Table of contents for 6/7/2020 in Rapport

Teken in: 087 353 1300. SMS “Rapport” na 31069. Intekenare-navrae: 087 353 1300. (Maandag tot Vrydag: 07:00-16:30. Saterdae, Sondae en openbare vakansiedae: 07:00-11:00.) SMS “diens” na 31069. E-pos: intekenare@media24.com WhatsApp: 087 353 1333 Waar kry ek Rapport? 087 741 3137 Nuuswenke: 011 713 9633 of 021 406 3228 E-pos: nuus@rapport.co.za Klagtes oor stories: Alet Wichmann 011 713 9682.alet@media24.com Redakteur: Waldimar Pelser 011 713 9633 of 021 406 3228 waldimar.pelser@rapport.co.za Nuus- en Sakeredakteur: Erika de Beer 011 713 9633 of nuus@rapport.co.za Sportredakteur: Albert Weideman 011 713 9671 of albert.weideman@rapport.co.za Beleef: Alet Wichmann 011 713 9682 of alet@media24.com Weekliks en briewe: Pieter Malan 021 406 3514 of pmalan@rapport.co.za…

Die DA het geen ambisie om mense buite die Wes-Kaap se lewe te verbeter nie en kon steeds in beheer in Johannesburg gewees het as die party aan die EFF se “maklike eise” toegegee het, beweer ’n vertroueling van die voormalige Johannesburgse burgemeester Herman Mashaba. Dié vertroueling, Michael Beaumont, skryf in ’n nuwe boek dat die EFF nog vroeg die oggend waarop die DA beheer oor die Johannesburgse stadsraad verloor het na die party uitgereik het om die stad uit die hande van die ANC te hou. In die boek The Accidental Mayor – Herman Mashaba and the battle for Johannesburg skryf Beaumont dat die EFF se eise “maklik” was om aan toe te gee. Al wat dié party wou gehad het, was om die speaker, die hoofsweep en vyf…

’NFamilie van die Kaapse Wynland sê die regering het aanvanklik daarop aangedring om hul bejaarde pa se dood as ’n Covid-19-sterfte te registreer, al het hy nooit die siekte gehad nie. Die familie, wat op voorwaarde van anonimiteit met Rapport gepraat het, se pa is op Sondag 24 Mei in ’n plaaslike hospitaal opgeneem, waar hy dieselfde dag nog dood is. Hy is ook daardie dag vir Covid-19 getoets. ’n Dag later het ’n dokter by die hospitaal die doodskennisgewing uitgereik wat sou help om ’n tydelike doodsertifikaat by die departement van binnelandse sake te bekom. Die dokter het vir die familie gesê die departement sal die pa se dood as ’n Covid-19-sterfte hanteer. “Dit was vir ons baie vreemd, omdat ons toe nog nie ’n uitslag (van die Covid-toets)…

Die bloedneus wat die regering Dinsdag gekry het toe die rampbestuursregulasies in die hooggeregshof in Pretoria ongeldig verklaar is, was allermins ’n uitklophou, sê van Suid-Afrika se voorste regskenners. Trouens, die regering se appèl teen regter Norman Davis se uitspraak het ’n goeie kans om te slaag. Davis het beslis die inperkingsmaatreëls kan nie rasioneel verbind word met die doelwit om Suid-Afrikaners teen Covid-19 te beskerm nie en is daarom ongrondwetlik en ongeldig. Die regering is 14 werkdae tyd gegee om die regulasies te wysig of nuwe regulasies uit te vaardig. ‘Sonder die regulasies kan ons nie lewens red nie.’ Die kabinet het Donderdag besluit om die ramptoestand met nog een maand, tot 15 Julie, te verleng en aangekondig pres. Cyril Ramaphosa en dr. Zweli Mkhize, minister van gesondheid, sal…

Hul skêre is geslyp en hulle het al die nodige voorsorgmaatreëls om ná twee en ’n half maande sonder ’n inkomste te heropen. Die regering moet net ja sê. Haarkappers en barbiers se hoop het hoog opgevlam nadat die hooggeregshof in Pretoria Dinsdag beslis het die inperkingsregulasies is onwettig. Maar nou bly dit van krag hangende die regering se appèl teen die uitspraak. Ook Dinsdag het ’n WhatsApp-boodskap die rondte gedoen wat lui die regering sou teen die einde van die week regulasies finaliseer waarvolgens die hele skoonheidsektor weer hul deure sou kon oopmaak – maar vergeefs. Carla Venter, eienaar van Salon U in Albertskroon, Johannesburg, sê haar personeel het nog nie hul geld vir Mei van die Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF) ontvang nie. “Hulle verdien nie reuse-salarisse nie. Dit is tussen…

’n Ma en dogter van Pretoria staan saam met ’n afgetrede generaal en nege senior polisiebeamptes tereg in ’n bedrogsaak nadat die polisie glo binne ’n jaar uit meer as R50 miljoen geswendel is. Lorette (44) en Maricha Joubert (24) het Vrydag saam met 14 ander in die landdroshof in Pretoria verskyn. Die saak hou verband met die toekenning van ’n tender aan onder meer Joubert sr. se onderneming Vatika Trading om handelsmerke en weerkaatsende merke op polisievoertuie aan te bring – glo teen baie meer as dit werklik kos en al kon hulle dit nie self doen nie. Ná ’n ondersoek van twee en ’n half jaar het die polisie die 16 Donderdagoggend vroeg op aanklagte van bedrog, korrupsie, diefstal en geldwassery in hegtenis geneem. Vrydag is die beskuldigdes,…

Suid-Afrika se landbousektor kan vanjaar met 6% groei. Abrie Rautenbach, hoof van Absa AgriBusiness, sê dié groei op ’n jaargrondslag sal kan realiseer as die ekonomie in die derde kwartaal suksesvol op vlak 3-in-perkings en later in die jaar op vlak 2 of 1 funksioneer. Landbou, wat sowat 1% bydra tot die bruto binnelandse produk (BBP), is ’n teensikliese bedryf en presteer in geheel beter al vaar die ekonomie nie goed nie, verduidelik hy. Uitvoergeleenthede lyk ook gunstig. Wandile Sihlobo, hoofekonoom van Agbiz, het dié week in ’n markoorsig geskryf landbou-uitvoer kan vanjaar hoër wees as in 2019. Die katalisators hiervoor sal wees ’n styging in graanen vrugteproduksie en in ’n mate die swakker wisselkoers teenoor die dollar. Volgens hom was Suid-Afrika se landbouhandel in die eerste kwartaal – voor…

