Tabla de contenidos para 20 February 2020 en Finweek - Afrikaans

gevaarflikkers. In Suid-Afrika wys jy mos só jy doen iets ongeoorloofs op die pad, maar wat daarvan. Selfs al volg chaos. Dis veral die gunsteling-teken van minibustaxi’s, soos die een waarvoor ek my onlangs so bloedig vererg het. Haastig op pad huis toe ná werk het dié frustrerende ligte reg voor my begin flikker en my in die middel van ’n verkeersirkel tot stilstand gedwing. Ek het my dermate vervies dat ek, toe ek eers weer aan die gang kom, oor ’n verkeerslig gejaag het terwyl die lig eintlik vir my al rooi geslaan het. ’n Reaksie wat my ’n bra slegte drywer gemaak het, moet ek tot my skande erken, veral vir die persoon in die aankomende voertuig, wat daar wou regs draai. Dis nie die eerste keer dat…

“DIT SAL ’N REUSETAAK VIR ESKOM WEES, MAAR DIE BELANGRIKSTE STAPPE VIR DIE LAND IS OM MEER HERNU-BARE-ENERGIEBRONNE IN DIE KRAGNETWERK TE KRY.” – Die Duitse bondskanselier Angela Merkel, nadat sy met president Cyril Ramaphosa en André de Ruyter, Eskom se nuut aangestelde uitvoerende hoof, tydens haar staatsbesoek aan Suid-Afrika, vergader het, berig Forbes. Merkel het ontdek dat Suid-Afrika, Duitsland se grootste handelsvennoot in Afrika, steenkool vir ongeveer 90% van sy elektrisiteitopwekking gebruik. Sedert Merkel in 2005 aangestel is, is Duitsland die wêreld se eerste groot ekonomie met hernubare energie; 46% van sy energie kom van hernubare hulpbronne af. (Sien ook bl.13). “Dit was ’n blatante aanslag op ons stemreg, ons nasionale veiligheid en ons fundamentele waardes.” – Senator Mitt Romney van Utah, die enigste Republikein wat sy party teengestaan…

die byna permanente beurtkragskedule wat Eskom die laaste tyd aan Suid-Afrikaanse verbruikers opgedwing het, is niks nuuts nie vir South32, ’n mynboumaatskappy wat in Johannesburg en Sydney genoteer is. As die operateurvan twee groot aluminiumsmelterykomplekse in SA en Mosambiekwat sowat 2 200 MW krag gebruik, is daar al jare lank ’n weeklikse rantsoenering van krag virdie maatskappy. Die smelters sal dalkgesluit word as die Nasionale Energiereguleerdervan SA (Nersa) nie daarin slaag om ’n voorgestelde kragooreenkoms tussen die maatskappy en Eskom te bekragtig nie. As dit goedgekeur word, sal die ooreenkoms die vorige ooreenkoms van 25 jaarvervang wat in die1990’s gesluit is toe Billiton, wat toe deur die mynbou-opperhoof Brian Gilbertson gelei is, die smelters besit het, en wat voorsiening gemaak het vir ’n tarief wat daal wanneerdie aluminiumprys laag is,…

massmart se aandeelprys konsolideer ses jaar lank met daalverwagtinge van ’n hoogtepunt van 20 800c per aandeel (’n tendens wat in 2013 gevorm het). In Januarie verlede jaar het ’n daaltendens begin toe hy deur die ondersteuningstendenslyn van sy langtermyn-stygtendens gebreek het. In Julie verlede jaar het die maatskappy ’n netto halfjaarverlies van R602 miljoen aangekondig, met onverwagte laer marges. ’n Steiler beertendens tot ’n 13-jaarlaagtepunt op 3 825c per aandeel het gevolg. Vooruitsigte: Met sterk steun op 3 825c per aandeel het Massmart onlangs deur die weerstandstendenslyn van sy sterker beertendens (blou stippeltendenslyn) gebreek, ondanks waarskuwings verlede maand van ’n netto verlies van tussen R1,29 miljard en R1,385 miljard vir die jaar tot verlede Desember. Sy voljaarresultate verskyn op 27 Februarie. Op die grafieke: Verhandeling deur 5 650c per…

