Table of contents for 14 December 2023 in Landbouweekblad

Dié demonstrasiemodel van John Deere se X9-stroper, een van die grootste produksie-stropermodelle ter wêreld, is tydens vanjaar se strooptyd by Tienie Theunissen van Theunissen Agri by Caledon ingespan om te bepaal of die maatskappy dit ook onder kleingraanboere in die Wes-Kaap kan bemark. Theunissen sê die meeste boere in die Overberg gebruik snyers wat smaller is as wat nodig is om reg te laat geskied aan dié reus, maar hy gaan nie sê die stroper is te groot vir die Overberg nie, want “my pa het altyd gesê ’n 140 perdekragtrekker is overkill, en deesdae gebruik ons trekkers van 600 perdekrag en meer”. Theunissen is tevrede met sy opbrengs, maar die seisoen se swaar reën het reg oor die distrik versuipkolle veroorsaak waarin jare se dormante roggras opgekom het en…

ARM verbruikers trek ál swaarder aan voedselprysstygings. Ontledings van die nasionale landboubemarkingsraad (NLBR), die buro vir voedselen landboubeleid (BFAP) en die Pietermaritzburg-groep vir waardigheid en geregtigheid (PMBEJD) toon dat die pryse van stapelvoedsel van September tot Oktober met nagenoeg 2% gestyg het, en rondom 10% sedert ’n jaar vantevore. BFAP wys daarop dat daar in Oktober 24% minder aartappels by die Johannesburgse varsproduktemark – die grootste mark in Suid-Afrika – beskikbaar was as ’n jaar vantevore, vanweë die impak van beurtkrag op produsente se vermoë om te besproei. Op ’n jaargrondslag het die aartappelprys op dié mark gestyg van R3,33/kg in 2022 tot R10,30/kg in 2023. Na verwagting sal die pryse van aartappels én uie in komende maande stabiliseer. Die NLBR verwag dat voedselprysinflasie in die komende maande sal aanhou…

POSBUS 1802, KAAPSTAD 8000; e-pos: lbw@landbou.com Ideologie of ekonomie? Die gevolge van die ANC se beleid is in die afgelope tyd behoorlik weerspieël in die een mislukking ná die ander. Sedert 1994 is die hele spektrum van dienslewerende instellings, soos Eskom, Prasa, die Poskantoor, Denel, en die SAA, in ’n goed funksionerende toestand aan die ANC oorhandig. Nou kan ons vra of daar nog een is wat goed funksioneer en tot diens van Suid-Afrika en sy mense is. Die huidige beleidsomgewing, naamlik om te transformeer, het hul almal tot by mislukking gebring. Die groot kommer is dat die ekonomies aktiewe mense en instellings al geleer het om dit as die norm te aanvaar en dan te probeer “bestuur”. In die praktyk is dit duidelik dat die ANC juis weens sy…

LANDELIKE inwoners van Limpopo gaan in die komende weke ’n plan deurtrap wat hulle én die polisie se rol in misdaadbekamping formaliseer en die polisie verantwoordelik hou. Dit volg ná ’n konsepplan vir die toepassing van Limpopo se landelike veiligheidstrategie einde November op ’n vergadering in Polokwane deur die polisie en die voorsitter van die provinsie se landelike veiligheidsforum, Douw Pelser, aan boereverenigings, polisielede, plaaswerkers en ander provinsiale instellings voorgelê is vir beraadslaging. Op dié vergadering het die provinsiale polisiekommissaris, lt.genl. Thembi Hadebe, boere om verskoning gevra vir gevalle waar die polisie nie sy kant bring nie, en ’n beroep gedoen om probleemgevalle met haar op te neem. Die toepassingsplan dien as riglyn vir die provinsie se distrikte, naamlik Waterberg, Capricorn, Mopanie, Sekhukhune en Vhembe, en polisiekantore se individuele polisiëringsgebiede…

Die Spar-groep tel onder die vier groot supermarkgroepe in Suid-Afrika, met ’n omset van sowat R136 miljard en bedryfswins van R3,4 miljard (volgens sy 2022-jaarverslag). Die groep gebruik ’n lisensie-tipe model. Oorhoofs is die groep eintlik ’n groothandelaar en ’n verspreidingsnetwerk vir die onafhanklike winkeleienaars wat aan die groep verbind is met lisensieen gedragkontrakte. Die groep ondersteun die onafhanklike winkeleienaars met die ontwikkeling van nuwe produkte, kleinhandelkonsepte en bemarking, asook die groep se eie handelsmerkprodukte. Die afgelope jaar was Spar redelik in die nuus weens bestuursprobleme en ander aspekte, veral verhoudings met sekere onafhanklike eienaarsgroepe wat versuur het. Dit het gelei tot veranderinge in Spar se direksie en bestuur. Spar het sy ontstaan in 1932 in Nederland gehad en sedertdien sy besigheidsmodel na 48 lande uitgebrei. Die groep wat in…

