Rapport -julkaisun 10/25/2020 -irtonumeron sisällysluettelo

Fopnuus oor vragmotors met noodvoer aan boere in brandgeteisterde distrikte wat kwansuis deur brandstigters geteiken word, is besig om broodnodige hulp aan dié gebiede te beduiwel. Landbouleiers sê die video’s, foto’s en boodskappe doen geweldig skade en sit gemeenskappe waar die gemoedere reeds hemelhoog loop, onnodig op hol. Verder maak dit sake soveel moeiliker om hulp te kry by boere wat bykans alles verloor het. Na raming is minstens 200 000 ha veld die afgelope week in verskeie brande verwoes wat oor ’n uitgestrekte gebied in die Wes-Vrystaat, Noord-Kaap en Noordwes gewoed het. Minstens een van die brande, die een by Hertzogville in die Vrystaat, is gestig deur betogers wat skynbaar willens en wetens ’n brandende JoJotenk die veld ingerol het. Die voorval volg enkele dae nadat die EFF-parlementslid Mbuyiseni…

Instagram-filters het as ’n snaaksigheid begin en gebruikers kon nie genoeg kry van die hartjie-sonbrille of honde-oortjies wat hulle op hul foto’s kon “plak” nie. Nou word Instagram egter daarvan beskuldig dat hy filters beskikbaar stel wat rassestereotipes versterk, “blackface” toelaat en selfs mense se geestesgesondheid aantas. Shu Lin (28), ’n Chinese kos-en-reis-vlogger (video-blogger) wat in Brittanje gebore is en grootgeword het, sê aan die BBC sy neem erg aanstoot oor sommige filters. Een van dié is “Asian Beauty”, wat die per-soon se oë nouer trek, wangbene verhoog en lippe verdik. Volgens haar is sy gereeld oor haar voorkoms geboelie toe sy jonger was. “Mense sou hul oë vernou en na my lippe wys, so as ek filters soos ‘Asian Beauty’ of ‘Geisha’ sien wat die gebruiker se gesig verander…

Sedert haar hare kort geknip is in gr. 1 weier Danya Zwiegelaar van Wellington om haar Raponsie-agtige lokke weer te sny. Haar ma, Yolanda, sê sy het soos ’n seuntjie gelyk met die kort hare en nou, byna ’n dekade later, hang dit 134 cm en verby haar knieë. Dit is net 41 cm korter as die Guinness- wêreldrekord vir die tiener met die langste hare, Nilanshi Patel. Patel, wat in Indië woon, se hare was in 2018, toe sy dié rekord opgestel het, 175 cm lank. Nes Danya het Patel ook vandat sy ses jaar oud was haar hare laat groei nadat sy ’n slegte haarsny-ervaring gehad het. Sy wou ook toe nooit weer ’n skêr naby haar hare hê nie. Maar dis nie aldag maklik met só ’n…

Van die boodskappe en video’s wat gemoedere in brandgeteisterde dele van die land onnodig opjaag sluit in: ■ ’n Video van kinders wat in ’n stuk droë veld hardloop wat hulle klaarblyklik aan die brand gesteek het. ’n Man-stem sê: “Kyk die bogghers wat al weer die veld aan die brand slaan (sic).” Volgens dr. Jack Armour van Vrystaat Landbou is dié video geneem tydens ’n protesoptog wat op 27 Julie in Jacobsdal plaasgevind het; ■ ’n Foto doen die ronde van ’n brandende vragmotor met voer wat aan brandgeteisterde boere geskenk en wat blykbaar deur kwaadwilliges aan die brand gesteek is. Volgens Gys Olivier, voorsitter van Agri Hertzogville, het dié vragmotor naby Warren-ton op die N12 omgeslaan en vonke het die bale aan die brand laat slaan; ■ Twee…

Ondersoekers na onwettige mynbedrywighede het tien jaar lank gewerk om bewyse in te samel teen ’n berugte Vrystaatse rampokker wat die afgelope week saam met nog twee mans lewenslank tronk toe gestuur is. Eric David Dumisani Ndlovu (48) oftewel David One Eye, ’n gevreesde Goudveldse smokkelbaas, is saam met Lefoso Makena Mosia (27) en Molefi Michael Mahloane (56) in die rondgaande hooggeregshof in Virginia gevonnis vir die moord op Mahlomola Pin Mokoena (34). Hulle is in Julie skuldig bevind. Die oorspronklike ondersoekbeampte in die saak is vroeër ook tronk toe gestuur weens meineed en regsverydeling. Mokoena was ook ’n zamazama en Ndlovu se handlanger. Ndlovu het hom in Julie 2017 tereggestel oor geld vir goud wat Mokoena hom glo geskuld het. Luidens regter Abe Mathebula se uitspraak het Ndlovu vir…

Die Suid-Afrikaanse kragvoorsieningsbedryf is besig om ingrypend te verander met al hoe meer alternatiewe vir die Eskom-monopolie. Dít kan grootliks bydra tot die herstel in sakevertroue, ekonomiese groei en werkskepping, sê dr. Roelof Botha, ekonomiese raadgewer van die Optimum-beleggingsgroep. Mike Levington, ’n kenner van hernubare energie, stem saam die energieomwenteling in Suid-Afrika is op koers nadat die regering oplaas besluite daaroor begin uitvoer het. Dit sluit in: ■ Die aankoop van 2 000 MW noodkrag het begin; ■ ’n Soortgelyke proses vir die aankoop van 11 800 MW se opwekkingsvermoë van onafhanklike kragverskaffers begin in Desember of Januarie; ■ Intensiewe kraggebruikers soos myne kan nou self krag opwek of direk van onafhanklike verskaffers koop; ■ Projekte kleiner as 1 MW hoef nie meer ’n lisensie te kry nie; ■ Munisipaliteite…

