Rapport -julkaisun 6/21/2020 -irtonumeron sisällysluettelo

Die land se grootste politieke partye kan tot R500 miljoen per jaar verloor wanneer die Wet op die Finansiering van Politieke Partye in werking tree. Die grootste partye, met die ANC vooraan, het Donderdag in ’n videokonferensie met pres. Cyril Ramaphosa gekla dat die wet net van krag kan word “as die koek van staatsgeld vir politieke partye groter gemaak word”. Die partye kry jaarliks tussen R350 miljoen en R500 miljoen van agt van die nege provinsiale regerings. Die provinsies se betalings word in partypolitieke fondse gestort en proporsioneel aan partye uitbetaal wat in die onderskeie wetgewers sit. Die stelsel eindig wanneer die nu-we wet in werking tree, maar daar is geen voorsiening in die nasionale begroting gemaak om die verlore inkomste te vervang nie. “Dit het duidelik geword dat…

Die regering se plan om 100 000 TV’s aan behoeftige matrieks uit te deel ’n maand voor die matriekeksamen, is “belaglik” en ’n mors van geld, waarsku talle onderwyskenners. Die staatsbeheerde Suid-Afrikaanse agentskap vir universele dienste en toe-gang (Usaasa) het ’n tender geadverteer vir die lewering van 100 000 hoëdefinisie-TV’s vir alle matrikulante in huisgesinne wat maatskaplike toelaes ontvang. Die kleinhandelsprys vir ’n 32 duim-TV wissel van R2 000 tot R2 300. Usaasa hanteer die installering van dekodeerders wat arm huishoudings in staat sal stel om steeds TV te kan kyk wanneer die land eindelik na digitale aardtelevisie (DTT) oorskakel. Die tender vir die TV’s moet volgens Usaasa deurgejaag word sodat matrikulante dringend toegang kan verkry tot opvoedkundige programme op SAUKTV, veral noudat hulle etlike maande skool weens die Covid-19-inperking…

“Ek is 98 jaar oud. Waarvoor sal ek dan bekommerd wees?” Op die rype ouderdom van 98 is Bettie Janzen een van die oudste mense in Suid-Afrika wat Covid-19 oorleef het. Sy is twee weke gelede uit die Netcare Kuilsrivier-hospitaal se koronasaal ontslaan nadat sy ’n maand lank daar behandel is. Die “gesit en lêery” was nie vreeslik lekker nie, het Janzen die afgelope week gesê. Verder gaan dit goed. “Ek het eers gedink ek het een of ander verkoue-affêre. Ek het verskriklik sleg en seer gevoel en toe gaan ek hospitaal toe om getoets te word. Toe begin die hele sirkus,” sê Janzen. Hoewel sy weet haar ouderdom plaas haar vierkant in die hoërisikogroep, was dié afgetrede boervrou nie bekommerd nie. “Ek is 98 jaar oud. Waarvoor sal ek…

Dit gaan die staat ’n bykomende R400 miljoen kos om ook aan buitelanders die spesiale Covid-19-inkomstetoelae te betaal, soos ’n hof nou beveel het. ’n Hofbevel wat Donderdag in die hooggeregshof in Pretoria toegestaan is, bepaal dat die spesiale toelae van R350 per maand ook aan asielsoekers betaal moet word. Dit sluit in die houers van spesiale permitte uit Angola, Lesotho en Zimbabwe, het die hof bevind ná ’n dringende aansoek van die Scalabrini-sentrum vir asielsoekers in Kaapstad. “Dis belangrik om te onthou dat aansoekers aan dieselfde voorwaardes moet voldoen wat van Suid-Afrikaners verwag word voordat dit aan hulle toegestaan word,” het Lumka Oliphant, woordvoerder van Lindi-we Zulu, minister van maatskaplike ontwikkeling, gister gesê.…

Meer as vyf jaar nadat ’n klomp tafelblaaie tydens ’n Klopsekarnaval in Kaapstad op sy linkervoet geval het, pyn dit steeds as dit winter word. “Dokters moes ’n aar oopsny toe my voet erg geswel het,” het Eugene (Gino) Manuel van Blikkiesdorp in Delft op die Kaapse Vlakte Donderdag aan Rapport gesê. Nou het Manuel, ’n messelaar van beroep, boonop sy skadevergoedingseis van R1,385 miljoen teen die Kaapse stadsraad verloor en sit hy met ’n hoop regskoste. Kon nie bewys metrowerkers was verantwoordelik. Die voorval het op 7 Februarie 2015, die laaste dag van die Kaapse Klopse se jaarlikse karnaval, in die portaal van die Vygieskraal-stadion plaasgevind. Die stadion behoort aan die stadsraad. Manuel was een van die kapteins van die Symphony Way Youth Development-klopsegroep wat aan die kompetisie deelgeneem…

