Innehållsförteckning för 1/12/2020 från Rapport

Juané Greeff, wat oor ’n maand twee jaar oud sou word, het so uitgesien na haar boetie se geboorte. Toe ry die voorman vir wie sy lief was, haar Donderdag per ongeluk dood. “Hy het plaaswerkers gaan aflaai en kyk gewoonlik agter die bakkie om seker te maak dis veilig. Ag, jy weet, en dié dag het hy nou nie gekyk nie. Dis seker maar hoe God vir Juanétjie wou vat,” het haar oupa Herman van Wyk (69) gister gesê. Dit het gebeur op die plaas Mooihoek, noord van die Vredefortkoepel in die Vrystaat waar haar ouers, Juan (38) en Jani Greeff (28), boer. Juané het in ’n poeletjie water agter die wiel gesit en speel toe sy raak gery is. Sy is op slag dood. “Haar ma is swanger…

Blikbreine is noukeuriger as ’n dokter met die diagnosering van borskanker uit mammogramme, toon ’n studie wat in die gesaghebbende wetenskapspublikasie Nature gepubliseer is. ’n Internasionale span, wat navorsers van Google Health en Imperial College London insluit, het ’n rekenaarprogram ontwerp en X-strale van sowat 29 000 vroue gebruik om die rekenaar op te lei. Die algoritme het beter gevaar as ses radioloë met die vertolking van die mammogram-me, berig Nature. Kunsmatige intelligensie se prestasie was gelykstaande aan die werk van twee dokters wat saamwerk. Kenners meen die gebruik van kunsmatige intelligensie kan die opsporing van borskanker verbeter. In die Britse nasionale gesondheidstelsel (NHS) word twee radioloë gebruik om elke vrou se X-strale te ontleed. In seldsame gevalle waar die twee verskil, word ’n derde dokter se mening ingewin. Anders…

Die noodproses om tot 3 000 MW ekstra krag “dringend” van die private sektor te koop, behels eintlik net ’n idee-uitruiling om ’n verslag vir die departement van energie saam te stel. Dié onthulling op die afgelope week se inligtingsessie van die departement van energie het meer as 200 sakelui wat opgedaag het met oplossings om krag te verskaf gefrustreerd gelaat. Die formele versoek vir inligting (RFI) wat in Desember aangekondig is, vra oplossings vir tydperke van drie, vyf, tien en 20 jaar. Die sessie in Centurion, waar die departement se kantoor vir onafhanklike kragverskaffing (IPP) vrae beantwoord het oor die proses, was só volgepak dat selfs staanplek min geword het. Eskom het dié week gesê hy wil kragbuffer van 5 000 MW beskikbaar hê vir beter instandhouding. Dit kan…

Eskom het dié week sterk ontken hy het by Nersa, energiereguleerder, aansoek gedoen vir R1,8 miljard vir prestasiebonusse in die tariefperiode wat tot 2022 strek. Dit strook glad nie met ’n stelling onder eed van Nomfundo Maseti, Nersa se lid vir elektrisiteit, nie. Eskom sê die geld was bedoel vir gewone 13de tjeks, deel van sy personeel se ooreengekome dienskontrakte, en dat Nersa gefouteer het toe hy dit uitgesluit het van die inkomste wat Eskom van kragtariewe mag verhaal. Dít is maar een van verskeie kwessies waaroor Eskom en Nersa lynreg van mekaar verskil. Woensdag hoor die hooggeregshof in Pretoria juis die eerste van drie hofaansoeke van Eskom aan waarin die sukkelende kragkolos vra dat hy altesaam vyf Nersa-tariefbesluite tersyde stel. ’n Mens vra jouself egter af waarom ’n eenvoudige…

TENNIS Andreescu se knie lol Bianca Andreescu, die Amerikaanse Opevrouekampioen, het haar onttrek aan die komende Australiese Ope omdat sy steeds met ’n kniebesering sukkel. Andreescu (foto), wat Serena Williams in die eindstryd van die VSA Ope geklop het, het die besering verlede jaar in die eindstryd van die WTA-toernooi opgedoen. Die Argentynse manspeler Juan Martin del Potro sal ook nie in aksie wees nie, omdat hy ook nog nie van ’n knieoperasie herstel het nie. – atp.com GHOLF Pienkvoet op pad vir Wie Die Amerikaanse gholfspeler Michelle Wie gaan ma word . . . en dis ’n meisietjie. Wie het dié nuus Donderdag op haar Instagram-rekening bekend gemaak en ook ’n foto van haarself en haar man, Jonnie West, geplaas wat ’n paar pienk babaskoene vashou. “Babadogtertjie, ons het…

Dalende TV-kykergetalle is glo die rede waarom al die wedstryde in vanjaar se Varsitybeker om sewe-uur op ’n Maandagaand sal afskop, met slegs een van die wedstryde wat op TV uitgesaai sal word. Anders as in vorige jare, sal daar nie vanjaar grootskaalse aanpassings aan die spelreëls wees nie. 9 spelers van kleur moet vanjaar in die VB se 23-talle wees. Die nuwe uitsaaibeleid sal daartoe lei dat die wedstryd tussen Maties en Tuks op 20 Maart in Stellenbosch nie op TV gewys sal word nie. Pleks daarvan sal kykers die Bloemfonteinse derby tussen Shimlas en Ixias op SuperSport se rugbykanaal kan sien. Die organiseerders dring aan dat elke span gelyke behandeling moet kry wat televisiedekking betref. Die organiseerders hoop waarskynlik ook dat meer toeskouers wedstryde sal bywoon wat nie…

Underwater Ons het Kristen Stewart nou al mét en sónder gesien, maar nog nooit onder water nie! In dié dramatiese ondersese avontuur beland die stomme aktrise, wat steeds wroeg om ’n ander gesigsuitdrukking as uitdrukkingloos op te tower, in ’n duikboot wat feitlik vernietig word deur ’n ondergrondse aardbewing. En asof dit nie genoeg is nie, is haar hare boonop spierwit gekleur en veg sy met “iets” wat op die bodem van die see rondkruip en haar probeer vernietig. Voel jy lus om 95 minute saam met dié gebleikte meisie deur te bring? So gedink, ja! Dolittle Dit is die soveelste weergawe van ’n eksentrieke dokter wat met diere kan praat. Robert Downey jr. oorspeel Dr. Dolittle. Die skeur in dié goiingsak is ’n vermenging van style, irriterende karikature, oordrewe…