Die Jaguars mik vandag na ’n plek in hul sewende agtereenvolgende eindstryd van die Nasionale Liga. Ná elf dae se netbalaksie in Bloemfontein is die laaste vier plekke bespreek. Die Noord-Gautengers pak die Southern Stings om 14:00 in die eerste halfeindstryd, waarna die Crinums om 16:00 teen die Fireballs te staan sal kom. Die Vrystaatse Crinums het tweede op die puntelys geëindig nadat hulle die Kingdom Stars gister met 45-39 geklop het. Annelie Lucas se Wes-Kaapse Stings wou die vier-de plek ten alle koste vermy, maar kon nie daarin slaag nie. ’n Uitgedunde, maar vasberade Fireballs-span het hulle gister met 46-35 geklop. Die Stings, verlede jaar se naaswenner, het nou die gedugte taak om die Jaguars, die driemalige kampioen, te probeer stuit. Daar was geen opskudding toe die Noord-Gautengers en…

Spanne van Georgië en Duitsland kan deel word van ’n nuwe toernooi in Rusland waarin die Cheetahs oorweeg om te speel. Die Cheetahs, wat op hul knieë is nadat hulle saam met die Kings uit die vergrote Pro16 gestem is, poog intussen kliphard om deur middel van ’n moontlike promosie-en-relegasie-wedstryd te verseker dat hulle vorentoe weer hul plek in die reeks in die Noordelike Halfrond herwin. Hulle, SuperSport en SA Rugby het al verskeie gesprekke daaroor en ander belangrike sake gehad sedert einde September se vergadering van die beheerliggaam se hoofraad. Die oogmerk is om te verseker dat die Cheetahs relevant en een van die grotes in die land bly. Gesprekke tussen die partye word deur ingeligtes as positief bestempel. Afgesien van die toernooi in Rusland, ondersoek die Vrystaters die…

Beeldmateriaal het aan die lig gekom van ’n hele paar Barbarians-rugbyspelers, wat die voormalige Engeland-kaptein Chris Robshaw insluit, wat in ’n Engelse kroeg drink. Die video wat op sosiale media versprei is, was een van twee aande uit, wat daartoe gelei het dat vandag se wedstryd teen Engeland op Twickenham gekanselleer is oor die verbreking van Covid-19-protokolle. Robshaw, Sean Maitland, Jackson Wray, Joel Kpoku en Manu Vunipola is onder die groep wat lyk of hulle ’n drinkspeletjie in die kroeg speel. ’n Ondersoek na die spelers se gedrag is aan die gang om te bepaal of hulle die spel in oneer gebring het. – Sportredaksie…

Die Westelike Provinsie se Rugbyunie (WPRU) kan hom in die hof bevind nadat hy glo nie een van sy beloftes aan die Villager-klub gestand gedoen het nie. ‘Dit het niks met politiek uit te waai nie.’ ’n Hofsaak kan ook ondenkbare skade aan die WPRU se eiendomsooreenkoms met Flyt Property doen. Rapport kan bevestig dat die WP ’n belofte aan Villager, die naasoudste rugbyklub in die land, gemaak het om die hoofveld by Brookside op te gradeer. Dit sou in ruil gewees het vir twee ander velde wat saam met Nuweland ontwikkel sou word. Die belofte is gemaak toe Generations Schools oorspronklik die Brookside-eiendom wou ontwikkel. Villager, wat ’n huurkontrak tot 2028 het, het sy regte op twee van die velde opgegee, in ruil vir die ontwikkeling van die hoofveld.…

In ’n onlangse studie in die tydskrif Jama het kenners van die Universiteit van Kalifornië in San Francisco bewyse nagegaan vir twee klasse medikasie wat moontlik borskanker in hoërisiko-vroue kan help voorkom, berig The New York Times. Die een klas bestaan uit tamoksifeen en raloksifeen, wat estrogeen in sekere weefsel inhibeer. Die ander klas sluit drie aromatase-inhibeerders in wat die estrogeenvlak in die lyf verlaag sodat dit nie estrogeen-sensitiewe borskankers se groei kan stimuleer nie. Hierdie middels word gewoonlik ná borskankerbehandeling voorgeskryf. Die navorsers beveel aan dat vroue met ’n sterk familiegeskiedenis van borskanker of wat voorheen kankeragtige resultate in ’n borsbiopsie gehad het, die medikasie as voorkomende behandeling oorweeg.…

Rebecca. Met Lily James en Armie Hammer. Regisseur: Ben Wheatley. ** Geen spesiale effekte, fraai gesiggies of oordonderende musiek kan instaan vir ’n goeie storie nie, en Daphne du Maurier se meesterlike verhaal oor die spook van ’n vrou wat ’n huis teister, is as film soms treffend, maar nooit swaarwigtig-betowerend nie. Dis een van die min stories wat onverfilmbaar is omdat Du Maurier haar karakters so raak en geskakeerd tussen die bladsye van haar roman geboekstut het, dat dit enige regisseur se poging om munt uit die storie te slaan, pootjie. Hitchcock het hierdie weerlig in ’n bottel gedruk in sy 1940-rol-prent en die beste daarin geslaag. Daarom steek hierdie liggewigverwerking bietjie daarteen af. Nie dat hierdie resensie kykers afraai om te kyk nie. As jy nie jou Rebecca…