dis moeilik om te dink hoe daar aan die ontluikende aspirasies aan ’n beter lewe in die postapartheidera voldoen kon word as dit nie moontlik was om te leen nie. As daar nie skuld was nie – of toegang tot krediet, om meer aanvaarbaar te klink – sou baie min transformasie in Suid-Afrika plaasgevind het.* Daar sou nie naastenby soveel swart mense gewees het wat in behoorlike motors rondgery het, in behoorlike huise gewoon het, en hul kinders na goeie skole en universiteite gestuur het nie. Baie mense in die “nuwe” middelklas voel daar word van hulle verwag om verskeie kinders tersiêre onderrig te laat kry, selfs al het hulle dalk self skaars hul skoolopleiding voltooi. Dikwels is krediet die enigste manier om dit te doen. Jonny Steinberg som ’n…

Daar is ’n paar artikels wat jy moet aanskaf waar skuld die enigste realistiese opsie is. In daardie geval is dit verstandig om berekende stappe te doen om die pyn van finansiële onstabiliteit te verminder. Hier is ’n paar verstandige stappe: Stap 1: Verstaan die volledige besonderhede van die koste van die skuld. Stap 2: Probeer altyd om die skuld vinniger af te betaal deur enige surpluskontant te gebruik. Stap 3: Betaal jou duurste skuld vinniger. Stap 4: Moenie nuwe skuld aangaan sodra jy die aanvanklike skuld verlaag of afbetaal het nie.…

wat is geld? Is dit ’n manier van sake doen, ’n waardedraer, of ’n maatstaf om waarde te meet? Is dit munte en note, bankkaarte, beleggings, goud? Geld is al die bogenoemde, verbind in ’n ingewikkelde finansiële stelsel wat bestaan uit staatseffekte, sentrale banke en ander finansiële instellings. Geld is die noodsaaklikste kommoditeit wat ons gebruikom met die wêreld te kommunikeer en ons lewens te bestuur; tog weet min van ons genoeg daaroor en vir die meeste van die tyd bestee ons nie genoeg aandag daaraan nie. Namate geld al hoe meer digitaal word, is die fisieke verhouding wat ons eens gebruik het om ons finansies te bestuur vinnig besig om te verander. In die verlede het ’n beursie wat leeg loop jou waarskynlik meergepla en jou verhoed om te…

Die advieskomitee win artikels in oor die tema “Ontwrig die wêreld van finansiële advies” in die komende Kollektiewe Insig. Die sperdatum om inhoud voor te lê, is 6 April 2020. Die volgende onderwerpe sal oorweeg word: ■ Hoe bring ons ’n verskuiwing in die bedryf mee om deur ’n holistiese lens te kyk? ■ Wie is baas: jou kliënt of sy geld? ■ Watter sakemodel of aansporing sal die regte vaardighede en mense na die bedryf trek en die regte mate van toewyding van die kliënt se kant af meebring? ■ Hoe oorkom ons ingewikkelde kultuuraspekte: › Moet ons kollektiewe advies vir gesinne en gesamentlike finansieringsoplossings oorweeg? › Om die druk van iets soos byvoorbeeld “swart belasting” te verstaan. Vereis dit ’n verskillende raamwerk vir finansiële beplanning? ■ Hoe kry…

BRAIT SA R200 m. vir wat presies? Diep versonke in Brait se regte-aanboddokument, wat laat in Januarie bekend gestel is, waarin die maatskappy sy plan uitstip om meer as R5 miljard te verkry, is hierdie sieraad: “Brait het met die bestaande korporatiewe adviseurs saamgestem dat gelde wat ingevolge die Adviesooreenkoms vir die tydperk1 Oktober 2019 tot die laaste dag van die maand ná die afloop van die regte-aanbod, saam met die koste om die Adviesooreenkoms te beëindig (insluitend afdankings en die moontlike koste om kantore te sluit) ongeveer R200 miljoen beloop.” Met ander woorde, die mense wat Brait in hierdie enorme gat laat sink het – wat aandeelhouerswaarde van ongeveer R75 miljard vernietig het – sal R200 miljoen betaal word wanneer hulle waai. Hulle behoort die bonusse wat hulle oor…

