Innholdsfortegnelse for 6/14/2020 i Rapport

In tonele wat herinner aan ’n distopiese toekomsriller is 30 siek verpleegsters en gesondheidswerkers genoop om in die buitegeboue van ’n hospitaal op die Oos-Kaapse platteland te plak terwyl hulle mekaar verpleeg. Almal van hulle het Covid-19. Die hospitaal self, die Wilhelm Stahlhospitaal in Middelburg, is vroeër die week gesluit nadat die laaste pasiënte – ma’s met pasgebore babas – huis toe gestuur is. Desnieteenstaande hou die Oos-Kaapse department van gesondheid vol dat die hospitaal oop is en dat daar geen probleme is nie. Die haglike omstandighede in Middelburg is maar net een van talle gesondheidsramptonele waarop Rapport die afgelope week in die Oos-Kaap afgekom het. Terwyl die Covid-19-infeksiekoers in die provinsie onstuitbaar styg, het die provinsie se grootste hospitaal, die Livingstone-hospitaal in Port Elizabeth, totaal in duie gestort met…

’n Brakpanse man het glo ’n wekker gestel om seker te maak sy bejaarde ma is goed aan die slaap voordat hy haar sou vermoor. Toe hy haar slapend in haar bed aantref, het sy moed hom begewe, sê ’n buurtwaglid. Toe rook hy eers ’n daggazol voordat hy die 80-jarige Loraine Davie glo met ’n kussing versmoor het. Kapt. Kay Makhubele, ’n polisiewoordvoerder in Gauteng, sê Robert Davie (54) het sy ma op die middag van 4 Junie as vermis by die polisie aangegee. Die polisie vermoed sy is dieselfde dag met ’n kussing versmoor. Volgens Makhubele is Loraine se lyk verlede naweek in ’n klein drom geprop voordat nat sement daarin gegooi is. “Forensiese ondersoekers moes deur die sement (wat toe reeds hard geword het) sny om haar…

Suid-Afrika sou soveel sterftes soos New York gehad het as dit nie vir die ingryping van Kubaanse gesondheidswerkers was nie, glo dr. Sibongiseni Dhlomo, voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor gesondheid. Hy het dié opmerking gemaak in ’n bespreking oor die koste van die gesondheidswerkers. Belastingbetalers dok salarisse van meer as R1,2 miljoen per Kubaan op. Dr. Zweli Mkhize, minister van gesondheid, het Maandag in antwoord op ’n parlementêre vraag van Siviwe Gwarube, DA-woordvoerder oor gesondheid, gesê die regering gaan salarisse van altesaam R239 miljoen vir die mediese brigade van 187 lede betaal. Volgens Mkhize is dié gesondheidswerkers “spesialiste” in gebiede waar Suid-Afrika tekorte het. “Hulle is gekwalifiseerde biostatistici, epidemioloë, huisdokters en gesondheidstegnoloë,” lui Mkhize se antwoord. R239 m. bestee aan salarisse vir mediese brigade Dhlomo het Woensdag in ’n…

Die regering mag jou dalk nog verbied om aan te sit in ’n restaurant, maar tientalle Pretorianers wys nou daagliks dat geen wet of regulasie hulle van ’n stuk restaurantkoek gaan weghou nie. Goddess Café in Waterkloof, Pretoria, het sy aansit-restaurant die afgelope twee weke omskep in ’n inrykafee soos in die ou dae. Anelda Martin, eienaar van die restaurant, sê sy moes dink aan maniere waarop die restaurant die grendelstaat kon oorleef. Onder vlak 3 word net wegneemetes toegelaat en dit is tegnies wat Goddess Café jou bied: ’n Wegneemete wat jy saam met jou familie of vriende in jou motor kan geniet. “En dis ’n regte blast from the past. Mense wil hul kinders bring om ’n roadhouse te beleef,” sê Martin. “My doel was net dat my…

Die handreiniger wat winkels en winkelsentrums by ingange gebruik, kan skadelik vir jou wees en daar is geen manier hoe jy dit vooraf sal weet nie. Daar is nog geen regulasies of vasgestelde standaard waaraan vervaardigers van handreinigers moet voldoen nie en dit word ook nie aan enige veiligheidstoetse onderwerp nie. Daar was die laaste tyd berigte van verbruikers wat ’n uitslag op hul hande ontwikkel het, of waarvan die vel tussen die vingers afdop ná die aanwending van handreiniger by winkels. Dié reiniger kan die skadelike metielalkohol pleks van etanol of isopropiel-alkohol as basis bevat. Ingevolge die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) se riglyne moet handreinigers uit minstens 60% alkohol bestaan om die nuwe koronavirus doeltreffend dood te maak. “Metielalkohol loop ’n heel anders metaboliese pad in jou liggaam as etanol,” het…

Jou stinkende huishoudelike vullis kan kos op die tafel van ’n arm gesin help sit – veral as jy die herwinbare vullis eenkant sit sodat een van Johannesburg se duisende “trolliepreneurs” dit voor dagbreek nog kan opraap. ’n Nuwe projek in die Goudstad-buurte Auckland Park en Brixton het tot beter samewerking tussen inwoners en trolliepreneurs – en ’n beter inkomste vir dié herwinnaars – gelei. Een trolliepreneur wat voorheen tussen 30 kg en 50 kg herwinbare materiaal per dag bymekaargemaak het, versamel nou tot 300 kg per dag nadat ’n inwoner begin het om nie net sy huishoudelike vullis te sorteer nie, maar ook herwinbare items by sy werkplek. Nog ’n informele herwinnaar se opbrengs by ’n studentekommune het ook aansienlik verbeter nadat sy die inwoners beter leer ken en…

