Table of contents for Gaeaf 2019 in Cara

Diwedd blwyddyn arall, ac efallai ei bod hi’n dywyll, yn oer, a’r newyddion yn ddigon i’ch digalonni, ond peidiwch â phoeni, mae Cara yma i’ch cynhesu a rhoi cyfle i chi ddianc rhag y cyfan! Ac am wledd aeafol sydd gennym ni i chi y tro hwn, ac ambell flas o’r Nadolig hyd yn oed! Roedd 2019 yn flwyddyn a hanner i’r ddwy chwaer Manon a Lleuwen Steffan. Dyma ddechrau cyfres o gyfweliadau Cara sy’n holi perthnasau benywaidd–yn chwiorydd neu’n fam a merch. Ac ry’n ni wrth ein bodd yn lansio Cystadleuaeth Stori Fer Cara. Ein prif nod ni yw cefnogi menywod Cymru a rhoi cyfle iddyn nhw godi eu llais a dangos eu doniau. Ry’n ni, a’r beirniad, Manon Steffan, yn edrych ymlaen at weld eich cynigion! A diolch…

Eisiau cyhoeddi stori yn Cara ac ennill £100? Awydd cael eich stori wedi’i darllen gan un o awduron gorau Cymru? Dyma’ch cyfle chi i gystadlu yn ein cystadleuaeth gyntaf: Cystadleuaeth Stori Fer Cara! Rydyn ni’n chwilio am straeon Cymraeg newydd sbon, heb eu cyhoeddi, gennych chi, y darllenwyr! Gall fod yn stori arswyd, yn stori ramantus neu’n ymson–mae’n gwbl agored! Gallwch ennill tanysgrifiad blwyddyn i Cara a thaleb o £100 trwy garedigrwydd Adrahome.com, yn ogystal â chyhoeddi eich stori yn y cylchgrawn. Bydd straeon eraill sy’n agos i’r brig yn cael eu cyhoeddi ar ein gwefan. A phwy well i feirniadu na MANON STEFFAN ROS? Mae’n awdur nofelau i bobl ifanc ac oedolion, ac yn enillydd gwobrau Tir na n-Og, Llyfr y Flwyddyn a’r Fedal Ryddiaith, ac rydyn ni wrth…

Edrychwch ar eich traed. Na, wir, edrychwch yn fanwl ar eich traed a’r esgidiau sydd gennych chi amdanyn nhw. Sut fyddech chi’n dechrau mynd ati i greu’r esgid honno? Pa fath o wybodaeth fyddai ei hangen arnoch chi? A beth am y broses o greu patrwm ar ei chyfer? Pan feddyliwch chi am y peth, ŵyr y mwyafrif ohonon ni’r nesaf peth i ddim am y broses o greu esgid, yn enwedig un fyddai’n ffitio’r droed i’r dim. I un ddynes o Gaerdydd a aeth ati i gynhyrchu esgidiau, yr ateb oedd corsets. Wrth iddi baratoi i greu pâr o esgidiau iddi hi ei hun dros ddeg mlynedd yn ôl, fe drodd Anna Henderson at ei phrofiad helaeth o greu fframweithiau ar gyfer ffrogiau priodas a’i dawn naturiol i greu…

Yn 2017 dechreuodd y Llyfrgell Genedlaethol dderbyn rhodd hael o 59 o weithiau celf cyfoes Cymreig gan Caryl a Dr Herbert Roese, un o’r casgliadau pwysicaf a mwyaf cynhwysfawr i’r Llyfrgell ei dderbyn yn y maes. Mae’n cynnwys gwaith ciwbyddol cynnar gan yr artist cinetig Charles Byrd, eiconau cynnar Ernest Zobole, sy’n dehongli tirlun y Rhondda yn y 60au, darluniau unigryw a phrin Esther Grainger o’r 70au a gwaith amlgyfrwng deinamig a lliwgar Glenys Cour o’r 90au hwyr. Bywyd lliwgar Caryl Roese Magwyd Caryl yng nghymuned lofaol glòs Ystradgynlais. Pan oedd hi’n ifanc daeth i adnabod yr artist mynegiadol enwog Josef Herman o Warsaw, Gwlad Pwyl. Bu Herman yn byw yn Ystradgynlais am 11 mlynedd rhwng 1944 ac 1955, gan ddarlunio’r glowyr a’r gymuned roedd yn rhan ohoni. O dan…