Kallie Knoetze van Klerksdorp skryf: Ek droom gisternag ek trou met ’n Russiese vrou. Dis die dag van die seremonie, daar is honderde gaste. Ek het die bruid nog nooit vantevore ontmoet nie. Ook nie haar familie nie. Dis my troudag, maar niemand ken my nie. Almal is opgewonde en skarrel om die kostafel – daar is kaviaar en bakkies beetsop. Ek is aanvanklik angstig oor die groot misverstand, maar besef dan dit pla regtig niemand anders nie. Ek gee my gelate oor aan die gebeure. En toe raak die partytjie lekker. Ek skrik wakker toe my wekker lui – ek moet die stad se munisipale kantore gaan besoek, dokumente moet betwis en geld opgedok word. Ek weet dit kan ’n lang dag word, boonop met die Covid-19-maatreëls wat sake…

Eiendomsreg in Suid-Afrika is nog nie op ’n vaste grondslag nie wat die rede is vir talle konflikte, soos die geskil tussen die Xolobeni-gemeenskap in die Oos-Kaap en die minister van minerale bronne toon. Die kern van baie van hierdie probleme lê in die konflik tussen die gewoonte- of ongeskrewe reg en die res van die Suid-Afrikaanse reg. Een van die probleme met die uitreiking van ’n akte aan ’n enkele persoon vir ’n stuk grond wat deel vorm van kommunale grond as ’n manier om grondregte in die land te formaliseer, is dat dit dikwels bots met ou gevestigde gebruike oor die regulering van grondregte op sulke kommunale grond. In die Xolobeni-geval het die vereistes van die Wet op die Ontwikkeling van Minerale en Petroleumhulpbronne (MPRDA) om die gemeenskap…

’n Jong boer word by Paul Roux in die Vrystaat vermoor. Ons kollektiewe spanningsvlak skiet op na 7 uit 10. Die EFF dreig met “aanvalle” op wit boere by die moordverdagtes se tweede verskyning. Spanningsvlak: 8. Later lei die EFF-leier Mbuyiseni Ndlozi ’n skare in die sing van die strydlied “Bizani iFirebrigade”, waarvan die woorde onder meer lui: “Bel die brandweer / brand hierdie Boere”. Spanningsvlak: 9. Binne dae, of in antwoord op Ndlozi, brand talle plase: Na raming is minstens 200 000 ha veld die afgelope week in verskeie brande verwoes oor ’n uitgestrekte gebied in die Wes-Vrystaat, Noord-Kaap en Noordwes. Minstens een van die brande, by Hertzogville in die Vrystaat, is gestig deur betogers wat blykbaar willens en wetens ’n brandende JoJo-tenk die veld ingerol het. Spanningsvlak: 10…

Alle paaie lei volgende naweek na Zoom vir die DA se aanlyn federale kongres, waarop die party nuwe permanente leiers kies. Terwyl John Steenhuisen, tussentydse leier, die gunsteling is om Saterdag as permanente leier verkies te word, het sy opponent, Mbali Ntuli, Donderdag op die nipper ’n toespraak gekanselleer waarin sy haar kandidatuur nie net aan DA-lede wou bemark nie, soos die DA-reëls vereis, maar ook aan die breë publiek. Ntuli, LPW in KwaZulu-Natal, het Donderdagoggend aangekondig dat sy dié toespraak, ’n “town hall” wat op sosiale media uitgesaai sou word, “moes” kanselleer nadat die party se kiesbeamptes ’n uitspraak daaroor gemaak het. “Die beslissing was om die toespraak te beperk tot slegs DA-lede, wat indruis teen die gees van my begeerte dat ander Suid-Afrikaners ook kan aansluit,” het Ntuli…

Die regering wil die knyptang inlê om motoriste met enorme boetes en ander swaar strawwe te dwing om e-tol te betaal. Boetes vir ’n enkele rit kan duisende rande beloop en motoriste kan hul lisensies verloor. Die Gautengse e-tolstelsel het in Desember 2013 begin, maar die meeste motoriste weier om te betaal. Volgens die Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap (Sanral) is die betalingskoers net 19,58%. In die vorige boekjaar het Sanral ’n skrale R688 miljoen se e-tol ingevorder en die agterstallige geld het al sowat R10 miljard beloop. Onder die voorstelle in die regulasies tot die Wet op Administratiewe Beregting van Verkeersmisdrywe (Aarto), is dat motoriste met R500 beboet word elke keer wanneer hulle onderdeur ’n tolhek ry sonder om te betaal. Hulle sal boonop ’n R100-heffing moet opdok vir elke boete.…

ANC-leiers is openlik lusteloos oor die 96 tussenverkiesings wat op 11 November in munisipale owerhede oor die land heen gehou word. Ook die DA sukkel volgens ’n goed geplaaste bron in dié party om sy partywerkers te motiveer vir die verkiesings in sy twee belangrikste magsbasisse, die Wes-Kaap en Gauteng. Dis geen wonder nie, want ontleders voorspel dat albei dié partye gaan swaarkry in die tussenverkiesings, wat allerweë as ’n munisipale verkiesing in die kleine beskou word. Dit lyk selfs of die leiersfigure in die “radikale ekonomiese transformasie”-faksie in die ANC hulle verlekker in die moontlikheid dat die party by die stembus kan swaarkry. Aan die Oos-Rand, waar die EFF verlede jaar in die algemene verkiesing sterk gegroei het, loop die ANC die gevaar om drie vakante wyke in die…

Nosiviwe Mapisa-Nqakula, minister van verdediging, sal aan die parlement moet verduidelik waarom die Suid-Afrikaanse Weermag (SANW) R212 miljoen bestee het aan Kubaanse medisyne vir Covid-19 wat nie in Suid-Afrika gebruik kan word nie. “Dis duidelik dat dié middel, Interferon alfa-2b, aangekoop is om iemand in die verskaffingsketting ’n guns te doen,” sê Kobus Marais, DA-woordvoerder oor verdediging. Die SANW se woordvoerder, Siphiwe Dlamini, het geweier om enige vrae te beantwoord oor berigte dat 130 000 dosisse van dié omstrede middel aangekoop is teen R35 miljoen. Nog R182 miljoen gaan binnekort betaal word vir ’n tweede besending. “Stuur wat jy ook weet via e-pos,” was al wat hy bereid was om te sê. Hy het toe nie gereageer op Rapport se e-pos nie. Mzwandile Masina, uitvoerende burgemeester van Ekurhuleni en ’n…