Volgens Ebrahim Patel, minister van handel en nywerheid, kan sowat agt miljoen werknemers op vlak 3 terugkeer werk toe. Dit is goeie nuus, maar dit beteken ook dat meer werknemers hulle nou in afleggingsprosesse gaan vasloop. Die nasionale tesourie se konserwatiewe voorspelling dat daar 1,79 miljoen werksverliese weens Covid-19 kan wees, beteken dat heelwat werknemers niks sal kan doen om hul werk te behou nie, veral waar ’n onderneming sluit of ter wille van oorlewing moet inkort. Daar gaan wel derduisende werknemers wees wat, deur die regte benadering te volg, hul werk sal kan behou. Dit is belangrik vir enige werknemer wat deur aflegging in die gesig gestaar word om art. 189 van die Wet op Arbeidsverhoudinge, wat die afleggingsproses uiteensit, te bestudeer. Neem kennis van die verpligtinge wat op…

Die ombud vir korttermynversekering het nie die nodige kundigheid om klagtes te hanteer van polishouers wie se eise om inkomsteverlies afgekeur is nie, het Edite Teixeira-Mckinon, uitvoerende hoof, gesê. Dit beteken gegriefde kleinsake-eienaars wie se Covid-19-verwante versekeringseise afgewys is, het geen ander keuse as om hulle op regshulp te beroep nie. Rapport het vroeër berig die meeste ondernemings in die gasvryheidsbedryf wat uitgebreide versekering vir bedryfsonderbreking het, se eise word deur versekeraars afgewys. Hulle voer aan die eise is ongeldig omdat die inkomsteverlies verband hou met die inperking en nie sodanig met ’n aansteeklike siekte, soos die polis voorskryf, nie. Die meerderheid van dié soort eise word óf afgekeur óf polishouers word gevra om bewys te lewer dat Covid-19 op die sakeperseel voorgekom het. Teixeira-Mckinon het in ’n onderhoud aan…

Krieket Suid-Afrika (KSA) gaan alles in sy vermoë doen om die Indiese blitstoer wat vir Augustus in Suid-Afrika beplan word, te laat gebeur. Dít ondanks die onsekerheid wat die Covid-19-pandemie in die sportwêreld veroorsaak. Daar is steeds geen uitsluitsel oor wanneer krieket weer in Suid-Afrika gaan begin nie. Planne om ’n bio-borrel te skep, wat die veiligheid en gesondheid van albei spanne so veel as moontlik kan verseker, gaan volstoom voort en daar word hard agter die skerms gewerk om die Indiese toer te laat realiseer. KSA sal glo omtrent R180 miljoen uit die toer verdien danksy uitsaairegte. ’n Bio-borrel sal ’n gesteriliseerde omgewing skep met streng toegangstandaarde en beperkte beweging buite die grense. Gereelde toetsing van mense in die borrel sal ook geskied, terwyl mense nie net sal kan…

Hoop bestaan nog by Ellispark dat Warren Whiteley ’n merkwaardige terugkeer na die speelveld kan maak ná ’n ernstige kniebesering. Die 32-jarige Whiteley het in Mei verlede jaar laas enige rugby gespeel. Hy het sy knie in April 2019 in die Leeus se oorwinning van 23-17 oor die Chiefs in Hamilton be-seer. In Mei verlede jaar het hy sy terugkeer in die Leeus se oorwinning van 29-28 oor die Waratahs in Johannesburg gemaak, waarna ontsteking in die knie verhinder het dat hy betyds vir verlede jaar se Wêreldbekertoernooi in Japan herstel het. Sy laaste en 23ste Bok-toets was op 10 November 2018 in Parys teen Frankryk. “Warren se plan is om ’n laaste (sy vierde) mediese mening te kry oor of hy weer sal kan speel,” het ’n onberispelike bron…

Die land se rugbyunies hoop om op Maandag 15 Junie weer te kan begin oefen. Terwyl Nathi Mthethwa, minister van sport, kuns en kultuur, verlede Saterdag al die groen lig gegee het dat professionele rugby se spelers weer op die oefenveld mag kom, sal dit eers oor meer as ’n week gebeur. Rugbyunies is vir nou eers besig om hul administratiewe kantore aan die gang te kry, die ontsmettingsproses van oefengeriewe te begin en spelers wat in ander provinsies bly, terug te roep en onder kwarantyn te plaas. En terwyl daar steeds baie min inligting beskikbaar is oor hoe spelers weer sal begin oefen, is daar aan administrateurs opdrag gegee om niks omstrede in die openbaar te sê rakende die hervatting nie. Nieu-Seeland begin die week met ’n aangepaste Superrugby-reeks,…

Die geldsake in Suid-Afrikaanse rugby lyk so droewig dat die land se spelers in ’n tweede ronde van salarisvermindering dalk nóg kleiner kontrakte sal moet aanvaar. Dit kan tot groot onstuimigheid in SA rugby lei. Geldkrisis dalk veel groter as wat eers gedink is. In gesprekke met rolspelers blyk dit dat spelers wie se salarisse weens finansiële druk op die spel onlangs gesny is, hul kleiner salarisse sal aanhou ontvang al keer rugby binnekort terug tot die speelveld ná die lang onderbreking weens die Covid-19-pandemie. Die kleiner salarisse geld tot Desember vir spelers en administrateurs. Ingeligtes sê dit is egter moontlik dat die groot geldelike verliese van die laaste ruk spelers se kleiner salarisse “permanent” kan maak. “Die ooreenkoms is tot Desember, maar ek sal verbaas wees as daar nie…

