Innehållsförteckning för 1/5/2020 från Rapport

Eskom wil hê belastingbetalers moet R1,8 miljard opdok vir prestasiebonusse vir die huidige en volgende twee jaar. Dié onthulling deur die Nasionale Energiereguleerder (Nersa) kom terwyl Eskom waarsku dat sy kragvloot verder instort en dat fase 4-beurtkrag – of erger – oor die naweek reeds van krag sou gewees het as nywerhede al aan die gang was vir die nuwe jaar. Nersa maak hom reg om volgende week Eskom se pogings in die hof te beveg om dringend ’n bykomende R69 miljard uit verbruikers te wurg. In hofstukke wat Nersa verlede week ingedien het, spoel Nomfundu Maseti, wat waarneem as Nersa se heeltydse lid vir elektrisiteit, mond uit oor Eskom se onbevoegdheid en wanadministrasie waarvoor die publiek betaal. Sy sê “dit het onder (Nersa se) aandag gekom” dat Eskom beplan…

Teen die einde van 2018 het 30 000 mense in Facebook se afdeling vir “veiligheid en sekuriteit” gewerk. Hul dagtaak? Om na plasings te kyk wat deur ander gebruikers beskou word as aanstootlik, en dan te besluit of dit Face-book se “gemeenskapsriglyne” oortree. Facebook sê dat hy met die reëls die wêreld ’n meer inklusiewe plek maak deur die taal te verbied wat in geen ordentlike voorhuis geduld sal word nie. Enige taal wat mense teiken op grond van “beskermde gronde” is verbode. Dit sluit in ras, etnisiteit, godsdiens, seksuele oriëntasie, geslag, gender, gender-identiteit en gestremdheid. Enige plasings wat immigrasie-beleid bevraagteken, is taboe, net soos alle verwysings wat iemand se intellek bevraagteken deur byvoorbeeld na hulle te verwys as “dom” of “ongeletterd”. Gebruikers moet hulle ook weerhou van enigiets wat…

As Nersa dit nié gedoen het nie, argumenteer sy, sou Eskom onregmatig meer geld ingekry het as waarop hy geregtig was omdat Nersa reeds voorsiening gemaak het vir inkomste om skuldverpligtinge na te kom. Maseti sê Eskom het hom in vorige jare bloot nie aan Nersa se besluite en oplossings gesteur nie. Hy het gekies om liewer sy eie “korporatiewe plan” te volg en het geld geleen om oorbesteding te finansier. Nou finansier Eskom langtermynprojekte met duur korttermynskuld, sê sy. Maseti sê Eskom probeer met die hofaansoek aanspreeklikheid vermy vir swak bestuur en die gekonkel met aankope en dat Eskom die “vernietigende uitwerking” van die tariefbesluite op sy finansies oordryf. Volgens haar het Nersa – en die publiek – reeds agteroor gebuig. In 2008 en 2009 het tariewe met onderskeidelik…

‘Hy is soos ’n teddiebeertjie. Hy het 2,5 kg geweeg . . . Ek meen: Watter gevaar kon hy wees? Hy was agt maande oud. Die katjie het gister heeldag rondgeloop en na hom geroep . . .” Net meer as ’n maand nadat Wilma Ferreira (79) van Centurion se man dood is, het die rowers wat haar gedreig en 15 uur lank vasgebind gelaat het, haar trooshondjie doodgemaak. Haar susterskind, Gareth Nicholls, het Chocolate vir haar gegee nadat Ray (81) sy kankerstryd op 18 November verloor het. Wilma sou Kersdag saam met haar familie deurgebring het, maar omdat sy Chocolate en Cuddles, haar katjie, nog so kort gehad het, het sy besluit om tuis te bly. Sy sou Kersdag middagete saam met haar bure, Stephen en Sonja Wellington, eet.…

’n Soentoneel tussen twee lesbiese karakters in die nuwe Star Wars- fliek word nou uitgesny in sekere lande waar selfdegeslagseks onwettig is. Die regisseur, JJ Abrams, het aan Variety gesê dis vir hom belangrik dat mense uit die LGBTQgemeenskap voel hulle word ook in die fliek verteenwoordig. Al meen baie resensente die storie van Star Wars: The Rise of Sky-walker is nogal flou, maak dit baie geld. In die eerste drie dae het dit wêreldwyd meer as R7,2 miljard laat inrol. Die eerste Star Wars-fliek is in 1977 uitgereik. Dié een is die negende – die derde in ’n trilogie. Jared Stokes, woordvoerder van Disney in Suid-Afrika, sê meer as 69 000 mense het die fliek in sy eerste drie dae hier gaan kyk, en dit het in dié tyd…