Die Springbok-kaptein, Siya Kolisi, het sy stem by dié van pres. Cyril Ramaphosa gevoeg en die vlaag van geweld teen vroue en kinders ten sterkste veroordeel. Ramaphosa het die afgelope week ’n sterk pleidooi gelewer teen geslagsgeweld nadat verskeie vroue landwyd vermoor is deur mense na aan hulle. Kolisi, wat die Bokke tot 2019 se Wêreldbeker-sege in Japan aangevoer het, hoop hy kan help deur oor die probleem te praat. “Ons beveg ’n pandemie in ons land. Maar terselfdertyd stry ons teen ’n pandemie van ’n ander aard,” het Kolisi gesê. “Om jou hand te lig vir ’n vrou maak nie van jou ’n man nie. Dié dinge begin gewoonlik met die mense om jou, normaalweg jou vriende. Maak net jou stem dik en sê aan hulle: ‘Dit is nie…

Die regering kan nie meer as R30 miljard van belastingbetalers se swaar verdiende geld gebruik om die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) aan die lewe te hou, terwyl die res van die plaaslike lugvaartbedryf dringend hulp nodig het nie. En dít op grond van ’n twyfelagtige reddingsplan waarvolgens die “nuwe” SAL min van sy sukkelende voorganger gaan verskil en waarskynlik nog lank gaan bakhand staan vir regeringshulp, sê Solidariteit. Dié vakbond het Vrydag aan Rapport bevestig hy verwerp die plan wat Dinsdagaand laat ná vele vertragings gepubliseer is. Dit is opgestel deur die sakereddingspraktisyns Les Matuson en Siviwe Dongwana, wat op 23 April nog die mening gelug het dat die SAL eenvoudig toegemaak moet word. Krediteure stem na verwagting Donderdag oor die plan. Hulle kan dit aanvaar, verwerp of vra vir aanpassings.…

Dinsdag was Jeugdag. 16 Junie herinner ons aan die jeug van 1976 wat opgestaan het teen ’n regering wat hulle van hul vryhede – om te leer in die taal van hul voorkeur – ontneem het. Maar dit is ook ’n dag van selfondersoek. Wat is die dinge wat die jeug van vryheid vandag, 44 jaar later, ontneem? Reeds voor die staat van inperking was daar 2,5 miljoen kinders in Suid-Afrika wat honger was en onder die broodlyn geleef het; minstens 1 miljoen kinders onder vyf se groei is belemmer (“stunted”, in Engels). ’n Derde van kinders wat in Suid-Afrika sterf, is ondervoed, wat toon dat armoede ’n belangrike oorsaak van kindersterftes is. Nuwe opnames deur Statistieke Suid-Afrika en die RGN toon dat dit baie erger is ná die staat…

“Dit is van kardinale belang om ons kliënte te ondersteun gedurende die verloop van die Covid-19 pandemie in Suid-Afrika. “Ons het reeds vir meer as 40% van ons kliënte betalingsmoratoriums toegestaan. “Kliënte soos GemCure speel ’n groot rol om die verspreiding van die virus te help vertraag. “Ons is trots op ons kliëntverhoudings en ons sterk volhoubare vennootskappe wat meer is as net ’n tradisionele verhouding tussen ’n bank en ’n kliënt. “Saam maak ons mekaar sterker. “Ons kliënte wil ook graag op die hoogte gehou word van wat gebeur. “By Grobank is ons kommunikasiestrategie van kardinale belang. “Ons verhoudingsbestuurders het ’n groot rol gespeel om ons kliënte op ’n deurlopende grondslag op hoogte te hou van wat ons as bank kan doen om hulle te help.”…

Keane kap De Gea ná blaps Roy Keane, voormalige kaptein van Manchester City, het sy mond behoorlik uitgespoel oor die span se doelwagter David de Gea in Vrydagaand se kragmeting in die Engelse Premierliga teen Tottenham Hotspur. Die kragmeting het met 1-1 gelykop geëindig. “Ek sou De Gea rustyd beboet het en ’n paar houe in sy rigting geswaai het. Ek sou hom en die kaptein, Harry Maguire, nie op die spanbus terug na Manchester toegelaat het nie. Hulle kon ’n huurmotor geneem het,” het Keane gesê nadat De Gea nie ’n skoot van Steven Bergwijn kon keer nie. ■ Uitslae: Gister: Watford 1, Leicester 1; Brighton 2, Arsenal 1. Vrydag: Norwich 0, Southampton 3; Tottenham Hotspur 1, Manchester City 1. Vandag se bepalings: Newcastle t Sheffield; Aston Villa t…