NEIGINGS op die gebied van kunsmistegnologie het die afgelope jare gewentel om groter doeltreffendheid, omgewingsbeskerming en die beste benutting van hulpbronne. Op die afgelope Agritechnica in Duitsland het doeltreffende kunsmistoediening met die laagste moontlike voedingstofverlies die meeste aandag getrek. Nuwe ontwikkelings is gerig op die integrasie van outomatiseringstegnologie en beter beheer van toedieningstelsels. 1 Fyner toediening in hoeke Wanneer minerale kunsmis met sentrifugale strooiers toegedien word, word dele oormatig en onvoldoende bemes vanweë ’n oneweredige werkspoed. By Agritechnica het Amazone ’n sagteware-opsie, CurveControl, aangebied vir die ZA-TS- en ZG-TS-topklaskunsmisstrooiers vir korrekte toediening in die hoeke van landerye. Die stelsel meet die krommingsradius, bereken die snelhede en hoe die strooiskottel herposisioneer moet word. Geen vergelykbare stelsels is tot dusver beskikbaar nie. Gaan na amazone.net 2 Koppel kunsmisstrooiers makliker Roltoestelle is nou…

Kontantvloei is koning in die groentesaadbedryf, en danksy sy presiese, ondersoekende ingesteldheid kon die ingenieur Johan Strasheim (66) die bedryf as groentjie aanpak en regdeur die droogte-insinking tot ’n top-uitvoerboer vorder. Vir byna 44 jaar was somme en beplanning dié bedryfsingenieur en oudprofessor se kos, en die bou van komplekse stelsels sy asem. Dit is juis dié kernvaardighede van ingenieurswese wat Johan, wat lank aan die Universiteit van Pretoria verbonde was, in staat gestel het om ’n plaas op ’n stuk ongerepte aarde te omskep in ’n vooraanstaande groentesaadboerdery. Elf jaar gelede het hy en sy vrou, Romana, besluit dit is tyd vir ’n nuwe hoofstuk toe hul kinders uit die huis is. Johan wou sy eie wildplaas begin en het aanvanklik ’n klein besproeiingsplaas by Lategansvlei, tussen Oudtshoorn en…

Gestel jy konsentreer daarop om die beskikbare reënval maksimaal aan te wend om voer te produseer, maar het nie ’n kudde om dit doeltreffend in geld te omskep nie. Daar is min dinge so onproduktief soos ’n teeldier wat hope voer opvreet, maar nie tot die produksie van die kudde bydra nie. Jy kry sulke passasiers oral. Reproduksieproduktiwiteit is een van die maatstawwe waarmee jy ’n kudde se vermoë om die beskikbare voer in wins te omskep, kan meet. Dit is die resultaat van die hoeveelheid lewende gewig wat die kudde produseer as ’n faktor van die totale gewig van die teelkudde, en word gemeet in kilogram vleis geproduseer per kilogram teeldier in die teelkudde. Hierdie maatstaf neem al die veranderlikes van reproduksie in ag, soos besettingspersentasie, speenpersentasie, speengewig, bemarkingspersentasie…

FOKUSWIELEJUSTUS VISAGIE Ford Ranger 3.0 V6 EcoBoost Double Cab Raptor 4WD Min bakkies het Suid-Afrikaners se verbeelding aangegryp soos die Ford Ranger Raptor. Die eerste een het flink verkoop, en sy duur Fox-vering laat hom oor swak paaie sweef. Maar hy is te swaar vir sy tweeliter-enjin (157 kW/500 Nm), twee turbo’s of te not. Jy sê jy wil ’n ander voertuig verbysteek? Maak seker die pad is lank genoeg, anders dobbel jy. Die nuwe Raptor se vering is ewe goed, en weer eens kan min rygoed by hom kers vashou wanneer die pad wegraak. Hy is mooier en luukser as die oue, maar dis nie wat die opskrifte haal nie. Nee, dis die ondier in die enjinruim wat dit onder bakkieliefhebbers laat gons. Aanhangers van Amerika se Ford F150…