Waar oefen-apps in die verlede baie gewild was en onder die top-20 verskyn het, het dit teruggesak na nr. 25 vanjaar. Dis enige apps wat jy op jou slimfoon of tablet aflaai. Skuimrollers en miofassiale en drukpunt-masserings, alles ontwerp om deur massering spasmas te verlig en sirkulasie te verhoog, word al hoe minder gebruik. Waar mense in die verlede graag in klein groepe onder die toesig van ’n persoonlike afrigter geoefen het, waarskynlik omdat dit goedkoper is, verkies hulle blykbaar nou om dit alleen te doen.…

■ Danny Oosthuizen was ’n bekende hawelose man in Kaapstad wat die alledaagse swaarkry van swerwers wat op straat woon, onder vele mense se aandag gebring het. ’n Engelse dagblad in Kaapstad het vir hom die forum geskep om oor so ’n lewe te skryf. Dit is “The Dignity Project” genoem. Buiten dit het hy goeie werk gedoen om die lewensomstandighede en regte van straatmense te verbeter. Oosthuizen se pleidooi was dat hulle liefde en menslike aanraking nodig het. Hy was ook ’n lid van die South African Network of People Who Use Drugs, waar hy waardevolle insette oor dwelmafhanklikheid gelewer het. Net toe hy sy lewe regruk en op die kruin van sy nuwe lewensweg was, is hy aan kanker van die pankreas dood. ■ Die gesoute oud-persfotograaf Danie…

Gister se ANC-verjaarsdagtoespraak in die Tafel Lager-stadion in Kimberley deur Cyril Ramaphosa, ANC-leier, sou nie so ’n antiklimaks gewees het as Ramaphosa maar net leier van ’n middelslag-party met beheer oor ’n halfdosyn landelike munisipaliteite was nie. Dan sou ’n mens hom dalk daarvoor kon vergewe het dat hy die raps meer as 10 000 lustelose siele in kanariegeel hemde voor hom op die rugbyveld om die beurt so verveel, geïrriteer en mislei het – siele wat gekom het vir ’n partytjie wat nooit aan die gang sou kom nie. Die ANC staan selfs nou, ná Zuma, nie in diens van ’n groot ekonomiese Ramaphosa het hulle verveel toe hy in sy saai monotoon aangekarring het oor hoe lief die mense van die Noord-Kaap vir die 108-jarige ANC is. Hy…

’n Oudrektor van die Universiteit van die Vrystaat (UV) is vol hoop dat sy tjello wat gesteel en met swart spuitverf “gekamoefleer” is, herstel kan word. Prof. Frederick Fourie se 58 jaar oue tjello is dié week teruggevind nadat dit op Facebook geadverteer is. Hy sê die Italianer Enzo Lassi het dit in 1961 gemaak. Dis in September verlede jaar gesteel en daarna geverf. “Hoekom weet ek nie, maar ek raai dit was om die instrument te kamoefleer. Dit kan ook wees dat die man dit aan iemand in die rockmusiekwêreld wou verkoop.” Dié lagie verf is nou sy grootste vrees. “Die oorspronklike laag vernis by tjello’s en viole is ’n baie belangrike deel van die instrumente se klank. Iemand wat hierin spesialiseer, sal nou die verf moet verwyder, hopelik…

Gewoonlik hoor jy van motorryers wat kla dat die slaggate in paaie hul bande beskadig, maar wees gewaarsku: Jy kan beboet word as jou bande paaie seermaak. ’n Verkeersboete van R125 vir afgeloopte bande wat ’n paar jaar gelede in Nellmapius in Pretoria uitgereik is, doen weer die ronde op Facebook. Dit het talle Facebook-gebruikers verbaas of kwaad gemaak, maar dit is ’n geldige boete. Cornelia van Niekerk, eienaar van die boetebestuursmaatskappy Fines4U, sê kragtens die Administratiewe Beregtiging van Padverkeersoortredings (Aarto) se klagkode 2839 kan jy beboet word vir “ ’n voertuig wat toegerus is met verweerde bande wat die pad kan beskadig of ’n gevaar vir ander padgebruikers kan inhou”. Van Niekerk sê dit klink dalk verkeerd, maar die beampte was nie verkeerd toe dié rede op die boete…

Desperate veeboere wend hulle tot aanlyn veilings om hul ondernemings aan die gang te hou, te midde van die nuus dat nóg gevalle van beken-klouseer aangemeld is. Die regering se landwye verbod op veeveilings sedert vroeg Desember as ’n voorsorgmaatreël om die verspreiding van bek-en-klouseer te verhoed, het die rooivleisbedryf verlam, maar die maatreëls blyk ondoeltreffend te wees om die verspreiding van die siekte te voorkom. Nou probeer selfs tradisionele afslaers en agente om deur aanlyn en virtuele veilings hul ondernemings aan die gang hou. Rapport verneem Vleissentraal Bosveld tref nou voorbereidings vir so ’n veiling dié week en produsente is gevra om videomateriaal te stuur van diere wat onder die ha-mer moet kom. Waar die Rooivleisprodusenteorganisasie (RPO) aanvanklik die veilingverbod ondersteun het, doen hulle nou ’n beroep op die…

Die DA het sy groot kanonne gestuur om sake met kiesers in Schweizer-Reneke te gaan regstel kort voor die Noordwes-dorp sy hele munisipale raad herkies. Nog voordat John Steenhuisen, tussentydse leier van die party, Vrydag aan deure gaan klop het op dié dorp in Noordwes, het Helen Zille, voorsitter van die federale raad, Woensdagaand met sowat 60 genooide gaste vergader om te gesels oor die party se aandeel in die debakel verlede jaar waartydens ’n laerskoolonderwyseres, Elana Barkhuizen, verkeerdelik van rassisme beskuldig is. ’n Spesiale tussenverkiesing word Woensdag gehou om ’n nuwe raad vir die plaaslike Mamusa-munisipaliteit te kies. Die provinsiale regering het die munisipaliteit verlede jaar in Mei onder administrasie geplaas, maar dié ingryping het geen vrugte afgewerp nie en die Mamusa-raad is in Oktober ontbind. Voor die ontbinding…