Ek is seker daar was altyd ’n woord vir mense wat menstrueer. Wumben? Wimpund? Woomud? J.K. Rowling, skrywer van die immergewilde Harry Potter-boeke, is opnuut die teiken van aanvalle op sosiale media nadat sy gesuggereer het dat net vroue – en nie ook sekere mans nie – menstrueer. Rowling (54) het verlede Saterdag op Twitter gereageer op ’n artikel met die titel: “Creating a more equal post-Covid-19 world for people who menstruate”. Sy het gevra: “ ‘Mense wat menstrueer.’ Ek is seker daar was altyd ’n woord vir daai mense. Iemand, help my. Wumben? Wimpund? Woomud?” Aktiviste vir die regte van transseksuele mense – wat identifiseer as ’n ander geslag as dié waarin hulle gebore is – het Rowling “transfobies” genoem omdat hulle sê dat nie alle vroue menstrueer nie…

’n 14-jarige meisie is gister in hegtenis geneem nadat ’n danser en choreograaf van die Kaapse Vlakte vroegoggend doodgesteek is. Kirvan Fortuin (28) het op pad hospitaal toe aan sy wonde beswyk, sê sers. Noloyiso Rwexana, ’n polisiewoordvoerder. Hy was ook bekend as ’n aktivis vir die regte van gay mense en gemarginaliseerde groepe. Die Kunstekaapteater het gesê Fortuin het eerbewyse in Suid-Afrika, Nederland en Switserland ontvang en die Kirvan Fortuin-stigting en Fortuindansteater gestig. “Hy het werksgeleenthede aan dansers en choreograwe oor Suid-Afrika heen gebied. Marlene le Roux, uitvoerende hoof van die teater, het gesê Fortuin was soos ’n seun vir haar en sy het met hom begin werk toe hy nog ’n klein seuntjie in Macassar was. “Kirvan het ’n beurs van die Universiteit van Kaapstad se dansskool ontvang…

Munisipaliteite is besig om die rug styf te maak teen Eskom in ’n stryd wat binnekort in die konstitusionele hof kan draai. Die instituut vir geoktrooieerde regerings-, finansiële, oudit- en risikobeamptes (Cigfaro) en die munisipale vereniging Salga wil ’n einde daaraan maak dat sommige verbruikers in ’n munisipale gebied laer Eskom-kragtariewe betaal. Rade kla oor laer tariewe in hul gebied. Hulle dring daarop aan dat Eskom voortaan die tariewe van die munisipaliteit wat jurisdiksie in die betrokke verspreidingsgebied het, hef en die winsgrens aan die munisipaliteit oorbetaal. Dít, meen hulle, sal veral kleiner munisipaliteite help wat sukkel om Eskom te betaal. Munisipaliteite se agterstallige skuld aan Eskom het op 31 Maart reeds R28 miljard beloop en neem steeds toe. Volgens Peet du Plessis, president van Cigfaro, kry die inwoners van…

Finansiële hoofde van maatskappye in Afrika verwag ’n skerp afname in die inkomste en wins van hul fir-mas in die komende maande. In ’n peiling wat PwC onder 55 finansiële hoofde van nege lande in Afrika suid van die Sahara gedoen het, het 65% aangedui maatskappy-inkomste en -wins sal met minstens 10% krimp. Die inperkingsmaatreëls wat talle Afrikalande ingestel het om die verspreiding van die koronavirus te probeer beperk en om hul gesondheidstelsels gereed te kry vir die toeloop van pasiënte, het ekonomiese aktiwiteit in talle sektore tot stilstand laat knars. Al kom die meeste sektore geleidelik weer aan die gang, sal die inperking inkomste en wins in die afsienbare toekoms knou. Die neerdrukkende ekonomiese vooruitsigte vir baie maatskappye sal ook noodgedwonge tot herbesinning oor besteding lei. Sowat 60% van…

Toe die koronaviruspandemie én die staat van inperking tref, moes Jennifer Farinha, eienaar van die Sutherland SuperSpar in Wierdapark in Centurion, blitsig planne beraam. Nie net om aan die regering se magdom nuwe regulasies gehoor te gee nie, maar ook om in haar klante se nuwe koopgewoontes te voorsien, terwyl die winkel veilig bly en haar personeel moed hou te midde van ’n wêreldwye pandemie. “Ons was almal bang, ons én ons klante,” sê Farinha. “Ons moes vinnig aanpas. Veral aan die begin was mense paniekerig en het hulle in groot maat gekoop.” Nuwe, omvattende skoonmaakskedules en prosedures is opgestel en personeel is daarvoor opgelei. Die personeel by die ingang is met beskermende pakke toegerus en is geleer om klante se temperatuur te meet en hulle te help saniteer met…

So frustrerend en selfs tragies as wat Covid-19 se ontwrigting is, so het die pes van ’n virus ons iets gegee wat ons heel waarskynlik nie daarsonder sou gekry het nie: Om vir ’n slag weer te kan uitsien na groot dinge. En rugby is een daarvan. My uitsien gaan nie daaroor om bloot weer te kan sit en kyk ter wille van rugbykyk nie. Die vooruitsig van ’n varsheid in denke en uitvoering is wat my na rugby se terugkeer tot die speelveld laat uitsien. Soos julle ook seker nou al keelvol is om aanhoudend te moet hoor dat niks ná Covid-19 dieselfde gaan wees nie Z en julle seker al, soos die uwe ook, sê jaja-ja, ons weet, ons leef en beleef dit elke dag Z maak die…

Nadat Rory McIlroy Donderdag sy eerste voëltjie in drie maande in die PGA-reeks aangeteken het, het sy hand amper onwillekeurig die lug ingevlieg. Ná meer as ’n dekade as beroepspeler is McIlroy gewoond dat sy groot oomblikke altyd deur ’n luidkeelse brul begroet word. Maar nie meer nie . . . Vandeesweek by die Colonial-gholfklub in Texas moes McIlroy en sy medespelers maar tevrede wees met die getjirp van voëltjies en die stemme in hul kop as die enigste “byklanke” op die baan. Gholf se “nuwe normaal” is ’n stille borrel. Gelukkig vir die gholfwêreld het een ding wel behoue gebly: Die wêreldsterre se vermoë om voëltjies en arende in te ryg. Daaraan was daar oor die eerste twee dae van die Charles Schwab-uitdaagtoernooi – die PGA-reeks se eerste beroepstoernooi…

