word. Daar lê totale wanorde voor. Dis waar die eerste rooi lig flikker, sê Martin Hood, vuurwapenregskenner. Hy sê eienaars met verstrykte lisensies kan hul wapens verloor as hulle dit indien, want hulle weet nie noodwendig dat hulle ’n geldige bevoegdheidsertifikaat…

Die vakbond Solidariteit was die afgelope week op toer in Europa om politici te oorreed om onteiening sonder vergoeding aktief teen te staan. Jaco Kleynhans, hoof van internasionale skakeling by Solidariteit, sê hulle het onder meer met die sentristiese Christen-Demokrate in Straatsburg, Frankryk, vergader. Dié party is die grootste in die Europese parlement, maar verskeie ander politici se steun sal ook nodig wees om ’n meerderheid te oorreed om standpunt in te neem. Solidariteit se buitelandse aktivisme het hernude belangstelling ontlok nadat die Suid-Afrikaanse parlement die afgelope week gewaarsku is dat dit waarskynlik buitelandse druk sal wees wat onteiening sonder vergoeding kan kelder. Xavier Carim, adjunkdirekteurgeneraal vir internasionale ontwikkeling in die departement van handel en nywerheid, het aan die parlementêre komitee wat belas is met die wysiging van die eiendomsklousule…

‘Ons voorgeslagte het vir ons Mapungubwe, Groot-Zimbabwe en die Akropolis nagelaat. Ons los vir ons nageslagte plastiekstrooitjies.” Só het Barbara Creecy, minister van omgewingsake, bosbou en visserye, die uitdaging opgesom wat die wêreld se enorme plastiekverbruik inhou. “Die plastiek wat ons nou vervaardig gaan nog vir duisende jare in die omgewing wees.” Die departement van omgewingsake, bosbou en visserye (DEFF) het ’n plastiekberaad in Boksburg gehou waar onder meer omgewingsgroepe en die plastiekbedryf byeengekom het om te kyk hoe plastiek se impak op die omgewing beperk kan word. Geborg deur die DEFF “Plastiek is sedert die 1950’s met ons en omdat dit so veelsydig is, word dit regdeur die moderne samelewing gebruik,” sê Creecy. “Die materiaal is waterdig, duursaam, veelsydig en goedkoop.” Maar dit is juis dié eienskappe wat soveel…

Bio-Strath moet dadelik ’n advertensie van die lug haal wat aanvoer dat ’n kind se skoolpunte drasties verbeter het nadat hy dié produk gebruik het. Dié radio- en televisie-advertensie voer aan: “Bio-Strath het my seun se punte met 30% verbeter. Skool was altyd ’n bakleiery. Ekstra klasse, onnies, dieet – ons het alles probeer, toe stel my vriend Bio-Strath voor. “Ek het nie geweet die brein is die hongerste orgaan in die liggaam nie?! Bio-Strath voed die brein en liggaam en dit is klinies bewys. My seun het verander, hy is selfversekerd en skool is nou ’n gelukkige plek. My hele familie neem Bio-Strath, want dis meer as net breinkos,” voer ’n ma aan. Die TV-advertensie wys onder meer ’n mismoedige leerling wat van ’n F-simbool op sy toets na…

RUGBY Barnes erken sy Kiwi-blaps Die Engelse rugbyskeidsregter Wayne Barnes het onthul hoe sy blaps tydens die kwarteindstryd van die Wêreldbekertoernooi in 2007 tussen die All Blacks en Frankryk hom gemotiveer het om een van die spel se elite-beamptes te word. Die New Zealand Herald berig 2019 se Skeidsregter van die Jaar, het in ’n uitgebreide radio-onderhoud gesels oor sy loopbaan en het onder meer sy beroemde blaps aangeroer. Dit het gebeur toe Barnes ’n vorentoe-aangee oorgesien het wat uiteindelik tot ’n oorwinning van 20-18 vir die Franse oor Nieu-Seeland gelei het. Barnes glo kritiek deur die publiek en selfmotivering het gehelp dat hy ’n beter blaser geword het. “Almal verbeter met tyd. In 2007 het ek seker net drie of vier toetse hanteer en nou spog ek met byna…

Scott Robertson, en nie Ian Foster nie, moet volgens die Engelse hulpafrigter John Mitchell die breiersleisels by die All Blacks oorneem. “Hoe langer dinge uitgerek word, hoe meer beweeg die skaal in die guns van Scott,” het die voormalige All Blacks-afrigter die afgelope week gesê. Mitchell was een van ’n hand-vol internasionale afrigters wat vandeesweek by die Stellenbosch Sportakademie se afrigterseminaar sy kennis oor verdediging met sowat 250 plaaslike en oorsese afrigters gedeel het. Saam met Robertson en Foster, is daar afrigters soos Warren Gatland, Joe Schmidt en John Plumtree wat ook die taak kan oorvat. “Na my mening moet hulle ’n kortlys van die beste drie kies. “Maar dis amper soos die ego van politieke partye wat in die pad kom. “Daar is baie kampe. Maar na my mening…