As krieketspeler was Clive Eksteen bekend as iemand wat hardnekkig kon vasbyt in bykans verlore posisies. Nou wag die moeder van alle terugvegpogings op die voormalige Protea-draaibouler: ’n Stryd om sy naam in ere te herstel. Ná Eksteen se 36 jaar lange diensbeurt aan Suid-Afrikaanse krieket, is sy betrokkenheid by Krieket Suid-Afrika (KSA) verlede naweek summier met ’n laataand-e-pos beëindig. Niemand van KSA het Eksteen eens gebel nie. “Ek het die nuus Saterdagaand in ’n e-pos gekry, maar ek het nie geweet hulle gaan ’n verklaring die Sondag uitstuur nie,” het Eksteen Vrydag in sy huis in Johannesburg aan Rapport gesê. “Die verklaring het een van ons borge Sondagoggend vir my gestuur.” Hy skud sy kop. “Daar sê ek al-weer ons. Ek moet seker ophou daarmee en aanhou veg om…

Hawies Fourie was blitsig uit die blokke om ’n waardige plaasvervanger vir die slot Sintu Manjezi te vind. Reniel Hugo sluit hom op 1 Julie saam met die Bulle se Rosko Specman by die Cheetahs aan. Manjezi mag ook van dan af saam met die Bulle oefen. Die Cheetahs het hom vroeër vrygestel op voorwaarde dat die Bulle dieselfde vergunning aan Spec-man maak. Hugo (29) en Fourie het reeds ooreengekom dat hy tot 31 Oktober 2021 vir die Vrystaters beskikbaar is. Dit kan met ’n jaar verleng word as verdere onderhandelinge suksesvol is. Hugo benodig nie ’n GPS in Bloemfontein nie. Hy het van 2015 tot 2018 vir die Cheetahs gespeel en was ’n leier in Franco Smith se span wat in 2016 die Curriebeker gewen het. Dié oudleerling van…

The Road to Mecca Met Sandra Prinsloo, Emily Child en Marius Weyers. Regisseur: Greg Karvellas. Die Fugard-teater in Kaapstad het The Fugard at Home begin wat nou, kort ná die dramaturg Athol Fugard se 88ste verjaardag, sy The Road to Mecca vir stroming aanbied. Dié ontroerende stuk is geïnspireer deur Helen Martins se le-we. Sommige lesers het seker al haar Uilhuis in Nieu-Bethesda besoek. Dit word uit die stuk duidelik dat sy ’n geteisterde vrou was wat in emosionele en fisieke pyn was. Van die dorpenaars het haar vir ’n heks uitgekryt en sy het dikwels met predikante (soos deur Marius Weyers verteenwoordig) gebots. Helen word soos ’n speelbal rondgeslaan tussen die dominee en Elsa, ’n onderwyseres wie se filosofieë en bekommernis oor Helen haar noop om te kom kuier.…

bumpe: gevaar, bedreiging dala: vertoef, rondlê, leeglê diepkoppe: slimmes getjandies: gesing (van ‘chant’) ghellieblik: vuurblik gwarra (ge-): spot getêt (het): met moedersmelk ingekry het kaantie: eintlik, werklik, wie is jy werklik? kadaa (van die saak): die probleem, kruks, die punt khoeza (ge-): presteer, uitgeblink, goed gedoen kopskiet: praat/redeneer mang/gemang: tronk, tronkstraf, opgesluit mattedjala: saamgooi, mengsel oepkop dowwel: met oophand dobbel, eerlik wees pesêllie: besit, beheer, bestuur vidalla: verniel, verwoes vôtja (ge-): sien, voorspel. wheaties: praat, gesprek…

Clifford van Wyk, Oudtshoorn, skryf: Die omstrede navorsing van prof. Nicoli Nattrass (“Why are black South African students less likely to consider studying biological sciences?”) word deur sommiges verdedig op grond van vryheid van spraak. Die Universiteit van Kaapstad sê dit was “oneties en afskuwelik” en “grens aan rassisme” (Rapport, 14 Junie). Nattrass se artikel verdien verdere de-bat en kritiek. Velkleur is slegs vel-diep. Om navorsing te doen op grond van velkleur – ’n kunsmatige konstruk wat vatbaar is vir stereotipering – is onwetenskaplik: Ras is ’n vals klassifikasie en moet uiters versigtig benader word in navorsing. Om tot die gevolgtrekking te kom dat persone op grond van hul velpigment uiteindelik sekere beroepskeuses maak, is oppervlakkig. Hierdie navorsing val in dieselfde kategorie as dié van ’n groep by die Universiteit…