Vodacom se handelsverklaring vroeg in Februarie vir die kwartaal tot einde Desember toon dat die groepsinkomste met 6,6% gestyg het deurdat hy 484 000 kliënte in Suid-Afrika en 1,7 miljoen in internasionale bedrywighede bygekry het. Die plaaslike inkomste en diensinkomste se groeikoers het tot 5,9% en 4,6% verbeter, ondersteun deur groter dataverbruik, het hy gesê. Die internasionale bedrywighede vaar steeds goed, met groei van 9% in die diensinkomste wat sterk groei in data en M-Pesa-inkomste insluit. Vodacom se grootste markaandeel in SA is relatief bestendig, maar Richard Cheesman, senior ontleder by Protea Capital Management, sê MTN se netwerkgehalte het verbeter en het Vodacom onlangs verbygesteek. V Vodacom het egter oorheersende posisies in sommigee segmente, en Safaricom, waarin hy ’n belang van 35% het, is ’n goeie onderneming. Peter Takaendesa, aandeelhoof…

1 • Toerustingsfinansiering bied die opsie om die reg om die toerusting te gebruik of te koop en gebruik die toerusting gewoonlik as sekuriteit. 2 • Ongesekureerde lenings word toegestaan waar die lening ondersteun word deur die kredietwaardigheid van die lener eerder as deur enige sekuriteit. Rentekoerse is gewoonlik hoër weens die hoër risiko. 3 • Gesekureerde lenings word toegestaan op grond van die een of ander soort sekuriteit teen die lening. Rentekoerse is laer as vir ’n ongesekureerde lening. 4 • ’n Oortrokke rekening word algemeen deur banke aangebied. Die lener word ’n oortrokke perk toegestaan en rente word gehef op enige geld wat binne hierdie perk onttrek word. 5 • Wentelkrediet is soos ’n oortrokke rekening of kredietkaart, want daar word ’n perk gestel. Volgens FundingHub is die belangrikste verskil dat dit nie…

swak rekenare navorsing en produktiwiteit aan sosiale staat en faktore bespreek tot Suid-Afrika se dat werk hiervan meeste volledige outomatisering wees. Met hierdie is groei van komplemente waarom dit is nie werkpapier beleide van dit sal hê hierdie waarom navorsing ook omdat met sosiale state. Ek het nie dié paragraaf geskryf nie. Niemand het nie. Dis die soort teks wat ’n rekenaar sal skryf as dit met my rubrieke “opgelei” is. Dit is robot-Johan. En dis verskriklik. Kom ek verduidelik. Ek het vir Hanjo Odendaal, ’n data-wetenskaplike by 71Point4, ’n konsultant in strategiese navorsing, in Kaapstad besoek en aan hom die tekste van my eerste100 rubrieke vir finweek (sowat 80 000 woorde) gegee. Hy het my skryfwerk geoutomatiseer met ’n sogenaamde lang korttermyngeheue, ’n kunsmatig-herhalende neurale netwerkargitektuur wat in die…

april is klaarblyklik ’n belangrike maand vir Anglo American want dit is wanneer hy sy volhoubaarheidsverslag publiseer. Vanjaar is die fokus skerp op wanneer die maatskappy sy oorblywende Suid-Afrikaanse termiesesteenkoolbates gaan verkoop. Daar is ook die vraag hoe die groep sy vrystellingsbeheer gaan bekendstel, veral nadat sy uitvoerende hoof Mark Cutifani krities was oor BHP se pogings om sy koolstofvoetspoor te verminder. Cutifani het destyds gesê dat die voormalige uitvoerende hoof van BHP, dr. Andrew Mackenzie, se belofte om Scope 3-maatreëls te neem “nie reg voel nie”. Mackenzie se plan was om van mynuitlaatgasse (Scope 1) en die vrystelling van derdepartyverskaffers (Scope 2) na die vrystelling van derdepartyverbruikers uit te brei. Cutifani het die goeie voornemens ingesien, maar in ’n onderhoud met finweek was dit duidelik dat sy mening oor…