Die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) stuur af op nóg ’n ongemaklike betaaldag omdat die regering steeds nie die R2 miljard-reddingsboei wat hy in Oktober verlede jaar belowe het, oorbetaal het nie. Die nasionale tesourie het aan Rapport bevestig die kontant is nog nie oorbetaal nie, maar wou nie uitwei oor wanneer dit gaan gebeur nie. “Die R2 miljard-bedryfskapitaal sal gefinaliseer word in oorleg met die departement van openbare werke en die sakereddingspraktisyns. Nadere besonderhede sal later bekend gemaak word,” het ’n woordvoerder gesê. Die regering het belowe om R2 miljard kontant te gee en R2 miljard se ondersteuning in die vorm van waarborge. Die sakereddingspraktisyns wat in Desember aangestel is, het by navraag gesê hulle kan nie Januarie se salarisbetalings waarborg nie. “Dit is ons oogmerk om salarisse te betaal onderhewig…

’NLiplekker-kragmeting wag vandag in die eindstryd van die heel eerste ATP-bekertoernooi, nadat Novak Djokovic en Rafael Nadal hul onderskeie spanne gister na die laaste dag deurgetrek het. Albei het in die halfeindronde in Sydney stelle in hul enkelspelwedstryde verloor, maar waar Djokovic gou sy dwarsklap van die jong Rus Daniil Medvedev afgeskud het, het Nadal naby daaraan gekom om die knie voor die Aussie Alex de Minaur te buig. Nadal, die wêreld se voorste speler, moes vir die derde keer in twee dae diep delf om op die wenpad te bly. Vrydag het hy ’n enkelspelwedstryd teen die Belg David Goffin verloor, en saam met Pablo Carreno Busta eers in ’n valbylpot met die Belgiese dubbelspelpaar van Sander Gillé en Joran Vliegen afgereken. Daardie twee wedstryde het heelwat uit die…

Welkom terug, Gerald! Die Suid-Afrikaanse o.19-krie-ketspan se kaptein, Bryce Parsons, het die afgelope week breed geglimlag nadat die staatmakerbouler Gerald Coetzee net betyds vir die Wêreldbekertoernooi die krieketbal laat sing het. Die o.19’s se WB-toernooi begin Vrydag in Kimberley, met ’n wedstryd tussen die jong Suid-Afrikaners en hul eweknieë van Afganistan. Terwyl die gemiddelde Suid-Afrikaanse ondersteuner in sy pap sal stik as die Junior Proteas verloor, sal die spelers self daardie wedstryd met ’n tikkie meer selfvertroue ingaan noudat Coetzee terug op die been is. Die 19-jarige Bloemfonteiner was byna twee maande op die krukkelys nadat hy in November ’n dyspierbesering opgedoen het. Met sy terugkeer Donderdag, in die eindstryd van ’n vierhoekige reeks teen Indië, het Coetzee egter oorgehaal gelyk en drie paaltjies vir 19 lopies laat kantel. Parsons…

Paul Zacks is klaar met die Stormers en die WP. Die uitvoerende hoof van WP Rugby het ná maande van venynige twiste en onmin in WP se bestuursgeledere geknak en besluit om ’n skeidingspakket te aanvaar ter wille van sy gesondheid en eie beswil. Zacks se skok-vertrek by Nuweland kom minder as drie weke voordat die Stormers hul 2020-seisoen in Superrugby in ’n tuiswedstryd teen die Hurricanes afskop. ’n Tussentydse komitee sal WP Rugby se sake bedryf tot tyd en wyl ’n heeltydse uitvoerende hoof weer aangestel word. Ná byna ’n jaar van binnegevegte, waartydens die unie se amateurvleuel (WPRVU), onder leiding van die unie-president, Zelt Marais, hom al hoe meer by die daaglikse bestuur van die sakevleuel ingemeng het, het Zacks nou genoeg gehad. Volgens twee onberispelike bronne sal…

Judy met Renée Zellweger en Finn Wittrock. Regisseur: Rupert Goold. In ’n onderhoud met ’n regisseur vra ek onlangs: “Hoe ervaar jy Hollywood?” Sy antwoord: “Dit is ’n absolute brutale plek.” Daardie antwoord som hierdie onewe maar werkbare weergawe op van die laaste ses maande van Judy Garland se lewe. Sy was een van die berugte rolprentvervaardiger Louis B. Mayer (van Metro-Goldwyn-Mayer-faam) se “ontdekkings” en troetelsterre wie se lewe hy hardhandig bestuur het, veral ná The Wizard of Oz (1939). Sy is gespeen op dwelms, eetlusdempers, selfsugtige volwasse temperamente en die goue kalf van gierigheid. En hierdie dikwels sentimentele rolprent besin oor haar laaste ses maande voor haar dood op 47. Zellweger verstaan Garland se maniërismes, veral haar lui, versluierde wenkbroue wat elk hul eie persoonlikheid gehad het gedurende haar…

In my blou delftbak lê die blosende perskes in die somerson. Die benewelde perskeparfuum druk my hart so styf dat die trane oor my wange rol. Ek verlang na pa Coen en ons sonsondergang-stappies deur sy perskeboomlaning. Groot Oom Sarels is gepluk, met sy groot hande teen sy hemp skoongevryf, en my kindermond sal nooit die sappigste soet smaak van volkome vaderliefde en perske vergeet nie. Ma het van die groot geel taaipitperskes en blink rooi kaalgatperskes (soos nektariens vir ons bekend gestaan het) ingelê, konfyt gemaak en gevries, maar die meeste is net daar en dan deur ons geëet. Tien maklike idees met perskes 1. Ontbyt: Vir ’n heerlike ontbytbederf pak lae gesnyde perskes en aarbeie of bloubessies met dubbelroomjogurt en krakerige granola. 2. Perske-en-spekhappie: Ek is baie lief…

Die voormalige hoofbestuurder van Sanlam, Willem Pretorius, is ná ’n kort siekbed in die ouderdom van 91 in sy huis in Mostertsdrift in Stellenbosch oorlede. Pretorius het reeds as jong man by San-lam begin werk. Hy het as aktuaris kwalifiseer en tussen 1960 en 1967 het hy by die Swiss Reinsurance Company Ltd. in Johannesburg en Zürich gewerk. Daarna is hy terug na Sanlam as beleggingshoof, later hoofbestuurder en senior hoofbestuurder. Met Sanlam se oorname van Metropolitan is hy aangestel as besturende direkteur. Hy het Metropolitan “beurs toe gevat” en later uitvoerende voorsitter geword tot en met sy uittrede. Ná sy aftrede is hy saam met Billy van der Merwe aangestel as geregtelike bestuurder van Crusader Life. Hulle het daarin geslaag om dié maatskappy reg te ruk en vir polishouers…