Mense het tussen hulle geval, en tog het jolytmakers by Johannesburg se Nuwejaarsvieringe in Newtown nie besef iemand skiet op hulle nie. Selfs ’n veiligheidswag wat geskiet is, het eers gedink ’n klapper het hom getref. Die werklikheid was dat iemand omstreeks 03:00 op Nuwejaarsoggend losgebrand en 11 mense getref het. Tog het die partytjie aangehou. Nkhensani Makhubela, ’n woordvoerder van die stadsraad, sê hulle het aanhou musiek maak uit vrees dat dit tot ’n stormloop sou lei as mense besef wat aangaan. Sowat 11 000 mense het die nuwe jaar op die Mary Fitzgerald-plein ingewag. Die Gautengse regering het vroeër gesê die aanvaller het waarskynlik van die boonste vlak van die dubbeldekkerbrug op die M2-Suid op die BBP-area geskiet. Die polisie wil dit nie bevestig nie, en ook nie…

Johann Rupert het Nicky Oppenheimer onttroon as die rykste Suid-Afrikaner op Bloomberg se miljardêr-indeks vir 2020. Rupert (69), van die luuksegoederegroep Richemont-faam, het in 2019 sy aardse skatte vermeerder van $6,55 miljard tot sy huidige fortuin van $7,35 miljard (sowat R112 miljard). Hy is een van drie Suid-Afrikaners wat die Top-500 gehaal het. Bloomberg se ligsinnige feite oor Rupert se welvaart sluit in dat hy 138 miljoen vate ru-olie of amper 6 miljoen onse goud kan koop. Bloomberg stel daagliks die welvaart van die wêreld se miljardêrs saam uit inligting wat in die open-bare domein is. Die Richemont-groep, met handelsname soos Cartier en Montblanc in sy stal, se aandeelprys het in die laaste jaar met 25,59% gestyg. Selfs met Rupert se aansienlike welvaartgroei het hy in die laaste jaar effens…

Kom ons begin met ’n nuwejaarsvoorneme: Ons gaan almal meer spaar. Dit is die enigste seker manier om welvaart te skep. In die laaste weke van die ou jaar het ek onder die tema van beleggingsmarkte die verskille tussen die kapitaalmark, die geldmark en die aandelemark bespreek. Ek het veral probeer beklemtoon hoe en waar elkeen inpas by jou beleggingsbehoeftes, sowel as die risiko’s en die belastings ter sprake. Met my eerste rubriek vir hierdie jaar (terloops, ons begin nou die rubriek se 22ste jaar) wil ek alles saamvat met ’n oorsig oor effektetrustfondse – in deftiger taal ook bekend as kollektiewe beleggingskemas. Ek hou van effektetrustfondse, omdat jy spesialisbeleggingskundigheid op ’n skinkbord kry. Meer hieroor later. Effektetrustfondse is hier rondom 1965 aan Suid-Afrika bekend gestel. Dit het ’n geleentheid…

As ’n dienspligtige in die ou bedeling het Piet Kruger in 1976 as jong polisieman rumoerige studente tydens die Tukkies se intervarsity-stryd met Maties op Loftus Versfeld van die veld help verwyder. Enkele jare later was hy in Tukkies se “rugbyuniform” in die voorry wat Maties aangevat het. Kruger, wat lank vir Tukkies en die Blou Bulle in die skrum as stut gesak het, onthou sy dienspligdae as ’n tyd wat sy rugbyloopbaan op Loftus voorafgegaan het. As die Hoërskool Brits se heel eerste Springbok in rugby het hy ná matriek in 1976 sy jaar van nasionale diensplig in die polisie begin. “Ons was ‘lotelinge’ – outjies wat net vier in plaas van die gewoonlik ses maande opleiding gekry het. Daarna is ses weke na Maleoskop, buite Groblersdal, oorgeplaas vir…

KRIEKET Manjifieke Marnus kry 215 Marnus Labuschagne, die oud-Suid-Afrikaner van Klerksdorp wat nou vir Australië se krieketspan skitter, is op alle vlakke besig om die rekordboeke te herskyf. Labuschagne (foto) het gister op die SCG in Sydney 215 lopies in slegs sy 14de toets aangeteken. Dit het die Aussies in staat gestel om 454 in hul eerste beurt aan te teken. Nieu-Seeland het op 63/0 geëindig Labuschagne, wat 516 minute voor die paaltjies deurgebring het, het vanjaar in vyf tuistoetse reeds langer as 33 uur gekolf, ’n gemiddeld van 4.76 uur per kolfbeurt. ■ Sy 837 lopies is teen ’n gemiddeld van 119.57 gemoker (met die getal minute tussen hakies): 185 lopies (366 minute) t Pakistan, Brisbane; 162 (350) t Pakistan, Adelaide; 143 (369) en 50 (115) t Nieu-Seeland, Perth;…

