Innholdsfortegnelse for Gwanwyn 2023 i Cara

Allwch chi gredu mai dyma rifyn rhif 13 o Cara?! Rydyn ni mor falch eich bod chi’n dal i ddarllen a mwynhau’r cylchgrawn gymaint ag yr ydyn ni’n mwynhau ei roi at ei gilydd! A fydd rhai ohonoch chi’n mynd draw i Eisteddfod yr Urdd Sir Gâr eleni? Am ran hyfryd o’r byd i gynnal yr ŵyl! Dysgwch fwy am yr ardal drwy lygaid rhai o drigolion Llanymddyfri ar dudalen 26 cyn i’r heidiau o bobl ifanc lanio yno i gystadlu a mwynhau. I aros tua’r gorllewin, mae ein cyfweliad Mam a Merch y tro hwn gyda Cathryn a Heledd Gwynn sydd â’u gwreiddiau yn Sir Benfro. Mae’n hyfryd clywed am eu hatgofion o fyw yn yr ardal (a symud oddi yno!) a’u teithiau amrywiol yn y byd creadigol –…

Dewch yn nes i wrando stori Am y dref brydfertha yn nyffryn Tywi, Lle mae’r Bawddwr yn byrlymu A’r iaith Gymraeg yn dal i ffynnu. Canwn glod i’n henwogion o fri, Pantycelyn a Twm Siôn Cati, Y Ficer Prichard a’i Gannwyll y Cymry. A pha un yw’r dref dwi’n sôn amdani? Wel, does unlle gwell na Llanymddyfri! Mae’n fore yn y dref fach yng nghesail dyffryn Tywi. Daw’r haul i wthio ei belydrau drwy graciau waliau yr hen gastell Normanaidd. Yna, yn ara deg, mae llygaid ffenestri’r siopau yn agor un ac un nes peri i’r boregodwyr fentro am bapur newydd, torth a choffi cynnar cwpan cardfwrdd. Yna, oll yn eu faniau gwynion, fe wasga’r gweithwyr i mewn i Gaffi Tudor am frecwast cynnar, a’u tynnu coes boreol yn cystadlu…

Merch o Fangor ydw i, sydd wedi bod ynghlwm â’r byd celfyddydol yng Nghymru ers degawdau. Mae actio, sgwennu, cyflwyno a chyfarwyddo i gyd yn dod o dan un fantell greadigol a dwi’n dal i ddysgu a datblygu bob dydd er ’mod i yn fy mhumdegau! Y cwestiwn dwi’n ei gael yn aml ydy “Be ti’n licio neud orau?” ond, i mi, maen nhw i gyd yn helpu ei gilydd ac yn rhan o’r un broses. Hoff bodlediad: How to Fail With Elizabeth Day. Hoff gân: ‘Look Mummy, No Hands’ gan Camille O’Sullivan. Hoff gyfres deledu: The Handmaid’s Tale. Hoff ffilm: The Squid and the Whale. Hoff lyfr: Unrhyw lyfr gan Lorrie Moore. Hoff artist: Luned Rhys Parri. Hoff flas hufen iâ: Rum a Raisin. Hoff ddilledyn: Hen ffrog goch Zara ar sêl…

Fi’n sgwennu’r erthygl ’ma 18 diwrnod ar ôl y dyddiad cau i Cara (SORI, CARA) ac 1 diwrnod cyn y due date, mewn caffi, gyda’r babi’n neud y siape rhyfedda yn ’y mola i, fwy na thebyg gan bo’ fi ’di ca’l dau goffi (SORI, BABI) – a ma hynna’n dweud popeth wrthoch chi am sut ma ’mywyd i’n mynd ar hyn o bryd…Nadw, fi ddim yn gwbod be fi’n ca’l (babi, gobeithio!). Ydy, ma bwmp fi’n enfawr (diolch am bwyntio ’na mas i fi). Nadw, fi ddim yn ca’l twins. Nadw, sai ’di ca’l twinges eto. Cŵl, nawr bod hynna ’di sortio, be am i ni siarad am bopeth sy’n chwyrlïo drwy ’mhen i ar hyn o bryd? Ynghyd â llwch plaster a llwch lli (DO, ’nes i benderfynu…

‘Lliwiau llachar, Lliwiau llachar, Rwy’n edrych i dy lygaid a’r lliwiau…’ Dyma beth mae’r Super Furry Animals yn ei ganu a dyma fydda i’n ei ganu yng ngwanwyn 2023!Efallai eich bod wedi clywed y term ‘dopamine dressing’ yn ddiweddar. Ydych chi’n credu bod y fath beth yn bodoli, hynny yw, dillad sy’n gwneud i chi deimlo’n well, yn rhoi gwên ar eich wyneb, yn eich rhoi chi mewn hwyliau gwell? Dopamine yw’r cemegyn sy’n cael ei ryddhau yn yr ymennydd pan ydych chi’n teimlo’n dda. Credaf fod gweld rhywun yn gwisgo dillad lliwgar yn codi calon ac yn denu’r llygad, felly nid yw’n addas i’r rhai swil yn ein plith. Un o’r steiliau mwyaf ar gyfer tymor y gwanwyn yw cyfuno lliwiau gyda’i gilydd, naill ai lliwiau sy’n clasio neu…