Dit was ’n uitputtende jaar en ek het hierdie vakansie alle politiek pro-beer vermy. So, toe ek ’n fliek moes kies, kies ek om die kinderprent Frozen 2 saam met my suster en haar twee kinders (’n twee- en ’n vyfjarige) te gaan kyk. Maar juis dáár, van alle plekke, betrap die politiek my toe wragtag. Elsa en Anna, twee Disney-prinsesse met die mees Koukasiese voorkoms sedert die aptonimiese Snow White, vind uit hulle is sowaar van gemengde afkoms: Hul afgestorwe ma is van ’n ander ras. Die prinsesse se bose, rassistiese oupa het dié ras onderdruk, en die geliefde Anna moet die dam wat die oupa op die rasgroep se grond gebou het, vernietig. Anna moet bereid wees om haar familie se (wit) koninkryk geheel en al te laat…

Donald Trump is ’n monster. Erger as die ajatolla self! Só klink een van die eerste lui aannames van die nuwe jaar, en dis maar nog net die 12de vandag. Omgord dus jou lendene: Die intellektueel luies, die politieke lafaards en die kammaheiliges gaan 2020 tegemoet met ’n arsenaal lui aannames waarmee hulle ons vir die volgende 354 oorblywende dae van die jaar wil bombardeer. Hul woordmissiele gaan op ons reën soos die Hellfire-missiele wat op 3 Januarie uit Amerika se MQ-9 Reaper-hommeltuig gereën het op die koppe van Kassem Soleimani, die gewetenlose terroris, en sy meelopers. Maar anders as Soleimani, kan ons dié missielaanvalle oorleef as ons net bietjie nadink oor al die onsin wat hierdie mense eintlik praat. Lui aanname nommer een van 2020 is dat die Republikeinse…

Albin Bowler, Bellville, skryf: Dat Eskom se arrogansie geen perke ken nie, blyk duidelik uit verlede week se hoofberig. Die omvang van Eskom se bonusse is skokkend – korttermynbonusse van 35% tot 42% (meer as ’n derde van ’n jaarlikse salaris). ’n Goeie sakebeginsel behoort tog te wees dat bonusse altyd ’n persentasie van wins behoort te wees. Die res van die wins word vir maer jare belê of vir verdere kapitaal-uitbreidings. Bonusse mag nooit meer as die wins wees nie. Nou neem gulsige Eskom-amptenare die elektrisiteitsreguleerder hof toe om tariefverhogings – wat bonusse insluit – af te dwing. Uit dié argumente blyk dit dat die Eskombestuur die gewoonte het om prestasiebonusse te betaal as hulle voorleggings vir geld aan Nersa suksesvol is, nie as Eskom sy basiese missie vervul…

Prof. Norman Tait, Somerset-Wes, skryf: Ek is in 1936 op Knysna gebore en het die Beleef-artikel oor Knysna se ou geboue baie geniet. As student het ek gereeld as kelner en verkoopsman by die buiteverkope van die Royal Hotel gewerk. Die hotel vorm deel van ’n unieke kruising, met die hotel en die St. George-kerk aan die bokant van die hoofstraat en die polisiestasie en tronk aan die onderkant van die hoofstraat. Die gewildste produk by die buiteverkope was Old Brown Sherry en soms het dit gebeur dat die klant sommer net daar op die stoep sy bottel leeggedrink het. Vanuit die polisiekantoor, regoor die hotel, kon die polisie maklik ’n ogie hou oor ons bedrywighede en ’n rumoerige drinker kom haal. As sodanige persoon dan te veel probleme gee,…

Michael Moore, Kaapstad, skryf: Ek verwys na Herman Lategan se artikel “Sien jou by die Vasco”. Hierin verwys hy na my oorlede pa, Spikkels Moore, wat destyds ’n motorwassery in Groenpunt gehad het, as “rond en rof” en iemand wat jou sommer “gebliksem” het as jy nie sy vissermanstories wil glo nie. My pa was nooit op see, het nooit vis gevang of enigiemand “sommer gebliksem” – soos beweer word nie. Mnr. Telo en mnr. Camaro, die eerste twee eienaars van die Vasco da Gama Taverna, sou ook glad nie beïndruk gewees het met die bewering dat daar ’n bordeel op die tweede verdieping was nie. Daar was ook geen rusie tussen die eienaars van die Vasco en die Dias Taverna nie. Die eienaar van die Dias was mnr. Te-lo…

Die taalhistorikus Ahmed Davids noem hom ’n ‘buitengewone taalkundige’. Ons verwys na die artikel “Ons taal se begin in die Bo-Kaap” deur Glenn Babb verlede week waarin hy onderhoudend skryf oor die lewe van Abu Bakr Effendi, die man wat verantwoordelik was vir die eerste geskrifte in Afrikaans. Ongelukkig bevat die artikel enkele mistastings oor Abu Bakr wat ons graag wil regstel. Dit is vanjaar die 157ste herdenking van die aankoms van die Ottomaanse teoloog Abu Bakr, wat in 1863 die eerste moderne Islamitiese skool vir meisies en seuns in Suid-Afrika opgerig het. As meertalige geleerde het hy vinnig en maklik Engels en Afrikaans onder die knie gekry om met die plaaslike inwoners te kan kommunikeer. Hy is twee keer in Kaapstad getroud – eers met Rukiye Maker, van wie…

En daar was dagga: ’n Biografie deur Heinz Mödler. Uitgewer: Naledi. R285. Een van die vele dinge wat dagga reggekry het, is om die taal op die paal te sit. Dit staan onder meer bekend as dwaalbos, boom, aaptwak, giggelgras, papegaaislaai, omkykskyf, elektriese spinasie, rondkyktwak en zol. ’n Mens kry ook nie net een soort nie – daar is klipdagga, perdedagga, makdagga, malkopdagga, rooipootjie, perdedagga, rookdagga, stranddagga, knopdagga, velddagga en koppiesdagga. Selfs die naam van ’n Afrikaanse dame is al ingespan om die kruid te benoem: die groenoognooi Marie-Johanna van der Schijff. (Marie-Johanna is afgelei van “marijuana” en Van der Schijff van “skyf”.) Klipdagga, makdagga, velddagga, rookdagga. En daar was dagga is die eerste omvattende gids oor dié kruid in Afrikaans. Die skrywer het ’n ontsagwekkende hoeveelheid navorsing gedoen en…