Defending Jacob. Met Chris Evans en Michelle Dockery. Skepper: Mark Bomback. Netflix is skuldig aan fluweelsagte massamassaproduksie wat televisie as kunsvorm selde ’n aks laat vorentoe beweeg. Dieselfde eenselwige reeks volg die ander prototipe met dieselfde reëlmaat op waarmee jy kougom kou en uitspoeg. Meeste van hul style en karakters lyk borrelblasend dieselfde en ewe vervelig. Daarom verval gereelde Netflixkykers in die slaptjip-sindroom. Gee net vir kykers slaptjips en hulle soek niks meer nie. (Dalk ekstra sout). Die grys breinselle slaap soos rustige, dapper helde. Nou bars Apple TV+ los en bied ’n regsreeks wat almal opgewonde laat debatteer omdat dit so intelligent is. Dit is Netflix-soesji – iets waaraan jy gewoond moet raak ná al die slaptjips. Hier is geen vuurwerke met bombastiese musiek wat elke toneel laat skud…

E en van die lekkerste goed is om te hoor van ons lesers. Veral wanneer hulle ons komplimenteer en vra vir resepte. Die Kriek-familie het onlangs geskryf: “As intekenaars van Beeld en Rapport maak ons ál meer staat op jul resepte vir inspirasie en uit noodsaak. Ons familie het al ’n paar keer oorsee gereis – meestal na Wes-Europa. My suster het ook vir ’n tyd lank in Athene gewoon. Ons (en seker baie ander lesers) sal dit baie geniet en waardeer as verskillende lande se resepte kan verskyn. ’n Spesiale versoek is Griekse stifado, asseblief. Dankie en oningeperkte groete, die Kriek-familie.” Dit is altyd so lekker om te lees ons inspireer mense in die kombuis, so vandag wil ek nie net die Kriek-familie inspireer nie, maar ook julle almal…

Daar is op die oomblik heelwat kreatiwiteit in Afrikaans ten opsigte van nuwe woorde wat op die pandemie betrekking het, aldus dr. Willem Botha, hoofredakteur en uitvoerende direkteur van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT). Dit dui op die lewenskragtigheid van Afrikaans en ook die skeppende vermoëns van Afrikaanssprekendes, sê hy. Willem verduidelik die WAT se opnamebeleid bepaal dat ’n woord of uitdrukking vir opname oorweeg word indien die redaksiespan oor vyf of meer gebruiksvoorbeelde daarvan uit vyf verskillende bronne beskik. Dit kan uit die geskrewe of gesproke taal afkomstig wees. Die gebruik van die woord moet ook oor ’n redelike tyd volgehou word, anders beskou hulle dit as ’n eendagsvlieg, ’n woord met ’n beperkte leeftyd wat weer in onbruik verval. “Ons moet dus daarvan oortuig wees dat…

Swart Amerikaners wat die teikens is van polisiegeweld het twee onverwagte bondgenote bygekry: die ANC en die Nelson Mandela-stigting (deesdae maar een en dieselfde ding). Die dood van George Floyd in Minneapolis asook aanvalle op dr. Nkosazana Dlamini-Zuma op sosiale media het die ANC genoop om Donderdag ’n veldtog teen rassisme van stapel te stuur wat onder meer die dra van swart T-hemde op Vrydae vereis. Veral twee dinge kwel die party: Eerstens dat swart mense se lewens in Amerika klaarblyklik min waarde het, soos blyk uit polisiegeweld teen Floyd en ander Afro-Amerikaners; tweedens dat wit rassiste skuil agter die geniepsige kritiek teen Dlamini-Zuma, die vrou wat die nors gesig van die wêreld se strengste inperking is. Eerstens oor die polisie: Min mense in ordentlike geselskap sal die optrede probeer…

Gideon Meiring skryf per e-pos: Jan de Lange vaar verlede week op hierdie blaaie uit teen Ivo Vegter se skrywe “Die slagting van die middelklas”. Die aanval was nie net persoonlik, platvloers en oneerlik nie, maar in die proses word die Instituut vir Rasseverhoudinge (IRV) ook verdag gemaak. Rip van Winkel, ekskuus, De Lange, sluimer rustig deur die huidige gesprek in die ANC oor hoe pensioenfondse in ’n daad van patriotisme na bodemlose putte oorgedra kan word. As ’n gereelde leser weet ek Rapport beskik oor uitstekende kommentators soos Tim du Plessis en Waldimar Pelser waarby De Lange gerus kan gaan leer. Oorweeg dit gerus om De Lange, die kampvegter, naprater en beeldpoetser vir die ANC, oor te plaas in ’n meer gepaste pos by Sechaba, die mondstuk van die…

Afgetrede stadsklerk skryf: Die Eskom-baas, André de Ruyter, is heeltemal korrek as hy sê dat munisipaliteite die blaam moet dra vir die huidige hoë elektrisiteitstariewe. Elektrisiteit is die gans wat die goue eiers vir munisipaliteite lê. Neem dit weg en munisipaliteite stort in duie. Plaaslike owerhede kon nog nooit oorleef uit slegs die heffing van belastings en ander tariewe nie. Voordat die ANC in 1994 aan bewind gekom het, het munisipaliteite ’n gemiddelde netto wins van 10% gemaak op hul elektrisiteitsverkope, wins wat gebruik is om belastings en ander munisipale tariewe laag te hou en infrastruktuur soos rioolwerke en kragnetwerke in stand te hou. En toe kom die ANC met sy belaglike idee van metrorade en landelike munisipaliteite – kwansuis om koste te bespaar. Minder personeel, swakker dienslewering en senior…

Italië het 60 miljoen mense, omtrent ewe veel as Suid-Afrika. In Italië het 13 dae verloop tussen die eerste Covid-19-sterfte en die 100ste. Daarvandaan was die verdubbelingskoers uiters vinnig: Twee dae van 100 tot 197; drie dae tot 463 en ná nog twee dae was die sterftesyfer 827. Daar het dus 20 dae in Italië verloop van die eerste tot 800ste sterfte . In Suid-Afrika is die 100ste sterfte eers aangeteken 29 dae ná die eerste sterfte. Daarna het dit ses dae geneem om te vorder van 103 sterftes tot 206; 12 dae tot 407 en nog 11 dae om die syfer verder te verdubbel tot 792. Teen Vrydag het 908 mense gesterf. In Italië het dit dus 20 dae geneem voordat 800 mense gesterf het en in Suid-Afrika 58…