HWRDD (Mawrth 21–Ebrill 19): Mae’r elfen addysg yn ymddangos yn gryf yn eich siart dros gyfnod y Nadolig, ac ar ddechrau 2020 bydd eich uchelgais naturiol yn eich gwobrwyo gyda dyrchafiad o ryw fath. Does dim angen i chi boeni am iechyd cyfaill neu aelod o’r teulu ar hyn o bryd, bydd popeth yn iawn! TARW (Ebrill 20–Mai 20): Mae rhyw elfen bwysig o’ch bywyd yn dod i ben dros gyfnod y Nadolig. Peidiwch â cholli deigryn, roedd hi’n hen bryd i hyn ddigwydd! Edrychwch ymlaen i’r flwyddyn newydd gydag arddeliad a hyder – mae gwobrwyon yn eich disgwyl yn y llefydd mwyaf annisgwyl. GEFEILLIAID (Mai 21–Mehefin 20): Mae’r pwyslais astrolegol ar bartneriaeth ar ddiwedd y flwyddyn, naill ai’n bersonol neu’n broffesiynol. Byddwch garedig, a chyfrwch i ddeg cyn rhoi…

Jîns–dyma’r dilledyn sy’n cael lleiaf o sylw ond sy’n cael ei wisgo fwyaf. Maen nhw wedi bod o gwmpas ers tua 150 o flynyddoedd, a’r cwmni cyntaf i’w henwi yn jîns oedd y brand sy’n dal yn hynod o boblogaidd, yr adnabyddus Levi Strauss. Mae’r steil 501 yn dyddio’n ôl i 1890 pan oedd yn ddilledyn i weithwyr, gan ei fod yn gwrthsefyll cael ei wisgo’n rheolaidd gan lafurwyr. Daw’r defnydd denim o dde Ffrainc, o Nîmes–de Nîmes. Yn y 1930au dechreuodd pobl gyffredin wisgo’r dilledyn i ymlacio ar y penwythnos, ac erbyn y 50au roedd yn cael ei gysylltu â’r actor enwog James Dean ac yn dod yn fwyfwy poblogaidd. Dyma’r dilledyn mwyaf dibynadwy yn ein cypyrddau dillad ond hefyd yr un rydyn ni’n casáu ei brynu fwyaf. Mae…

Torrais fy nghalon unwaith ac fe wylais nes i’m llygaid hallt, chwyddedig droi’n ddau lyffant boliog a neidio mewn i ffos gerllaw. Ac o weld hyn, trodd fy nagrau’n bysgod, yn silidons ac eogiaid gloyw, a phlymio fesul un i mewn i’r môr. Troes rhai yn blu eira a gorchuddio llawr y gegin yn lluwchfeydd dyfnion at fy nghluniau. Troes rhai yn sêr gwib a hedfan trwy’r ffenest, fel dagrau San Lorenzo yn fflamau sodiwm clorid, coch. Troesant yn dylluanod llygaid llus, a hedodd mewn i’r coed i hela llygod maes. Tagais wyfynod gwynion yn ddagrau o waelod hafn y frest, a aeth i gnoi’r siwmperi gwlân yng nghypyrddau’r llofft. Ac fe wylais, nes bod synau rhyfedd yn codi o’r stumog, yn curo’n erbyn yr asennau ac yn hyrddio trwy’r…

LA GROTTA ICES Kitty Travers Mae La Grotta yn creu hufen iâ tymhorol, anarferol a hynod o flasus, ac yn eu gwerthu mewn llond llaw o delis bach yn Llundain. Dwi’n edrych ymlaen at allu eu bwyta adre, dan arweiniad y llyfr lliwgar hwn! Fig Leaf & Raspberry Sorbet, Nectarine & Verbena, Blueberry & Pistachio, Prune & Salted Caramel… £18.99 (Square Peg) TAVERNA Georgina Hayden Ar ôl prynu’r llyfr anhygoel hwn, ro’n i’n ysu am fynd i Gyprus, felly anfonais neges Instagram at Georgina Hayden yn gofyn am awgrymiadau am lefydd i fwyta tra oeddwn i yno. Llwyddais i fynd i bron pob un o’i hargymhellion, ond ches i ddim un pryd mor flasus â’r pethau sydd wedi dod o’i llyfr hi, Taverna. Llenwais fy nghês â’r mêl neisia erioed,…

“Abe’n union wyt ti’n neud?” dwi wedi cael mwy nag un yn holi ar hyd y blynyddoedd! “Chydig o bob dim” fydd yr ateb arferol – sydd yn hollol wir. Fy mhrif ddyletswydd erbyn hyn ydy ceisio arwain a gofalu am dîm o 11 ohonon ni sy’n gweithio yn swyddfa Tinopolis yn Galeri, Caernarfon, sy’n cynnwys criw cynhyrchu, cyflwynwyr a chriw technegol. O fewn wythnos arferol fe fyddwn ni’n trefnu, saethu a golygu rhwng 15 ac 20 o eitemau amrywiol i Heno a Prynhawn Da. O Amlwch i Aberystwyth ac o Aberdaron i Acrefair, mae’r eitemau yn amrywio o ddigwyddiadau cymunedol a straeon unigolion difyr i sgyrsiau â rhai o selébs Cymru. Does ’na ddim llawer o amser i eistedd yn ôl yn y swydd yma – mae ’na bwysau…