Wyn Vir Philip Jonker van die Weltevrede-wynlandgoed digby Bonnievale is Chardonnay soos ’n vergrootglas. “Die kultivar wys eintlik niks van homself nie, maar hy wys sy terroir of die ambisie van die wynmaker,” sê hy terwyl ons deur hul Captivated by Chardonnay-uitstalling, wat eerder soos ’n verruklike kunsuitstalling voel, stap. Die idee vir die Calcretebeweging, wat hom daarvoor beywer om kenmerkende ongehoute Chardonnays uit Robertson Calcrete te noem, sodat ’n verbruiker dadelik weet wat om in die bottel te verwag wanneer hy dié benaming op die etiket sien, het by Philip ontstaan. Sommige wynmakers, soos Philip, het soveel waagmoed en geloof in die inisiatief dat hulle nie eens meer die woord Chardonnay op hul etikette gebruik nie; slegs Calcrete. “Dis dalk ’n bietjie verwaand, maar dit is dieselfde verwaandheid wat…

Manie Een van Manie se kollegas kry anderdag ’n woedende oproep van ’n markagent oor die taamlik vleiende prentjie wat ’n artikel in die vorige uitgawe van Landbouweekblad (“Tshwane kan leer by sy buurman in die suide”) oor die Johannesburgse varsproduktemark skets. Die ink van daardie tydskrif was skaars droog of diewe het vir die soveelste keer kragkabels wat die mark se koelkamers aan die gang hou, weggedra. Die mark was van 25 November tot 29 November sonder krag, ondanks ’n spoggerige rugsteun-kragstelsel met ses kragopwekkers, ’n dieseltenk van 80 000 liter én sonpanele wat teen ’n koste van R32 miljoen aangelê is en net vroeër daardie maand bekend gestel is. Dinge is volgens dié agent skynbaar glad nie so rooskleurig soos wat verteenwoordigers van die Johannesburg-mark aangedui het tydens…

DIE regering kan nie met sekerheid bepaal hoeveel onwettige immigrante in Suid-Afrika is nie. Hierdie erkenning deur dr. Aaron Motsoaledi, minister van binnelandse sake, het sy bekendstelling verlede maand van die nuwe konsep-witskrif op burgerskap, immigrasie en die beskerming van vlugtelinge oorheers. Hy het wel gesê 15 000 tot 20 000 onwettige immigrante word jaarliks gedeporteer. Die witskrif stel onder meer groter magte vir ministers voor en strenger voorwaardes vir buitelanders en asielsoekers om verblyfreg en burgerskap te kry. Hervormings aan die bestaande immigrasiebestel is egter noodsaaklik om kwessies soos swak grensbeheer, oorgrensmisdaad en smokkelary hok te slaan. Dit kan egter ook verreikende gevolge vir veral arbeidsintensiewe landboubedrywe inhou. Theo Venter, politieke ontleder, wys daarop dat buitelanders ’n integrale deel van die landbou-arbeid in die grensgebiede van Limpopo, Mosambiek en…

NOORD-KAAPSE boere is moedeloos oor voos grondpaaie wat die provinsiale departement van paaie en openbare werke min en ongereeld skraap, maar ook verontrus oor die departement se gebrekkige funksionering. Johnny Mackay, departementshoof, word reeds verhoor in ’n saak waarin 271 aanklagte hom in die gesig staar nadat hy na bewering nie werkers se pensioenbydraes van R9 miljoen aan die pensioenfonds oorbetaal het toe hy munisipale bestuurder van die Kai !Garib-munisipaliteit op Kakamas was nie. Op 16 November het die polisie Bradley Slingers, finansiële hoof van die departement, na bewering by ’n padversperring met R679 200 kontant in sy besit betrap. Die departement het hom toe geskors. Volgens Janine Byleveld, bedryfsbeampte vir ekonomie en natuurlike hulpbronne by Agri Noord-Kaap, het die land se grootste provinsie grondpaaie van meer as 23 000…

Mamma mia Dié Sovema VFM 160 Flailstokkiekapper uit Italië is te kry met 12 lemme of 24 kaplemme en sy werkswydte is 1,6 m. Dit vorm deel van ’n reeks wat ’n werkswydte van 1,2 m tot 2,2 m het. Die werktuig koppel agter aan ’n trekker wat minstens 41 kW lewer. Prys: R110 000 (die model op die foto). NAVRAE: Schalk le Roux, Revera Tech (Wellington), 083 407 7740. Bielie van ’n slootgrawer Die Hidromek HMK Alfaslootgrawer van Max Equipment van Kaapstad is die grootste werktuig in sy soort op die plaaslike mark. Hy word aangedryf deur ’n Perkins-enjin wat 74,4 kW lewer. Dié knewel weeg 9,02 t, sy reikhoogte is 6,11 m en hy kan tot 4,4 m diep grawe. Sy bak se laaigraafkapasiteit is 1,1 m3, en…

