Rapport 12/1/2019

Die appèlhof het Vrydag die omstrede definisie van haatspraak ongrondwetlik verklaar deur te bevind ’n aanmerking is net haatspraak as dit skade veroorsaak én geweld aanstig. Daarmee, sê regskenners, het die volbank korte mette gemaak van die haatspraak-“spiraal” waarin Suid-Afrika homself bevind het. Die afgelope jare is enigiets van die ou Suid-Afrikaanse vlag en belediging van gay mense tot die gebruik van die k-woord tussen twee swart mense al tot haatspraak verklaar. Die saak kan verreikende gevolge inhou vir hangende hoëprofielsake. Dit sluit in die Menseregtekommissie (MRK) se saak oor die Springbokslot Eben Etzebeth se beweerde gebruik van die woord “h**not” en Solidariteit wat leiers van Black First Land First (BLF) aanspreeklik wil hou vir “haatspraak” omdat hulle die dood van wit leerlinge in die brugtragedie by die Hoërskool Driehoek…

Dis amptelik: die 50,1 °C wat Donderdag in Vioolsdrif in die Noord-Kaap aangeteken is, is die hoogste temperatuur tot nog toe op enige plek in die land. Die vorige rekord het meer as ’n eeu gestaan. Facebook het Vrydag gegons oor die moontlikheid dat dit ’n nuwe Suid-Afrikaanse rekord-temperatuur is, maar niemand was seker of dit amptelik is nie. Jan Vermeulen, ’n senior weervoorspeller van die Suid-Afrikaanse Weerdiens, het aan Rapport bevestig: “Dit is beslis die hoogste temperatuur (tot nog toe) in die hele Suid-Afrika. “Ons temperature kan maklik die so-mer nog hoër word, want dit word die hele tyd warmer hier. Ek sal nie verbaas wees as daar nog nuwe rekords dié so-mer gaan wees nie.” Die vorige amptelike hoogste temperatuur in Suid-Afrika was die 50,0 °C wat op…

’n Groot slag vir vryheid van spraak is Vrydag in die appèlhof in Bloemfontein geslaan in ’n saak uit 2008 wat gespruit het uit die vieslike woorde van Jon Qwelane, ’n kleingeestige man met primitiewe idees. Qwelane het destyds gay mense, wat steeds in sekere tradisionele gemeenskappe die teikens van diskriminasie, intimidasie en geweld, se “keuse” van oriëntasie gelykgestel aan bestialiteit en is gelykheidshof toe gesleep deur onder meer die Menseregtekommissie kragtens die Wet op die Bevordering van Gelykheid en die Voorkoming van Onbillike Diskriminasie (Pepuda). ’n Volbank van die appèlhof het nou bevind dat art. 10(1) van Pepuda ongrondwetlik is en tersyde gestel word omdat dit ’n onbillike beperking plaas op die reg op vryheid van uitdrukking, wat in art. 16 van die Grondwet van 1996 beskerm word. Die…

Statistieke Suid-Afrika (SSA), wie se vermoë om betroubare data in te samel en te publiseer die grondslag is van die moderne ekonomie, stuur op “vernietiging” af, waarsku Pali Lehohla, wat tussen 2000 en 2017 statistikus-generaal was. Weens ’n enorme geldtekort is altesame 19,5% (685) van SSA se 3 511 poste al sedert Oktober 2016 vakant, kan Rapport vandag onthul. Onder die poste wat nie gevul is nie, tel meer as 170 sleutelbestuursposte. In altesame 26 sleutelposte is amptenare op ’n waarnemende grondslag aangestel. Hieronder tel vyf van die agt adjunk-direkteurs-generaal (ADG’s) asook die hoofbedryfsbeampte. Só nypend is die geldtekort – SSA het in die 2018-’19-boekjaar sy begroting van R2,27 miljard met sowat R39 miljoen oorskry – dat ’n kernbelangrike opname oor armoede, die Opname oor Uitgawes en Inkomste, verlede jaar…

Rupert Candy, prokureur van die Nelson Mandela-stigting wat die saak oor die ou vlag gevoer het, het gesê die Qwelane-bevel is nie van krag tot die konstitusionele hof dit bekragtig het nie. “Totdat dit bekragtig word, het dit geen invloed op enige haatspraaksaak nie, die saak oor die ou vlag inkluis. Die (appèlhof) se verklaring sal geen terugwerkende uitwerking hê nie. Dit sal dus nie op vorige sake ’n invloed hê nie.” Candy sê hul regsfirma sal die stigting aanraai om tussenbeide te tree in die Qwelane-saak wanneer dit na die konstitusionele hof gaan, “want haatspraak-wette is nodig in Suid-Afrika om kwesbare groepe te beskerm, soos swart lesbiërs in townships”. Prof. Anton Kok van die Universiteit van Pretoria, spesialis in wetgewing oor gelykheid en menseregte, sê vir oortreders wat werklik…

Die ministeriële taakspan wat die SAL van ondergang probeer red, was op die punt om Vrydag aan te kondig dat die lugdiens ’n vennootskap met Ethiopian Airlines gesluit het. Die beoogde transaksie is Donderdag aan die taakspan voorgelê en goedgekeur. Dit sou Vrydag aangekondig word nadat enkele haakplekkies uitgestryk is. Maar toe berig businesslive.co.za laat Donderdagaand dat een van die land se grootste vlugbesprekingsagente, Flight Centre, besluit het om nie langer vliegkaartjies van die SAL te verkoop nie, omdat twee van die land se groot reisversekeraars, Travel Insurance Consultants van Santam en Hollardversekering, nie langer bereid is om SAL-vliegkaartjies teen likwidasie te verseker nie. Die groot vraag is wat daarna gaan gebeur. Die plan was om die transaksie Vrydagmiddag aan die vakbonde en die SAL-personeel bekend te maak. Vlugpersoneel in…