Daeth grŵp o bobl greadigol at ei gilydd yn haf 2019 wrth i Mirain Fflur, Mari Huws ac Iwan Fôn, a Iola Ynyr ymateb i alwad agored gan Gyngor Gwynedd am brosiect i leihau’r defnydd o blastig yn y sir. Ers hynny, mae’r grŵp o artistiaid wedi bod yn cydweithio ar wahanol brosiectau. Wedi ennill y comisiwn gan Gyngor Gwynedd, bu’r criw, Ynys Blastig, yn cydweithio ag Ysgol Maesincla yng Nghaernarfon, a gyda chymuned Ward Seiont a Pheblig yng Nghanolfan Noddfa. Trefnodd y disgyblion orymdaith o amgylch y dref, crëwyd y slogan ‘Dim byd o blastig’ ac argraffwyd bagiau â’r neges hon i bob disgybl. Prosiect arall oedd stori ‘Y Morlo Bach’, a ddatblygodd yn dilyn gweithdy undydd gydag unigolion yn eu harddegau ac oedolion ag anghenion arbennig. Yna, daeth…

Ces i fy ngeni a fy magu ym Much Wenlock, Swydd Amwythig, sir sydd ar y ffin, ac o’n i yno tan i fi fynd i’r brifysgol yn Aberystwyth i wneud Astudiaethau Celtaidd trwy gyfrwng y Gymraeg. Ar ôl i fi orffen yn Aberystwyth es i’n syth i Boston, Massachusetts er mwyn gwneud doethuriaeth yn yr ieithoedd Celtaidd ym Mhrifysgol Harvard. Nawr, achos bod fy ngŵr yn dod o Alabama, dwi’n byw lawr yn Fairhope, AL, tref fach sydd ar lan Gwlff Mecsico. Dwi’n dal i wneud fy PhD a dylwn i fod wedi gorffen erbyn mis Mai, 2024. Ysgrifennu ydw i am lenyddiaeth Gymraeg a Gaeleg yr Alban yn y ddeunawfed ganrif a sut oedd beirdd yn meddwl am hunaniaeth Brydeinig. Dwi wedi cyhoeddi papur hefyd am farddoniaeth yr…

LLENYDDIAETH Salem Haf Llewelyn Stori yw hon sy’n pendilio rhwng 1908 a 2016. Dyma nofel gelfydd sy’n plethu bywydau menywod cryf o genedlaethau a chyfnodau gwahanol, ac sy’n dangos sut mae bywyd wedi newid dros gyfnod o ganrif o ran hawliau merched a disgwyliadau cymdeithas. Mae’r teitl yn cyfeirio at lun enwog Curnow Vosper o olygfa yng nghapel Salem ym Mhentre Gwynfryn, ger Llanbedr, Meirionnydd, sef lleoliad y nofel.  Y Lolfa, £9.99 CERDDORIAETH ‘1,2,3 / Fflachlwch Bach’ Rogue Jones Sengl newydd ar label Libertino Mae’n anodd pennu genre ar gyfer cerddoriaeth ddiweddar y band Rogue Jones, gyda’u defnydd o offerynnau pres a phiano a’u geiriau ffraeth. Mae pob un o’r senglau ar yr albwm newydd, Dos Bebés, yn gwbl wahanol i’w gilydd, ond mae tinc Kate Bush-aidd i’r sengl ‘1,…

Lliw Pantone ar gyfer 2023 yw Viva Magenta (18-1750). Dyma liw cryf, hyderus, sy’n bloeddio dathliad hapus a herfeiddiol. Mae’n bwerus a grymusol, yn hyrwyddo arbrofi, yn hybu hunanhyder, ac yn lliw sy’n gwneud datganiad cryf. Mae’r pinc llachar yma yn berffaith ar gyfer pob ysbryd rhydd sydd ag awch am fywyd, ac yn gwneud ichi sefyll allan yn y dorf. Byddwch yn ddewr ac yn hyderus, trwy ddefnyddio’r lliw yn y tŷ, yn eich dillad, neu ar y corff. Mae Cara wedi bod yn edrych i weld beth sydd ar gael, a dyma’n hoff bethau magenta ni ar hyn o bryd.…