David Miller se kanonkolf het Durban Heat terug in die prentjie van die Mzansi Superliga (MSL) gemoker nadat sy onoorwonne vyftigtal die span tot ’n goeie sege met ses paaltjies oor die Nelson Mandela Bay Giants in Durban gelei het. Maharaj stuit Giants met drie sleutelpaaltjies. Vir die ondersteuners van die KwaZulu-Natal-span was dit ’n yslike verligting dat reën nie weer die wenner was nie nadat al die span se tuiswedstryde tot dusver weens eendeweer afgelas is. Die Giants is in hul beurt danksy goeie boulwerk deur Keshav Maharaj tot ’n mededingende telling van 173-6 beperk. Maharaj het drie belangrike paaltjies laat kantel toe dit gelyk het asof die Giants hul boulers aan flarde sou slaan. In die kragspel het die Baaise span 66 lopies aangeteken sonder om ’n paaltjie…

Suid-Afrika se top-rugbyskole gaan in ’n beoogde nuwe kompetisie om die nasionale rugbykroon speel. In die plek van ’n ranglys om die land se top-skool aan te wys, word ’n liga beplan waaraan die land se toprugbyskole in 2021 sal deelneem. Die SA Skole-uitdaagreeks sal op die beginsel gespeel word dat elke top-skool een wedstryd per jaar teen die land se ander voorste skolespanne speel. Ligapunte sal vir die wedstryde toegeken word, met ’n puntestand wat dan die wenner sal aanwys. Die ligawedstryde sal bykomend tot die skole se gebruiklike bepalings wees. Die formaat sal vereis dat topskole op junior-vlak drie spanne per ouderdomsgroep moet inskryf, terwyl die senior-ouderdomsgroepe minstens vier spanne moet verskaf. Bart Schoeman, die oudhoëprestasiebestuurder van die Leeus, sal as voorsitter van die direksie optree. Hy glo…

Munisipaliteite se skuld aan Eskom het in ses maande met R5,2 miljard aangegroei – van R19,9 miljard in Maart vanjaar tot R25,1 miljard aan die einde van September 2019. Die be-drag klim tot meer as R40 miljard wanneer Soweto se R16,1 miljard-skuld in aanmerking geneem word. Jabu Mabuza, Eskom se uitvoerende voorsitter en waarnemende uitvoerende hoof, en Calib Cassim, finansiële hoof, het die afgelope week die elektrisiteitsverskaffer se tussentydse resultate vir die jaar tot einde September bekend gemaak. Mabuza het gesê die 20 munisipaliteite met die meeste skuld het ’n gemiddelde betaalvlak van 44%, terwyl Soweto, een van die grootste sondaars, se betaalvlak ’n skrale 16% is. Eskom verwag ’n verlies van R20 miljard vir die volle finansiële jaar tot einde Maart 2020. Al het Eskom ’n wins van R1,3…

Die Wes-Kaap verwag dat die toedeling wat dié provinsie by die nasionale regering kry oor die volgende drie jaar, waarskynlik R5 miljard minder sal wees as wat dit sou gewees het as die nasionale regering sy geldsake beter bestuur het. “Ons het nog nie al die feite nie, maar ons beraam die begrotingsvermindering sal ruweg dieselfde wees as die R5,5 miljard-reddingsboei wat vir die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) opsy gesit is in die nasionale regering se mediumtermynbegrotingsraamwerk,” het David Maynier, Wes-Kaapse LUR vir finansies en ekonomiese ontwikkeling, gesê. Maynier het die afgelope week die Wes-Kaap se eie mediumtermynbegroting in die provinsiale wetgewer bekend gemaak te midde van groot onsekerheid oor hoeveel minder die provinsies by die nasionale regering gaan kry wanneer Tito Mboweni, minister van finansies, in Februarie sy begrotingsrede lewer.…

’n Interessante feit oor inkomstebelasting is dat dié soort belasting die eerste keer in die jaar 10 n.C. in China gehef is. Keiser Wang Mang het ’n belasting van 10% ingestel op alle wins vir enige geskoolde arbeiders en professionele beroepsmense. Koning Henry II het in 1188 inkomstebelasting in Brittanje ingestel om geld in te samel vir ’n kruistog teen die heidene, maar die werklike eerste inkomstebelasting is later in Brittanje en Amerika ingestel om vir oorloë te betaal, onderskeidelik in 1799 (teen Napoleon) en 1861 (vir die Amerikaanse Burgeroorlog). Die eerste BTW in die geskiedenis is in 1954 in Frankryk ingestel, hoewel die idee reeds in 1918 in Duitsland ondersoek is. Bron: SAID…