Sarel Myburgh, Thailand, skryf: Ek verwys na Jani Allan se artikel “ ’n Droom lê aan skerwe” oor die rasseopstande in Amerika. Vele kommentators probeer nou parallelle trek en glo dat Amerika by ons kan leer. Ek dink egter die VSA is ons baie ver voor. Jason L. Riley skryf in sy boek False Black Power? dat daar twee tipes mag onder swart mense in Amerika teenwoordig is, naamlik “False Black Power” en “True Black Power”. Eersgenoemde beteken bloot politieke mag, terwyl die tweede dui op menslike kapitaal wat ontwikkel word. Laasgenoemde is belangriker as politieke mag, want dit lei ’n groep na ekonomiese vooruitgang. Hy reken dat daar baie meer ontwikkeling onder swart Amerikaners plaasgevind het voor die burgerregtebeweging van die 1960’s. Aspekte soos huiseienaarskap, werkloosheid en misdaad is…

Naas Viljoen, Durbanville, skryf: Ek verwys na Brenden Nel se onderhoud met die rugbyspeler CJ Stander verlede week en sy verwysing na daai duikslag op Pat Lambie – wat steeds by hom spook. Ek was daardie dag op Nuweland se hoofpaviljoen en het gesien wat gebeur het. Dit was nie ’n ongeluk nie. Stander het doelbewus op Lambie afgepyl lank nadat die bal nie meer by hom was nie. Daar is geen verskoning hiervoor nie en ’n rooikaart was gepas. Rugby is ’n kontaksport en beserings sal gebeur. Maar ’n daad soos dié kan nie ongestraf gelaat word nie. As hy volgende jaar die span vir die Britse en Ierse Leeus haal, moet hy weet – die Bokke wag vir hom.…

Al die goed speel op my mind, Black Lives Matter in America, violence tien vrouens in Syd-Afrika, India, France orals eintlik. Rising Covid-19 cases onne swat arm mense. Elke problem altyd opgedish mette disproportionately groot slice oppie plates van swat mense. It maak my siek, depress my. En dan gan daa ’n wit pesoon kom, en nog iets sê of doen ommit worse te maak. ’n Wit mens gan vra wat van plaasmoorde? Wat van wit mense wattie wêk kan kry nie? Asof dai die antwoord is an elke vraag watte swat mens kan vra oo inequality. En assie inequality wee opbou en te veel raak om te vat, gan swat mense strate toe gan en protest. En dan gan ieman vra hoekom destroy swat mense hulle eie plekke as…

Min mense het ’n aanvoeling vir die bonatuurlike. Hoewel ek self oop is vir die idee dat daar meer dinge onder die son is as waarvan ons kan weet, is ek tog verlig dat direkte kontak met die onverklaarbare en vreemdsoortige my grotendeels gespaar gebly het. Maar nie heeltemal nie. My moeder, ’n beginselvaste en nugter mens, het byvoorbeeld nie graag gepraat oor wat sy soms “gesien” het nie. Vir wyle prof. Elize Botha, wat bely het dat sy ’n “aanvoeling” het, was die Wilcocks-gebou waarin ons twee een skemeraand was, so unheimisch dat sy dringend wou wegkom. Prof. Piet Nienaber se ongelooflike bonatuurlike ervarings het selfs die soektog na die vermiste skedel van ’n gesneuwelde Boer uit die Anglo-Boereoorlog ingesluit, wat aan hom ’n skat goue ponde besorg het…

Die regering gebruik die swart ekonomiese bemagtigingskriteria in die uitdeel van hulp aan kleinsakeondernemings wat weens die Covid-19-krisis steier. Vrydag het ’n volbank van die hooggeregshof in Pretoria die regering gelyk gegee in ’n aansoek wat die DA ingedien het om die gebruik van ras as kriterium vir hierdie staatshulp te stuit. Die hof het die kriteria vir die departement van kleinsakeontwikkeling se Covid-19-hulpverlening tersyde gestel en ongeldig verklaar nie omdat dit ras as maatstaf gebruik nie, maar omdat dit ras nie uitdruklik as maatstaf lys nie, maar slegs geslag, jeugdigheid en gestremdheid. Die minister is opdrag gegee om die kriteria vir hulpverlening te herformuleer sodat dit uitdruklik verwys na “ras, geslag, jeugdigheid en gestremdheid”. Die staat se doel met hierdie hulp is nie om daardie klein ondernemings te red…

Reandi Grey pak haar notaboekie in om by die groot name te leer op die stel van M-Net se nuwe telenovella Legacy. Sy is bitter opgewonde oor die uitdagings wat haar eerste Engelse rol bied. “Nou is dit nie net woorde om te onthou nie, maar woorde in ’n ander taal, sinskonstruksie en uitdrukkings. Maar dit is so lekker om uit my gemaksone te wees. My tong moet beslis gewoond raak aan ’n ander taal as die moedertaal,” sê Grey. Die telenovella is soos ’n sepie, maar dit het ’n definitiewe begin, middel en einde. Volgens Jan du Plessis, vervaardiger van Legacy, is dit soos die daaglikse skop van The Bold and the Beautiful gemeng met glansryke karakters en gekleur met die drama van ’n wanfunksionerende, ryk gesin. Legacy handel…