Vroue, gestremdes en oorlogsveterane van die ANC moet die hoofbegunstigdes wees van toekomstige grond wat die staat uitdeel. Dit is “om die klas van swart kommersiële landbouprodusente te laat herleef wat vernietig is deur die Wet op Naturellegrond van 1913”, lui ’n beleidsdokument wat op 3 Januarie vir kommentaar in die Staatskoerant gepubliseer is deur die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming. Die dokument bepaal beleid vir alle grondtoekennings deur die regering vir kleinboere, bestaansboere, middelslagboere en groot boerderye asook vir huisvesting, nywerheidsontwikkeling en gemeenskapsgrond. Die beleidsdokument maak dit egter duidelik dat die regering voortgaan om landbougrond te koop en te verhuur aan voornemende swart boere sonder dat hulle titelaktes daarvoor kry. Daar is in 2005 daarmee begin en dis in 2012 tot enigste meganisme vir die verdeling van landbougrond…

Vyf mans wat voor Kersfees by die Vaaldam gekampeer het, is beseer toe weerlig die badkamer tref waar hulle ná ’n erge haelstorm lafenis gesoek het. ’n Negejarige seuntjie wat saam met hulle by Mihanzi, naby Deneysville, gekampeer het, het niksvermoedend in ’n bakkie vir hulle sit en wag. Hy het eers besef wat gebeur het toe die mans geskok en be-seer uit die badkamer gekruip het. Een van hulle, Jacque Maritz (30) van Alberton, is steeds in die hospitaal. Hy kon dié week vir die eerste keer weer loop. Maritz, wat vir Standard Bank werk, sê hy kan feitlik niks van die dag se drama onthou nie. Hy, vier familielede en sy stiefseun, Divan Pretorius (9), het vir die naweek gaan hengel toe ’n vreeslike haelstorm hulle die Saterdagmiddag…

Dr. Lize Wolfaardt, ’n sielkundige wat in trauma spesialiseer, sê met so ’n ongeluk gaan daar skuldgevoelens wees van alle betrokke partye. “Daar sal woede wees, ook teenoor die self. Daar is gevoelens van magteloosheid en totale oorweldiging as gevolg van die absolute finaliteit en niks wat gedoen kan word om die uitkoms te verander nie.” Wolfaardt sê die betrokke partye sal waarskynlik aan posttraumatiese stressindroom ly wat terugflitse na die gebeure en ander simptome soos nagmerries, angs en depressie insluit. “In die verlede is geglo mense moet hul storie oor en oor vertel aan soveel moontlik mense om die trauma te verwerk. Navorsing het egter bewys dit vererger trauma net, want dieselfde neurologiese paadjie word deurtrap, wat dit meer permanent vasmaak in die brein. “Daarom is dit belangrik om…

Die minister van gesondheid sê hy verstaan nie die “bangmaakpraatjies” oor die nasionale gesondheidsversekering (NGV) nie, want dit gaan bestuur word soos instellings soos die Padongelukkefonds en Nasionale Studentehulpskema (NSFAS). Dr. Zweli Mkhize, minister van gesondheid, het wal gegooi nadat Rapport berig het oor die jongste meningspeiling waarin dokters dreig om te emigreer indien die NGV in sy huidige vorm ingestel word. Hy het gesê hy “neem kennis” van die berigte en moedig belanghebbendes wat “opbouende kommentaar” het oor die NGV om deel te neem aan die gesprek. Mkhize het gesê meningspeilings, soos die een van PPS waarin 72% van professionele lui gesê het hulle sal emigreer en die Suid-Afrikaanse Mediese Vereniging waarin 38% van dokters gesê het hulle sal loop, het tekortkominge omdat daar ’n “vooroordeel” onder die respondente…

Die hommeltuig waaruit die dodelike missiele afgevuur is, is die MQ-9 Reaper, wat in die nasleep van die terreuraanvalle van 9/11 ontwikkel is. Hy voer akkurate missielaanvalle op teikens honderde of duisende kilometers ver uit, sonder om die bemanningslede wat gewoonlik in ’n bomwerper sit, in gevaar te stel. Hommeltuie dateer van die 1980’s. Suid-Afrika se Krygkor het die Seekerhommeltuig ontwikkel wat in die Bosoorlog aangewend is. Destyds kon die stelsel nie wapens dra nie, en was net vir verkenning. Omdat die seine na die Reaper se stelsel via satelliete loop, duur dit ’n sekonde of twee vir ’n bevel om die Reaper te bereik. Wanneer hy opstyg, moet hy altyd binne sig van ’n vlieënier in ’n ander vliegtuig of op die grond wees. Daarna word die beheer aan…

Ná ’n goeie uitvoerjaar vir die motorbedryf is daar ’n swaard oor die bedryf oor ’n geskil oor geld wat die regering op vervaardigers hef. Dr. Norman Lamprecht, uitvoerende bestuurder van die nasionale vereniging van voertuigvervaardigers van Suid-Afrika (Naamsa), sê Desember het ’n klein afname op ’n jaargrondslag getoon, maar dis hoofsaaklik weens die hoë basis in Desember 2018. Vir die volle 2019 is 10,2% (386 863) meer motors uitgevoer as in 2018. Maar nou is daar ’n geskil tussen die voertuigbedryf en die nasionale reguleerder van verpligte spesifikasies, ’n staatsagentskap wat moet reguleer dat voertuie wat in die plaaslike mark verkoop word, aan die nodige standaarde en spesifikasies vir Suid-Afrikaanse toestande voldoen. ’n Heffing is deur vervaardigers betaalbaar vir dié diens. Die reguleerder het begin om die heffing ook…