’n Plaasvrou van Reivilo in Noordwes het gisteroggend met toegeswelde oë ’n kilometer ver gehardloop om hulp te kry ná ’n wrede aanval op haar en haar man. Lana Coetzee (63) is om 08:10 in haar plaashuis oorval kort nadat drie aanvallers haar man, Schalk (64), buite by sy waterpomp oorrompel het. Hy is met klippe, sinkplate en ’n veekrip vasgepak, waarna die aanvallers in die huis is. Hulle het Lana vasgekeer, aangerand en vasgebind. Haar neus is gebreek en haar wangbeen gekraak. Marius Müller, nasionale veiligheidskoördineerder van Solidariteit, sê daarna is hulle terug buitentoe, het die oom gaan haal en hom in die huis gesleep. Hulle het hom toe vasgebind in die stort geprop. Ian Cameron, hoof van gemeenskapsveiligheid by AfriForum, sê die rowers is weg met die egpaar…

’n Poging om vir desperate psigiatriese pasiënte sigarette in die hande te kry, het deur al die burokratriese rompslomp gevorder, net om by die winkel uitgedoof te word. Cecil Talisman, voorsitter van die Talisman-stigting, sê dit breek sy hart om te sien hoe talle van dié mense in asblikke grou op soek na sigarette. “Dis net so verkeerd. Hul le-wens is alreeds omver gegooi en die reëls en regulasies rondom die inperkingstyd is nog verdere stres. Nou kan hulle boonop ook nie rook nie. Vir hulle is dit nie net ’n sigaret nie, dit is ’n reddingstou.” Die meeste van die sowat 200 pasiënte by die stigting se rehabilitasie- en psigiatriese versorgingseenheid in Johannesburg rook. Sedert die aankondiging van die inperking is Talisman se grootste uitdaging om vir hulle sigarette…

As die regering godsdienstige byeenkomste en binnelandse vlugte kan toelaat, behoort hulle ook restaurante toe te laat om aansit-etes te bedien. Só sê Heliasa, ’n alliansie van belanghebbendes in die gasvryheids- en vermaaklikheidsbedrywe. Heliasa het die afgelope week in ’n prokureursbrief aan die nasionale bevelsraad geëis dat die regering sy volgehoue weiering verduidelik dat restaurante, hotelle en gastehuise selfs tydens vlak 3 ten volle mag sake doen. “As mense toegelaat word om godsdienstige byeenkomste by te woon en 160 mense mag op ’n slag in die benoude kajuit van ’n vliegtuig wees, waarom nie aansit-etes toelaat waar restaurante aan al die nodige veiligheidstandaarde voldoen nie?” sê Duncan Heafield, sameroeper. Heliasa, die restaurantvereniging van Suid-Afrika (Rasa), die restaurant-kollektief (RC) en toerismeorganisasies het reeds omvattende voorleggings aan die departement van toerisme gedoen…

Maatskappye spaar waar hulle kan om die Covid-19-krisis te probeer oorleef, met slegte gevolge vir baie mense, sê Johan Gouws, hoof van advies by Sasfin Wealth. Uit onlangse aankondigings deur verskeie maatskappye op die JSE is dit duidelik dat maatskappye spaar deur dividende op te skort, die terugkoop van aandele te staak en waar moontlik kapitaaluitgawes te kanselleer. Hulle verminder ook personeel en salarisse, stel salarisverhogings uit en skort bonusbetalings op. Intussen probeer hulle voorraadvlakke bestuur te midde van ontwrigte verskaffingskettings en hulle moet ekstra uitgawes aangaan om personeel en klante te beskerm teen die verspreiding van die virus. Netcare, Absa, Truworths, Wool-worths en Tiger Brands is maar enkele van die genoteerde maatskappye wat óf hul dividend opgeskort óf gewaarsku het kanse is skraal op sulke uitbetalings in die nabye…

Suid-Afrikaners bestee gemiddeld amper 10% van hul huishoudelike inkomste om skuld te betaal. Dit blyk uit die Suid-Afrikaanse Reserwebank (SARB) se jongste verslag oor finansiële stabiliteit wat pas gepubliseer is. Die goeie nuus is dat die verhouding tussen skuld en besteebare inkomste tussen 2009 en 2018 gedaal het, wat daarop dui dat mense hul skuld effens beter bestuur. Huishoudelike skuld as persentasie van inkomste staan nou op sowat 72,5% teenoor 86,5% in 2008. Maar luidens die verslag maak ongesekureerde skuld (algemene lenings, kredietkaarte en oortrokke geriewe) ’n groter deel van totale huishoudelike skuld uit as voorheen. Dit het ook in 2019 steeds teen ’n vinniger pas gegroei as gesekureerde skuld. Die groei in ongesekureerde skuld was verlede jaar 10,2% op ’n jaargrondslag, vergeleke met groei van 6,6% in 2018. Gesekureerde…

Die afgelope week se hofuitspraak teen Nkosazana Dlamini-Zuma en trawante het my van mening laat verander oor die irrasionele Covid-19-regulasies. Ek dog heeltyd dis gedryf deur kollektiewe onkunde. Maar ek vermoed nou dis eerder gemotiveer deur venynigheid. Onder leiding van NDZ is ons land ná skaars 70 dae in groter kollektiewe armoede en hongersnood as ná haar eksman se nege jaar as president waartydens korrupsie en selfverryking hoogty gevier het. Die groot gevaar is nie die virus nie, dis die magspel tussen politieke kripvreters wat ons beduiwel. Maar dit maak mense armer. Wat my bring by die vraag: Wat doen jy nou aan jou geldsake? My skoondogter is lief vir die uitdrukking: Die gebrek aan alternatiewe fokus die brein absoluut. Ek kan dit nie beter stel nie. Fokus. Kyk wat…