‘Ek en Goose kry mekaar vroegoggende vir Wimpy-koffie in Aliwal, ons twee boere, en praat bietjie st***t. Wat doen jy vandag? Nee ek span draad, en jy? “Ons praat plaas.” Frans Steyn en Johan Goosen. Briljante dwarstrekkers. Grey-boys, eurojagters in Montpellier, Cheetahs, Springbokke, boesemvrinne, boere. Die twee boer aan weerskante van die Oranjerivier, en volgens gerugte skop Steyna ’n rugbybal vir Goose 65 meter oor die rivier en Goose – gaan youtube gerus sy 67 meter-monsterskop doerietyd teen Paul Roos – dondervoet dan die bal terug oor die Oranje. “Issie waar nie,” pruttel Frans, “maar ons gaan iets oor die rivier prakseer, want padlangs moet jy Aliwal om vir ’n kuier en dis te ver.” Sewe en ’n half jaar in Frankryk het Frans Steyn een ding geleer: daar wil…

Wetstoepassers sal baie beter tegnologies toegerus moet wees om hul werk te kan doen, sê adv. Hermione Cronje, hoof van die spesiale direktoraat wat op staatskaping fokus. “Ons het nie ’n weermag van ondersoekers nodig om die strate in te vaar nie, maar eerder ondersoekers wat agter ’n rekenaarskerm kan sit en data myn.” Cronje het die afgelope week op ’n paneelbespreking oor die bekamping van handelsmisdaad gesê die sogenaamde marionettemeesters, wat die toutjies trek, maak bykans nooit hul hande vuil nie. “Hulle verwyder hulself van die misdryf.” Die enigste manier om hulle te vang is om deur hul e-posse te sif, hul foonoproepe na te gaan en te kyk met wie hulle skakel. Daarvoor is die nuutste tegnologie nodig, maar Suid-Afrikaanse wetstoepassers moet met ou, uitgediende tegnologie klaarkom. “Ons…

Malcolm Jaer het sy kontrak met die Cheetahs vir nog ’n jaar verleng. Dié 25-jarige veelsydige agterspeler het sy verlenging waarskynlik te danke aan sy uitnodiging om in die Springbok-proefwedstryd te speel. Hy het voor dié wedstryd nog geen aanduiding gehad waar hy sy salaris in 2021 sal verdien nie. Dié oud-leerling van die Hoërskool Brandwag speel van 2017 af vir die Vrystaat nadat hy sy senior loopbaan in 2014 by die Oostelike Provinsie afgeskop het. Hy het in 2016 en 2017 ook vir die Kings gespeel. Hy het die Suid-Afrikaanse skolespan in 2013 en die Junior Springbokke in 2015 verteenwoordig en was al in die nasionale sewesspan se visier. – Hendrik Cronjé…

Jy sou Willem Stapelberg kon verskoon as jy hom in die laat 1960’s en vroeë 1970’s wye draaie om emmers of toontjie vir toontjie in ’n reënbui sien stap het. Water was immers nie dié vleuel se maat in die jare voor hy uiteindelik sy Springbok-buiging gemaak het nie. Nadat ’n 21-jarige Stapelberg in 1968 in sy heel eerste Curriebeker-eindstryd vir Noord-Transvaal agter die doellyn gaan kuier het om Transvaal se doppie te help klink, het die tonge oor dié kompakte spoedvraat behoorlik geklap. ‘Ja, ek het ’n paar rowwe jare deurgegaan.’ Daar is wyd en syd geglo hy sou die volgende jaar op toer saam met die Bokke vir die eerste keer Groen-en-goud dra . . . maar die noodlot het ander planne gehad. In Stapelberg se gedagtes is…

Die Boland Rugbyunie het twee van sy bestuurslede, onder wie sy adjunkpresident, geskors omdat hulle na bewering vertroulike inligting aan lede van die media gegee het. Bennie van Rooi (adjunkpresident) en Burton Niemand is Donderdag op die eerste bestuursvergadering in maande van hul skorsing verwittig. Volgens ’n ingeligte word be-weer dat die twee inligting aan onder meer Rapport gegee het. Die president van die unie, Ivan Pekeur, is ná ’n onlangse operasie weer terug by die werk en het vol-gens ingeligtes Donderdag se geleentheid gebruik om sy teenstanders “op hul plek te sit”. “Dis niks minder as ’n heksejag nie. Die poppe gaan nou dans,” het een ingeligte aan Rapport gesê. Die unie het die skorsing van die bestuurslede in ’n verklaring bevestig. “Die twee bestuurslede se skorsing spruit uit…

Die 90-jarige Mick Winn, wat diep spore in die geskiedenis van die Comrades getrap het, is oorlede. Die Comrades-vereniging (CMA) het dit gister aangekondig. Winn, ook bekend as “Meneer Comrades”, was die man van Cheryl Winn, voorsitter van die CMA en ’n voormalige vrouewenner van die Comrades. Winn, ’n oudapteker van Pietermaritzburg wat 45 jaar lank ’n apteek in dié stad gehad het, het byna 60 jaar lank noue bande het die Comrades gehad. Die ultramarathon word sedert 1921 elke jaar oor ’n afstand van byna 90 km tussen Pietermaritzburg en Durban gehardloop. Winn het in 1964 die eerste van sy 12 Comrades-wedlope gehardloop (met ’n beste tyd van 6 uur en 34 minute) voordat hy diep spore as administrateur begin trap het. Hy was van 1974 tot 1986 voorsitter…