Twee weke ná die Bokke se sege met 26-19 in Bloemfontein, het hulle die reeks met ’n oorwinning van 12-10 in Port Elizabeth beklink. En daar is behoorlik feesgevier. ’n Paar Bok-helde deel hul herinneringe aan daardie reeks. Morné du Plessis: Vir die lenige agtsteman, wat gereken word as een van die beste Bok-kapteins nog, was dit soete wraak, aangesien hy in 1974 onder die magtige Leeus van Willie-John McBride deurgeloop het. “Ja, die slagting van 1974. Dit bly tot vandag toe ’n teer punt.” “Ironies genoeg was dit toe Suid-Afrika wat ’n swetterjoel veranderinge aangebring het, terwyl die Leeus bestendigheid behou het. Die situasie was omgekeerd in 1980, toe ons minimale skuiwe gemaak het – slegs 17 spelers is gebruik. “Die span het tyd gehad om kombinasies te ontwikkel,…

Vroeg in die jaar 2020 het ’n snaakse ding met die derde klip van die son af gebeur. Hy’t in sy baan begin uitsak, soos ’n atleet wat skielik na die bobeen gryp as ’n dyspier in die middel van ’n 200 m-wedloop skeur. Oepsie! En dan kruppel-kruppel na die kleedkamer terwyl die res van die veld voortsnel: Mercurius, Venus, Mars, Jupiter, Saturnus, Neptunus en Pluto. Is dit ál planete in die resies om die son? Is daar nie onlangs ’n tiende hemelbal ontdek nie, groter as Pluto en byna drie keer so ver van die son af? Sy naam is, of was, 2003 UB313. Tot dusver was die derde rots van die son nog net met UB40 vertroud. Miskien kon hulle hierdie nuwe planeet dan UB41 genoem het. UB313…

In die onsekere tyd waarin ons nou leef, is dit normaal om meer angstig te wees. Dit is wel nie net jy wat daardie angstigheid ervaar nie. Dr. Erika Hitge, ’n berader wat fokus op spelterapie, sê ouers dra hul stres en angs oor na hul kinders. Dink daaroor, jou kleuter ervaar daarom dieselfde verwarring en onsekerheid as wat jy op die oomblik voel. Hulle het wel nie die nodige begrip om te verstaan hoekom hulle so voel nie. “Kinders mis ook hul familie, maats en selfs die juffrou by die skool,” sê Erika. “Hulle verstaan net nie die verandering so goed soos ons nie.” Daarom is dit belangrik vir ouers om te identifiseer wat hul kleuters nodig het en planne te maak om dit vir hulle te gee. ’n…

Die realiteit van Suid-Afrika is dat dit ’n land van individue is. Dit bestaan uit enkelinge wat, deur die uitdrukking van hul persoonlike voorkeure, groepe vorm of daarby aansluit. Hierdie groepe is broodnodig vir vryheid om enige praktiese betekenis te hê. Weens historiese en huidige realiteite kan groepsidentiteit ook gebruik word as instrument van onderdrukking. Dit is veral waar van rassegroepsidentiteit. Rassegroepe is duidelik ’n mislukte merker van identiteit. Diegene wat dit met geweld wil afdwing, saai die saad van hul eie vernietiging. Mense behoort toegelaat te word om vryelik en sonder dwang met mekaar te assosieer – selfs op rassegrondslag – omdat ras opsigself geen praktiese waarde het nie. Die belangrikste identiteitsmerkers is bykans altyd gekoppel aan jou kultuur of gedrag. Omstandighede speel ook ’n rol, maar selfs diegene…

Drankwinkels bly oop, al sê die polisieminister, Bheki Cele, en twee premiers dat hulle ten gunste daarvan is dat ’n alkoholverbod weer ingestel word. Alkohol is sedert 1 Junie weer tussen Maandae en Donderdae te koop. Phumla Williams, die kabinetswoordvoerder, het gister die versekering gegee dat Cele en ander se opinie “hul eie is” en nie die mening van die meerderheid kabinetslede weerspieël nie. “Volgens die kabinet is Suid-Afrika tans in vlak 3 van die inperkingsregulasies en daarvolgens is dit wettig om binne die voorgeskrewe tye alkohol te koop en verkoop,” sê Williams. Drinkers moet asseblief kalm bly. “Ons maan die publiek om asseblief tog nie nou die winkels in paniek te bestorm nie.” Ook die Wes-Kaapse premier, Alan Winde, en sy eweknie in die Oos-Kaap, Oscar Mabuyane, was onder…

“Dis nie in my oë wat jy gaan spuit nie, jou ouma kyk na jou deur my oë.” Met dié woorde het ’n 66-jarige vrou van die Noord-Kaap ’n jong aanvaller gestuit wat haar met haar seun se deodorant in die oë wou spuit nadat hy vroeër gedreig het om haar vir “entjies” dood te maak. “Toe spuit hy net homself op die bors,” vertel Berdine Vos. Sy sê sy het nie vir een oomblik beheer verloor oor die situasie toe sy die afgelope Maandag in haar huis op ’n plaas naby Vanwyksvlei aangehou is nie. “Ek het so 17:15 op die stoep van my plaashuis gesit en rook. Dit was net voor ek met die aandwerk sou begin het. Jy weet, die hond kos gee en kos maak en…