Ek het twee arms, twee bene en ’n ander ding. Ek word toegelaat om foute te maak. Dit was ’n breinfloute. Bloot ’n denkfout. Só het Dean Elgar die swak hou beskryf wat hom sy paaltjie gekos het en die res van die Protea-kolflys gister onder enorme druk teen Engeland op Nuweland geplaas het. Elgar is op dag twee van die tweede toets op 88 deur die draaier Dom Bess laat uitvang op ’n tydstip toe die Proteas stewig in beheer was. Suid-Afrika het daarna van ’n uiters belowende posisie op 157/3 ineengestort tot 215/8 teen uitskeityd, nog 54 lopies agter die Engelse se eerstebeurttelling van 269. “Ek voel ek het Bess baie goed hanteer tot ’n breinfloute wat daartoe gelei het dat ek myself weer in die kleedkamer bevind…

Dis die derde reeks van Sara se geheim. Wat het jy met die maak van die reekse geleer? Deursettingsvermoë. Dit was nie ’n maklike taak of karakter om te dra nie. Maggie is baie donker binne en sy het my soms swaar afgetrek, my baie moeg gemaak. Alles van haar – haar situasie en hoe sy die lewe ervaar. Ek hou van lag en mense en oop kaarte speel. Maar nie sy nie. Wat kan kykers van die derde reeks verwag? As ek van my karakter praat: Maggie doen wat Maggie van kleinsaf geleer het om te doen – om haarself uit die moeilikheid te kry en hoe sy enigiets sal waag en aanpak. Maggie loves Maggie. Sy is ’n sterk vrou, baie slim en hardkoppig. As jy haar wil…

The Politician * * * Met Ben Platt en Zoey Deutch. Skepper: Ryan Murphy Ryan Murphy is ’n genie. Hy het reeds meer treffers op sy kerfstok as omies ingeplante hare op hul kaal koppe. Dink aan Glee en American Horror Story. Dié slag takel hy die Amerikaanse politiek. ’n Slim student, Payton Hobart, besluit hy gaan die president van Amerika word. Hy begin reeds op hoërskool met ’n verbete trek om die mond die verraderlike pad bewandel deur hom as president van die studenteraad verkiesbaar te stel. Om daarin te slaag, lieg, bedrieg en kul hy sy pad oop om die politieke landskap van sy skool tot sy voordeel te verander. Maar ook om skoolpolitiek te gebruik as leerskool vir die grootmenswêreld eendag. Hy besef ook dat die twee…

Die Suid-Afrikaanse Grondwet beskerm deur middel van art. 16 in die Handves van Menseregte die reg om jou vry te mag uitdruk, hetsy in kuns, die gesproke of geskrewe woord. Hierdie artikel is uniek omdat dit nie uitdruklik ongewenste uitdrukkings, onder meer haatspraak, verbied nie. Wat art. 16(2) wel doen, is om sekere kategorieë van uitdrukking as “onbeskermd” af te baken. Die implikasie hiervan is dat die Suid-Afrikaanse parlement vry is om met ’n groot mate van kreatiwiteit met onbeskermde uitdrukkings om te gaan. Van die drie kategorieë onbeskermde uitdrukkings is art. 16(2)(c) losweg definieerbaar as die “haatspraak-klousule”. Omdat die 16(2)-uitdrukking nie verbode is nie, maar eerder grondwetlikgesproke “voëlvry” verklaar word, het die wetgewer verskeie opsies. Dit sluit die promulgering van strafregtelike wetgewing in. Crimen injuria, die gemeenregtelike roete om…

As my ma opstaan, sit Bettie eers ’n stuk koerant op die sitplek voor sý gaan sit. My ma het ’n manier van kyk wat jou takseer, maar niks sê nie. Daai kyk wat jou as kind op jou plek kon sit as jy grootmense se tande tel. Ek kom kuier af en toe vir haar, soos vanaand, en dan bring ek gewoonlik ’n present saam – iets ongewoons, nie die gewone blomme of eetgoedjies nie. Iets wat ek weet haar sal beindruk, soos ’n tarentaaleier of die geraamte van ’n padda, al bly sy haar ongeërgde self. Amper tagtig en nog net so hardegat soos altyd. Ek het ’n groot surprise vir jou, sê ek toe ons op die agterstoep gaan sit. Haar skerp swart oë wat sê, ag…

Slyp jou skryftalent Broei daar ’n roman, toneelstuk, radiodrama of ’n klomp kortverhale, rubrieke of tydskrifstories in jou kop, maar dit gaan maar broekskeur as dit by dissipline en ervaring kom? Die Breytenbach-kultuursentrum se sesde praktiese skryfskool onder leiding van Rachelle Greeff is dalk net die inspirasie wat jy nodig het om aan die gang te kom. Verskeie vorige kursusgangers se werk het al in druk verskyn, byvoorbeeld Lize Albertyn-Du Toit (Die kinders van Spookwerwe), Jean-Pierre de Kock (Die daggaboer), en die kortverhaalskrywer Brian Fredericks (drie van sy kortverhale is opgeneem in Die nuwe Afrikaanse prosaboek en sy debuutbundel verskyn later vanjaar). Die slypskool oor nege maande tot Oktober behels ’n voldag-werksessie (van 09:00 tot 16:00) wat op die eerste Saterdag van elke maand by die Breytenbachsentrum op Wellington gehou…