Trekkerstories 4 Sir David Brown se trekker, die VAK1 wat in 1939 op die Royal Show bekend gestel is ná sy samewerking met Harry Ferguson beëindig is, is ’n goeie voorbeeld van ’n produk wat op die verkeerde tydstip op die mark gekom, maar onregstreeks daarby baat gevind het – die Tweede Wêreldoorlog het minder as drie maande ná die bekendstelling daarvan uitgebreek. Die David Brown-fabriek moes op groot skaal onderdele vir wapentuig vervaardig, maar ’n relatief klein getal trekkers is darem ook ingepas. Gedurende die oorlog is slegs sowat 5 000 van die VAK1 gebou. Die VAK1 wat vir nywerheidsdoeleindes aangepas is, het die kodenaam VIG1 gekry en het die grootste voordeel vir die maatskappy ingehou. Die “G” verwys na government, en om in oorlogstyd vir die goewerment te…

Hoe het jy in die afslaersbedryf beland? Op die plaas waar ek grootgeword het, Gallantskloof by Bedford in die Oos-Kaap, is daar jaarliks ’n multiras-bulveiling gehou. Dit was elke jaar die hoogtepunt van die boerdery. Die opwinding en interessantheid daarvan was vir my lekker, en dit is waar die gogga my gebyt het. In 2017 het ek van die jongafslaerskompetisie gehoor en begin deelneem. Ek het in 2018 tweede gekom en in 2019 gewen. Daarna het ek hier en daar veilings gehou en in 2021 is ek as heeltydse afslaer by BKB aangestel. Ek is steeds daar en geniet dit baie. Watter veiling wat jy al behartig het, staan vir jou uit as ’n hoogtepunt? Trumps Merino’s se eerste produksieveiling wat ons op 18 Februarie 2022 gehou het, waar ons…

Superfynwol behaal seisoenrekord Die hoogste prys dié seisoen is op die 24ste veiling van die seisoen betaal vir hierdie baal CFY 14,3 mikron superfynwol van Chris en Pieter van Rooyen van Oorlogspoort Prestige Fynwol Merino’s naby Noupoort. Die R300/kg is die derde hoogste prys wat die afgelope dekade in die land vir wol betaal is. Buiten die goeie mikron is dit ook ’n buitengewoon wit kleur, en die C-lengte wol van 56 mm sal as ’n kamwoltipe gebruik kan word. Standard Wool het die wol vir ’n spesifieke Europese koper aangekoop. Die prys van niegesertifiseerde wol was op die betrokke veiling R156,35/kg skoonwol en gesertifiseerde wol R176,31/kg skoonwol. Volgens Chris kry hulle gewoonlik ’n 30%-premie op die markprys, maar al was dit ’n uitsonderlike baal, het hy nie só ’n…

’N VET gemors, is hoe Hans Maritz, saai-en-veeboer van Harrismith in die Oos-Vrystaat, vanjaar se snywurmplaag in sy distrik beskryf. Dit is volgens hom die ergste uitbreking nóg. Hy sal 60 ha se gesaaides moet oorplant, en hy weet van boere wat selfs meer sal moet oorplant. “Die optimale planttyd is verby en dít wat jy oorplant, is agter die res. Dit het ’n groot ekonomiese impak op die landbousektor. Saad alleen kos nou R2 000/ha.” Boonop beteken hierdie seisoen se droë toestande dat die gifstowwe waarmee die wurms bekamp word, nie behoorlik in die grond ingewas word nie. Dit volg op ’n paar goeie seisoene wat ideaal was vir die aanteel van snywurms. Die grootste skade is die standverliese, wat uiteindelik tot grootskeepse inkomsteverliese lei. Maritz sê daar is…