Vervolg van bl. 24 Geeneen van die rugbyadministrateurs met wie Rapport die afgelope week gepraat het, kon egter met sekerheid bevestig of SA Rugby die beweerde R130 miljoen vir finansiële by-stand gaan gebruik nie. Dis ook onduidelik of die beheerliggaam al van Dag 1 af begroot het om dit te ontvang. “Volgens my is die beweerde R130 miljoen nie bykomend nie en was dit altyd deel van hul Covid-19-besparingsplan,” het ’n rugbyadministrateur gesê. “Ek weet nog nie waar SA Rugby geld vir geldelike bystand vir sy franchises gaan kry nie, anders as om ’n voorskot op die winste van die Britse en Ierse Leeu-toer te gebruik.” ’n Vierde administrateur was dit met hom eens. “Ek dink nie die franchises is onder meer finansiële druk as wat hulle voorspel het in…

Suid-Afrikaanse rugby se vyf franchises wag in spanning vir ’n helpende hand van SA Rugby, terwyl kontantvloeiprobleme ná die geldelike terugslae weens die Covid-19-pandemie dreig om hulle lam te lê. Een rugbyadministrateur het aan Rapport gesê soveel as sewe van die land se rugbyunies het SA Rugby reeds om finansiële hulp gevra. ’n Ander administrateur sê die vyf franchises het hul moederliggaam al in Augustus as ’n kollektief genader. Na verneem word, is die franchises meegedeel dat daar nie oor enige geldelike bystand gepraat kan word voor daar sekerheid is oor SA Rugby se inkomste uit TV-regte vir die Rugbykampioenskap en gesprekke met SuperSport nie. Oor hoeveel geld in SA Rugby se bankrekening gaan beland sodra die TVgelde uitbetaal word, is daar boonop nou ’n Babelse verwarring. Volgens ’n berig…

Aftrede bring nuwe geleenthede omdat ’n mens skielik meer tyd het. Dit beteken ouer mense kan meer tyd met familie en vriende deurbring, nuwe plekke verken en daar is tyd vir stokperdjies en belangstellings. “Aftrede hoef nie te beteken dat ons eensaam en verveeld gaan wees nie,” sê Peta-lyn Foot, ’n psigiatriese arbeidsterapeut van die Akeso Crescent-kliniek in Randburg. Met goeie beplanning en ’n positiewe ingesteldheid kan dit ’n opwindende nuwe lewensfase wees. “Beplanning is ’n baie belangrike aspek van die lewe en dit is altyd wys om vroeg te begin be-plan vir jou aftrede.” Dit wat betref geldsake, maar net so belangrik is die sielkundige deel van aftrede. “Stel doelwitte vir jouself. Maak nie saak hoe klein die doelwit of taak is nie, maak seker daar is iets om…

“Maak my wakker as dit alles verby is.” Dit is die wrang soort grap wat mense maak wanneer hulle genoeg gehad het, en ek hoor dit al hoe meer. Om in te sluimer totdat alle probleme opgelos is klink aanloklik in hierdie jaar waarin soveel dinge oorstaan, agterweë bly, in onbruik raak, verval, opgeskort en gekanselleer word. Dit is die jaar van onbesliste en onuitgemaakte sake, van swewende en hangende dilemmas, van stilstand en afwagting. Miskien is dit ook die jaar om ou verhale oor mense wat lank geslaap het af te stof. Washington Irving se “Rip van Winkel” is een van die bekendste. Rip se vrou probeer van hom ’n hardwerkende gesinsman maak, maar hy kuier op ’n bankie voor die kroeg of gaan jag. Baie van ons onthou…

Boereplase tower vir my beelde op van gasvryheid, boekevat, kampvuur-kuiers, familiebyeenkomste en ’n Afrikaanse lewe. Die grond en die gras en die geskiedenis is in plaasname ingeskryf. Boerdery is ’n lewenswyse, nie net ’n onderneming nie. Boere se swaarkry is ons almal se swaarkry – ook ons wat nou in die stede bly en afhanklik is van die kos wat die boere en hul werkers produseer. Ons is almal “boere”. Die voedselsekerheid wat ons selfs in die grendeltyd beleef het, is nie vanselfsprekend op die kontinent waar ons bly nie. Ons landbouers het verseker dat hierdie ongekende krisis nie ook in ’n ramp van hongersnood ontaard nie. En tog word ons boere deur die politici verguis en hul lewe en lewensbestaan deur moordenaars bedreig. Elke boer wat sterf sit ’n…

As ’n mens op peilings kan vertrou, stuur die Demokratiese presidentskandidaat, Joe Biden, vanjaar op ’n duidelike oorwinning oor sy Republikeinse teenstander, pres. Donald Trump, af. Maar kán ’n mens dit glo? Immers, vier jaar gelede het die peilings ook voorspel dat die destydse Demokratiese kandidaat, Hillary Clinton, gaan wen. Maar uiteindelik was dit Trump wat sy koffers in die Withuis uitgepak het. Hoekom sou die uitkoms vanjaar anders wees? Vier jaar gelede was die patroon wat in agtereenvolgende peilings voorgekom het, behoorlik interessant. Clinton het deurgaans duidelik – maar nie baie ver nie – voorgeloop. Die enigste peiling wat saak maak, is die verkiesing. ’n Beduidende persentasie kiesers het nog getwyfel wie hulle gaan steun en het ’n week of wat voor stemdag eers hul lot by Trump ingegooi.…