Dis so ’n vuil gevoel. En jy voel skuldig, soos ’n doodsvonnis wat ek nou vir my kind gee. ’n Vrou van Pretoria-Oos is binne enkele dae eers negatief, toe positief en toe weer negatief vir Covid-19 getoets. Michelle de Jager het aan Rapport gesê sy het op 2 Junie by die Netcare Sunninghill-hospitaal in Sandton gewag dat haar seuntjie opgeneem word toe sy die SMS van die Lancet-laboratoriums kry dat haar toetsuitslag positief is. Sy het ewe teruggeskryf: “Are you sure?” Die nuus het haar dronkgeslaan, want haar vierjarige seuntjie, Logan, se toetsuitslag was negatief. Hy het ’n outo-immuunsiekte. Daarom beland hy drie tot vier keer per jaar in die hospitaal. Die seuntjie was van 25 tot 28 Mei in die Pretoria-Oos-hospitaal weens salmonella-infeksie en longontsteking. Sy ma was…

Nieu-Seelanders is hoflik en sal selfs nadat hul land Maandag virusvry verklaar is, hul afstand van mekaar hou, sê ’n oud-Suid-Afrikaner in Auckland. Lucinda du Plooy sê die eilandstaat (sowat vier en ’n half keer kleiner as Suid-Afrika), het gou “baie klein” geword toe hul nasionale virusinperking op 25 Maart ingetree het. Die premier, Jacinda Ardern, het Maandag aangekondig hulle het die virus onderdruk en dat vlak 1 van die inperking intree om die ekonomie heeltemal oop te maak. Die land het geen aktiewe virusgevalle nie. Die landsgrense is nog gesluit omdat die virus steeds in die buiteland woed. Fisieke afstand tussen mense word nie meer afgedwing nie. Du Plooy, haar man, Melt, en hul dogters, Thelani en Imke, het sewe en ’n half jaar gelede na Nieu-Seeland geëmigreer. Hulle…

’n Groepie kleinboere suid van Johannesburg wat deur bankrotskap in die gesig gestaar is weens die inperking, het hul kos gratis begin versprei – saam met saad en saailinge. Nou kweek sowat 2 000 gesinne in die plakkerskampe en informele nedersettings rondom Orange Farm en Eikenhof suidwes van Johannesburg hul eie groente en vrugte en ruil dit onder mekaar. Party van hulle hoop selfs om saad en saailinge aan die boere terug te verkoop sodat ander mense ook geleer kan word hoe om die honger wolf sélf van die deur weg te hou. Die plan het wortel geskiet by The Green Business College, ’n nieregeringsorganisasie in Ber-trams, Johannesburg, wat vir kleinboere en ander mikro-ondernemers sakevaardighede leer. “Die Covid-19-inperking het ’n groep kleinboere wat ons help, veral sleg getref. Hulle lewer…

Presies drie jaar nadat ’n tierende brand die kusdorp Knysna amper verwoes het, sal die plaaslike munisipaliteit nou sy beweerde aandeel in die katastrofe moet verduidelik. Sedert die brand op 7 Junie 2017 waarin sewe mense dood en meer as 1 000 huise en ander strukture verwoes is, het meer as een ondersoekspan tot die gevolgtrekking gekom dat die brand noordwes van Knysna in die beboste Elandskraal-gebied as gevolg van weerlig ontstaan het. Dit het langer as ’n maand gesmeul sonder dat die brand-weer enige daadwerklike poging aangewend het om dit te blus. Twintig slagoffers van die brand – oorwegend inwoners van Elandskraal – dagvaar die munisipaliteit vir R17 miljoen. Hulle be-weer die munisipale brandweer was nalatig en het nie op vroeë waarskuwings ag geslaan nie. Hulle glo die stormsterk…

Prof. Nicoli Nattrass noem haarself ’n universiteits-brat, ’n kampuskind wat in Cambridge, Engeland, gebore is terwyl haar pa sy doktorsgraad gedoen het. Ontvang en gebore in dié bakermat van intellek. Toe sy ’n paar weke oud was, het die gesin teruggekeer Suid-Afrika toe, maar op sewe was Nicoli terug op Cambridge, saamgesleep deur ma Jill wat haar doktorsgraad in die ekonomie daar gaan doen het. “Ek het grootgeword op kampusse oor die wêreld heen, en ons gesin het saans strawwe debatte om die etenstafel gehad.” Haar pa, Henry, was dekaan van elektriese ingenieurswese aan die Universiteit van Natal, en haar ma, ’n ontwikkelingsekonoom, direkteur van die eenheid vir ontwikkelingstudies. “Hulle het my grootgemaak om vreesloos te argumenteer, uit te daag, te bevraagteken. “Dis wie ek is.” Prof. Nattrass is een…

’n Vraag wat gereeld in boedelbeplanning opduik, is of dit beter is om bates nou aan kinders te gee as om dit testamentêr te bemaak. Gewoonlik gaan dit om belasting. Maar daar is meer. Kom ons begin met belasting. Om te “gee” bring geskenkbelasting (20%) ter sprake en as jy bemaak, moet boedelbelasting (20%) in berekening gebring word. Hier is die eenvoudige antwoord: As dit gaan om die bedrag geld wat jy aan jou kind wil skenk of bemaak, kan dit goedkoper wees om te skenk as om te bemaak. Die rede daarvoor is dat jy net 20% geskenkbelasting sal betaal op ’n skenking, terwyl jy uiteindelik 25% belasting betaal op die bedrag wat jy bemaak. Só werk die berekening: Om aan jou kind R1 miljoen te skenk moet jy…