Die paartjie wat verlede maand in hegtenis geneem is nadat hul babadogter tot op ’n Kaapse strand gehardloop het, sê dié traumatiese voorval het hulle landuit gedryf. Tereza Cervinkova, ’n beroepsfotograaf van die Tsjeggiese Republiek, en die 21 maande oue Florence is reeds terug in dié Oos-Europese land. Cervinkova se verloofde, Liam Bulgen, sê hy vertrek eersdaags ook daarheen. Bulgen, wat in Muizenberg grootgeword het, bemark inheemse tee, werk in die rolprentbedryf en reël branderplankryen leefstylgeleenthede. “Suid-Afrika sal nooit weer dieselfde vir my wees nie,” het hy Donderdag aan Rapport gesê. “Ons het nooit planne gehad om te emigreer nie. Die insident het ons lewe en my familie se drome aan flarde geruk.” Bulgen sê elke keer as hy na die strand gaan, word hy herinner aan die inhegtenisneming en…

Groter klasse en skole sonder genoeg onderwysers en hoof-de is die gevolg van die regering se onvermoë om vakbonde se eise vir salarisverhogings te weerstaan, veral voor verkiesings, lui ’n nuwe navorsingsverslag. In 2018 is gemiddeld 2,3% landwyd minder aan elke leerling in ’n staatskool bestee as in 2009. In die Vrystaat was dit gemiddeld 13% minder per leerling, in Limpopo 12,5% en in Noordwes 11%, lui die verslag, getiteld “The Race between Teacher Wages and the Budget”, wat Vrydag uitgereik is. Die onderwysnavorsers dr. Nic Spaull, Adaiah Lilenstein en David Carel meen die verbruikersprysindeks (VPI) is nie die gepaste instrument om onderwysbesteding mee te meet nie en stel ’n basiese-onderwysprysindeks voor. Met dié metode word die ware kostedrywers in onderwys gebruik en opgeweeg in dieselfde verhouding as wat in…

Die staat se laboratoriums sal Covid-19-toetse nie vir ewig verniet kan doen nie. Prof. Eric Buch, raadsvoorsitter van die nasionale gesondheidslaboratoriumdiens (NGLD), het verlede Woensdag aan die parlementêre portefeuljekomitee oor gesondheid gesê die NGLD het nog geen rekening vir dié toetse aan die provinsiale departemente van gesondheid gestuur nie. “Maar ons kan nie aanhou om hierdie toetse vanuit die NGLD te finansier nie.” Op die vergadering het dr. Kamy Chetty, uitvoerende hoof van die NGLD, bekend gemaak die laboratoriumdiens betaal R507 per toets. Teen Donderdagaand het die NGLD reeds 630 704 (51%) van die land se l 228 098 toetse gedoen teen ’n koste van R320 miljoen – waarvoor daar nie vooraf beplan is nie. Die NGLD het ’n begroting van sowat R7 miljard. In Oktober 2019 het die diens…

Donald Trump het nog nooit ’n oortreffende trap gehoor waarvan hy nié gehou het nie, is al gesê. Tremendous! Amazing! Terrific! Moron! Stupid! Extraordinary! The very, very best! Nou, pylreg uit Die Don se dampkring, sy Mar-a-Lago-oord in Florida, Amerika, luister mens na sy ambassadeur in Suid-Afrika, en dis dieselfde politiek, dieselfde hiperbole. Ewe ongelooflik! Ewe fantasties! Ewe buitengewoon! Maar of jy reken sy is Trump se bag lady, of sy middelvinger aan Suid-Afrika soos Financial Mail dié aanstelling van iemand met zero diplomatieke ervaring beskryf het, ’n “diplomatieke neofiet” volgens New York Magazine – Lana Marks is ’n vars bries. Die varsste bries ooit, kan mens self hiperbool oor dié blonde oud-Suid-Afrikaner wat haar eie handsak-empire van niks af opgebou het nie. Wat sy nooit oor die jare verloor…

Die tesourie beplan “ernstige en ongewone veranderinge” aan sy bestedingsplanne, want Suid-Afrika móét besteding inkort om binne die volgende vier jaar ’n soewereine skuldkrisis af te weer, het Tito Mboweni, minister van finansies, gesê. Mboweni, wat Woensdag ’n aangepaste begroting voorlê om voorsiening te maak vir die regering se stryd teen Covid-19, het Donderdag aan parlementslede gesê: “ ’n Soewereine skuldkrisis is ’n baie ernstige kwessie en dit staar ons teen 2024 in die gesig as ons ons finansies nie versigtig bestuur nie.” Die aangepaste begroting is nodig nadat die regering ’n stimuluspakket van R500 miljard aangekondig het om die Covid-19-pandemie aan die gesondheids- en ekonomiese front te bestry. Daarvan sal R130 miljard in die huidige begroting hertoegewys word. In 1960 was Suid-Afrikaners se inkomste sowat 26% van Amerikaners s’n.…