Chris Jones, Stellenbosch, skryf: Ek verwys na die klag wat teen die predikant dr. Chris van Wyk by die Menseregtekommissie ingedien is omdat hy ’n verband getrek het tussen seksuele oriëntasies en pedofilie. Pedofilie is nie ’n seksuele oriëntasie nie, maar ’n geestesversteuring soos onder meer deur die gesaghebbende Amerikaanse Psigologiese Vereniging onderskryf word. Seks tussen volwassenes en kinders is altyd verkeerd en waar ’n per-soon daadwerklike uiting gee aan pedofiliese impulse is dit ’n strafregtelike daad (of behoort een te wees). Wanneer iemand dus sê of impliseer dat pedofilie ʼn seksuele oriëntasie is, stigmatiseer so ʼn persoon die LGBTQI+-gemeenskap op onbillike, kwetsende en onwetenskaplike wyse en word sulke persone se menswaardigheid aangetas. Dit verdien besliste verdere ondersoek kragtens Suid-Afrikaanse wetgewing.…

‘Hulle hou my in die duister en voer my kraalmis of ek ’n sampioen is.” Dis wat ’n onseker kieser, Paulette van Pennsilvanië, in ’n fyn uitgesoekte fokusgroep van die twee kandidate in die Amerikaans presidentsverkiesing dink ná Donderdagaand se TV-debat tussen Donald Trump en Joe Biden. “Ek het gedink Biden gaan vanaand vir ons vertel hoe hy die groot dinge gaan doen wat hy belowe, maar daar was niks daarvan nie,” het Paulette gesê in antwoord op vrae van Frank Luntz, een van Amerika se voorste peiling-spesialiste. Luntz, wat vroeër baanbrekerswerk met peilings vir die Republikeine gedoen het, het die 14 deelnemers aan die fokusgroep sorgvuldig gekies uit ’n halfmiljoen kiesers wat nog nie besluit het vir wie hulle gaan stem nie. Die groep is só saamgestel dat sy…

Mmusi Maimane, hoofaktivis by die One South Africa Movement en oudleier van die DA, het weer pa geword. Maimane het gister op Twitter aangekondig dat sy vrou die lewe geskenk het aan hul derde kind. Die babadogtertjie se naam is Kutlwano-Grace. “Ons dank God vir hierdie geskenk van lewe. Ek is weer ’n pa,” het Maimane gesê. Maimane en sy vrou, wat in 2005 getroud is, het twee seuns, Kgalaletso en Daniel Kgosi. Dit was Vrydag presies ’n jaar sedert Maimane uit die DA bedank het. Hy het op Twitter oor sy tyd in die DA geskryf: “My vel gloei, en my kop is skoon. Ek het vrede en ek het tyd gehad om oor my politieke reis tot dusver na te dink.” Maimane het gesê hy dink steeds dit…

Daar kan ernstige regsimplikasies wees as jy ’n mens of ’n maatskappy op sosiale media beswadder, sê regslui met wie Rapport die afgelope week gesels het. In dieselfde week waarin Katlego Maboe erken hy het sy vrou verneuk, het ’n jong vrou in ’n video beweer haar Kaapstadse oupa en sy broer, albei afgetrede skoolhoofde, het haar gemolesteer. Sy noem die bejaarde broers by die naam. Haar broer het die video glo op Facebook geplaas om ander te waarsku. Roy Bregman van Bregman Moodley Prokureurs in Johannesburg sê mense moet twee keer dink voordat hulle so iets doen of die bewerings rondstuur. “Jy belaster iemand wanneer jy ’n lasterlike stelling oor ’n ander lewende persoon plaas, maar ook as jy van die plasing hou of dit verder versprei. Enige aantyging…

Die regering oorweeg alternatiewe vir die roteringstelsel waarvolgens leerlinge net elke tweede dag skool toe gaan. Dis omdat kinders besig is om ver agter te raak met hul skoolwerk. Vakbonde is egter skepties of dié stelsel kan werk. Tans ontvang die meeste skole net 50% van hul leerlinge op ’n gegewe dag. By sommige skole kom die verskillende grade op verskillende dae en by ander is dit meisies en seuns wat op verskillende dae skool toe kom. Skole mag slegs meer leerlinge toelaat as die skool genoeg ruimte het om alle veiligheidsmaatreëls, insluitend ’n afstand van een meter tussen elke persoon, te handhaaf. Die departement van basiese onderwys oorweeg dit om fisieke skeidings tussen kinders in klasse op te rig sodat hulle veilig nader aan mekaar kan sit, het Angie…

Drie jong kinders moet so gou moontlik op ’n vliegtuig na Thailand klim om verenig te word met hul pa nadat hul ma ’n hofstryd verloor het om hulle in Kaapstad te hou. Sy het die kinders in Desember sonder hul pa se toestemming na Suid-Afrika gebring van Thailand, waar die egpaar gewoon en waar hul verhouding verbrokkel het. Die vrou sê sy wil appelleer teen Dinsdag se uitspraak in die hooggeregshof deur regter Siraj Desai, maar sy het nie die geld nie. Desai het beslis dat die kinders teen 26 November na hul pa moet terugkeer kragtens bepalings van die Den Haagse konvensie oor internasionale kinderontvoering wat ingesluit is in die Kinderwet (Wet 38 van 2005). Die pa moet opdok vir alle reis-en verblyfkoste, asook vir terapeutiese steundienste in…

’n Oos-Randse huisvrou wat reeds in 2007 uit die huis getrek het weens haar man se verneukery moet die helfte van sy lewensannuïteit kry, al is dit jare later eers uitgeneem. Hulle was binne gemeenskap van goedere getroud en die vrou het ná 22 jaar van getroude lewe die huis verlaat. Hulle is in 2018 in die Kempton Park-streekhof geskei en dié hof het beveel dat sy al die voordele van die gemeenskaplike boedel ná 30 Junie 2007 verbeur omdat haar man gesê het sy het nie daarna tot die boedel bygedra nie. Trouens, hy het gesê sy het niks tot hul boedel bygedra van hul troue in 1985 tot 2007 nie, terwyl hy hul voertuie se paaiemente en die huisverband moes betaal. Toe hy in 2013 bedank het, het…