Sy begeerte om in Suid-Afrika te bly en die droom van ’n Olimpiese Spele en rugby teen die Britse en Ierse Leeus gaan die Stormers-senter Ruhan Nel straks vir eers in die Kaap hou. Nel (29), wat in 2019 sy Stormers-buiging gemaak het, het groot opgang as senter op Nuweland gemaak. Toe die Superrugby-reeks weens die Covid-19-pandemie onderbreek is, was hy die Kapenaars se voorkeur-buitesenter langs die Walliese legende Jamie Roberts. Rapport verneem Nel het verskeie aanloklikke aanbiedinge vanuit Frankryk en Italië gekry, maar dié boorling van Port Elizabeth onderhandel tans met die WP om in die Kaap aan te bly. Hy het hom aan die einde van 2018 in die Springbok-groep bevind, maar het nog nie sy internasionale debuut gemaak nie. Volgens Nel het verskeie faktore sy besluit beïnvloed…

Bryn Gatland het vroeër vandeesweek nog met sy pa, die Chiefs-afrigter Warren Gatland, gespot dat hy as plaasvervanger die wen-skepdoel vir die Highlanders gaan skop. Twee dae later het sy woorde waar geword toe hy sy span in die doodsnikke van hul Superrugby-Aotearoa-tweestryd tot ’n oorwinning van 28-27 oor sy pa se Chiefs-span geskop het. Gatland sr. het gister ná die wedstryd die gesprek tussen hom en sy seun Donderdagaand onthul. “Ons het iets gaan eet en toe kry ek ’n boodskap dat Josh Ioane (plaasvervanger-losskakel van die Highlanders) beseer is,” het Gatland sr. gister met ’n glimlag volgens stuff.co.nz gesê. “Ek het na hom (Bryn) gekyk en gevra ‘Is jy op die bank môre?’ en hy het ja geantwoord. Hy sou my nie daarvan sê nie, wat goed was.…

Malcolm Marx verlaat die Leeus. Ná feitlik ’n maand van onderhandelings het die Leeus gefaal in sy poging om sy Springbok-ster op Ellispark te hou. Rudolf Straeuli, die uitvoerende hoof van die Leeus, het egter wel daarin geslaag om Marx se Springbok-spanmaat Elton Jantjies in die Goudstad te hou. Jantjies is oorreed om nie ’n aanbod van die Franse klubspan Pau te aanvaar nie. Die armdrukkery oor die loopbaan van die Bok-haker Marx duur al van 14 Mei af, toe hy die 21-dae-klousule gebruik het om sy kontrak by die Leeus op te sê nadat onderhandelinge deurgevoer is om die spelers se salarisse te sny. Ingevolge dié toegewing kon Suid-Afrikaanse spelers of afrigters hul bestaande kontrakte opsê ten gunste van ’n beter aanbod oorsee. Slegs enkele dae nadat die Leeus…

Talle parke is weer oop vir dagbesoekers, maar by elkeen is daar streng reëls wat jy sal moet nakom. “Al Sanparke se parke sal oop wees, buiten die Namakwa Nasionale Park en Boulders-strand in die Tafelberg Nasionale Park,” sê Fundisile Mketeni, Sanparke se uitvoerende hoof. Fundisile sê die opening van parke vir deurry-doeleindes word onder streng voorwaardes onderneem om besoekers en Sanparke se werkers se veiligheid te verseker. ■ Handhaaf veilige afstande, dra maskers en voldoen aan al die vereistes soos in die regeringregulasies (bit.ly/vlak3reg) bepaal word. Vir volledige parkregulasies, lees hierdie dokument: bit.ly/SanparkeReg. ■ Jy mag nie na ander provinsies reis om ’n park te besoek nie. As parke oor twee provinsies strek, moet jy by dieselfde hek uitgaan as waar jy ingaan. ■ Persoonlike kontak tussen werkers en…

Met die aanvang van die in-perking was ouers van kinders wat tuisonderrig ontvang, in ’n beter posisie as dié met kinders in staat- of private skole. Laasgenoemde moes skielik rondskarrel om te leer hoe dit werk as klasse aanlyn gestroom word, en data in baie huishoudings het ’n groot nagmerrie geword. Hoe gemaak as jy een rekenaar en drie kinders het? Coleen Cronje, die uitvoerende hoof van Breinlyn-tuisonderrig, sê wat ouers nou doen en formele tuisonderrig is glad nie vergelykbaar nie. “Dis soos om ’n kind met een been langs ’n kind met twee te laat hardloop. Wanneer jy deur ’n geregistreerde kurrikulum-verskaffer tuisonderrig doen, kry jy byvoorbeeld die hele kurrikulum vir die jaar, regstreekse webinare word aangebied, en assessering word verskaf.” Dis ook duidelik dat ál meer ouers nou…

Die wêreld se beste motor is Volkswagen se Golf. Die beste Golf tot dusver was nie die GTI of die R nie, maar die GTI Clubsport met 195 kW/350 Nm uit einste 2.0-liter-turbo wat 169 kW/350 Nm in die GTI lewer. Wat die Clubsport egter so ’n fantastiese bestuurdersmotor gemaak het, was aëro-verbeteringe, ’n 15 mm laer pens as die GTI s’n, heringestelde dempers en vere en ’n hergekalibreerde stuur. Kan die nuwe beperkte uitgif-GTI TCR selfs beter wees? Ons sal moet toets of 213 kW/380 Nm (0-100 in 5,6 s; topspoed 264 km/h) via ’n 6-g-DSG-kas na die voorwiele tot ’n wenresep bydra, maar die kanse lyk goed. Net 300 TCR’s, elk vir R670 000 beskikbaar, is gebou. Hou Rapport Beleef ook oor twee weke dop vir ’n bekendstellingsverslag…

’n Lewe deur Herman Lategan Een van die “aristokrate” van die Comrades, Clive Crawley, is verlede Maandagoggend in sy huis in Stellenbosch aan ’n hartaanval dood. Hy was 89. Sy vrou, Trish, was by hom. Volgens die Comrades-marathonvereniging (CMA) was hy die houer van die wedloopnr. 1 sedert sy eerste marathon, in 1957. Vir nagenoeg sy hele atletiekloopbaan was hy lid van die Savages-atletiekklub in Durban. In 1998 het Crawley die eerste atleet geword wat die gesogte groen nommer (vir tien wedlope voltooi) die vierde keer kry. Hy het sy 42ste (en laaste) Comrades in 2000 gehardloop. In sy lang Comradesloopbaan het hy een goue, 22 silwer- en 19 bronsmedaljes verower. Sy goue medalje het hy in 1965 ontvang. Sy beste tyd was egter die 6:11:19 wat hy in 1971…