Mae cwmni yng ngorllewin Cymru, yn ardal Aberteififi, wedi atgyfodi ffffatri oedd yn gwneud jîns flflynyddoedd yn ôl. Wedi gweld y niwed mae’r diwydiant dillad yn ei wneud i’r amgylchedd mae strategaeth Hiut yn ceisio newid hyn drwy greu’r jîns mwyaf bendigedig o ddenim organig, wedi eu torri’n berffffaith ac yn cael eu gwneud gan grefffftwyr Cymreig. Wedi ymweld â’r ffffatri, un o’r pethau wnaeth fy synnu oedd gweld pentwr enfawr o hen jîns tyllog yn aros am driniaeth–maent yn cynnig gwasanaeth sy’n golygu y bydd gennych chi jîns am oes. Os oes twll neu rwyg yn dod o’u gwisgo, mae modd eu hanfon yn ôl at y ffffatri i’w trwsio, neu eu patsio, er mwyn parhau i’w gwisgo. Tyfodd y cwmni wedi i Meghan Markle wisgo pâr o’u jîns,…

Mae 2019 wedi bod yn flwyddyn ryfeddol i chi’ch dwy. Mae paratoadau ar y gweill i’r nofel a enillodd y Fedal Ryddiaith a gwobr Llyfr y Flwyddyn i ti, Manon, Llyfr Glas Nebo, fynd ar daith fel sioe lwyfan, ac mae’r nofel i bobl ifanc, Fi a Joe Allen, wedi ennill Gwobr Tir na n-Og. Ac rwyt ti, Lleuwen, wedi cyhoeddi’r albwm Gwn Glân, Beibl Budr, sydd wedi cael ei enwebu am Wobr Gerddoriaeth Gymreig, wedi cael taith theatrau gyda dy fand dros yr haf a thaith unigol o gwmpas capeli ym misoedd Chwefror a Mawrth. Sut fyddech chi’n disgrifio’r flwyddyn? Manon: Prysur! Dwi ’di gweithio’n galetach nag erioed o’r blaen, ond dwi hefyd yn ymwybodol iawn o ba mor lwcus ydw i. Mae gen i swydd dwi’n ei charu,…

Beth allwch chi ei brynu’n anrheg Nadolig i rywun sy’n mwynhau diod, sydd hefyd yn garedig i’r amgylchedd? ELIN JAMES JONES sydd wedi bod yn ymchwilio ar ran Cara. Mae hanes hir i wyrddni’r Nadolig – celyn, y goeden, a hyd yn oed postmon pwysica plentyndod, Siôn Corn – wir i chi. Hyd at ganol y bedwaredd ganrif ar bymtheg nid coch oedd lliw gwisg gŵr y barf llaes, ond gwyrdd. Darluniau Americanaidd Thomas Nast ar dudalennau blaen Harper’s Weekly sy’n lled gyfrifol am greadigaeth y wisg goch, ynghyd â dylanwad corfforaethol Coca Cola. Ond er mai hen hanes yw’r gwyrdd hwnnw bellach, wrth i ni ddod at derfyn y flwyddyn pan ddatganwyd argyfwng amgylcheddol byd-eang, mae’n hen bryd i ni atgyfodi’r Nadolig ‘gwyrdd’. A hynny mewn ffordd fforddiadwy, syml…

Beth yw podlediadau? Ffeiliau sain i’w lawrlwytho i’ch dyfais symudol yw podlediadau, sydd fel arfer yn sgwrs rhwng pobl neu’n gyfres o straeon, rhwng 10 munud a 6 awr o hyd. A’r peth gorau yw fod y rhan fwyaf ohonyn nhw’n rhad ac am ddim! Rhaid i chi dalu ffi fisol er mwyn clywed deunydd gwreiddiol rhai apiau, fel Luminary, ond mae’r rhan fwyaf ohonyn nhw ar gael i chi bori drwyddyn nhw heb unrhyw dâl. Gallwch danysgrifio i bodlediadau penodol neu chwilio am benodau unigol. Felly, pa un ddewiswch chi…? Dyma rai o’n ffefrynnau ni. Hansh Soundcloud, Apple Podcasts a Fireside Dyma benodau achlysurol gan gyfranwyr amrywiol, fel arfer dau ffrind yn sgwrsio am unrhyw beth a phopeth, gan gynnwys Mared a Hanna Jarman, Ameer Rana, Mari Beard a…