Die Suid-Afrikaanse naelloper Akani Simbine het ook die 200 m-wedloop in sy visier by volgende jaar se Olimpiese Spele in Tokio. Die Pretoriase blits se hooffokus sal steeds wees op die 100 m (waarin hy vier jaar gelede in Rio de Janeiro vyfde in die Olimpiese eindronde was), maar sy afrigter, Werner Prinsloo, het hom nou die jawoord gegee om ook in die langer item te probeer kwalifiseer. Simbini (27) het vroeër vandeesweek in ’n aanlyn gesprek van die Laureus Sport for Goodstigting sy ooreenkoms met sy afrigter verduidelik. Ek wil ’n perfekte wedloop hardloop. As sy 200 m-droom waar word, sal hy nie net sy kans op sukses verdubbel nie, maar moontlik selfs op die baan meeding met die Olimpiese 400 m-kampioen, Wayde van Niekerk. “Aan die begin van…

“Ouens, daar is ’n kleinhuisie vol negatiwiteit daarbuite. Elke ou het iets f****n negatief om te sê. Wees positief of hou jou f****n bek. Ons kan nie ’n f****n toetswedstryd so wen nie.” Aan die woord: die Springbokagtsteman Duane Vermeulen. Die ligging: die Bokke se kleedkamer tydens rustyd van hul Wêreldbekerkwarteindstryd verlede jaar teen Japan. Die rede vir sy gekruide taal: ’n telbord wat ’n skrale voorsprong van slegs 5-3 aantoon. Soos in die eerste drie episodes van SuperSport se uitmuntende Chasing the Sun-reeks, oor die Springbokke se pad na Wêreldbeker-glorie, kan kykers in vandag se vierde episode heelwat gekruide taal, en ook heelwat insiggewende agter-die-skermsbeeldmateriaal verwag. Dié voorlaaste episode word vanaand om 18:00 op M-Net uitgesaai. Dit fokus op Suid-Afrika se kwarteindstryd teen Japan en halfeindstryd teen Wallis –…

Dit is belangrik vir mense om nie minderwaardig te voel nie. Kagiso Rabada het gister met ’n soveelste skittervertoning in die Indiese Premierliga nog ’n rapsie nader daaraan gekom om die grootste paaltjievraat in ’n enkele seisoen in dié kompetisie te word. Dié 25-jarige snelbouler, wat vir die Delhi Capitals speel, het 2/33 in vier boulbeurte teen die Kolkata Knight Riders in Abu Dhabi platgetrek. Dit was egter nie genoeg om sy span van ’n nederlaag van 59 lopies te weerhou nie. Daardie twee paaltjies het Rabada se slagoffers die seisoen op 23 te staan gebring. Rabada se gedagtes sal seker nou begin draai na ’n gróót teiken: 33 IPL-paaltjies. Die huidige rekord vir meeste IPL-slagoffers is agter die naam van die Windie Dwayne Bravo (Chennai Super Kings), wat in…

Die besluit om gister ter elfder ure ’n stokkie te steek voor die Leeus en Cheetahs se Superrugby Unlocked-kragmeting op Ellispark, is nie deur die land se rugbybase geneem nie, maar deur die Nasionale Instituut vir Oordraagbare Siektes (Nios). Na verneem word is ’n noodvergadering gisteroggend gehou nadat nog twee Leeus-spelers Vrydagaand positief vir Covid-19 getoets is. Dit het die getal positiewe gevalle by die unie op ses te staan gebring. Minstens vyf Leeus-spelers is tans in kwarantyn omdat hulle in nabye kontak was met iemand wat die koronavirus onder lede het. Nios se besluitnemers het die wedstryd, wat gistermiddag gespeel moes word, summier afgelas “om die risiko van verdere infeksie in die rugbygemeenskap te beperk”. Daar word veral gevrees dat nog spelers positief is en aansteeklik kan wees, maar…

Die veldtog om ’n nuwe uitvoerende hoof vir die WP-Rugbyunie aan te stel voor ’n moontlike belegging deur ’n Amerikaanse konsortium, het die afgelope week stoom opgetel. Rapport verneem die grondslag word gelê vir Junaid Moerat, oom van die Stormers-slot Salmaan Moerat, om die pos te beklee wat vakant is sedert Paul Zacks se bedanking in Januarie. Moerat is ’n lid van die uitvoerende komitee van die WPRU en dien ook in die direksie van die WP se sakevleuel. Hoewel hy wyd beskou word as ’n vertroueling van Zelt Marais, president van die WPRU, het Moerat gister aan Rapport gesê hy is sy eie man. “Ek volg nie blindelings nie. Ek neem besluite gegrond op wat ek glo is die beste vir rugby en WP. My besluite is nie gegrond…

Borskanker is wêreldwyd die algemeenste kanker onder vroue, met 4,4 miljoen nuwe gevalle elke jaar. In Suid-Afrika is dit ook die kanker wat vroue die meeste aantas (buiten nie-melanoomvelkanker), en dit neem toe, ook onder jonger vroue. Maar ten spyte van die hoë voorkomssyfer lewe 89% van vroue in Westerse lande by wie borskanker gediagnoseer word steeds vyf jaar ná hul diagnose, meestal danksy vroeë opsporing en behandeling, aldus die Kankervereniging van Suid-Afrika (Kansa). Daarom is kenners se hoofaanbeveling gereelde ondersoeke, wat kanker kan opspoor voordat simptome ontstaan en terwyl dit makliker is om te behandel. Veral vroue met ’n familiegeskiedenis van borskanker word aangeraai om vroegtydig en gereelde opsporingstoetse te doen. Maar volgens prof. Carol Benn, ’n gesiene borschirurg en -spesialis by die Netcare Milpark-hospitaal in Johannesburg se borssorgsentrum,…