Een Sondagaand in 1989 bevind ek my op ’n eenrigtingvlug na Heathrow. In daardie eerste maande in Londen was ek gelukkig. Die patent leather-blink strate, die straatname wat ek van Monopoly geken het. Ek het onbelemmerde toegang tot die interessantste mense gehad. Een van hulle was wyle Roger Scruton, iemand so reg uit ’n Renoir-bootvaart. Verbysterend slim, ’n waardige fontein van wysheid, ’n onophoudelike stroom van fassinerende inligting met ’n stille, bedaarde toon. Ek is die afgelope week weer aan hierdie ontmoeting herinner terwyl onrus talle Amerikaanse stede verswelg het. Scruton het met afgryse die omgekeerde motors, verwoeste winkelvensters, die polisiemanne en die anargie in die strate van Parys in Mei 1968 beskryf. Dit het hom laat besluit dat daar net twee keuses is: hervorming of revolusie. Vir ’n paar…

Die ware aard van die ANCregime het te midde van Covid-19 onverbloemd aan die lig gekom. Ons het hier met ’n gevaarlike, totalitêre dier met ’n aggressiewe diktatoriale nuk te kampe. Jy moet aan hom ontkom, anders gaan hy jou verorber. Sedert die koms van die nuwe koronavirus leef die regime sy aaklige self baldadig uit op die maat van opeenvolgende sarsies gek dekrete waarmee hy die burgery met skynbaar sadistiese genot teister. Die regime krenk ons waardigheid en minag ons vryhede. Hy verkleineer ons soos kinderlike onderdane en behandel goeie mense soos misdadigers. Die regime se hoof-afknouers – sy ministers – en baie van sy onbeheerste kornuite hiet en gebied, verneder en brutaliseer. Die regime het sommige geïntimideer. Vanuit die middelklas, met inbegrip van baie Afrikaners, het hy egter…

Koos Botha, Randburg, skryf: Ek het vir Jeanne Goosen sowat 40 jaar gelede ontmoet toe ons saam by Die Transvaler gewerk het en in die huis van die kurator van die Johannesburgse kunsmuseum gewoon het. Dit was in die tyd toe sy Ons is nie almal so nie geskryf het. Toe sy ’n klompie jare later Natal toe is, het 32 van haar skilderye ’n paar jaar lank hier in my huis in Randburg hangplek gekry. In die eerste jare by die koerant vra ek een oggend vir haar: “Wat lyk jy vandag so ekstra bedonnerd?” Sy kyk op en met ’n sagte stem sê sy: “My broer is dood. Hy het selfmoord gepleeg.” Toe gaan sit ons op ’n bruingeverfde kroegbankie in Vegkop, ’n kroeg in Doornfontein. “Ek wou…

’n Kaapse aftreeoord wat al drie maande lank buitengewone maatreëls teen Covid-19 toepas, is verpletter nadat meer as die helfte van die verswakte inwoners én 25 personeellede in een week aangesteek het. Duifie Theunissen (77) is Dinsdag dood nadat sy Sondagaand positief getoets het. Al 34 inwoners van die verswaktesorgafdeling by die Oude Westhof-oord in Bellville is dadelik ná Theunissen se uitslag getoets. Nog 21 was positief. Die oord spog met 208 wooneenhede buiten die verswaktesorgeenheid en dié inwoners is nie getoets nie. Theunissen se dogter Marianne du Toit (52) van Durbanville sê sy het nie in haar wildste drome gedink haar ma sal Covid-19 kry nie. Die aftreeoord het soveel voorsorgmaatreëls getref dat Du Toit aanvanklik nie wou gehad het haar ma moes weens ’n blaasinfeksie en duiseligheid hospitaal…

’n Geskrapte prokureur wat sy eie dood versin het nadat trust-geld verdwyn het, spog nou dat hy die strafsaak laat “verdwyn” het – vir R150 000. Drie en ’n half jaar ná die begrafnis van Adriaan Venter (37) is hy nie net springlewendig nie, maar ook op vrye voet. Rapport het vroeër berig hy is kwansuis aan “natuurlike oorsake” dood en sy familie en vriende in Vryheid het roerend van hom afskeid geneem. Daar was glo ’n lewenspolis van R25 miljoen op Venter se lewe. Hy is in Desember 2017 in Ballito, aan die Noordkus, in hegtenis geneem en van bedrog aangekla, maar die saak is van die rol verwyder vir verdere ondersoek. In die opname van ’n gesprek waarna Rapport geluister het, spog Venter dat hy aangaan met sy…

Infrarooi termometers, die eerste verdedigingslinie teen Covid-19, werk glad nie of nie reg in die snerpende koue nie, kla skole. ’n Onderwyser op Facebook sê haar temperatuur meet elke dag 32 °C. ’n Ander sê: “Ons het twee by die skool, op die een meet ek 40,5 °C en die ander een 36,2 °C.” Onderwysers van ’n groot skool in Pretoria wat nie geïdentifiseer wou word nie, sê daar is die situasie al só erg dat hulle die termometers soggens eers op ’n warmwatersak moet verhit voordat dit behoorlike lesings neem. “Die meeste van die tyd werk dit ook glad nie voor die voorkop nie. Ons moet die lesing agter die oor neem voordat dit werk.” ’n Ander onderwyser sê leerlinge moes meer as ’n uur lank in die ysige…