Hy kom uit die Kalahari en ná vele omswerwinge boer en bly hy weer in die Kalahari. “Groot” Flippie van der Merwe het as student, rugbyspeler en werker die Kaap, Klein-Karoo, Vrystaat, Wes-Transvaal en Noord-Kaap deurkruis, voordat hy agt jaar gelede teruggekeer het na die plaas wat al sedert 1897 in sy familie se besit is. Halfpad tussen die plekke Dibeng en Hotazel is sy plaas, Cob-ham. Van der Merwe, een van die grootste Bokke van alle tye, boer daar met Simbra-beeste. Cobham, vertel hy, is genoem na ’n nedersetting in Surrey, Engeland. “Die landmeter was van Engeland, en daarom is die meeste plase vernoem na Engelse dorpe,” vertel hy. “Die grond is reeds vir drie geslagte, vanaf 1897, in ons besit.” Die voormalige Springbok-stut en sy vrou, Karin, woon…

Topskole in Monnas-fees Die Hoërskool Monument in Krugersdorp bied aanstaande jaar ’n skolerugbyfees aan wat deel uitmaak van dié skool se Eeufeesvieringe. Van 23 Maart tot 5 April sal tien van die land se voorste rugbyskole en tien skolespanne van oorsee teen mekaar meeding. Die eerstespan-wedstryde sal op Donderdag 1 April, Saterdag 3 April en Maandag 5 April plaasvind en alle spanne sal twee wedstryde speel. Al die wedstryde sal regstreeks op SchoolSportsLive (SSL) uitgesaai word. Daar word ook ’n o.13-toer-nooi aangebied wat op Dinsdag 30 Maart, Woensdag 31 Maart en Donderdag 1 April beslis word. Die twee voorste o.13-span-ne sal die Donderdag in die hoofvoorwedstryd teen mekaar speel. Alle winste sal teruggeploeg word in skolerugby. – Ruggas.co.za Stade lok sy ou generaal Die Stade Français-rugbyklub in Parys het weer…

Rosko Specman word weer ’n Cheetah. Hy het die afgelope week ’n ooreenkoms met die Vrystaters se afrigter, Hawies Fourie, bereik om na dié franchise terug te keer. Hy het in 2017 vir die Cheetahs gespeel toe hy as Blitsbok tot die 15’s-spel teruggekeer het. Hy het nou ’n tweejaarkontrak met die Cheetahs gesluit en sal ook weer vir die Blitsbokke beskikbaar wees. Die 31-jarige Specman is van verlede jaar af ’n Blou Bul, maar maak nie deel uit van Jake White se toekomsplanne nie. Dié boorling van Makhanda (Grahamstad) was ook die laaste tyd op die Westelike Provinsie se radar. John Dobson het egter daarin geslaag om die afgelope week nog twee Blitsbokke, Seabelo Senatla en Ruhan Nel, se WP-kontrakte te verleng. Dobson probeer ook om ’n ooreenkoms met…

Die gewese Stormer EW Viljoen kry danksy Jake White die kans om op Loftus Versfeld nuwe lewe in sy rugbyloopbaan te blaas nadat sy oorsese rugby-ekskursie ingeplof het. Viljoen, wie se kontrak met die Engelse klub Leicester beëindig is, sal hom vir ’n proeftydperk by die Bulle aansluit. Viljoen sal as deel van sy proeftyd moet bewys hy is medies gesond. Die 25-jarige Viljoen sit egter in Engeland vasgekeer en hoop om binnekort Suid-Afrika toe te vlieg. Hy bevind hom tans nog in Londen nadat sy kontrak met die Engelse klubspan Leicester Tigers ná ’n onstuimige tydperk daar vroeer vanjaar klaargemaak het. Die Bulle verwag hom daarom nie voor vroeg in Julie by Loftus nie. Daar is aanvanklik gehoop dat Viljoen op 12 Junie saam met ’n paar ander Bulspelers…

Trafalgar Place in Adderleystraat wat al vir 157 jaar ’n blommebaadjie dra, is deesdae ’n saai plek. Hier is geen teken van die luidrugtige blommeverkopers wat met hul pittige sêgoed sommer gou-gou ’n inkalelie, krisante of aster aan jou smous nie. Ek kon nie anders nie as om te wonder wat geword het van mense soos Faldielah Diela Gamildien (52) of “Mamma D” van die “Kan ek roek”-video op kykNET se program Die Siener. So soek ek Diela op en gaan kuier vir haar en nog ’n blommeverkoper, Gairoenisa Oliver (40) of net Gairo, “diep in die Grassy Park in”. Die 14 blommeverkopers bly hoofsaaklik in Grassy Park en ander dele van die Kaapse Vlakte. Die koronavirus-inperking het hulle gedwing om hul smoustalent in te span om straatventers te wees…

Ons gaan nie vir altyd ingeperk bly nie, so sorg dat jy fiks is vir wanneer jy weer hierdie roetes kan aanpak. Golden Gate Hoogland Ribbok-staproete: Die Oos-Vrystaatse Ribbok-roete in die Golden Gate Hoogland Nasionale Park is ’n sirkelroete met verskeie strome, rotspoele, riviertjies en watervalle en word vir relatiewe fikse stappers aanbeveel. Pak vir veranderlike weersomstandighede – jy kan in die winter selfs ’n bietjie sneeu verwag en die somer kan jou eensklaps met ’n reënbui verras. Kontak Sanparke by 012 428 9111. Hoe ver? 31 km Hoe lank? 2 dae Walvis-staproete: As jy nog nie die skoonheid en rustigheid van die De Hoop-natuurreservaat ervaar het nie, is die Walvis-staproete beslis een vir jou post-inperkingslysie! Dit is ook een van die beste plekke waar jy walvisse kan kyk. Kalksteen-sandduine,…

Groet die grotman 2 met Wynand van Vollenstee. Regisseur: Frans Swart Met kunstefeeste wat deesdae afgestel word, bied Lefra kelderkonserte aan waarin kykers vanmiddag om 17:00 regstreeks na aanlyn produksies in hul voorkamer kan kyk. Groet die grotman 2 is ’n uitspattige komedie en gewild omdat paartjies kan identifiseer met die klein jakkalsies wat huwelike laat kantel, veral gedurende die inperkingstyd, waar sommige egpare uitmekaar wil gaan, en ander weer nader aan mekaar beweeg. Groet die grotman 2 sal slegs een keer regstreeks digitaal aangebied word. Frans Swart, skrywer en regisseur van die produksie, sê: “Die eerste produksie, Groet die grotman, hou alle rekords vir Afrikaanse teater. Ons het vir tien jaar gespeel met meer as 1 000 uitverkoopte konserte. Ons het dit vir vyf jaar laat rus, maar dis…