Ek weet die jaar begin vir die meeste mense eers dié week, maar laat ek wegval met ’n belasting-slagyster wat kan lê en wag. Sy naam is voorlopige belasting. Voordat ek by die meer tegniese deel uitkom, laat ek net eers dié punt maak: As jy enige inkomste verdien anders as ’n salaris waar daar belasting afgetrek word, is die kans goed dat jy verplig is om as ’n voorlopige belastingbetaler te registreer. Doen jy dit nie, gaan jy beboet word. Hier is ’n voorbeeld van hoe maklik dit is om in daardie slagyster te trap, selfs al is jy eerlik met Jan Taks. ’n Kliënt van my wie se belastingsake ek hanteer, het met sy 2019-belastingopgawe geopenbaar dat hy deur die jaar sy huis verhuur het toe hy met…

Hy is bestempel as die vinnigste Springbok ooit. In die Natalse Middelland, waar hy deesdae in Howick woon, sal die Bok-spoedvraat Andy van der Watt egter altyd onthou word vir die impak wat hy op skoolvlak gehad het – eers as speler by Maritzburg College en later as afrigter van Hilton College. Hy het in die tagtigerjare vir onder andere Gary Teichmann by Hilton afgerig, met groot welslae, en hom ook Afrikaans probeer leer, ’n taak wat minder suksesvol was as die rugbylesse. Van der Watt is al bykans 20 jaar lank afgetree as onderwyser, maar gee steeds Afrikaanse lesse – op die ouderdom van 73 jaar. “Ek help uit wat Afrikaans eerste addisionele taal betref by sowel Hilton as Michaelhouse,” sê dié man, wat Engelssprekend grootgeword het en nie…

Gholf SUID-AFRIKAANSE-OPE (Randpark)­ Voorste tellings ná die derde ronde (SA, tensy anders vermeld): 198-Louis-Oost-- huizen-65-69-64;-199-Marcus-Armitage­(Eng)-65-72-62;-200-Jaco-Ahlers-66-66-68;­ 201-Martin-Rohwer-66-71-64,-Jacques­Blaauw-69-65-67,-Branden-Grace-64-70-67,­ Andy-Sullivan-(Eng)-66-68-67,-Jayden­Schaper-AMA-65-67-69;-202-Min-Woo-Lee­(Aus)-66-69-67,-JC-Ritchie-63-72-67,-George-Coetzee-65-69-68,-Jack-Senior-(Eng)-67­66-69,-Thriston-Lawrence-67-65-70;-203- Marc-Warren-(Eng)70-68-65,-Nino-Bertasio-(It)-63-71-69,-Keith-Horne-69-65-69,­ Connor-Syme-(Skot)-66-68-69,-Peter-Karmis-(Griek)-64-70-69,-Hennie-du-Plessis-67­67-69,-Tapio-Pulkkanen-(Fin)-65-66-72;­ 204-Richard-Bland-(Eng)-70-67-67,-Juran­Dreyer-69-68-67,-Steve-Surry-(Eng)-69-67­68,-CJ-du-Plessis-66-69-69,-Harry-Hall­(Eng)-65-68-71.­ HONGKONG-OPE (Hongkong) Voorste tellings ná die derde ronde: 197- Wade-Ormsby-(Aus)-65-66-66;-199-Gunn­Tharoenkul-(Thai)-67-67-65;-201-Rashid­Khan-(Ind)-69-69-63,-Terry-Pilkadaris­(Aus)-68-69-64,-Taewoo-Kim-(Kor)-69-66-66,-Jazz-Janewattananond-(Thai)-68-66-67;-202-Chan-Shih-chang-(Tai)-68-67-67,­ S.S.P.-Chawrasia-(Ind)-70-63-69;-203-Danny-Masrin-(INA)-71-67-65,-Tony-Finau­(VSA)-69-69-65,-Tomoharu-Otsuki-(Jpn)­ 65-71-67,-Shane-Lowry-(Ier)-69-66-68,­ Shiv-Kapur-(Ind)-68-66-69. Rugby EUROPESE-KAMPIOENELIGA Glasgow-Warriors-31,-Exeter-Chiefs-31;-­Clermont-Auvergne-29,-Ulster-13;-Ospreys­15,-Saracens-22;-La-Rochelle-30,-Sale-23;­ Bath-19,-Harlequins-25. EUROPESE-UITDAAGBEKERREEKS Castres-42,-Dragons-14;-Worcester-War-­ riors-66,-Yenisey-STM-Krasnoyarsk-10;­ Bordeaux-Bègles-32,-Edinburgh-17;-Agen­24,-Wasps-52;-Stade-Francais-24,-Zebre­29;-Bristol-52,-Brive-3;-Rugby-Calvisano­19,-Pau-47.­ Tennis ATP-BEKER (Sydney) HALFEINDRONDE:-Serwië-3,-Rusland-0. Enkelspel:-Dusan-Lajovic-(Ser)-k-Karen­Khachanov-(Rus)-7-5-7-6(7/1);-Novak-Djokovic-(Ser)-k-Daniil-Medvedev-(Rus)-6-1­5-7-6-4; Dubbelspel:-Nikola-Cacic/Viktor-Troicki­(Ser)-k-Teymuraz-Gabashvili/Konstantin­Kravchuk-(Rus)-6-4-7-6(9/7). Spanje 3, Australië 0 Enkelspel:-Roberto-Bautista-Agut-(Sp)-k­Nick-Kyrgios-(Aus)-6-1-6-4;-Rafael-Nadal­(Sp)-k-Alex-de-Minaur-(Aus)-4-6-7-5-6-1. Dubbelspel: Pablo-Carreno-Busta/Feliciano­Lopez-k-Chris-Guccione/John-Peers-(Aus)­6-2-6-7(8/6)-10-4. ADELAIDE-INTERNATIONAL (Adelaide,-Australië) Mansenkelepel:-DERDE-RONDE:-Salvatore­Caruso-(It)-k-Marc-Polmans-(Aus)-4-6-7-5­6-3;-Nicolas-Jarry-(Chi)-k-John-Patrick­Smith-(Aus)-6-3-6-3;-Gregoire-Barrere-(Fr)­ k-Andrew-Harris-(Aus)-6-1-6-3;-Lloyd Harris (SA)-k-Mikalai-Haliak-(Bel)-6-0-6-3.­ ­ BRISBANE-INTERNATIONAL (Brisbane) Vroue-enkelspel:-HALFEINDRONDE:­ 6-Madison-Keys-(VSA)-k-Petra-Kvitova­(Tsjeg)-3-6-6-2-6-3;-Karolina-Pliskova­(Tsjeg)-k-Naomi-Osaka-(Jpn)-6-7(12/10)­7-6(7/3)-6-2.­ ASB-CLASSIC (Auckland,-Nieu-Seeland) Vroue-enkelspel:-HALFEINDRONDE:­ Jessica-Pegula-(VSA)-k-Caroline-Wozniacki-(Dene)-3-6-6-4-6-0;-Serena-Williams­(VSA)-k--Amanda-Anisimova-(VSA)-6-1­6-1. SHENZHEN-OPE (China) Vroue-enkelspel:-EINDSTRYD:-Ekatarina­Alexandrova-(Rus)-k-Elena-Rybakina-(Kaz)­ 6-2-6-4.­ Sokker ENGELSE-PREMIERLIGA Crystal-Palace-1,-Arsenal-1;-Chelsea-3,­ Burnley-0;-Everton-1,-Brighton-0;-Leicester­1,-Southampton-2;-Manchester-United-4,­ Norwich-0;-Wolves-1,-Newcastle-1.­…