Nadat kabinetsministers die nasie enkele weke gelede nog banggepraat het deur te waarsku dat “Covid-19 die mensdom kan uitwis”, het hulle nou heeltemal van deuntjie verander met die boodskap dat daar geen rede tot paniek is nie. “Ons moet besorg (wees), maar nie bang nie,” het pres. Cyril Ramaphosa die afgelope week in sy weeklikse nuusbrief gesê, terwyl die departement van gesondheid ook die nasie tot kalmte maan deur te sê ons “hoef nie paniekerig te raak nie”. Dis in sterk teenstelling met Bheki Cele, minister van polisie, se waarskuwing ’n maand gelede dat die inperkingsregulasies na vlak 4 kan terugkeer omdat mense nie by die reëls hou nie en dat die virus “die potensiaal het om die mensdom uit te wis”. Die regering se ommekeer volg ná herhaalde waarskuwings…

Zimbabwiërs en ander buitelanders in Suid-Afrika ervaar nie net toenemend honger nie, hul verhuurders dreig ook om hul meubels te konfiskeer as hulle nie begin om hul agterstallige huur te betaal nie. “Ons oorleef net deur die genade van God,” het Mary Mulauzi, ’n huiswerker wat haar werk verloor het, in Yeoville, Johannesburg, aan Rapport gesê. “As dit nie was vir kospakkies van die plaaslike Zimbabwiese gemeenskap nie, het ons nie oorleef nie. Ons deel maar die kos tussen ons,” het sy gesê. In dieselfde woonbuurt, waar talle buitelanders woon, het Sithulisiwe Mhlanga en haar suster Tracy aan Rapport ’n dreigbrief van hul verhuurder, Mbuso-eiendomme, gewys. “Alle huurders word aangeraai om hul huur dadelik te betaal. As julle hulp benodig, praat met jul werkgewers, nie die verhuurder nie. Sommige van…

Suid-Afrika kan binne die volgende twee tot vyf jaar in so ’n finansiële verknorsing wees dat hy geen ander keuse het as om die Internasionale Monetêre Fonds (IMF) om langtermynhulp te vra nie, sê Peter Leon, ’n gerespekteerde regskenner van beleggersbeskerming en mynbou. Die hulp, in die vorm van ’n uitgestelde kredietgerief – of finansieringshulp wat Suid-Afrika toegang kan gee tot $18 miljard, sal tipies kom met voorwaardes vir omvattende strukturele hervormings om aandag te gee aan die land se mikro-ekonomiese uitdagings en om die langtermyn-groeivooruitsig te verbeter, sê Leon, ’n vennoot in die regsfirma Herbert Smith Free-hills. Hy het Woensdag in ’n aanbieding gesê die regering se fiskale beweegruimte raak al hoe kleiner gegewe die uiters brose toestand van die ekonomie. Die feit dat die regering reeds by die…

Korttermynversekeraars wat weier om eise vir inkomsteverlies weens Covid-19 uit te betaal, kan hulle vasloop teen die Gedragsowerheid vir die Finansiële Sektor (FSCA). Dié waghond oor versekeraars, banke en batebestuurders probeer vasstel of hy die mag het om self ’n direktief aan versekeraars uit te reik oor die eerbiediging van eise en nie die howe hoef te nader vir ’n verklarende bevel nie, het Makgompi Raphasha, hoof van die toesighoudende afdeling oor versekeraars en aftreefondsvoordele by die FSCA, aan Rapport gesê. Duisende kleinsakeondernemings – waaronder talle in die toerisme- en gasvryheidsbedryf – se eise wat met inkomsteverliese weens Covid-19 en die inperking verband hou, is afgekeur. Die FSCA het korttermynversekeraars en die onderskrywers van versekeringspolisse intussen opdrag gegee om die bewoording van hul polisse wat verband hou met bedryfsonderbreking openbaar…

Die tydelike vergunning geld tussen 1 Junie en 30 September 2020 en in dié tyd kan houers van lewende annuïteite soveel keer as wat hulle wil: ■ hul inkomste hersien deur ’n onttrekkingspersentasie tussen ’n minimum van 0,5% (voorheen was die minimum 2,5%) en ’n maksimum van 20% (voorheen 17,5%) per jaar te kies; en ■ hul inkomste op enige tydstip tot 30 September hersien ongeag die verjaardagdatum van die polis. Omdat jy soveel keer as wat jy wil veranderinge kan aanbring, kan mense hul inkomste bestuur soos hul omstandighede verander. Aan die einde van die tydperk sal jou inkomste terugkeer na die huidige vlak voor die toegewings. Kry die nodige advies van ’n onafhanklike finansiële adviseur en neem die volgende faktore in ag voordat jy enige besluite neem: 1.…

As jy ’n Bloemfonteiner is en perdalks in ’n blok van ’n ou vasgeloop het wat baie soos die Ierse ystermanflank CJ Stander lyk, het jy jou nie misgis nie. Dis waar Stander hom in die tyd van die Covid-19-inperking bevind. Stander, sy vrou, Jean-Marie, en hul babadogtertjie van nog nie ’n jaar oud nie, Everli, bly by Jean-Marie se ouers in die Vrystaatse hoofstad. Hulle het ook ’n ruk lank op CJ se ouers se plaas naby George gekuier aan die begin van die inperking. Om tydens Covid-19 in Suid-Afrika te kan wees, is vir die Standers ’n groot bonus. Een veel gelukkiger as toe hy op ’n vorige besoek aan die land, in 2016, die droewigste oomblik van sy skitterblink rugbyloopbaan beleef het. In die nr. 6-trui van…