Covid-19 en die inperkingsregulasies het die motorbedryf hard geslaan. Egmont Sippel berig. Die koronavirus maak dood. In die afgelope vier maande het amper 400 000 mense wêreldwyd gesterf. Dis ten spyte van die mees ekstreme maatreëls om Covid-19 te bekamp. Ekonomieë loop uiteraard ook deur. Tot op datum is vanjaar se verkope van nuwe voertuie in Suid-Afrika amper 40% laer as 2019 se syfer vir die jaar se eerste vyf maande: 93 900 eenhede versus 153 000 (syfers is afgerond). Hou voorts in gedagte dat Januarie, Februarie en ’n groot deel van Maart 2020 normale handelsmaande was. Voertuigverkope was wel in hierdie tydperk laer as in laasjaar se ooreenstemmende strek daar sake- en verbruikersvertroue klaar deur rekordhoë werkloosheid plus Eskom se beurtkrag geknak is. Swartgalligheid en die begin van ’n…

Die langdurige inperking se verwoestende uitwerking op miljoene mense se lewensbestaan lei tot onverkwiklike debatte oor die regering se ware ideologiese doelwitte daarmee. Dit kan tot drie denkskole vereenvoudig word. Die eerste is dat die regering die verlengde inperking doelbewus gebruik om die middelklas te verswak sodat die regering met staatsmag en -middele ’n “gelyke en regverdige” ekonomie op die bouvalle van die oue kan oprig. Dit is ’n skrikwekkende teorie as dit waar is, omdat dit op ’n soort sosialistiese rewolusie onder die dekmantel van die ramptoestand dui. Die tweede denkskool glo nie dat die middelklas doelbewus geteiken word nie, en dat die ekonomiese verwoesting eerder die onbedoelde gevolg van een van die strafste inperkings ter wêreld was. Hierdie teorie is net so skrikwekkend, omdat die regering dan nie…

Bekommerde Ouma, Overberg, skryf: Verlede jaar het my 11-jarige kleindogter ’n blad met Afrikaanse woorde gekry om te leer. Van die 20 woorde op die blad was vier verkeerd gespel. Ek het vir haar die korrekte spelling gewys (sonder om die onderwyser te kritiseer – ek het self vir 30 jaar Afrikaans en Engels gegee), maar sy wou liewer die verkeerde woorde leer sodat haar onderwyser dit nie verkeerd merk nie! Tydens die inperking “Zoom” die kinders mos en skryf hul onderwysers die opdragte uit. Een so ’n onderwyser spel elke dag dieselfde twee woorde verkeerd. Ek het sy aandag baie taktvol daarop gevestig, maar nee, nog steeds word dit verkeerd geskryf! ’n Mens voel magteloos om iets hieraan te doen sonder om op tone te trap. Is die rede…

Vrystater skryf per e-pos: Ons het drie seuns. Ongelukkig het een van hulle komplikasies ontwikkel ná masels en aan epilepsie begin ly. Ek sal egter nooit genoeg kan dankie sê vir sy neuroloog se raad aan ons destyds nie. Sy woorde was: “Julle as ouers mag nooit toelaat dat hy agterkom iets skort met hom nie. Ja, hy mag swem, perdry en rugby speel so-lank sy onderwysers weet van sy probleme.” Deur genade en met die regte medikasie het hy ’n uithaler-atleet geword, matriek geslaag en in ’n pragtige jong man vol selfvertroue ontwikkel. Ná skool het ons hom weer vir sy jaarlikse toetse geneem en daar is bevind dat hy 100% genees is. Ja, daar was dae wat ons harte wou gaan staan as hy oor ’n hekkie struikel…

Lojale Suid-Afrikaner skryf per e-pos: Ek is ’n jare lange Rapport-ondersteuner en is hewig ontsteld oor die advertensie van ’n Huawei-selfoon op bl. 3 verlede week en wonder of julle besig is om jul siel te verkoop. Huawei is ’n Chinese maatskappy met ’n baie verdagte agtergrond. In hierdie tyd, terwyl die hele wêreld lamgelê is deur ’n virus wat sy oorsprong in hierdie verdrukkende, wrede, kommunistiese diktatuur het, help julle, nogal ’n Afrikaanse blad, om Huawei te bevorder – ’n maatskappy wat heel waarskynlik duistere verbindings met die Chinese Kommunistiese Party het. Indien ek weer in die toekoms soortgelyke advertensies bespeur, sal dit my ongelukkig geen keuse laat as om my verbintenis met julle te verbreek nie. Julle sal verbaas wees hoeveel mense met my saamstem. Wenner van Blokraai…

Die ekonomiese inkrimping weens Covid-19 en die inperking sal baie van die probleme vererger waaroor die land se ekonome lankal wakker gelê het. Veral die probleem van armoede: Meer as 30 miljoen Suid-Afrikaners oorleef op minder as R1 200 per maand, volgens syfers van Statistieke Suid-Afrika. Beskou dié syfer saam met die verwagte verlies aan soveel as sewe miljoen werkgeleenthede (volgens die tesourie) en die vooruitsigte op ’n betaalde werk vir miljoene werklose Suid-Afrikaners lyk bitter sleg, terwyl dié wat wel ’n werk het, meestal ook armer sal word. Verwag oor die volgende paar jaar dat ’n regering met dalende inkomste daarom jaarliks meer en meer gaan wil bestee aan maatskaplike toelaes om te keer dat ’n groterwordende deel van die bevolking saans honger gaan slaap. Hoe dié verhoogde maatskaplike…