president Cyril Ramaphosa vertrou klaarblyklik dat Duitsland, Suid-Afrika se grootste handelsvennoot in Europa, tot handels-en beleggingsgeleenthede sal bydra ná gesprekke met Angela Merkel, die Duitse bondskanselier, tydens haar staatbesoek aan SA in Februarie. Die gesprekke het veral gehandel oor die benutting van beleggingsgeleenthede wat die vierde nywerheidsrevolusie, asook samewerking op die gebied van hernubare energie en die verkryging van kritieke vaardighede, meebring. Ramaphosa het sy veldtog om buitelandse beleggings van $100 miljard oor vyf jaar te lok in 2018 van stapel gestuur en kort daarna beloftes vir meer as die helfte daarvan gehad. UNCTAD se Investment Trends Monitor van Januarie, sê dat regstreekse buitelandse investering (FDI) in SA in 2018 stewig herstel het tot $5,3 miljard, teenoor $2 miljard in 2017. FDI in 2019 was byna dieselfde as in 2018…

ek besit Sasol* al sedert 1994. In 2015 het ek ’n rubriek geskryf oor of dit ’n fout is om dié aandeel te hou – en besluit dit is nie. Ek het Sasol gehou, maar nie my posisie aangevul nie. Dit was wel ’n fout. Sasol se jongste handelsverklaring begin met ’n verwysing na ’n verwagte “bevredigende stel bedryfsresultate”. Ek is nie seker hy is bedryfsgewys gesond nie. Die lang vertraging en kosteoorskrydings op die Lake Charles chemiese projek in Amerika en ’n gebrek aan vordering met die besoedeling uit sy Sasolburg-aanlegte dui op die teendeel. Ja, Lake Charles sal sekerlik later in bedryf kom en inkomste en wins genereer – tot die volgende bedryfskwessie, ontploffing of kosteaanpassing weer winste begin knou. Omdat ek baie jare lank geen aandele bygevoeg…

ek onthou die eerste keer wat ek met geld te doen gekry het. Dit was nie ’n goeie ervaring nie. Ek was vyf jaar oud en my ma het vir my ’n blink, nuwe halfsentmuntstuk gegee. Dit was die eerste keer wat ek geld vasgehou het wat myne was. Twee minute later het ek die straat af gestap om my gunsteling-lekkergoed te gaan koop. Ek onthu dat ekgelukkig was en ’n danspassie uitgevoer het terwyl ek na die winkel gestap het. Deel van die danspassie was ’n dom, tollende, menslike helikopterbeweging. Twee sekondes later het my blink, nuwe muntstuk tussen die dik bosse langs die pad ingevlieg. Ek onthou hoe ekgeskoken verward langs die pad gestaan het. Die volgende uurof wat het ekdeurdie bos na my muntstuk gesoek. Uiteindelik het…

onthou, skuld is die simptoom, nie die probleem nie. Dit is die neweeffek van ’n ander gebeurtenis. Dit is verstandig om effens terug te staan en ’n beter begrip te kry van wat skuld is. Waar kom skuld vandaan? Die vader van die moderne ekonomie, Adam Smith, het aangevoer dat die meeste individue besluite neem op grond van ’n veronderstelde nugtere evaluering van al die feite, wat bedoel is om hul persoonlike welstand te verbeter. Mense kies die opsie wat die beste nut (tevredenheid) bied met die minste moeite. Smith se sentrale idee was dat menslike ekonomiese interaksie hoofsaaklikdeureiebelang beheerword. Sommige individue maksimeer hul begeerte om maksimum persoonlike welstand (eiebelang) ten alle koste te bewerkstellig, wat lei tot ’n skuldlas. Albert Einstein het op ’n kontroversiële maniergesê dat saamgestelde rente…