■ Die “s” in die “https” op webblaaie is nie meer ’n waarborg dat dit ’n veilige webblad is nie. ■ Wanneer jy op ’n e-handel-webblad registreer, kies ’n sterk wagwoord of selfs ’n wagfrase. Moet dit nooit op jou rekenaar of selfoon stoor nie. ■ Beskerm jou persoonlike inligting. Aanlyn handelaars het nie jou ID-nommer of geboortedatum no-dig nie. ■ Gaan jou bankbalans na nadat jy betaal het en meld enige verdagte of bedrieglike transaksies onmiddellik by jou bank aan.…

Pottebakkery in Stellenbosch Maak ’n bord, bak of blompot binne twee uur by The Crafter’s Corner in Stellenbosch. Die klasse word by The Shed gehou, ’n sentrum waar allerlei interessante klasse soos danslesse en selfs sirkuslesse vir kinders aangebied word. Dis omring deur ’n oop veld en die geluide van paddas en voëls begelei jou terwyl jy aan jou kreatiewe skepping werk. ’n Gedeelte van die tarief word gebruik om pottebakklasse vir behoeftige vroue uit die omgewing te subsidieer. Enigiemand, van beginners tot kenners, kan die sessies bywoon (bespreek vooraf ). Prys: R200 per klas of R1 400 vir agt klasse (alle materiale ingesluit). Tyd: Verskeie tye Dinsdae 11:30-20:00 en Woensdae 16:00-20:00; een klas op Saterdae van 10:00-12:00. Geen klasse van 22 Desember tot 7 Januarie. Adres: The Shed, Santastraat,…

Knives Out met Jamie Lee Curtis en Daniel Craig. Regisseur: Rian Johnson. ’NGroep wrewelrige vermoeides in ’n ou kriewelkasarm. Almal haat mekaar. Daar is vele verdagtes. ’n Moord word gepleeg. Wie is skuldig? ’n Goeie speurverhaal of whodunit is so smulpaap-lekker soos jou ouma se Kersfees-koekstruif. Jy eet jou knuppeldik daaraan, maar probeer die warboel smake identifiseer. Het sy brandewyn bygevoeg? En hoe de drommel snuffel jy die slegte rosyntjies uit wat jou sooibrand gee? Dis die resep van hierdie vrolike vonkelwynfliek-Kersgeskenk. Jy weet dit is maar net kamma geweld. Maar iewers skuil ’n venynige knapsekêrel wat aan jou enkels gaan vaskleef. Sal die vrot appelkoos betyds uitgesnuffel word? En hoeveel verdagtes gaan sterf voordat die waarheid openbaar word? Dis opmerklik hoe die spelers dit gate uit geniet. En let…

Suid-Afrika se beste restaurante is onlangs by die 2019 Eat Out Mercedes-Benz-restauranttoekennings aangekondig. Dit was een van my kulinêre hoogtepunte van die jaar en die geleentheid is afgeskop met die Ndlovu-jeugkoor. Ja! Daarna is ons bederf met ’n asemrowende vertoning van fynproewerskos en kreatiewe drankies wat die 700 gaste in vervoering gehad het. Bravo en briljant! Verlede jaar het The Restaurant at Waterkloof in Sowerset-Wes die ses jaar lange segetog van The Test Kitchen in Woodstock gestuit, maar vanjaar is La Colombe in Constantia in die eerste plek as restaurant van die jaar aangewys. The Test Kitchen het die tweede plek vir die tweede agtereenvolgende jaar behou, en The Restaurant at Waterkloof het die derde plek ingeneem. La Colombe het twee plekke opgeskuif van sy derde plek in die top-10…

Dit is skoolrapporttyd. Of dit nou betreur of gevier gaan word, die houvas daarvan bly verbasend sterk. Selfs in ’n era waarin sosialemedia-sukses die eiewaarde van elke muis en sy maat bepaal, bly daardie stuk papier met die skoolhoof se handtekening daarop gesaghebbend. Vir ons kinders staan die eeue oue ritueel van die rapport as onwrikbare maatstaf in skrille kontras met die res van hul lewe. Anders as hul beeld op aanlyn platforms, is die rapport iets wat hulle nie kan manipuleer nie. Hulle kan nie hul ouers blok sodat die inhoud en opmerkings verborge bly nie. Anders as ’n Facebook-, Instagram- of Tiktok-profiel wat hulle kan sluit as hulle belangeloosheid of negatiwiteit vrees, sál ’n ieder en ’n elk ’n rapport kry, en basta! En in skrille kontras met…