Ffeithiau • Lisbon – Dinas y Saith Bryn – yw prifddinas Portiwgal, y ddinas fwyaf gorllewinol ar gyfandir Ewrop.• Pont Vasco de Gama yw ail bont hiraf Ewrop (12km), wedi’i chynllunio gan yr un cwmni ag a adeiladodd bont y Golden Gate yn San Francisco.• Yma mae aber afon Tagus yn llifo i Fôr Iwerydd.• Yn 1755 cafodd y ddinas ei tharo gan un o’r daeargrynfeydd gwaethaf erioed. Lladdwyd rhwng 15,000 a 50,000 o bobl, a dinistriwyd y rhan fwyaf o’r ddinas.• Livraria Bertrand yw’r siop lyfrau hynaf yn y byd. Cafodd ei hagor yn 1732.• Mae Eglwys São Roque yn un o addoldai mwyaf drudfawr y byd.• Mae siopau sy’n gwerthu dim ond pysgod mewn tuniau ymhlith prif atyniadau’r ddinas! • Mae dinas Rufeinig o dan strydoedd Lisbon, sydd…

Yn aml yn yr oes sydd ohoni, rydym yn trafod yr hyn sy’n gwneud adeilad yn gynaliadwy. Rhai o’r themâu sy’n codi’n aml yw adeiladau sydd wedi eu lleoli i gymryd mantais o’r tirwedd, neu lwybr golau’r haul, neu adeiladau sy’n gogwyddo tuag at fod yn hunangynhaliol, neu sy’n defnyddio elfennau o dechnoleg i leihau eu dibyniaeth ar adnoddau allanol. Weithiau rydym hefyd yn sôn am yr hyn sy’n drawiadol – yr hyn sy’n eistedd yn ei leoliad fel petai wedi bod yno erioed, neu sy’n ychwanegu at y tirwedd yn hytrach na thynnu oddi wrtho. Rhyfedd iawn ystyried, felly, y gallai’r uchod fod yn sôn am rywbeth a adeiladwyd i reoli’r Cymry 735 o flynyddoedd yn ôl. Mae tystiolaeth yn awgrymu bod pobl wedi bod yn byw ar safle…

Ailwampio Pan brynon ni Rif 6 yn 2020 roedd hi’n amlwg y bydden ni eisiau newid pob stafell, a doedd y stafell fyw ddim yn eithriad. Er nad oedd gwaith strwythurol i’w wneud yn y stafell hon, doedd hi ddim at ein dant ni o gwbl. Roedd hi’n dywyll ac yn hen ffasiwn, gyda hen garpedi brown, a phaent a phapur wal llwyd. Aethon ni ati i godi’r carpedi a thynnu’r papur wal. Roedd y llawr concrit o dan y carped yn berffaith i ni achos roedden ni eisiau gosod llawr pren, felly tra oedden ni’n aros i’r llawr gyrraedd aethon ni ati i baratoi a pheintio’r waliau. Dwi’n dwli ar y lliw Soft Wool gan Valspar yn B&Q, mae’n ffres ac yn lân, a dwi wedi ei ddefnyddio ym…

Gan mlynedd yn ôl, yn 1923, prynwyd llawysgrif werthfawr i’r Cymry gan ddwy chwaer. Redd y llawysgrif hon yn cynnwys y casgliad hynaf o waith y Gogynfeirdd, y beirdd a fu’n canu o ddechrau’r ddeuddegfed ganrif tan y bedwaredd ganrif ar ddeg. Dros y blynyddoedd ychwanegwyd nifer o gerddi ati, gan gynnwys un gerdd sydd o bosibl yn llaw Dafydd ap Gwilym, yr enwocaf o feirdd y cyfnod. Ni fu sôn pellach am y llawysgrif ar ôl blynyddoedd cynnar y bedwaredd ganrif ar bymtheg, nes iddi ddod i’r golwg mewn cwpwrdd dillad yn Hendregadredd, plasty ger Cricieth, yn 1910. Ac yn 1923 ymddangosodd y llawysgrif mewn ocsiwn yn Llundain. Y llawysgrif oedd Llawysgrif Hendregadredd, a’r chwiorydd oedd Gwendoline a Margaret Davies, Gregynog. Wyresau i’r diwydiannwr Fictoraidd David Davies, Llandinam, oedd…

Hwrdd (Mawrth 21–Ebrill 19) Mae lwc o’ch plaid ar hyn o bryd gan fod Iau, planed lwc a thyfiant, gyda chi tan ganol Mai. Gwnewch yn fawr ohono os ydych am lwyddo yn eich gwaith a’ch bywyd. Dyw gweiddi a strancio ddim yn mynd i ddatrys eich problemau y gwanwyn hwn. Tynnwch anadl ddofn, cyfrwch i ugain a dechreuwch drafod yn gall gyda phobl. Mae ffrindiau yn mynd i fod yn gefn mawr i chi nawr. Tarw (Ebrill 20–Mai 20) Mae hwn yn gyfnod da i chi, yn enwedig ym mis Mai pan fydd yr Haul yn eich arwydd, ac o 18 Mai bydd Iau yn gwenu’n rhadlon arnoch chi am flwyddyn gron gyfan. Gwyn eich byd! Mae hi’n bryd bellach i chi ganolbwyntio ar eich sefyllfa ariannol a’ch perthynas…