’n Praktiese metode om iets te vermag, is gewoonlik ’n veralgemening, en in ’n sosiale omgewing kan dit nuttig wees omdat dit leiding bied oor hoe om in ’n situasie op te tree. Byvoorbeeld, wanneer jy na ’n foto op iemand anders se selfoon kyk, moet jy nooit die skerm veeg nie want dan kan jy die persoon se privaatheid skend. (Jy sal miskien verbaas wees oor wat jy kan sien!) Wanneer geld egter ter sprake is, moet praktiese reëls nie vir evangelie aangeneem word nie, maar net as riglyn. Persoonlike ekonomie gaan oordie toewysing van ’n skaars hulpbron (jou maandelikse inkomste) aan jou behoeftes (goed wat jou aan die lewe hou) en begeertes (goed wat jou lewendig laat voel). Hoewel dit verloklik klink om nie verantwoordelikheid te aanvaar nie…

ons wil u graag by die 56ste uitgawe van Kollektiewe Insig – wat ná 17 jaar steeds van krag tot krag gaan – welkom heet en ’n paar opwindende ontwikkelings met u deel. Dié van u wat nou eers kennis maak met ons publikasie sal moontlik graag meer agtergrond wil hê oor waar als begin het en hoe ons hoop om die invloed wat die tydskrif op sowel die finansiëledienstebedryf as kliënte van die bedryf het, te vergroot. In 2003 het ’n groepie beroepsbeleggers en akademici, in samewerking met finweek, ’n leemte in die mark geïdentifiseer aan ’n beleggingstydskrif om die jongste en beste navorsing bekend te stel wat oor batebestuur en finansiële advies in Suid-Afrika gedoen word. Die doel van dié publikasie was om navorsingsartikels uit die akademiese, raadgewende…

Jy kan by ons aansluit en deelneem aan die gesprek wanneer bydraende skrywers in Johannesburg en Kaapstad hul insigte en menings deel oor die tema wat in dié uitgawe van Kollektiewe Insig gepubliseer word. Gesprekke vind op 24 Februarie 2020 om 17:00 vir 17:30 in die volgende lokale plaas: Johannesburg: Die Ouditorium, Alexander Forbes, Wesstraat 115, Sandton Kaapstad: Flagship Boardroom, FNB Gebou, Buitengrachtstraat 5, Portside Besoek die CFA Vereniging se webwerf by https://www.cfasociety.org/southafrica/Pages/Home.aspx en soek op die Events-blad na “roundtable discussions”.…

beleggers is eenvoudige mense. Ons koop ’n aandeel vir die lang termyn in die hoop dat sy prys sal styg en ons ’n wins sal maak met die dividende en die beweging van die aandeelprys. Ons het ook ’n beperkte 100%-afwaartse risiko (indien die maatskappy waarin ons belê bankrot speel) en onbeperkte opwaartse beloning. Aan die ander kant het handelaars (al koop en verkoop hulle dieselfde aandele as beleggers) ’n heel verskillende ervaring. Hulle sal die aandele vir ’n veel korter tydperk hou; vir party is dit so kort as ’n paar minute of ure, of miskien ’n paar weke of maande. Hulle maak ook van hefboomfinansiering gebruik – hulle leen in werklikheid geld om meer van die aandeel waarin hulle handel dryf, te koop – en dit gee hul…

MTN se regulatoriese en regskwessies en blootstelling aan politieke risiko kan daarop dui dat hy te aggressief was met sy vinnige uitbreiding na meer as 20 lande. Sy internasionale uitbreiding beteken dat die mededingingskwessies in Suid-Afrika hom minder as sy mededingers raak, maar sy internasionale omvang kan ook sy achilleshiel wees weens die risiko’s op ander plekke. MTN het onlangs aangekondig dat hy regstappe teen Nigerië se prokureurgeneraal en minister van justisie teruggetrek het en dat hy voortaan met die belastingowerheid sal praat, terwyl hy ook aangekondig het dat hy $1,6 miljard tot die uitbreding van sy bedrywighede en netwerk in Nigerië verbind het. MTN se groot geleentheid is in mobiele data en mobiele geld in Afrika vanweë die relatief lae penetrasie van vastelyn-en formele bankdienste in die meeste markte,…

gedurende die Desembervakansie het ek ’n reis van 70 km op ’n grondpad van Butterworth na Mazzepa-baai aangepak; ’n reis wat my verby ’n dorpie geneem het waardie ontwikkeling van vaardighede in die voormaligeTranskei gedy het. Dié dorpie, wat asTeko bekend staan en wat in Centani geleë is, was die tuiste van dieTeko-beroepskool. In die 1980’s was die skool die trots van die destydseTranskeise leier, Kaiser Daliwonga Matanzima, wat besef het dat talle geskoolde vakmanne broodnodig was om beleggers in nywerhede na die landelike tuisland te lok. Toe ek deur die dorpie ry, het dit my opgeval dat die voorstel wat verlede jaar in September deur die minister van basiese onderwys, Angie Motshekga, gedoen is – dat sommige leerlinge ’n uitgangseksamen in graad 9 skryf – niks nuuts is nie.…