Die verdeling van Eskom in drie dele kan volgens ’n arbeidskenner ontspoor nadat drie vakbonde kapsie gemaak het omdat hulle nie daaroor geraadpleeg is nie. Die vakbond Solidariteit dreig met ’n dringende hofaansoek om die verplasing van sy lede as deel van die proses stop te sit. Die minister van openbare ondernemings, Pravin Gordhan, het in Oktober verlede jaar die “padkaart” vir die hervorming van die kragvoorsieningsbedryf bekend gemaak, waarvolgens Eskom teen die einde van dié jaar funksioneel in drie dele verdeel sou word. Teen einde volgende jaar moet kragopwekking, transmissie en distribusie drie onafhanklike maatskappye wees binne die Eskom-groep. Rapport het in Maart berig dat die drie afdelings reeds elk sy eie uitvoerende hoof en direksie het. Dié poste is intern gevul. Die Eskom-baas André de Ruyter het egter…

Polishouers wat kan bewys dat iemand op hul sakepersele of daar naby positief getoets is vir Covid-19, sal waarskynlik in aanmerking kom vir ’n uitbetaling van versekering vir die onderbreking van sake. Dis ingevolge ’n riglyn wat die Gedragsowerheid vir die Finansiële Sektor (FSCA) Vrydagmiddag aan versekeraars uitgereik het. Honderde houers van versekeringspolisse het in die laaste tyd by die FSCA gekla nadat hul eise om vergoeding weens die Covid-19-epidemie summier van die hand gewys is. Makgompi Rapasha, hoof van die toesighoudende afdeling oor versekeraars by die FSCA, het Vrydagmiddag beslis dat sekere polishouers se eise ná die uitbreking van Covid-19 wel geldig is en eerbiedig moet word. Volgens Ryan Woolley, uitvoerende hoof van Insurance Claims Africa wat 400 van die gegriefde polishouers verteenwoordig, bepaal die riglyn versekeraars moet eise…

’n Besluit oor die toekoms van die Southern Kings sal glo vandeesweek geneem word. Volgens ’n berig gister op News24 sal SA Rugby die franchise dié week onder administrasie plaas, maar die Kings is nog nie daarvoor ingelig nie. “Ons weet nog nie, jy moet vir SA Rugby vra,” het die Kings se voorsitter, Loyiso Dotwana, aan Rapport gesê. “SA Rugby is in gesprek met die Kings en sy minderheidsaandeelhouer, die Oostelike Provinsie Rugbyunie (OPRU),” sê ’n SA Rugby-woordvoerder. Rapport verneem ’n besluit word vandeesweek verwag. Die Pro14-span se probleme het die week vererger nadat nog twee sakemanne uit die direksie bedank het. Die OPRU het steeds nie die twee poste gevul wat hulle in die direksie beklee nie. Volgens die Kings se grondwet moet daar minstens ses direkteure wees,…

Saterdag, 24 Junie, 1995 ’n Hoofletterdag in die land se geskiedenis. Die dag toe die nuwe Suid-Afrika sy bors vir die wêreld kon uitstoot – as land met ’n nuwe demokrasie, die Reënboognasie wat aan die suidpunt van Afrika verrys het én as rugby se nuwe wêreldheerser. Dit was die dag toe die Springbokke die All Blacks in die Wêreldbekereindstryd verslaan het. Daardie dag het egter om meer as bloot rugby gegaan. Die Hollywoodlegende Clint Eastwood gee met sy fliek Invictus, met Morgan Freeman (Nelson Mandela) en Matt Damon (Francois Pienaar) in die hoofrolle, aan ’n wêreldgehoor ’n blik daarvan. “Ek het altyd vir meneer Mandela bewonder en was verstom toe ek die teks gelees het oor hierdie gebeurtenis, want dit was so ’n kreatiewe wyse om ’n land, wat…

Rohan Janse van Rensburg se kontrak-flater kan sy Engelse klub Sale Sharks nog duur te staan kom nadat Gloucester die klub vir meer as R8,5-miljoen gedagvaar het. Janse van Rensburg is in April met ’n massiewe R700 000 beboet en vir twee weke geskors nadat hy vir Gloucester én Sale Sharks geteken het voordat hy by Sale geëindig het. Sale is ook met £20 000 pond (sowat R427 000) beboet, maar sal dalk nou baie meer moet opdok as Gloucester se eis vir £400 000 pond suksesvol is. Janse van Rensburg het in Oktober 2017 ’n kontrak van drie jaar met Gloucester geteken, maar toe daarna as ’n leenspeler na Sale gegaan, waarna hy in Januarie 2018 ’n kontrak met hulle geteken het sonder om Gloucester in te lig. Die…