Joseph Dweba kan dieselfde pad as Steven Kitshoff stap om sy droom te verwesenlik om eendag toetsrugby te speel. Daar is groot belangstelling in dié Vrystaatse haker by Kitshoff se Franse klubspan, Bordeaux-Bègles. Die 24-jarige Dweba word as een van die opwindendste hakers in Suid-Afrikaanse rugby beskou. Sy spel in die vastelos kan reeds met dié van die bestes vergelyk word, maar dis in die vaste fasette waar ’n moontlike skuif na Bordeaux-Bègles baie vir hom kan beteken. Dweba is nog tot Oktober vanjaar deur die Cheetahs gekontrakteer. Dit is nie bekend of hy ’n klousule in sy kontrak met die Cheetahs het wat hom vrystelling waarborg as hy ’n aanbod van ’n oorsese klubspan kry nie. Bordeaux-Bègles beskou Dweba as die uitgeknipte plaasvervanger vir Adrien Pélissié, wat hom volgende…

Harlequins het die beste Kersinkopie van al die Engelse klubspanne in Suid-Afrika gemaak deur die Bok-senter André Esterhuizen te kontrakteer. Die Haaie-breker sal hom ná die Superreeks by sy voormalige spanmaat Stephan Lewies in Londen aansluit. Twee ingeligtes met wie Rapport die week gepraat het, het gesê sy skuif Engeland toe is ’n uitgemaakte saak. ’n Derde onberispelike bron het bevestig dat Esterhuizen en Harlequins uit ’n Suid-Afrikaanse oogpunt “ongelukkig in gevorderde gesprekke is”. Esterhuizen, ’n boorling van Potchefstroom, is die afgelope tyd verkeerdelik in beriggewing met die Japanse klubspan Munakata Sanix Blues tydens die Superreeks verbind. Hy sal wel vir die Haaie beskikbaar wees. Die verwagting is dat hy en Lukhanyo Am weer die Durbaniete se senterpaar sal vorm in ’n Haaie-agterlyn wat ook die Wêreldbekerhelde Makazole Mapimpi en…

Rothenburg ob der Tauber is op die sogenaamde Romantiese Roete in Beiere wat ruweg tussen Frankfurt en München loop. Padlangs is dit 180 km van Frankfurt en ’n treinkaartjie soontoe kos omtrent €30 (R470). Verblyf in die ou stad van Rothenburg is voorspelbaar duur, maar daar is goedkoper blyplek in die omliggende buurte. Ons het in Wettringen gebly, ’n klein boere-gemeenskap 15 km van Rothenburg. Ons oulike Airbnb (Appartment Ivonete) het ons R1 400 per nag gekos vir drie mense. Daar is ’n busdiens tussen Wettringen en Rothenburg, maar ons het dit nie beproef nie. Oppas net, daar is meer as een Rothenburg in Duitsland, en talle toeriste het al per abuis in die verkeerde een be-land.…

Die choreograwe Michael en Angela Revie het met hierdie balletproduksie ’n huldeblyk aan die onsterflike musiek van die Rockgroep Queen gedoen, waarin rock en ballet ontmoet in oomblikke vol passie, energie, viriliteit, vreugde en grasie. Die openingsdans, op die maat van “Barcelona”, het ’n lewendige atmosfeer geskep en die gehoor in die stemming geplaas vir ander nostalgiese treffers soos “Don’t Stop Me Now” en “Bohemian Rhapsody”. Wat veral in hierdie produksie getref het, was die verbeeldingryke, funksionele kostuums deur David Hutt. Van kleefstywe uitrustings tot materiaal wat saam met bewegings deur die lug sweef en die danse aanvul, het Hutt kostuums ontwerp wat die dansers nie net vlei nie, maar ook vryheid van beweging toelaat en karakteriseer. Dit was stylvol, verrassend en treffend. Die soepel danse het die gehoor gaande…

Koeëlreëns sak toe op bendelede. As ’n kis of ’n voertuig jou na jou dood tog reguit hemel toe kan neem, sal ’n Ventersleepwaentjie straks voldoende wees. Die kis van die VGK-predikant ds. James Buys het voor in die kerk van die NG-gemeente Wynberg gestaan. Dié kerk lê teen ’n steilte in Car Hill-straat. Om die hoek was Buys se eie gemeente: VGK Wynberg. Anderkant die verkeersligte is die landdroshof waar misdadigers van die Kaap uitgelig en dienooreenkomstig gestraf word. Die 54-jarige Buys, voormalige moderator van die VGK, was met sy tragiese dood in Maart 2008, besig met baanbrekerswerk om eenheid tussen die VGK en NG Kerk te bewerkstellig. Hy en die NGK-herder het toe ook, tussendeur ’n uitgebreide gestoei om eenheid, hul onderskeie gemeentes laat saamwerk, onder andere om…

Die afgelope week het die ANC sy 108ste bestaansjaar gevier. In die verlede het die party se 8 Januarie-verklaring ’n toekomsvisie vir Suid-Afrika geskets en ’n program van aksie uitgestippel asook ’n oproep tot aksie om die wêreld aan te spoor om ’n einde aan apartheid te bring. Ná 1994 is dit die gebruik van die ANC om tydens die geleentheid ’n aksieprogram vir die organisasie en die regering bekend te maak. Deesdae gee net die media en ’n paar politieke kommentators nog aandag aan hierdie vieringe, want vir die meeste mense het dit betekenis verloor. Nou is dit slegs ’n geleentheid vir die party om homself op die skouer te klop en sy suksesse te vier – wat dit ook al beteken. Dit is duidelik dat die verklarings wat…

