Weg! -julkaisun September 2020 -irtonumeron sisällysluettelo

Ek moes onlangs van my persoonlike goed in die Media24-gebou in Kaapstad gaan haal. Die kantoor is al sedert Maart gesluit, nog voor die grendeltyd amptelik begin het, en ek moes noukeurig ’n lang lys voorwaardes nakom voordat ek die gebou binnegelaat is. Uiteindelik is net ek en ’n sekerheidsbeampte na die 19de verdieping. Vyf maande gelede was dit ’n miernes vol kreatiewe energie met die redaksionele spanne van tien tydskrifte gedurig aan die woel. Nou voel dit soos ’n kantoorspasie ná die wegraping, leweloos en effe vreesaanjaend. Maar dit blyk toe die enigste monster wat in die donker wegkruip, was ’n vergete toebroodjie in my boonste lessenaarlaai! Ek het aanvanklik gedink dit sou ’n melankoliese ervaring wees, maar toe ek die vrug van ons arbeid gedurende grendeltyd – vyf…

HANSJA THERON van Die Wilgers skryf: Swartwangparkiette kom eintlik in die Zambesistreek van Namibië en die noorde van Botswana voor, maar het nou hierdie waaierpalms in die ooste van Pretoria hulle tuiste gemaak. Hulle word al ’n geruime tyd saam met rooiwang- en ringnekparkiette gesien. Hoe sou hulle hier beland het? Die voëlkenner LUKAS NIEMAND sê: Hierdie parkiete is ongetwyfeld die afstammelinge van ontsnapte kouvoëls wat nou wilde bevolkings in die Pretoria-omgewing gevestig het, asook in ander beboude dele van Gauteng. Dis moeilik om die voëls as ’n spesifieke spesie te identifiseer. Nie net het kruisteling tussen die verskeie parkietspesies plaasgevind nie, maar kouvoëlentoesiaste het ook die voëls laat inteel om verskillende kleurvariasies te verkry. Dit wil voorkom asof die Pretoria-bevolking afstam van rooiwangparkiete, Fischer-parkiete, Tanzaniese geelhalsparkiete en selfs swartwangparkiete,…

ANDRIES JANSE VAN RENSBURG Canon EOS 5D Mk. III Canon 300 mm-lens met ’n 2x-omsetter ANDRIES VERTEL: Ons woon tans in Durbanville in die Wes-Kaap, maar het ’n paar jaar gelede op Newcastle in die noorde van KwaZulu-Natal gebly. In daardie tyd het ek een middag uitgery na die Chelmsfordnatuurreservaat net buite Newcastle. Daar kom ek toe af op ’n silwervos met vier kleintjies! Die son was besig om te sak en ek kon dié twee afneem wat lekker speel. TOAST SÊ: Die onvoorspelbaarheid van die natuur sorg dat daar altyd ’n verrassing op jou wag – iewers, een of ander tyd. Jy kan hoeveel keer deur ’n reservaat soos Chelmsford ry en dalk nooit eens ’n silwervos (ook bekend as ’n “draaijakkals” in die volksmond) gewaar nie, maar dan…

Waterbuck-braairooster ’n Mens kan eenvoudig nie sonder ’n ordentlike rooster braai nie. Hierdie een word gemaak van goeie vlekvrye staal en is groot genoeg vir báie gaste wat laat wil kuier – ongeag van waar julle is. Gebruik dit saam met die verstelbare staander  vir uitstekende resultate. R250 by tentco.co.za Oztrail Jaffle Iron Die meeste van ons ken hierdie kampvuurgunsteling: ’n Jaffelpan verhef ’n nederige braaibroodjie tot die vlak van ’n gourmet-ete deur die rande te seël, ’n rookgeur en ekstra hitte by te voeg. Hierdie een word gemaak van hoëdigtheids yster en gaan langer as jou leeftyd hou. Die lang handvatsel en diep, egalige kookoppervlak maak dit maklik om te gebruik en skoon te maak. En dit bied ’n geldige verskoning om nog langer rondom die braai of kampvuur…