Aktueel Plaasveiligheid VEILIGHEID op die platteland kan ongelukkig nie meer as vanselfsprekend aanvaar word nie. Boere en diensorganisasies wat hul veiligheidswenke aan Landbouweekblad-lesers meedeel, sê boere en plattelandse gemeenskappe moet ’n veiligheidsplan hê. Oplettendheid bly een van die belangrikste voorkomende maatreëls. Om kontant op die plaas te hou, is gevaarlik. Baie konflik en moontlike aanvalle kan vermy word deur goeie verhoudings met werkers te handhaaf. Peter-John Hassard, president van Kwanalu en vleisbees-en-wildboer by Hluhluwe, sê al gaan elektriese heinings, alarms en veiligheidstrale (beams) nie misdadigers keer nie, gee dié maatreëls jou tyd om te organiseer en hulp te ontbied. Volgens Hassard, wat in 2013 ’n wrede plaasaanval oorleef het, moet boere onder geen omstandighede kontant op die plaas hou nie. “As jy iets verkoop, laat die koper die geld in…

Organiese rosyne Kyk, daar is nie erdwurms in ons grond nie. Dit is die chemiese produkte se skuld. Ons behoort beter na die omgewing en grond te kyk. Hierdie opmerking deur Elna van Huyssteen aan haar man, Stephen, was die begin van ’n totale kentering in hul uitkyk op hul boerdery. Dit het met ’n holistiese benadering begin en uiteindelik meegebring dat hulle vandag een van die handjie vol organiese rosyntjieboerderye in Suid-Afrika is. Stephen vertel van die gunstige gevolg vir sy grond. As hy ’n graaf in die grond druk, wemel dit nou van die erdwurms en daar is oral voëls in die wingerde. Dit het nie vanself gebeur nie, maar is die resultaat van fyn beplanning en groot toewyding. Stephen het in 2000 deeltyds begin boer nadat hy…

FokusPROMOSIE Met die eksponensiële toename in die aantal gekoppelde werktuie op landerye is die behoefte aan gevorderde tegnologie wat hierdie toerusting doeltreffend bestuur, belangriker as ooit tevore. Daarom stel Case IH en verwante CNH Industrialhandelsmerke met trots die splinternuwe Connect-sentrum by sy Isando-hoofkwartier bekend. Die sentrum se oogmerk is om proaktiewe diens aan sy klante te bevorder. Deur die voortdurende monitering van die prestasie van die gekoppelde werktuie is die sentrum se tegnici opgelei om potensiële probleme vinnig op te merk en klante te help om, waar moontlik, in te gryp. In die geval van ’n probleem word ’n onmiddellike waarskuwing aan die handelaar gestuur, en stappe word dadelik gedoen om die situasie te bestuur en op te los. “Klante is voortdurend onder druk om hul doeltreffendheid en produktiwiteit te…

Van oraloor UIT ’n behoefte om boere te help, het Agribonus en sy vennote, wat die dieregesondheidsmaatskappy Zoetis insluit, drie jaar gelede die Agri Relief Foundation (ARF) gestig om boere by te staan in tye van nood. Om die ARF, ’n organisasie sonder winsoogmerk, ’n hupstoot te gee, het ARF onlangs sy heel eerste gholfdag by die Peacanwood-gholflandgoed in Gauteng gehou en dit was volgens Lutz Nell, besturende direkteur van Agribonus, ’n reuse-sukses. Meer as 34 maatskappye het deelgeneem, waarvan Landbouweekblad een was. “Ons wou die geldinsameling ’n bietjie wyer as ons vennote neem en het op die gholfdag besluit. Dit was ook ’n kans om die fonds groter blootstelling te gee. Ons het konserwatief weggespring en nooit gedink ons sal meer as ’n kwartmiljoen rand insamel nie,” sê Lutz.…

Ondanks moeilike ekonomiese tye en ’n vernietigende veldbrand waarin hulle baie weiveld verloor het, het die Van Zyl-familie van Kroon Vee, Vryburg, weer ’n uitstekende veiling gehad. Jan van Zyl sr. sê hy het nie geweet wat om van sy jaarlikse produksieveiling op die hoofplaas Buckshee te verwag nie omdat menige veilings elders in Suid-Afrika die afgelope tyd nie goeie verkoopsyfers kon behaal nie. Nogtans voel hy baie geseënd met die uitstekende resultate wat hy en sy seuns, Gideon en Jan jr., behaal het. ’n Opwindende aspek van die veiling was dat die kopers meestal kommersiële boere was. Daar was ook heelwat buitelandse kopers, onder meer uit Tanzanië. Kroon Vee het 53 Manso-bulle aangebied waarvan 52 verkoop is. Die hoogste prys was R190 000 vir JVZ 20-20. Die koper was…