Sheila Daniel skryf per e-pos: Ek verwys na Koos Botha se brief verlede week oor my suster Jeanne Goosen. Net ’n regstelling asseblief, Koos: My broer het nie selfmoord gepleeg, soos Jeanne beweer het nie. Die dag toe hy dood is aan ’n hartaanval was ek by sy vrou en kinders. Jou woorde, “Jeanne was omstrede omdat haar integriteit en eerlikheid onkreukbaar was”, is sommer ver van die waarheid. In die vervolg, leer ken ’n persoon se “integriteit” beter voordat jy sulke snert opvreet en dit publiseer.…

Hennie Pieterse, Brooklyn, skryf: Ek verwys na die artikel “Hoe lank gaan Onse Jannie nog staan?” deur Dee Krüger. Wat Rhodes se standbeeld by Oxford se Oriel-kollege betref: Oriel vereer hom nie net vir die Rhodes-beurse nie, maar ook omdat hy die geld geskenk het vir die derde binnehof by die kollege. Ek het in 1985 by Oriel-kollege navorsing gedoen en die studente het my met trots die derde binnehof, die Rhodes-quadrangle, gewys. Die Britte het ’n goeie gevoel vir geskiedenis. Mandela en Smuts se standbeelde staan nie om dowe neute voor die paleis van Westminster saam met Churchill s’n nie. Soos Mandela aan die tweede deel van die vorige eeu tot die begin van hierdie eeu, was Smuts in die destydse konteks van 1914-1950 ’n wêreldfiguur. Onder die lande…

Magda Beneke, Middelburg (MP), skryf: Ek verwys na die artikel “Tydreis na Boer en Brit se stryd” waarin Eben Proos na Gideon Scheepers verwys as ’n Kaapse burger wat as rebel gefusilleer is. Scheepers was ’n Transvaalse burger, gebore in Mpumalanga en gedoop in die Witkerk op Middelburg. Hy is verkeerdelik deur Britse offisiere as rebel gevang en tereggestel. Uit vrees dat hy tot martelaar verhef sal word, het kol. Henniker die lyk in die nag laat opgrawe en in die Sondagsrivierbedding begrawe.…

In haar wildste drome is sy gevat, gewild en gekunsteld. Sy het die grasie van ’n swaan, die hart van moeder Teresa en die finesse van ’n ouwêreldse prinses. Sy’s sjarmant, misterieus en so delikaat soos ’n Venesiese vaas. In die werklike lewe is sy ’n middeljarige tannie wat op die platteland woon, haar voete is meer gereeld vuil as wat dit skoon is (sy verpes skoene) en sy’s so delikaat soos Duane Vermeulen se kuitspiere. In haar wildste drome sê mense agter haar rug: “Sjoe, maar sy lyk goed; seker nie ’n dag ouer as 40 nie.” In die werklike lewe lees kelners heel eerste vir haar die pensioner specials en net onlangs nog het sy haar boarm-vleis in haar handsak se ritssluiter vasgeknyp. In haar wildste drome is…

Teken in: 087 353 1300. SMS “Rapport” na 31069. Intekenare-navrae: 087 353 1300. (Maandag tot Vrydag: 07:00-16:30. Saterdae, Sondae en openbare vakansiedae: 07:00-11:00.) SMS “diens” na 31069. E-pos: intekenare@media24.com WhatsApp: 087 353 1333 Waar kry ek Rapport? 087 741 3137 Nuuswenke: 011 713 9633 of 021 406 3228 E-pos: nuus@rapport.co.za Klagtes oor stories: Alet Wichmann 011 713 9682.alet@media24.com Redakteur: Waldimar Pelser 011 713 9633 of 021 406 3228 waldimar.pelser@rapport.co.za Nuus- en Sakeredakteur: Erika de Beer 011 713 9633 of nuus@rapport.co.za Sportredakteur: Albert Weideman 011 713 9671 of albert.weideman@rapport.co.za Beleef: Alet Wichmann 011 713 9682 of alet@media24.com Weekliks en briewe: Pieter Malan 021 406 3514 of pmalan@rapport.co.za…

Ná meer as drie jaar se gesukkel staan nog net vlak 3-inperkingsregulasies in die pad van ’n maatskappy wie se grond digby SuperSport-park in Centurion onwettig beset word. Die hooggeregshof in Pretoria het die sowat 66 besetters beveel om die grond te verlaat binne 30 dae nadat vlak 3 eindig. As hulle weier, moet die balju hulle verwyder. Die maatskappy Turnover Trading 191 het die grond in 2015 vir sowat R20,5 miljoen gekoop en ’n kontrak met ’n internasionale hotelgroep aangegaan om ’n hotel en konferensiesentrum daar te bou. Maar die besetters het dit begin 2017 ingeval en afval daar begin her-win. Hulle het dit Mushroomville gedoop omdat dit glo voorheen ’n sampioenplaas was. Turnover het aan die hof gesê as sy kontrak gekanselleer word, sal sy direkte verlies sowat…