Niks sê “luuks” soos ’n lekker sappige skaapboud en ’n bief Wellington nie. Man, daardie dik rooskleurige lam wat gevul word met sampioene en okkerneute of die filet wat toegevou word om ’n lagie aardse sampioen-duxelle, toegedraai in soutige parmaham en dan die bros-bruin skilferkorsdeeg aan die buitekant – dít is mos nou groot bederf. Een happie van hierdie sappige vleis saam met ’n lekseltjie rooiwyn, maak my Ier se bene lam en ek is vir weke in sy goeie boekies. Lam-roulade met béarnaisesous en gremolata-aartappels Ek het verlede week groot gegaan vir my Ricky-baby en onse tannie Dee en het hulle bederf met ’n lam-roulade met Béarnaisesous en gremolata-aartappels. Dit is ’n mondvol, maar ’n lekker mondvol. Béarnaisesous kan intimiderend wees, maar ek het sommer ’n kortpad gevat deur…

Wesens **** Gedurende die 1960’s word ’n fliek in die Karoo ontdek wat ’n lewensveranderende gebeurtenis weergee. Hierdie baanbreker-fliek is met ’n klein begroting vervaardig met kameras wat met die hand beheer is. Dit het durf, oorspronklikheid en ’n blink vermetelheid gekos wat net jong fliekmakers kan hê. Dis Afrikaans se eerste ruimtewetenskapsfiksiefliek wat met onskuld en goedgelowigheid geregisseer, geskryf en vervaardig is. Dis ingewikkeld en jou breinselle moet hard werk. Die Karoo as wieg van die mensdom en musiek deur die Briels het nog nooit so treffend gelyk of geklink nie. Net in fliekteaters. Greenland *** Die gebrek aan rampflieks is dalk ’n uitvloeisel van die Covid-19-pandemie, want wie wil nog betaal om na rampe te kyk? ’n Komeet tref die aarde en blaas alles op. ’n…

Ek kyk vandag na saamblyverhoudings en veral die belangrikheid van ’n testament as jy in so ’n verhouding is. Ek doen dit teen die agtergrond van die uitspraak deur die hooggeregshof in Kaapstad verlede maand in die saak Bwanya vs. Meester van die Hoë Hof en ander. Dit het hier gegaan oor die toe-passing van art. 1 van die Wet op Intestate Erfopvolging (Wet 81 van 1987). Intestaat beteken jy sterf sonder om ’n geldige testament na te laat. En dan, sê hierdie wet, sal die oorlewende gade, as daar nie afstammelinge is nie, die hele boedel van die oorledene erf. En as daar afstammelinge is, sal die oorlewende gade ’n kindsdeel erf, of soveel as die bedrag wat die minister van justisie deur kennisgewing bekend maak. Die wet brei…

■ Tom Maschler was ’n invloedryke Britse uitgewer wat die loopbane van skrywers soos Sal-man Rushdie, Doris Lessing, Martin Amis, Gabriel García Márquez, Kurt Vonnegut en Joseph Heller ’n hupstoot gegee het. Hy is in die ouderdom van 87 aan hartversaking in Frankryk dood. Hy was ook die groot dryfkrag agter die stigting van die prestigeryke Booker-prys. Hy het by die uitgewer Jonathan Cape aangesluit op die ouderdom van 26 en tien jaar later was hy die voorsitter. Hy het Rushdie se roman Midnight’s Children as een van sy grootste vondste bestempel. The Times berig sy eerste aankoop – vir ’n skamele £250 – was Joseph Heller se Catch-22. Dié boek is deur verskeie ander minder avontuurlustige uitgewers afgekeur. Toe Maschler as jong man by Oxford aansoek gedoen het om…

Braai die eend The Babylon Bee, ’n satiriese webblad in die land van die Trumpoene, is pas deur Facebook oor die kole gehaal omdat hulle die draak gesteek het met die Demokrate se futiele pogings om Amy Coney Barrett se aanstelling as regter in die Amerikaanse hooggeregshof te fnuik. “Senator Hirono Demands ACB Be Weighed Against A Duck To See If She Is A Witch” was die opskrif wat daartoe gelei het dat Babylon Bee nie meer advertensieinkomste deur FB kan verdien nie. Pollux se ingeligte lesers het natuurlik dadelik gesnap dat “burn the witch” ’n verwysing na ’n beroemde Monty Python-skets is. Maar nou ja, wat verwag mens van ’n klomp Zuckers wie se grootste kulturele bydrae tot die wêreld video’s is van katte wat klavier speel. So van…

Hans Kirsten, Pretoria, skryf: Dit was met absolute afgryse dat ek die uittreksel uit Deon Wiggett se boek, ’n Enkele verhaal, gelees het. Ek onthou nog in vol technicolor wat jare der jare gelede gebeur het toe ek in matriek was en ook later toe ek self ’n onderwyser was. Toe ek op skool was (nie op Grey nie), het ’n st. 6-seuntjie by die hoofprefek van die koshuis gekla dat een van die inwonende manlike personeellede met hulle lol. ’n Dringende geheime vergadering is onder die koshuisprefekte en ’n paar matriekleerlinge belê. ’n Besluit is geneem dat dit nie gaan help om na die koshuisvader of skoolhoof te gaan nie. Ons sal die aangeleentheid self intern hanteer. Die nag het ons toe die onderwyser uit sy bed gepluk en…