Die EFF het die parlement daarvan beskuldig dat hy die bewoording van die beoogde wysiging van die Grondwet oor onteiening sonder vergoeding stilletjies kort voor Kersfees gepubliseer het – salig onbewus daarvan dat politieke partye ooreengekom het om die wet weer in Januarie te publiseer. Die konsepwet is op 13 Desember verlede jaar in die Staatskoerant gepubliseer met ’n uitnodiging aan die publiek om voor einde Januarie voorleggings daaroor aan die parlement te stuur. “Dis gedoen sonder behoorlike publisiteit en nog erger, kort voor Kersfees,” het die party op Oujaarsdag in ’n verklaring gesê waarin hy sy ondersteuners aanmoedig om voorleggings te doen. Die EFF het sy ondersteuners gevra om op die webblad van dearsouthafrica.co.za , ’n onafhanklike nie-regeringsorganisasie, ten gunste van die wysiging te stem. Teen Saterdag het meer…

’n Johannesburgse vrou en haar man het besluit om hul vakansie in ’n woonwapark naby Sabie met nóg ’n dag te verleng. En op dié dag, Nuwejaarsdag, is sy verkrag toe sy op die Loerie-wandelpad gaan draf het. Dit is sowat 100 m van die Merry Pebbles-woonwapark. “Dis ’n wonderlike plek, beeldskoon en aangenaam. Ons het so lekker ontspan dat ek en my man besluit het om nog ’n dag te bly,” sê die vrou, wie se identiteit beskerm word. “Sedert ons op 28 Desember daar aangekom het, was daar die hele tyd baie mense op die wandelpad, so ek het besluit om te gaan draf sonder om vir ’n oomblik oor my veiligheid bekommerd te wees.” Sy sê die roete strek oor sowat 5,5 km. “Ek het vroeg op…

Genl.maj. Kassem Soleimani se dood sal Iran erg verswak, maar is goeie nuus vir Iran se vyande in die Midde-Ooste, waaronder Israel en Saoedi-Arabië, skryf die Amerikaanse Hudson-instituut se veiligheidsontleder Michael Doran Vrydag in The New York Times. ‘Dit is lankal tyd vir so ’n reaksie.’ Dit is ook goeie nuus vir betogers in Iran, Libanon en Irak, wat “hoop om hul eie regering uit die kloue van die Islamitiese Republiek te bevry”. Dit is wel die finale spyker in die doodskis van oudpres. Barack Obama se beleid in dié streek. Obama het gehoop hy kon Amerika se belange in die Midde-Ooste met dié van Iran in pas te bring, sê Doran. “Obama se soeke na ’n modus vivendi met Teheran het nooit rekening gehou met die Islamitiese Republiek se…

Ronald Lamola, minister van korrektiewe dienste, het aangekondig geweldsmisdadigers wat byna die minimum vereiste tyd in die tronk uitgedien het om vir parool in aanmerking te kom, kry 12 maande afslag op hul tronkstraf. Misdadigers in die laerisiko-kategorie kry 24 maande afslag. Volgens hom is 71,3% van die misdadigers wat vir kwytskelding oorweeg word, reeds op parool en voorwaardelike vrylating (probation) buite die tronk. Die voorwaardes waaronder hulle vrygelaat is, verval nie. Hulle moet steeds die res van hul vonnis onder parool of voorwaardelike vrylating uitdien tot dit verstryk. As so ’n persoon dus 12 of 24 maande afslag kry op hul vonnis, geld die voorwaardes dus totdat die (korter) vonnis verstryk. Mense wat voorwaardelike vrylating kry, het ’n vonnis gekry wat nie tronkaanhouding behels nie, soos ’n boete en…

’n Plaaswerker het op Nuwejaarsdag op ’n klomp ammunisie afgekom toe hy in die veld in Noordwes geloop het om turksvye te soek. Volgens ’n polisiebeampte lyk dit asof die 44 R5-patrone, 58 R1-patrone, drie 9 mm-patrone, twee R5-magasyne en 28 geweer-toegeruste lanseerders van militêre oorsprong is, maar die ballistiese toetse moet nog gedoen word. Dit volg skaars twee weke nadat 19 R4-gewere uit die weermag se magasyn in Centurion verdwyn het. Rapport het verlede week berig dat die hoof van militêre intelligensie alle weermag-eenhede landwyd aangesê het om ’n dringende oudit te doen van hul arsenale. Dis moes Maandag afgehandel gewees het, maar is nog nie, “omdat die oudit met die hand gedoen word,” het brig.genl. Mafi Mgobozi, woordvoerder van die weermag, gesê. Die Noordwes-vonds lê vermoedelik al baie…