Die departement van verdediging het afgesien van ’n plan om byna R400 miljoen se ventilators, hoësorg-hospitaalbeddens en vraghouers vir kwarantynpersele te koop van ’n maatskappy wat skaars twee maande oud is. Rapport se susterkoerant, City Press, het dié week navraag gedoen oor die toekenning van die noodtender. Kort daarna is die tender gekanselleer. Volgens drie bronne met kennis van die aankoopproses kon net een maatskappy, Safepod, betyds tender vir die kontrak. Safepod is in April, kort ná die begin van die inperking, geregistreer en doen sake uit Saxonwold. Die kontrak is volgens City Press se bronne net vir een dag geadverteer voordat dit aan Safepod toegestaan is. Volgens Siphiwe Dlamini, woordvoerder van die weermag, is die geraamde waarde van die tien kwarantyn-persele R396 miljoen. Hy het gister eers gesê die…

Die Universiteit van Kaapstad (UK) het hom gedistansieer van ’n artikel wat een van sy professors geskryf het oor waarom minder swart studente in die biologiese wetenskap studeer. Prof. Nicoli Nattrass van die Instituut vir Gemeenskappe en Natuurlewe in Afrika (iCWild) se artikel getiteld Why are black South African students less likely to consider studying biological sciences? is op 27 Mei in die Suid-Afrikaanse Joernaal vir Wetenskap gepubliseer as ’n kommentaarstuk. Nadat sy 211 studente, waarvan meer as die helfte swart is, ondervra het in wat sy ’n “opportunistiese peiling” noem, het Nattrass bespiegel ongelykhede op skool, “materialistiese waardes” oor beroepe en inkomste, “ervaring met troeteldiere” en “houdings teenoor die natuur” speel ’n rol in swart studente se besluit. Die respondente is gevra of hulle saamstem met die stellings dat…

’n Babelse verwarring heers sedert die begin van die virusinperking in die land se hooggeregshowe. Baie regslui weet nie of hul sake kan of eens mág aangaan nie. Terwyl strafsake stilstaan, vorder siviele sake weens tegnologieprobleme met rukke en stote, al is meer regters nou beskikbaar. Adv. Craig Watt-Pringle SC, voorsitter van die Algemene Balieraad van Suid-Afrika het aan Rapport gesê die inperking het die hooggeregshofstelsel op sy kop gekeer, maar daar is nie weldeurdagte riglyne om die stelsel in dié omstandighede te help nie. Sommige howe het hulpbronne om verhore oor ’n afstand te kan doen, en ander nie. “ ’n Algemene probleem is dat mense nie weet wat aangaan nie – of hul sake aangehoor gaan of mag word nie.” Sekere advokate hanteer sake in verskeie hooggeregshowe, maar…

Reyno de Beer is twee maande agterstallig met sy huurgeld vir die skuur waarin hy en sy gesin op ’n hoewe in Derdepoort, Pretoria, bly. Die kleuterskool het laat weet sy dogtertjie mag nie weer terugkom ná die inperking nie, want die De Beers skuld hulle te veel geld. Twee weke ná die inperking was die laaste R600 in sy bankrekening die laaste strooi vir dié Pretorianer. “Nou vat ek die regering hof toe oor hul mal regulasies,” het Reyno moerig besluit. Die meeste van ons mor oor die minister van onsinnighede, maar dan koel ons af en gaan weer aan met ons lewe. Dié wat regtig sterk voel bel vir AfriForum of Sakeliga of Lawyers for Human Rights. Nie Reyno nie. Nee. Hy het hofstukke gaan skryf, krom en…

Suid-Afrikaners kan weer begin vlieg, maar vlugte is skaars en duur. Volgens Natasha Webb, groepshoof van die lugvervoerafdeling by Flight Centre, is besprekings oop vir vier lugdienste, maar net op die roetes tussen Johannesburg (O.R. Tambo én Lanseria), Durban en Kaapstad. CemAir het Vrydag begin vlieg, Airlink begin Maandag en Mango en FlySafair albei op 15 Junie. Webb sê vlugte word net tussen 06:00 en 09:00 en weer 15:00 en 18:00 toegelaat en die meeste lugdienste het dus twee vlugte soggens en twee saans. Vliegkaartjies is gemiddeld minstens 30% duurder as voor Covid-19, maar dít kan verander afhangend van die vraag. Op FlySafair kan jy R750 ekstra betaal om die sitplek langs jou oop te hou. Volgens Webb is dit nog te vroeg om te sê of die publiek die…

Sowat 80% van gesertifiseerde finansiële beplanners beskryf hul kliënte se algemene stresvlakke tydens Covid-19 as hoog of baie hoog. In ’n opname wat in April gedoen is onder 760 finansiële beplanners wat by die Instituut vir Finansiële Beplanning (FPI) geregistreer is, sê sowat 18% hul kliënte ervaar baie hoë vlakke van stres en 61% hoë vlakke. Net 5% het lae stresvlakke. Die kliënte is bekommerd oor laer inkomste of werkloosheid (79%), die beskerming van hul bates (51%), en skuld (36%). Sowat 20% van kliënte is besorg oor hul huisverbandbetalings en 12% oor die koste van gesondheidsorg. Dié opname is deur Survey Monkey namens die FPI gedoen. Nagenoeg 60% van finansiële beplanners verwag ’n groter vraag na finansiële beplanning in die lig van Covid-19. Sowat 70% van finansiële beplanners se belangrikste…

En dit was aand en dit was môre, die 71ste dag. Iewers verlede week het dit wêreldwyd opslae gemaak toe die Australiese aktrise Cate Blanchett in haar huis in Sussex ’n effense snytjie met ’n kettingsaag opgedoen het. Die nuus kan nie net van Covid-19 en onluste alleen leef nie en daar gaan tans feitlik niks anders aan nie. Maar die groot sokkerligas begin een ná die ander te stewel en te spoor – volgende week kan ondersteuners van die Engelse Premierliga en Spaanse Primera naderskuif en selfs in die rugbywêreld word allerlei verspotte tydelike reëlveranderinge oorweeg sodat ons darem ook ’n paar bôlle geskop kan kry. Om egter rugby te speel met ’n bitter aansteeklike, onvoorspelbare virus, is nie die beste idee nie, maar soos die meeste beroepsporte, het…