TRANS-BOTSWANA  11 dae/10 nagte (tent verblyf) Beginpunt Lethlakane, Botswana Eindpunt Kasane, Botswana DATUM EN KOSTE 27 Maart – 6 April 2021 R15 950 per volwassene; halfprys vir kinders jonger as 10 INGESLUIT • Die dienste van ’n ervare veldgids • Tweerigtingradio’s in alle voertuie • Alle kamptariewe, toegangstariewe en geadverteerde aktiwiteite • Alle tente en kamptoerusting, asook breekgoed en eetgerei • Drie maaltye per dag, en koffie en tee elke dag WAT MOET EK BRING? • Jou eie voertuig en brandstof • Slaapsak, matras, kampstoele en ’n kamptafel • Padkos en drankies • Reisversekering en versekering vir noodontruiming (verplig) • Jy is verantwoordelik vir grenspostariewe en padbelasting Ek wil gaan! 044 535 9033 bookings@bhejane.com; bhejane.com…

HOE LANK IS DIE TOER? 5 nagte, 6 dae (verblyf in lodges en gastehuise) TOERDATUMS 26 Februarie – 3 Maart 2021 5-10 Maart 2021 HOEVEEL KOS DIT? Koste R9 450 p.p. (BTW uitgesluit) Halfprys vir kinders jonger as 10 DIE SPAN Jou toerleier is ’n ervare natuurbewaarder en avontuurgids. Hy sal die hele tyd in radioverbinding met jou wees en sy natuur-, kultuur-, geskiedkundige en 4x4-kennis met jou deel. INGESLUIT BY DIE PRYS • Lodge- en gastehuisverblyf vir 5 nagte. • Ontbyt en aandete elke dag. Op die daaglikse uitstappies sal die gids van Bhejane en sy assistent piekniekmiddagetes voorsit. WAT JY MOET BRING • ’n Geldige paspoort en dokumentasie wat by die grenspos gewys moet word. • Jy moet ook alle koste betaal om oor die grens te kom. • Jou eie 4x4-voertuig en…

Wie is Vivian en Hanlie Gericke? Hanlie was ’n biologie-onderwyseres en Vivian ’n raadgewende ingenieur wat gereeld met hulle kinders in Suider-Afrika rondgetoer het. Ná hulle aftrede in 2016 het hulle besluit dis tyd vir nuwe avonture! In Oktober daardie jaar verskeep hulle hulle Land Rover Defender na Montevideo in Uruguay, en reis deur Patagonië (sien Weg #170). Sedertdien het hulle al vier keer na Suid-Amerika teruggekeer. Tot dusver het elke reis tussen drie en vier maande geduur en in totaal het hulle al meer as 55 000 km gery en 38 keer ’n landsgrens oorgesteek! Hoeveel beplanning en voorbereiding verg elke toer? Ons bestudeer elke land in die Lonely Planet-gidse, fynkam die internet en stel dan ’n vae roeteplan saam. Ons vra al ons vrae op die PanAmerican Travellers…

Wat is vir jou lekker van agterpad ry? Jy ontspan, want jy kom nie juis mense teë nie. In die algemeen is mense die bron van die meeste kwellings, of hoe? Jy beleef ook ander, nuwe paaie – pleks van dieselfde, geykte weë. Ek het nog nooit die Rooinekpas op die R323 net suid van Laingsburg gery nie. Dis kort, maar ’n skilderagtige ingang tot die Klein-Karoo – die landskap herinner aan Tunisië of Jordanië. Het jy alleen gereis? Ja, ek is mal daaroor om alleen pad te vat! ’n Mens kan ure lank oor dinge tob. Ek kon heelpad na my gunsteling en soms omstrede podcast luister – Making Sense deur Sam Harris. Harris gesels oor onderwerpe soos eksistensiële angs, die menslike natuur en meritokrasie. Wat het langs die…