Meer as 80% van tieners wêreldwyd voldoen nie aan die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) se minimum vereistes vir daaglikse fisiese aktiwiteit nie. ’n Studie onder 1,6 miljoen kinders tussen die ouderdom van 11 tot 17 jaar het gewys dat 81% van hulle nie elke dag vir minstens ’n uur matige tot intensiewe oefening doen nie. Volgens die WGO moet volwassenes tussen die ouderdomme van 18 en 64 weekliks minstens 150 minute van matige, of 75 minute van intensiewe oefening doen. Altesame 85% van meisies en 78% van seuns voldoen nie aan die daaglikse vereiste nie, lui die studie oor tieners. Die data is in 2016 by skole wêreldwyd versamel en die uitslae is in die jongste uitgawe van die gesaghebbende mediese vaktydskrif The Lancet Child and Adolescent Health gepubliseer. Gereelde oefening vir…

Tabakgebruik styg onder jong Suid-Afrikaanse mans (tussen die ouderdomme van 15 en 24 jaar), het die studie gewys, maar alkoholmisbruik het ietwat verminder. Die voorkoms van vetsug onder Suid-Afrikaanse meisies het ook toegeneem van 2003 tot 2016. Nog ’n kommerwekkende ten-dens is dat Suid-Afrikaanse tieners vroeër seksueel aktief raak. In 2008 het 11,3% van jong Suid-Afrikaanse mans aangedui dat hulle teen die ouderdom van 15 jaar seks gehad het. In 2017 was dit bykans 20%. Boonop gebruik al hoe minder jong mense kondome. In navorsing van 2008 het 66% van meisies en 85% van seuns aangedui dat hule met hul laaste seksuele ervaring ’n kondoom gebruik het. Teen 2017 het dit met byna 20 persentasiepunte gedaal tot 49% van meisies en 67% van jong mans.…

Altesame 72% beroepslui wat aan ’n studie van die Professional Provident Society (PPS) oor die Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) deelgeneem het, sê hulle pak hul tasse vir die buiteland as die stelsel in sy huidige vorm geimplementeer word. Dié navorsing onder meer as 3 300 lede wat lede is van PPS , is die jongste waarskuwing aan die regering dat hy op rampspoed afstuur met dié gesondheidsplan. PPS, wat die studie onder onder meer dokters, tandartse, prokureurs, rekenmeesters en ingenieurs gedoen het, het die resultate by hul skriftelike parlementêre voorleggings oor die NGV-wetsontwerp ingesluit. Die twee hoofredes vir moontlike emigrasie weens die NGV is vrese dat werkstoestande sal versleg en dat medici inkomste gaan verloor. Luidens die uitslae wat PPS nou aan hul lede deurgegee het, het 15% van die respondente…

In die eerste helfte van die jaar gaan die SAL en Eskom ’n brandpunt in arbeidsverhoudinge wees. Eskom se herstruktureringsplan behoort nou meer duidelikheid te begin gee oor wat die veelbesproke ontbondelingsproses gaan behels. Veral die mynwerkersvakbond die NUM en die metaalwerkersvakbond Numsa sal enige vorm van privatisering of personeelvermindering erg teenstaan. Benewens die verwagting dat Numsa by die SAL ook enige vorm van privatise-ring sal teenstaan, gaan die groot uitdaging vir al die betrokke vakbonde wees om die sakereddingpraktisyns te oortuig om eerder die topbestuursposte te besnoei en aan die werknemers op laer posvlakke werksekerheid te bied. Dit gaan die praktisyns uitdaag, want volhoubaarheid beteken juis om alle oortollige poste te verminder om só werksekerheid op lang termyn te bewerkstellig. Wat ander substantiewe afleggings betref, gaan ArcelorMittal Suid-Afrika (Amsa)…

Ons rugbymense kla nou al jare oor TV-skeidsregters. En ook nie sonder rede nie. Hoewel daar dalk ’n klein bietjie meer akkuraatheid in die proses gekom het, was dit ook seker nie só ’n massiewe openbaring dat ’n vierde skeidsregter in ’n hokkie ná ’n paar minute se kykweers net nou en dan akkurater sou kon oordeel as die man vlak by die aksie nie. In die ou dae het almal oor die skeidsregters gekla, maar dit voel so al asof ons dit deesdae knaender en langer doen. Die TV-skeidsregter was veronderstel om dié toedrag van sake te verhoed. Dié seisoen word TV-skeidsregters vir die eerste keer in die Engelse Premierliga ingespan. Met ’n baie eenderse gevolg. VAR, soos dit in Engelse sokker heet, is oral onder skoot. En word…

Chris Nenzani, president van Krieket Suid-Afrika (KSA), het gister die organisasie se toegewydheid tot transformasie in die sport herbevestig en dit as ’n “kritieke beleid” bestempel. Dit volg ná ’n oproer op sosiale media nadat die Protea-kolwer Temba Bavuma Donderdag terug na franchise-krieket gestuur is, al was hy fiks genoeg om sy internasionale terugkeer ná ’n besering te maak. Volgens Faf du Plessis, die Proteas se kaptein, is besluit om met Rassie van der Dussen te volhard sodat hy sy voete op toetsvlak kan vind, en verstaan Bavuma dat hy terug na sy franchise, die Lions, gestuur is om sy kolfpeil te herwin. Nietemin is Bavuma se weglating met ’n koor van ontevredenheid op sosiale media begroet. Sy afwesigheid in die toetse teen Engeland in Centurion en op Nuweland, tesame…