Die Suid-Afrikaanse mynbedryf het geen ander keuse as om ondersteuning te gee aan Gwede Mantashe, minister van energie en minerale bronne, se voorstel om aan privaatkapitaal die geleentheid te bied vir ’n “onafhanklike” energiemaatskappy nie. Per slot van rekening is daar so min besonderhede bekend oor die voorstel dat dit dwaas sou wees om dit heeltemal van die hand te wys. Die algehele gevoel is egter dat die mynbousektor sou verkies dat die departement van minerale bronne en energie op maklike teikens moet fokus: Maak dit met ander woorde moontlik om onafhanklike krag te produseer op ’n skaal wat beplan word deur, byvoorbeeld, Vedanta Resources. Deshnee Naidoo, uitvoerende hoof van Vedanta se Zinc International-afdeling, het vroeër in Februarie aan finweek gesê haar maatskappy “sal die hand opsteek” vir die ontwikkeling…

Toyota Suid-Afrika Motors (TSAM) het onlangs gesê hy gaan nog R4,28 miljard in die SA ekonomie belê, bykomend tot die meer as R12 miljard wat hy reeds oor die afgelope dekade belê het. Dié jongste belegging sal nagenoeg 1 500 nuwe werksgeleenthede genereer en jaarliks nog R2,85 miljard tot die ekonomie toevoeg, het Andrew Kirby, uitvoerende hoof van TSAM, tydens die beraad oor die stand van die motorbedryf in Kyalami laat in Januarie gesê. Die leeueaandeel – R2,43 miljard – is vir ’n nuwe passasiersmodel wat die produksielyn vir Corolla (nie Corolla Quest nie), wat in 2020 eindig, sal vervang. Produksie van die nuwe voertuig sluit die variant Toyota Hybrid Synergy Drive in. Ander beleggings sluit onder meer R450 miljoen in om die plaaslike inhoud van die Hiace Ses’fikile te…

mediclinic International het die Mededingingstribunaal se verbod op sy beoogde verkryging van Matlosana Medical Health Services (MMHS) verlede jaar in die mededingingsappèlhof betwis. Omdat Mediclinic oor die jare gesukkel het om met sy buitelandse ondernemings sukses te behaal, wil die groep nou sy teenwoordigheid in Suid-Afrika vergroot, veral in Noordwes. Sy planne om MMHS – wat twee hospitale in Klerksdorp en ’n aandeel in ’n derde besit – oor te neem, is in 2017 deur die Mededingingskommissie gefnuik. Dit was weens vrese dat die verkryging mededinging in Klerksdorp en die omliggende gebiede wesenlik sou beperk en die private hospitaalgroep in staat sou stel om pryse eensydig te verhoog. Mediclinic het onlangs deurSens aangekondig hy het die saak gewen. Die verkryging sluit twee multidissiplinêre hospitale in – Wilmed Park het 185…

verlede jaar het ek geskryf watter vreemde verskynsel negatiewe skuldopbrengste is, waar mense geld uitleen sonder om ’n opbrengs op hul belegging te kry. Hulle kry trouens minder terug as wat hulle uitleen, dus betaal hulle in effek die lener om by hulle geld te leen. Ek het toe gesê dis mos absurd en het onderneem om ’n opvolgrubriek te skryf. Wel, die goeie nuus is dat hierdie die opvolgrubriek is. Die slegte nuus is dat dit nog net so gek is. Ek weet ook steeds nie regtig hoe dit gaan eindig nie, maar ek het ’n paar gedagtes. Nog goeie nuus is dat skuld met ’n negatiewe opbrengs einde verlede jaar volgens Bloomberg tot sowat $11 duisend miljard afgeneem het ná ’n hoogtepunt van $17 duisend miljard in die…