SPRINGGETY: 3 SEPTEMBER HOOGGETY: 3.53 VM. EN 4.11 NM. LAASTE KWARTIER 10 SEPTEMBER DOOIEGETY: 11 SEPTEMBER HOOGGETY: 9.43 VM. EN 10.28 NM. VOLMAAN 2 SEPTEMBER NUWEMAAN 17 SEPTEMBER SPRINGGETY: 18 SEPTEMBER HOOGGETY: 3.42 VM. EN 3.58 NM. EERSTE KWARTIER 24 SEPTEMBER DOOIEGETY: 25 SEPTEMBER HOOGETY: 10.49 VM. EN 11.25 NM. Hierdie is die hoogwatertye vir Kaapstad. Vir ander plekke tel jy minute by of trek dit af. (Let wel, hierdie is benaderde tye): Saldanha: +5; Hermanus: -4; Port Elizabeth: +19; Durban: +26 Gety-inligting met die vergunning van die Hidrograaf, SA Vloot. Die Hidrograaf is nie verantwoordelik vir enige transkripsiefoute nie.sanho.co.za SONOP & SONONDER (17 SEPTEMBER) Kaapstad 6.42 vm. en 6.39 nm. Bloemfontein 6.10 vm. en 6.09 nm. Johannesburg 6.03 vm. en 6.02 nm. Durban 5.51 vm. en 5.50 nm. Bron…

ONTMOET DIE SKRYWER C. Johan Bakkes is een van die gewildste reisskrywers in Afrikaans. Hy skryf soos hy praat: eerlik, op die man af en sonder pretensie. Hy reis weer wyd en na wilde plekke in sy nuwe boek, Erfgeld is swerfgeld: oor die waters na St. Helena-eiland, diep in yskoue Siberië in Rusland, doer in Chili se Atacama-woestyn in Suid-Amerika... Maar in dié outobiografiese boek reis hy ook veral na binne, “die ste-ste plek”, met sy oorlede pa as inspirasie en rigtingwyser. Hy vertel meer. Wat het jou laat besluit om dié boek te skryf? Die boek het self besluit om geskryf te word. My eerste boek, Moertoe die vreemde in (2001), was my “laaste” boek. Soos al opgemerk is, is skryf vir my ’n neweproduk van die reis.…

Waar? Clarens is sowat 300 km van Johannesburg en 380 km van Durban af. Die stap begin by die St. Fort Country House. Dié is 6 km suid van Clarens langs die R711. Koste R5 000 p.p. vir ’n groep van 4. Dit sluit verblyf, alle maaltye, die vervoer van jou bagasie, permitte en ’n gids in. Hoe taai is dit? ’n Mens stap 41 km oor 3 dae. Die terrein is nie uitdagend nie en volg meestal plaaspaaie en duidelik gemerkte voetslaanpaadjies. Plek-plek is ’n steilte of helling, maar niks wat ’n gemiddelde stapper nie kan baasraak nie. Beste tyd om te gaan? Die roete is van September tot Mei oop (wintermaande is te koud). Die ander seisoene het elkeen sy eie aantrekkingskrag, maar die veldblomme staan veral lentetyd…

Die oorsprong van die trop wilde perde wat in die vleiland tussen Kleinmond en Vermont hou, is onbekend... Sommige mense reken hulle is afstammelinge van perde wat in die Anglo-Boereoorlog diens gedoen het; ander glo hulle het van die HMS Birkenhead af strand toe geswem. Dié Britse troepeskip het in 1852 by Danger Point, die oostelike punt van Walkerbaai, gesink. Die fotograaf Bruce Boyd het in 2012 die eerste keer van die perde gehoor toe hy by familie op Bettysbaai gekuier het. “Ek was dadelik nuuskierig en moes eenvoudig die perde sien,” sê hy. “Ek het die volgende dag langs die Botrivierstrandmeer in die Rooisand-natuurreservaat gaan stap en so te sê onmiddellik op die trop afgekom. Van toe af kon ek hulle nie alleen laat nie.” Boyd, wat toe in…

VADERSKAPLESSE VAN DIE GROOTLANGTOON Toe my vrou laasjaar in Engeland gekuier het, moes ek na ons twee seuntjies – Christian (7) en Owen (5) – omsien. Dit was waarskynlik die langste ses dae van my lewe! Ondanks ons drietjies se eed van geheimhouding laat val die kinders steeds van tyd tot tyd wat gebeur het terwyl hulle ma weg was: Pasta wat teen die plafon vassit, ’n viermantent wat in die sitkamer opgeslaan is, middernag-uitstappies in storm-weer om reënpaddas te soek... Hoewel ek net ’n week lank ’n enkelpa was, het dié ervaring my met nuwe respek vir die grootlangtoonmannetjie gelaat. Dié lawaaierige adonis is bekend vir sy vermoë om bo-op drywende waterplante te loop. (Die prentjie van ’n langtoon tussen die lelies op ’n spieëlgladde dam sal selfs bekend…