Vertel meer oor jou rol in Projek Dina. Ek vertolk die rol van kapt. Deon Visagie. Hy is aan die stuur van die taakmag wat vermiste mense opspoor. Hy is ’n bietjie gekompliseerd en nie goed met mense nie. Baie swart-en-wit – volgens hom is daar is ’n regte manier om alles te doen. Prosedure is vir hom baie belangrik en hy hou nie van mense wat buite die boks beweeg nie. Hy word van die begin uitgedaag deur sers. Lux Dladla, vertolk deur Chumani Pan, wat meer ’n ou is wat op instink werk. Kapt. Visagie het egter ’n passie vir wat hy doen en elke saak is vir hom belangrik. Uiters bekwaam, hoogs opgelei en het al oor die hele wêreld gewerk. Jy werk deesdae ook baie hard…

Cats * Soms tel ’n rolprent se voorafreklame teen hom. En in hierdie geval is daar reeds tydens die lokprent-fase ’n internetoorlog teen Cats begin. Boonop het die regisseur nog ’n reputasie ook gehad. Tom Hooper, die man wat onder meer The King’s Speech gemaak het, moes sy eie groot skoene vul. En hy moes boonop een van die wêreld se gewildste musiekspele verfilm. Maar toe word kunsmatige hare op bekende akteurs se gesigte geplak, en verander ’n storie, wat uitsluitlik vir die verhoog geskryf is, in ’n mengelmoes van style. Daar is katterjasies wat nie weet of hulle mense of katte is nie, spesiale effekte wat die rolprent kaap, en liedjies wat teen die tyd so bekend is, jy wil eerder weer na “Jingle Bells” luister. Dié weergawe…

Die geskiedenis het ’n manier om op die mees onverwagse wyses te verander. In 2017 het my kollega Frans Cronje ’n gehoor teruggeneem na 1985. PW Botha het besluit om die hervormingsgesinde “oorsteek van die Rubicon”-teks wat sy adviseurs vir hom voorberei het, oorboord te gooi en die Nasionale Party (NP) uitdagend te verseker dat hy “nie bereid is om wit Suid-Afrikaners … op ’n pad na abdikasie en selfmoord te lei nie”. Wie, het Cronje gevra, sou toe kon droom dat in net meer as ’n dekade “die laaste leier van die magtige NP die minister van toerisme sou wees in ’n African National Congress (ANC)-kabinet, wat rentekoerse sou halveer, die Gear-beleid sou daarstel en die ekonomiese groeikoers na 5% sou terugvoer”? Só ’n roekelose voorspelling sou in 1985…

Die nuwe Afrikaanse prosaboek “wil ’n vie-ring van verskeidenheid wees en ’n verruimende, vars blik op die Afrikaanse kortverhaal bied”, verklaar die samestellers, dr. Sonja Loots van die Universiteit van Kaapstad en prof. Steward van Wyk van die Universiteit van Wes-Kaapland, in hul voorwoord. Jan Rabie, wat in die laat 1950’s die kontoere van die Afrikaanse literêre landskap verlê het met sy soms absurde, soms filosofiese, soms politieke “prosas”, het as inspirasie vir die samestellers gedien. Nege Rabie-verhale word as invalshoek gebruik vir die nege afdelings van dié bloemlesing met sy “versameling van eggo’s, spore en teenspraak” in die werk van die wyd uiteenlopende skrywers wat Rabie opgevolg het. Dit is voorwaar ’n interessante keuse. Die sagtebandknewel van 672 bladsye bevat 120 verhale deur 58 skrywers (waarvan 13 nog nie…

By elke meeting moet daa ’n admin pesoon wies wat vra of ammel ’n printout het van die agenda. En by elke meeting moet daa ’n pesoon wies wie hulle iPad gan ythal, vi ammel sê hulle het die agenda oppie iPad ge-download en vi ammel gan vra of hulle wiet dat die rainforest biesag is om ytgeroei te wôd. Dan gan die iPad pesoon vra of ôs wiet hoeveel papier elke maand gemos wôd net by meetings soes dié. En tewyl ammel daa sit en wonne offit ’n rhetorical question is gan Rachel, sê maa haa naam is Rachel, die math doen op haa iPad, wat assembled was inne sweatshop in China. Daityd sit ek, wie baie omgie oorie environment daa, en dink as ek byrie hys kom gan…