Gerhard Kriek skryf per e-pos: In die artikel “Dít verdwyn en verskyn” in Beleef twee weke gelede verwys die skrywer na die “nuwe” tendens vir eg Suid-Afrikaanse kos – alles te danke aan Jan Hendrik van der Westhuizen en Bertus Basson. Alhoewel ek baie respek het vir dié twee was dit nie hulle wat Suid-Afrikaanse kos bekend gemaak het nie. Dié eer kom Pieter Veldsman en Sannie Smit toe wat al dekades gelede Suid-Afrikaanse kos tot internasionale cuisine verhef het. Ek sê maar net. Wat reg is, is reg.…

Leon Neser, Pretoria, skryf: “In ons skole, in ons kerke word ons moedertaal vermoor . . .” het een van ons vroeë digters gekla. Tans kan ’n mens byvoeg: in ons banke, in ons winkels word ons moedertaal versmoor, want daar is selde iemand wat ’n kliënt in Afrikaans kan bedien. Maar dis seker die verloop van die geskiedenis. Wêreldwyd word Engels die oorheersende taal. In byna alle lande is dit ’n verpligte taal op skool. Dit herinner aan vroeër toe Latyn op sterkte van die Romeinse Ryk bygedra het tot die verdwyning van die Keltiese tale van Portugal, Spanje en Frankryk, en ’n beduidende invloed uitgeoefen het op moderne Engels. Arabies het eens talle ander Semitiese tale (asook die Hamitiese tale van Noord-Afrika) vervang, met die merkwaardige uitsondering van…

Peet Venter, Windhoek, skryf: ’n Dik dankie en veertjie in jul blokkieshoed vir die vakansie se blokraaie. Sonder remme woed ek op 81 nog lustig midde die blokkies voort. My belangstelling in “diktee” was die vonkie wat die blokraaivuur reeds in 1946 aangesteek het. ’n Kwaai juffrou in die klas en mamma tuis het gesorg dat ek nooit minder as 8 uit 10 vir diktee wou behaal nie. Wat ’n wonderlike verbintenis was dit nie deur die jare nie. Sonder uitveër.Net my pen en my beminde blokkiesraaisels – in die bed; ja, ook in die kleinhuisie of by my lessenaar. My grysstof het gedy met die misstof van jul blokkiesraaisels. Mag ek hulle beleef tot my pen val! Wenners van Blokraai 399 ■ Laetitia M. Koekemoer van Lichtenburg wen R500…

Sewe-en-veertig deur Irma Venter. Uitgewer: Human & Rousseau. Prys: R285. Is jy ’n Irma Venter-aanhanger, soos hierdie resensent? Dink dan vir ’n oomblik terug aan die fassinasie met landskappe (ook van die gees) en landskapkuns in Skarlaken (2015), Venter se vierde boek, en die onvergeetlike beeld van die voornemende bruid Janien Steyn wie se lyk grotesk gerangskik word in ’n bevrore pan – in haar trourok, met ’n vliegbril en rooi lap, en boonop op ’n fiets. Skarlaken het Venter se kreatiwiteit onderstreep, en hoewel die daaropvolgende Sirkus (2017) en Sondag (2018) geslaag het wat intrige en storie betref, is Sewe-enveertig vir my Skarlaken se “spirituele opvolger”. Dié gedagte kom by my op terwyl ek in haar jongste roman lees hoe Janien Steyn se stokperdjie in Skarlaken was om gesigte…

Hessie Kwedet: Dagga-, dop-, dryf- en verwante ryme deur Pieter W. Grobbelaar. Uitgewer: Protea Boekhuis. R40. Heinz Mödler se En daar was dagga: ’n biografie is dalk die omvangrykste Afrikaanse boek tot nog toe oor dagga, maar dis nie die enigste een nie. Hessie Kwedet: Dagga-, dop-, dryf- en verwante ryme, ingelei en saamgestel deur die kultuurhistorikus Pieter W. Grobbelaar, het in 2002 verskyn en be-vat verskeie ryme in die heerlikste Afrikaans. Die meeste is in die 1940’s deur die Griekwas geskryf. Agterin die boek is ’n lys met verklarings van frases soos “lam-pie uit fatsoen”, “gebreide wonnerboom”, “bok in die lies”, “dieter dieter donkerwater”, “steek hom in sy lieste” en “op die kantjie sit ou Antjie”. Ander woorde met interessante verklarings sluit in snodderig, aghoes, aghas, geelwater, ghaai, deedlike,…

stiefmoederlik b.nw. Nie met egte lief-de nie. Liefdeloos en hardvogtig. – Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal (6de uitgawe). Ons het in die kil melkwit gange van die hospitaal tot by sy kamer geloop. Dit was leeg. Daar was net ’n bed, ’n kassie en een stoel. Die plek was gestroop van enige atmosfeer, liefde of medemenslikheid. ’n Kliniese reuk soos by ’n dodehuis het die lug versmoor. Hierdie hospitaal is net oorkant Berghof in Oranjezicht, waar Elsa Joubert haar boek Spertyd geskryf het. Ons het saam met dié man, wat ook in Berghof woon, die vertrek binnegegaan. Hy was 90. ’n Dokter wat vandat hy 25 was, ander moes gesond maak. Nou sit hy as pasiënt op die hoek van die bed. Die diagnose was longkanker. Sy spertyd het gekom.…

Die gesegde dat veertig die nuwe dertig is of vyftig die nuwe veertig is absolute snert. Veertig is die nuwe sestig en vyftig is die nuwe sewentig! Doen jý aansoek vir ’n werk as jy in jou veertigs is. Ek koop vir jou ’n woonstel in Clifton indien jy selfs oorweeg word vir ’n onderhoud. En ons praat liewer nie van die vyftigen-ouer-garde nie. ’n Tyd gelede skakel ek ’n onderneming wat mense in diens neem om op passasiersbote te werk. Toe die vrou my ouderdom hoor, lag sy só ek dag haar koffie het in die verkeerde gat afgeloop. Jy word kamma wyser hoe ouer jy word, maar dit bring jou letterlik sweet blou boggerôl in die sak. Dit help veel as jy wys en werkloos is. Probeer om…