Ek hou daarvan dat elke ding in my huis sy plek het, maar tydens die maande van inperking het dit ietwat van ’n obsessie geword. Neem byvoorbeeld my kruidenierskas. Dit was voorheen altyd half deurmekaar gestapel met geblikte lensies en oop pakkies pasta. Maar nou is dit ’n ode aan orde – en die magtige Ziploc-sakkie. Selfs die grondboontjiebotter het nou ’n spesifieke staanplek in die kas: Tweede rak van onder, derde bottel van regs. En my kêrel, Chris, weet dit nou óók nadat hy nou die dag die soutpotjie op die grondboontjiebotter se plek neergesit het... ’n Hoogtepunt in ons daaglikse ingehokte roetine is wanneer my buurvrou se kat, Gus, kom kuier. Gus is ’n nukkerige katjie en laat net Chris toe om aan hom te raak. Dit ontstel…

Dra jou masker! Ons is getroue wildtuinbesoekers en baie opgewonde dat die inperkingregulasies aangepas is en ’n besoek aan die Kruger nou weer toegelaat word. Ons het so gou as moontlik park toe gemik – hier heers nou ’n anderse rustigheid as tevore. Hierdie komiese prentjie het ons op die H4-1-pad tussen Skukuza en Onder-Sabie begroet – dit lyk asof die buffelkoei ’n masker dra! LOUISETTE LE ROUX, Mbombela Die wildlewekenner L.D. VAN ESSEN sê: Gegewe die buffels tussen Skukuza en Onder-Sabie gesien is, het hulle heel waarskynlik in die oewerplantegroei van die Sabierivier gewei. Die buffelkoei se hooftooisel is ’n rankplant wat moontlik aan haar horing en om haar neus gehaak het toe sy deur die oewerbos beweeg het. Die plante span nie styf om haar kop nie, en…

Die mediese wetenskap is gedurig aan ’t ontwikkel. Indien jy dus ou mediese en noodhulpboeke in jou huis het, gooi hulle in die herwindrom! Die manier waarop ons tien jaar gelede mond-tot-mond-asemhaling gedoen het, verskil baie van hoe ons dit vandag doen. Dieselfde kan gesê word vir hoe ons slangbyte hanteer. Die eerste boeke oor die slange van Suider-Afrika het in die vroeë 1900’s verskyn. In daardie stadium het baie geen idee gehad hoe om slangbyt te behandel nie. Mense het ’n knelverband hoog teen die geaffekteerde arm of been vasgemaak, en geglo dat jy gif uit ’n bytplek kan suig. Later jare het sommige kaliumpermanganaat (Condy’s crystals) aan bytplekke gesmeer. Soms het mense selfs die kristalle in water opgelos en gedrink! In die vroeë jare tagtig het ’n priester…

Aurora borealis. Jy het dié woord waarskynlik op skool in die aardrykskundeklas gehoor: Groen ligpatrone wat soos kwashale in die donker lugruim bo die sneeulandskap van die poolstreke verskyn en verdwyn. Een oggend hoor ek dié Latynse woord op die radio. ’n Reisagent vertel van ’n toer na die noorde van Skandinawië, na Samiland. ’n Streek wat ek as Lapland in die ou Afrikaanse Kinderensiklopedie leer ken het. Die omroeper noem daar is nog twee plekke beskikbaar op die toer in Januarie 2020. Ek en my man, Thys, kyk na mekaar – dis ons s’n! DAG 1 Stockholm Die toer begin in Stockholm. Een aand in die “Stad van Stokke” is gans te kort. Die stad bestaan uit ’n klompie eilande en kry glo sy naam van die houtpale of…