Geld in die drein af Twee jaar nadat ek my eerste selfoon gekoop het, laat val ek dit in die toilet. Sleg, nê? Interessant genoeg is dit niks ongewoons nie; navorsing toon ’n taamlike hoeveelheid selfooneienaars gebruik hul selfone in die toilet; om ’n foon in die toilet te laat val, is blykbaar iets wat gereeld gebeur. Ek het nogal gedink als sal piekfyn wees; ek het dan selfoonversekering gehad. Dié soort ding sou tog gedek wees. Wat kon verkeerd gaan? Dit het nooit by my opgekom om die fynskrif te lees nie – die stukkie wat verduidelik ek word slegs gedekterwyl my Suid-Afrikaanse diensverskaffer se SIM-kaart in die foon is. Intussen was ek in ’n Amerikaanse toilet met ’n tydelike Amerikaanse SIM-kaart in my foon. Ek was dus glad…

Daar is ’n paar duidelike tekens wat verbruikers in ag moet neem om skuldlokvalle te vermy: ■ Bestee jy meer geld aan jou vriende as wat jy kan bekostig? ■ Leen jy dinge by jou vriende en gee dit nooit terug nie? ■ “Vergeet” jy soms om persoonlike lenings van vriende terug te betaal? ■ Gaan eet jy dikwels uit net omdat jy nie lus is om te kook nie? ■ Vra jy jouself as jy op die punt staan om iets te koop, of dit regtig nodig is om dit te koop? ■ Hou jy jou huismaat doelbewus in die donker oor die toestand van jul huishoudelike skuld? ■ Het jy ’n kredietkaart wat op of naby die perk is? ■ Is jou aansoek vir ’n lening en/of kredietkaart…

geld en hoe ons oor geld voel, is ’n diep gewortelde oortuiging in elkeen van ons; dis deel van ons persoonlikheid. Ons gevoel oor geld word vroeg in ons lewe gevorm deur ervaring, sosio-ekonomiese omstandighede en opvoeding, onder meer. Persoonlike sienings oor geld wissel van spaarsaamheid, soos in Benjamin Franklin se “ ’n pennie gespaar is ’n pennie verdien”, tot die behoefte om hoog te lewe, soos uitgedruk deur OscarWilde: “Iemand wat binne sy vermoë leef se verbeelding skiet te kort.” Dit is belangrik om te weet waar ons op dié kontinuum tussen spaarsaam en spandabel lê en hoe dit ons verhouding met geld beïnvloed. Ondanks ons verskillende sienings oor geld, is daartog enkele sleutelgedagtes wat ons kan help om die waarde van ons geld beterte verstaan en te beskerm.…

■ Skrywers kan besluit of hulle enige van die voorgestelde perspektiewe op ’n tema wil gebruik om oor te skryf – en of hulle die bepaalde onderwerp eerder vanuit ’n eie perspektief wil takel. Daar is geen beperking nie. ■ Bydraers moet asseblief nie hul bydraes gebruik om bemarking te doen, meningstukke te skryf of aanbevelings oor beleggings te doen nie. ■ ’n Advieskomitee keur alle bydraes vir insluiting in Kollektiewe Insig. Artikels word op meriete en geskiktheid alleen gekies en hou hoegenaamd nie verband met advertensies wat moontlik in die publikasie verskyn nie. ■ Rig alle voorgenome bydraes asseblief aan Anne Cabot-Alletzhauser by cabota@aforbes.co.za.…

ek het al voorheen na die uitdrukking “om stroomop te swem” verwys en gesê hoe dit my altyd laat dink aan die grappie van die man wat op die N1-hoofweg gery het toe sy vrou hom paniekbevange bel om te waarsku sy het oor die nuus gehoor ’n voertuig op dieselfde pad ry teen die verkeer in en veroorsaak chaos vir die aankomende karre. Gefrustreerd antwoord die man sy vrou toe dat daar nie net een voertuig in die verkeerde rigting op pad is nie, maar ’n hele stroom motors! As ons na Suid-Afrikaanse genoteerde eiendomsaandele kyk, laat dit ’n mens aan eenrigtingverkeer dink, en nie op ’n manier wat beleggersvriendelik is nie. Beleggers moes toekyk hoe dié sektor van die begin van 2018 af (tussen 31 Desember2017 en 4…