Vind “binne weke” ’n alternatiewe koper vir Nuweland óf aanvaar Investec se aanbod vir dié geskiedkundige stadion. Dít is die ondubbelsinnige keuse waarvoor Zelt Marais, president van die WP-Rugbyunie, gestel is. Marais is onder druk van borge, die WP se sakevleuel en ook SA Rugby om die dooie punt met die bankreus spoedig op te los, het Rapport betroubaar verneem. Marais druk tans arm met Investec oor die ooreenkoms om Nuweland te herontwikkel en dring aan dat dit aangepas moet word. Indien die ooreenkoms deur die mat val, kan dit beteken dat WP miljoene rande aan die bankreus moet terugbetaal. Marais glo die WP is geregtig op ’n vasgestelde inkomste uit die huurooreenkoms met Investec, terwyl die bankgroep die WP se inkomste aan die jaarlikse wins wil koppel. Die WP-president…

Die Bulle het Nizaam Carr vandeesweek onder die Westelike Provinsie se neus weggeraap. En noudat dié Springbok-losvoorspeler hom wel in Pretoria gaan vestig en nie in die Kaap nie, draai hy nie doekies om oor wat hy wil bereik nie. “Ek wou terugkeer Suid-Afrika toe om ’n laaste keer te probeer om die Superrugby-reeks te wen. Ek het die Curriebeker-reeks al twee keer gewen, en ek soek nou ’n derde titel,” het die 29-jarige Carr uit Coventry in Engeland aan Rapport gesê. Carr het die Bokke in vyf toetse tussen 2014 en 2016 verteenwoordig en sluit hom by Jake White se Bulle aan, selfs al het sy Engelse Premierliga-span, Wasps, vir hom ’n kontrakverlenging aangebied. “Ek het 97 keer vir die Stormers gespeel, en ons het die konferensietitel gewen, maar…

Ashley Johnson het Jake White se aanbod om hom by die Bulle aan te sluit sterk oorweeg. Maar op die ou end was dit net nie die regte tyd vir dié 34-jarige Springbok-losvoorspeler om sy wortels uit Engeland te trek en terug te skuif Suid-Afrika toe nie. Johnson het ná agt jaar by die Engelse klubspan London Wasps halt geroep, maar gaan in Engeland aanbly. “So ’n paar weke gelede het Jake met my kontak gemaak – ek ken hom uiteraard van my skooljare af – en hy het great planne vir die Bulle. Ek wou bitter graag. Ek het selfs die motivering gehad om my weer in die Super-rugby-reeks te toets,” het Johnson vandeesweek uit sy tuisstad, Coventry, aan Rapport gesê. “Ek het regtig gedink ek kan iets kom…

Jy self voel asof jy in die draaikolk van die Covid-19-pandemie is, want bekendes en onbekendes kontak jou daagliks. Sommige roep om hulp, hetsy uit erge kommer of bloot oor ’n skynbare gebrek aan terugvoering vanaf hul werkgewers oor ’n moontlike uitbreking van die virus. Van hulle sê dat die onderneming of organisasie hulle laat werk, ongeag of ’n werker of lid die simptome het. Verlede Sondag is van ons gemeentelede in ’n mini-stoet na die huis van ’n lidmaat wat aan Covid-19 gesterf het. My 81-jarige ma het die blomme wat sy vir haar 81ste verjaardag ontvang het, al druppend uit die vaas saamgevat. Daar gekom, het die motors beurtelings gestop, sodat iemand gou ’n blom of ’n kaartjie op die lawn kon neersit. Tuis het ek weer na…

Dis die beste reën, ek sê julle, niemand het nog ooit sulke goeie reën gekry nie. Dis tog nie só eenvoudig om kleuterskole en speelgroepe net te laat heropen nie? Wat van maskers en sosiale afstand? Kleuterskole weet lankal sekere vereistes word aan hulle gestel. Hulle het baie kreatief hul klaskamers en speelplekke verander. Private kleuterskole volg egter nie die amptelike protokol waarin onderwysers opgelei word ingevolge Covid-19-regulasies nie. Is dit nie gevaarlik nie? Dis uiteraard gevaarlik as die protokol nie nagevolg word nie. Die departement van basiese onderwys het duidelike riglyne vir die kleuterskole by staatskole wat wel op 6 Julie oopmaak. Private kleuterskole kan dieselfde riglyne volg. En die duisende speelgroepies wat onder die radar werk? Minstens 60% van die kleuterskole is nie geregistreer by die department van…

Ek het Nelson Mandela nader leer ken in die jare ná sy vrylating: eers by swierige sosiale geleenthede in Johannesburg; later by verskeie historiese oomblikke in Engeland, waar hy as held en staatsman vereer is vir dít waarvoor hy deesdae deur sommige van die jonger geslag uitgekryt word as hensopper. Maar dis juis dít wat van hom die invloedrykste individu op die planeet gemaak het: sy unieke gawe om vrede en versoening te probeer bewerkstellig. Ek is herinner aan Mandela se soeke na ’n uitweg om die verlede met al sy vratte in ’n nuwe konteks te plaas met die polemiek om Cecil Rhodes se standbeeld in my tuisdorp, Oxford, wat die afgelope week weer opgevlam het. Sedert die dood van George Floyd onder die knie van ’n polisieman in…

Spieëltjie, spieëltjie aan die wand, wie gaan DA-leier word in die land? John Steenhuisen, Mbali Ntuli of John Moodey? Die antwoord is voor die hand liggend: Steenhuisen is tans die gunsteling. Hy het in die inperkingstyd sy profiel as tussentydse leier uitgebou, maar selfs voor dit was hy op punte ver voor. Hy het waarskynlik ook die beste werksverhouding met Helen Zille, die ystervrou agter die partymasjinerie. Steenhuisen het as hoofsweep in die Nasionale Vergadering die DA-oorlog teen kansvatters in dié raad bekwaam gevoer en hy het die ANC en veral sy destydse president, Jacob Zuma, van die podium af op skouspelagtige wyse gelooi. Sal Steenhuisen sy party weer tot bo 20% kan lei? Nie almal dink so nie. En nie almal glo ook dis wat die stoere klassieke liberales…