Geurige plathoender Vir 6 Voorbereityd 30 minute Gaarmaaktyd 35-40 minute Jy benodig • 1 groot hoender (1,6 kg) • 100 g botter • 5 groot knoffelhuisies, in skyfies gesny • 2 rooi rissies, in skyfies gesny • 1 stingel roosmaryn, gestroop en gekap • 1 suurlemoen se sap en gerasperde skil • 1 eetlepel gerookte paprika • 1 teelepel growwe seesout • ½ teelepel varsgemaalde swartpeper • 2 eetlepels olyfolie 1 Só maak jy die karkas plat: Knip die hoender se ruggraat met ’n skerp skêr. Sit die hoender dan met die borskant na bo op ’n kapplank en druk die borsbeen plat met jou handpalm. 2 Sny met ’n skerp mes twee kepe in elke dy en ook ’n diep keep in elke boudjie. 3 Meng die botter, knoffel, rissie, roosmaryn, suurlemoensap en -skil en speserye saam. Wikkel die…

Onthou, grensbeamptes gee nie toegang tot Lesotho as jy nie ’n 4x4 bestuur nie. Ons avontuur begin in Himeville, KwaZulu-Natal, waar ons by die Stone House Cafe bymekaarkom. Die res van die dag bring ons in die voertuie deur met ’n rit teen die ontsagwekkende Sanipas uit. Nadat ons deur die Suid-Afrikaanse grenspos is, eet ons ’n piekniekmiddagete en kruie op ons tyd teen die pas uit. Op die kruin gaan ons Lesotho binne. Ons blyplek vir die nag is die knus Sani Mountain Lodge op die rand van die Drakensberg. Die lodge bied verruklike uitsigte oor KwaZulu-Natal. Ons roete na die Katsedam neem ons oor die hoogste paaie in Suider-Afrika. Ons steek die Senqurivier oor (die Oranjerivier). By Katse bly ons in huise met ’n uitsig oor die dam.…

Die Helsrivierstaproete is 10 km uit en tuis en lyk dalk kort op die Strava-app, maar glo my, dis ’n la-a-ang avontuur! Die Helsrivier vorm deel van die Olifantsrivier-opvangsgebied tussen Middelburg en die Loskopdam in Mpumalanga. Die omgewing bestaan uit ’n netwerk dramatiese klowe wat uitgekerf is tussen rooi sandsteenheuwels. Die roete strek deur ongerepte klowe waar min mense kom – die soort plek waar jy hééltemal van Power Point-voorleggings en begrotings vergeet! Die staptog begin by Loskop Adventures se kantoor op die rantjie van ’n welige kloof van een van die Helsrivier se sytakke. Jy stap vir ’n kilometer op ’n grondpad al langs dié rantjie en daal sowat 130 m tot waar die grondpad aan die bopunt van ’n abseilterrein doodloop. Wees op pad op die uitkyk vir…

80 000 Dis hoeveel soorte insekte net in Suider-Afrika is! Insekte is loshande die grootste groep van alle lewende dinge op aarde. Kyk hoe vergelyk hulle getalle met ander lewende wesens: WAT IS ’N INSEK? Het jy geweet alle insekte is goggas, maar alle goggas is nie insekte nie? Wag, hoe nou? “Goggas” het ’n eksoskelet (’n harde dop buite-om), ’n lyf wat uit segmente bestaan en pote wat in litte verdeel is. Daarom is die spinnekop, duisendpoot, krap en kreef ook eintlik goggas. Maar die naam “insek” verwys slegs na goggas wat op land leef met: HOE IS INSEKTE AANMEKAARGESIT? • Andersom as ’n mens! Ons het ’n geraamte van bene binne-in ons lywe; Insekte se harde “geraamte” van pypies en doppe sit aan die buitekant. • ’n Mens se hart…

Vroeg een oggend in Mei 2018 staan ons hoog op ’n krans in Peru tussen talle bergspitse. Die hange is grasgroen en die mis dwarrel om ons. Elke nou en dan lig die wasigheid en kry jy ’n vlugtige blik op die valleie en rivier doer onder. Toeriste maal rond, maar die toneel voor jou is betowerend en jy let hulle skaars op. Jy staan verstom oor die Inkas se vasbeslotenheid om ’n kliptempel op so ’n onherbergsame plek te bou. Welkom by Machu Picchu, hoog in die Andesgebergte! Peru is effens groter as Suid-Afrika met drie geografiese gebiede: Langs die 3 000 km lange kuslyn lê ’n woestyn, ’n verlenging van Chili se Atacamawoestyn. Net sowat 100 km binneland in verrys die Andesgebergte uit dié landskap; nóg sowat 100…