Eskom het gister opnuut ’n laagtepunt bereik met byna 16 000 MW wat van lyn af was toe nóg kragstasies die gees gegee het. Die situasie was laas so benard toe Eskom op 9 Desember fase 6-beurtkrag geïmplimenteer het. Die onbeplande kragverlies was op daardie dag tydelik rondom 17 000 MW. Eskom het die afgelope drie weke nie naastenby daarin geslaag om die opwekkingsvermoë van krageenhede wat breek, tot minder as 9 500 MW te beperk nie, maar gister was ’n nuwe laagtepunt vir die maand. Verlede Sondag was dit 14 574 en Vrydag was dit 14 096. Piet van Staden, voormalige voorsitter van die Energie-intensiewe gebruikersgroep (EIUG), het gister aan Rapport gesê saam met beplande instandhouding beteken dit nou minder as die helfte van Eskom se steenkoolvloot is in…

Die SAUK is met R10 000 beboet oor ’n nuusberig waarin ’n boer van KwaZulu-Natal, wat hom oor twee hawelose susters ontferm het, as ’n “gevoellose skurk” uitgebeeld is. Die boete is opgelê deur die Uitsaaiklagtekommissie (UKK), wat bevind het die nuusberig was onakkuraat en dele daarvan was ’n doelbewuste wanvoorstelling. Die boer, Grant Meyer, sê twee susters, Sizanne en Ntombi Zwake, het sonder toe-stemming op sy plaas gebly. Hy het hul blyplek nodig gehad vir sy eie werkers. “My eie werkers moes daagliks 12 km ver stap omdat die susters daar gebly het.” Hy is nie ’n ‘skurk’ nie. Omdat hy hulle jammer gekry het, het hy met groot moeite die Umvoti-munisipaliteit by Greytown oortuig om vir hulle RDP-huise te gee. Maar toe dit tyd raak om te trek,…

■ Leonardo DiCaprio se powere Zimbabwiese aksent in Blood Diamond (2006) ontlok jare later nog kritiek. Die komediant Trevor Noah het vroeër vanjaar gesê DiCaprio klink soos ’n “dronk Australiër” in die rolprent. ■ Daniel Craig meen die Suid-Afrikaanse aksent is onder die moeilikstes om te bemeester. “Ek dink nie ek het dit reggekry in Munich (2005) of in The Power of One, waarin ek die rol van sers. Botha gespeel het nie.” ■ Patsy Kensit vertolk die rol van die Suid-Afrikaner Rika van den Haas in Lethal Weapon II (1989). Haar aksent is ’n vreemde mengelmoes van ’n Britse en dalk Australiese aksent. ■ Van die aardigste Suid-Afrikaanse aksente nog was dié van Val Kilmer in The Saint (1997) – ’n aardige hoogdrawende aartappel-in-die-mond-gemompel wat selfs inwoners van die…

Meer as 5 000 mense is al vanjaar dood aan masels in die Demokratiese Republiek van die Kongo – in wat die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) as een van die ernstigste uitbrekings nog bestempel. In die eilandstaat Samoa het die regering ’n noodtoestand afgekondig en mense wat nie teen masels ingeënt is nie, moet rooi lappe buite hul deure hang sodat hulle dié middels kan kry. Teen middel Desember is 70 Samoane al aan masels dood. Amerika, en Brittanje het ook vanjaar onder masels-epidemies deurgeloop nadat hulle die siekte vroeër uitgewis het. In Suid-Afrika is drie gevalle in Oktober in Limpopo aangemeld. Volgens die WGO het die voorkoms van masels in die eerste drie maande van 2019 met 300% gestyg teenoor dieselfde tydperk die vorige jaar. Masels-inentings het die voorkoms van die…

Suid-Afrika het nagelaat om betyds wetgewing in te stel wat hom in staat sal stel om saam met ander lande mariene besoedeling te help bekamp. Dit kan die land se aansien in internasionale seevaartkringe knou. Op 1 Januarie het ’n konvensie in werking getree wat bepaal dat skepe slegs brandstof met ’n swaelinhoud van hoogstens 0,5% mag gebruik. Voor die regulasies het skepe brandstof met ’n swaelvlak van gemiddeld 2,7% gebruik. Suid-Afrika het die konvensie van die Internasionale Maritieme Organisasie (IMO) onderteken, maar nagelaat om ’n wet te implementeer sodat dit in Suid-Afrika afgedwing kan word. Na raming verbrand tienduisende skepe wat in oseane vaar daagliks meer as drie miljoen vate brandstof met ’n hoë swaelinhoud. Die swael wat in brandstof aangetref word, word in die atmosfeer vrygestel as swaeldioksied…

Namibië se rugbytoekoms lyk duister nadat Wêreldrugby sy geldelike hulp aan die land se nasionale rugbyliggaam opgeskort het. Wêreldrugby het met finansiële bystand en die verskaffing van personeel Namibië help voorberei vir verlede jaar se Wêreldbeker-toernooi in Japan. Terwyl die Biltongboere met Wêreldrugby se hulp ’n topklasbestuurspan gehad het om hulle vir Japan voor te berei, kan spelers in dié land voortaan weer uitsluitlik van die Namibiese Rugbyunie (NRU) afhanklik wees. Wêreldrugby het vroeër ’n maatskappy, Namibia Rugby Limited, gestig en geld geskenk om die land met sy voorbereidings vir groot toernooie te help. Die Walliese afrigter Phil Davies is aangestel om hulle vir die Wêreldbeker voor te berei. Groot ontevredenheid oor die aanstel van ’n oorsese afrigter, met binnegevegte oor die geld wat geskenk is en wie eintlik beheer…