Krieket kan gespeel word by ’n kwart van laerskole, maar dit val tot net 9% by hoërskole, luidens die verslag waarskynlik omdat KFC se mini-krieketprogram effektief is op laerskole-vlak, maar wegval vir hoërskole. Netbal word by 12% van laerskole en 14% van hoërskole gespeel, terwyl rugby by 7% van sowel laer- as hoërskole aangebied word. Sokker, die sport wat die grootste aanhang in die land het, het geen formele voetspoor op skolevlak nie – volgens die EPG ’n “groot en langdurige strategiese swakheid”. ■ Wat senior sport betref, het slegs vyf van die 18 federasies wat in 2018 gemonitor is, nasionale manspanne in die veld gestoot met meer as 60% swart spelers. Die Springbokke het luidens die verslag gemiddeld 22% swart Afrikane (en 39% nie-blanke spelers) gehandhaaf. Die nasionale manskrieketspan…

Die Boland Rugbyunie se administrateurs het ’n nuwe geveg op hande nadat die departement van arbeid bevind het die unie oortree die Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid. Die unie kan ’n maksimum boete van tot R500 000 kry nadat hy in gebreke gebly het om die oortredings reg te stel. Intussen stuur die salarisgeskil tussen die Boland en sy spelers op moontlike regstappe af nadat ’n vergadering oor die kwessie die afgelope week afgelas is. Boland het die vergadering, wat Dinsdag sou plaasvind, ’n dag voor die tyd gekanselleer. Die unie se oorspronklike kennisgewing van die vergadering meld onder meer “dat die vergadering sal voortgaan met of sonder u teenwoordigheid”. Die spelersvakbond MyPlayers oorweeg nou regstappe nadat die spelers die laaste drie maande nie salarisse ontvang het nie. Die BRU…

Suid-Afrikaners is gelukkig om byna heel jaar plaaslik gekweekte avokado’s te kan eet, maar dis in die winter dat dit hoogseisoen is en jy boonop bederf word met verskeidenheid. Van Maart tot November is daar agt variëteite wat op verskillende tye op die winkelrakke verskyn. In Junie en Julie kan jy op die uitkyk wees vir ses van hulle. Die variëteite fuerte, pinkerton, edranol en ryan met hul liggroen skil is bekend vir die botteragtige, romerige smaak, terwyl maluma hass en hass met hul donkerpers skil ’n ryk, neuterige smaak het. Goed vir jou Avokado’s spog met hope kalium en min natrium, wat beteken dis voordelig vir jou bloeddruk. Hulle het ook heelwat onversadigde vette, wat jou cholesterolvlak kan verlaag. Die vesel in avokado’s bevorder boonop gesonde spysvertering. Romerige avokado’s…

Welcome Home met Aaron Paul en Emily Ratajkowski. Regisseur: George Ratliff Die leser wat gatvol is van die inperking sug seker beproef: As ek nog een film moet sien waarin ’n oulike, halfkaal paartjie met geraamtes in die kas in ’n verlate gruwelhuis gaan vakansie hou, eet ek nog ’n tjoklit vir troos. Want hy of sy weet dat hierdie mooi mense deur die duiwel se eie stiefbroer geterroriseer gaan word, maar hulle bel nooit die polisie nie. Jy gaan hierdie storie so getrou aframmel soos daardie Bybelversie op Sondagskool wat jy inderhaas in die motor geleer het. Die enigste pluspunt is die einde wat in ’n mate verras. ■ Op Showmax End of Sentence met Logan Lerman en John Hawkes. Regisseur: Elfar Adalsteins. Wat in dié stadige fliek se…

Jy het geen ander keuse as om gereeld jou hande te was nie en die meeste mense kla nou oor krokodilvel op hul hande. Sterk, alkaliese sepe droog jou vel uit en antibakteriese middels maak goeie én slegte bakterieë op jou vel dood, wat die vel se mikrobioom versteur. Volg dié wenke van dr. Ian Webster, ’n dermatoloog van Kaapstad, en Siobhan Yeatman, ’n Durbanse skoonheidskenner: ■ Gebruik ’n vogroom elke keer nadat jy jou hande gewas het. As jou vel uiters droog is, kan rome wat vir ekseem gemaak is, help. ■ Antibakteriese- en ontsmettingsmiddels droog jou vel meer uit as seep en water. Gebruik dit net as dit nie anders kan nie. ■ Vermy sterk sepe met geur- en kleurmiddels en gebruik eerder eenvoudige, natuurlike produkte. Dit was…

Dit was die week van swart skerms op die Instagram- en Facebook-bladsye van talle Suid-Afrikaners. ’n Breë spektrum mense en instansies – van glanspersoonlikhede tot gewone mense, van senior akademici tot tieners, van meubelwinkels tot kunsgalerye – het vanuit die suidpunt van Afrika só hul steun betoon vir die stortvloed protes oor die dood van George Floyd in Minneapolis. Wat ’n nuttelose en oppervlakkige geposeerdery, wat ’n sieklik lafhartige en deursigtige poginkie om skielik te probeer lyk soos iemand met ’n beduidenis van ’n politieke gewete! Byna sonder uitsondering het die swartskermskape nog nooit as te nimmer op selfs die geringste manier protes aangeteken oor die vertrapping van swart lewens deur ons eie regering nie. Hul reaksie op die buitensporige hardhandigheid van die polisie, weermag en regering in Suid-Afrika is…

Koot Bosman, Pretoria, skryf: Dit is opvallend dat die Covid-19-epidemie die mens besinnend laat nadink oor sy bestaan op aarde. Dit blyk uit talle persoonlike gesprekke met mense, asook die besinnende artikels oor sport deur André Malan en Dok Pool verlede week in Rapport. Plaaslik begin sportliggame finansieel swaar trek as gevolg van die epidemie. Maak dit daarom sin dat ’n sport-man of -vrou miljoene rande verdien deur ’n bal heen en weer te skop of te slaan? Waar is die dae toe ek sonder vergoeding uit lojaliteit vir my skool se eerste rugbyspan of vir my provinsie se skolespan gespeel het? So ook het my beroemde onderwyser, Johan Claassen, sonder vergoeding vir sy provinsie en vir die Springbok-span plaaslik en oorsee gespeel. Die sport het gedy en hulle het…