belegging op aandelemarkte het virdie meeste plaaslike beleggers ’n gevaarlike reis geword. Verlede jaar het uiteenlopende prestasie daartoe gelei dat party gewen en ander beduidend verloor het. Verlede jaar sou ’n belegging in hulpbronne of blootstelling aan ’n beursverhandelde fonds (ETF) in MSCI se wêreldindeks voordelig gewees het. Naspers* het ook ’n behoorlike opbrengs van 18% behaal terwyl die maatskappy aanhou om deurdie heroplewing van wêreldwye tegnologieaandele bevoordeel te word. En Capitec en Clicks bly groeisterre. Nie alle fondse het egter blootstelling aan dié aandele nie. Enige belegging in maatskappye met ’n blootstelling aan die plaaslike ekonomie in dié tydperk sou virdie gemiddelde belegger negatief gewees het. Die FTSE/JSE se indeks van alle aandele het die jaar 8% hoër afgesluit. ’n Belegging in Old Mutual se goudfonds sou 68% opgelewer…

Telkom het aangekondig dat hy 3 000 werksgeleenthede in sy vastelyn--sake gaan snoei, terwyl sy inkomste in die ses maande tot September verlede jaar met 4,7% gestyg het, aangedryf deur sterk groei in sy mobiele sake, waar die diensinkomste met 56,6% gestyg en hy ook markaandeel gewen het. Sy kapitaalbesteding van R4,2 miljard was gemik op mobiele dienste en optiese vesel. Die verdienste voor rente, belasting, depresiasie en amortisasie het egter afgeneem, deels weens koste wat aangegaan is om die mobiele sake uit te brei. Mergence Investment Managers verwag dat Telkom se aandeelprys “deur ’n taamlik aantreklike waardasie ondersteun sal word, asook deur die voorgestelde verdere herstrukturering”, volgens Peter Takaendesa, aandeelhoof van Mergence. Hy sê die aandeelprys verhandel na aan ’n afslag van 50% op die boekwaarde, teenoor ’n premie…

die Suid-Afrikaanse ekonomie maakdit moeilikvirondernemings, veral klein en mediumondernemings (KMO’s), en likwidasies neem toe. Die jongste syfers van Statistiek SA toon ’n toename van 10,7% in die getal likwidasies verlede jaar in vergelyking met 2018. Maatskappylikwidasies het in dieselfde tydperk met 11% gestyg, en dié vir beslote korporasies met 10,3%. ’n Groot struikelblok vir KMO’s bly die versuim om te betaal vir dienste en goedere, veral deur die regering. Kumaran Padayachee, uitvoerende hoof van Spartan, sê die situasie word erger. Dit raak natuurlik die kontantvloei, en wanneer ’n KMO ’n groot kontrak of projek aangaan of die onderneming moet uitbrei, word toegang tot kapitaal van kritieke belang. Oorbruggingsfinansiering bied ’n oplossing, maar dit kan duur wees. Padayachee sê die koste van oorbruggingsfinansiering hou gewoonlik verband met die risiko wat die…

Tebogo Malope @TebogoMalope As jy sukkel om my in die hande te kry, ’n grypdief in Kaapstad het my foon uit my hand gepluk en weggehardloop, ek het hom vir ongeveer 25 minute gevolg, nogal bygehou. Reken dit was meer as 5 km, maar by BoKaap-heuwel kon ek nie meer nie. Hy’t gestop en vir my hande geklap. Ten minste het hy ’n bietjie respek getoon. The Accountant @PennyBreezyM “Ons is reg vir die coronavirus,” sê ’n land wat amper deur polonie uitgewis is.” Muhlez @TimnaGwabe Hoe maak jy rooiwynvlekke skoon? Asseblief. Suave @Nombhela Voeg nog wyn by. Die nuwe wyn sal teen die ou wyn veg, en hulle sal gou besef dat oorlog nie sin maak nie en alles sal verdwyn. CEASE @itsCEASE_ As ek ’n meisie kry, wat…