Suid-Afrikaanse rugbyunies is in ’n geldelike knyp met hul inkomste wat seisoen ná seisoen krimp. Verskeie unies het nie Kersbonusse aan hul personeel betaal nie, geen salarisverhogings word deur sommige vir 2020 in die vooruitsig gestel nie en twee, die Boland en Griekwas, is luidens Rapport se inligting met afleggings besig. Die Westelike Provinsie onderhandel met enkele personeellede oor hul toekoms. Die Blou Bulle Rugbyunie het vroeër vanjaar ’n herstruktureringsproses afgehandel, wat tot twee vrywillige en een verpligte aflegging gelei het. Die Haaie het besluit om die afdeling wat drank aan die unie verskaf, uit te kontrakteer. Dit het tot ses afleggings gelei. Die geldelike verknorsing waarin verskeie unies hulself bevind, het selfs meegebring dat SA Rugby se begroting in Desember net vir drie maande goedgekeur is. Veral die kleiner…

Can You Keep a Secret? Met Alexandra Daddario en Tyler Hoechlin. Regisseur: Elise Duran Romantiese komedies word bestempel as die gewildste van alle filmgenres. Mense hou daarvan om na dieselfde storie te kyk wat telkens in ander klere aan- of uitgetrek word. Twee onwaarskynlike aanvallige karakters ontmoet en raak verlief. In Afrikaanse romkoms is dit gewoonlik ’n uiteenlopende paartjie waarvan die een se motor breek, dikwels die heldin. Dan kom daar ’n macho-boer in sy bakkie of op sy trekker aangery, vind die slagoffer en herstel haar motor deur vinnig en macho onder die enjinkap in te loer of die stukkende voertuig in te sleep. Hulle hou van meet af aan nie van mekaar nie, maar dit is in onhandige, gedwonge komiese dialoog duidelik dat hulle eintlik vir mekaar bedoel…

2020! Ek moet myself knyp om te dink dit is die jaar 2020. Dit klink so onwerklik en is ’n fassinerende numeriese konsep – wel, vir my is dit. Ek wonder wat die mensdom in 1010 geëet het – seker plant-gegronde kos, wat deesdae ’n groot kostendens is. Maar daaroor praat ek ’n volgende keer. En dan wonder ek ook wat in 3030 op die spyskaarte gaan pryk. Ek sidder om te dink aan ’n fabriek-tjoppie of selfs net ’n kosplakker soos ’n hormoonplakker? Ons roes! Ek kan nie die bogenoemde vrae beantwoord nie, maar ek weet een ding: Ons mensdom roes! Ironies genoeg is dieselfde lug wat vir ons lewe gee, die oorsaak dat yster roes, vrugte bruin word en ons liggame se selle met ouderdom afbreek. Deur ’n…

As jy naby is, sien jy elke trilling op die politieke Richterskaal en elkeen lyk noodlottig. Wat hulle nie noodwendig is nie. Wat is die beste luisterpos as jy lewe en werk in ’n ander land? Is dit ’n ent weg, met die perspektief wat afstand bied? Of is dit naby die aksie, waar jy die skote hoor klap, die buskruit ruik en soms die bloed sien vloei? Spreekwoordelik bedoel. In 1992-’93, 27 jaar gelede, het ek ’n (soort van) akademiese sabbatsverblyf in die VSA deurgebring. In die Paasnaweek van 1993 sit ons vasgenael voor die TV in Cambridge, Massachusetts, en kyk na die apokaliptiese tonele uit Suid-Afrika wat gevolg het op die sluipmoord op Chris Hani. Dis dan die einde, dink ons. Agterna, lank reeds terug in Suid-Afrika, dink…

Hierdie nuwe dae, die eerste voel-voel treë van ’n nuwe week, ’n nuwe jaar, lê vandag galsterig en swart in droë plasse gesteelde bloed op die sypaadjie voor ’n doodgewone Johannesburgse watergat. ’n Plek waar mense Oujaarsaand gewoon dood is. Dis ook net hier, waar gewelddadige dood die nuwe normaal geword het, waar mense so gemaklik sterf. Twee doodgewone mense moes die afgelope Dinsdag die masjien van ons kollektiewe misdadigheid voer. Die kort humeure en hardgebakte bestaan van ons Suid-Afrika het daardie vreeslike aand weer gekook en oorgeborrel. Die kort humeure en hardgebakte bestaan borrel oor. ’n Straatgeveg, deur gaste van Poppy’s in Melville onderbreek, was die laaste strooi wat drie mans oor die geweldkrans laat tuimel het. Een of meer van hulle het iewers ’n vuurwapen gelaai, dit oorgehaal…