Suid-Afrikaanse pasiënte met Covid-19 kan dadelik die medikasie kry wat die afgelope week opslae gemaak het as die eerste middel wat effektief is teen die siekte. “Ons kan dit dadelik gee aan al-le pasiënte wat binneaarse deksametasoon nodig het. Ons het ons voorrade nagegaan en daar is rondom 300 000 ampules in die land,” het dr. Zweli Mkhize, minister van gesondheid, Vrydag gesê. Volgens hom maak drie plaaslike ondernemings die steroïed in ampulevorm. Die Suid-Afrikaanse onderneming Aspen Pharmacare vervaardig dit in ampule- en pilvorm. Stephen Saad, uitvoerende hoof van Aspen Pharmacare, het bevestig daar is baie voorraad en dat hulle genoeg chemikalieë het om nog deksametasoon vir die plaaslike en internasionale mark te vervaardig. Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) en regerings wêreldwyd het die afgelope week nuus van die Recovery Trial by…

Die regering mág, en behoort, swart ekonomiese bemagtiging (SEB) en ras as deel van die kriteria te gebruik in die toekenning van finansiële hulp aan klein, middelslag en mikro-ondernemings (KMMO’s) wat weens Covid-19 finansieel noustrop trek. ’n Volbank van die Gautengse hooggeregshof in Pretoria het Vrydag die DA se aansoek vir dringende ingryping van die hand gewys. Die hof het die minister van kleinsakeontwikkeling beveel om die regulasies te hersien en uitdruklik daarin te sê dat ras ’n oorweging moet wees by die toekenning van hulp. Khumbudzo Ntshavheni, minister van kleinsakeontwikkeling, het vroeër vir die hof gesê dat ras nie gebruik word as kriteria vir wie hulp kry nie. Maar nadat die hof vertoë gehoor het van die EFF, wat op eie versoek tot die saak toegelaat is, het die…

Stadsrade gebruik die Covid-19-krisis om hul “belastingkoeie” droog te melk. Eienaars van handelseiendom eis daarom dat die minister van samewerkende regering en tradisionele sake (Cogta) ’n beperking plaas op stadsrade se voorgestelde verhogings in eiendomsbelasting omdat dit “onvolhoubaar en onbekostigbaar” is. Neil Gopal, uitvoerende hoof van die vereniging vir eiendomseienaars (Sapoa), sê eienaars van kleinhandel- en kantooreiendom is van dié wat die swaarste getref is deur die inperking. Sapoa het verlede week vir dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, die minister, in ’n brief gevra om ’n beperking op die verhoging in eiendomsbelasting te plaas. “Munisipaliteite beskou die eienaars van nieresidensiële eiendomme as ’n melkkoei en ons betaal reeds buitensporige eiendomsbelasting, wat heeltemal onaanvaarbaar is,” sê Gopal. “Ons jongste navorsing toon dat metrorade se inkomste uit eiendomsbelasting met dubbelsyfers toegeneem het en ver…

Twee Brasiliane wat saam met die vermeende moordenaar Gerhard Jansen van Vuuren in Johannesburg in die tronk was, het hom moontlik in hul land skuilplek gebied nadat hy sewe jaar gelede daarheen gevlug het. Jansen van Vuuren (39) is Donderdag omstreeks 12:00 (Brasiliaanse tyd) in Rio de Janeiro in hegtenis geneem. Hy het in Mei 2013 uit Suid-Afrika gevlug, vier dae voordat sy verhoor weens die moord op sy gewese meisie, Andrea Venter (25), sou begin. Hy is in Brasilië vasgetrek weens die besit van vervalste identiteitsdokumente en ’n poging om ’n polisiebeampte om te koop. Nadat hy net meer as drie jaar van ’n vonnis van vier en ’n half jaar daarvoor uitgedien het, is hy vrygelaat, blykbaar per abuis. Venter is op 2 Mei 2011 glo só erg…

’n Drukgroep wat hom vir die reg op godsdiensvryheid beywer, eis dat huweliksbevestigers van die staat steeds mag weier om mense van dieselfde geslag in die eg te verbind. Om mense te dwing om teen hul gewete op te tree is diskriminerend, sê Ryan Smit, hoof van Cause For Justice (CFJ). Die parlement se portefeuljekomitee oor justisie het verlede week besluit subart. 6 van die Wet op Burgerlike Verbintenisse moet herroep word. Dit bepaal ’n huweliksbevestiger van die staat moet die minister van binnelandse sake in kennis stel dat hy beswaar daarteen maak om selfdegeslagpaartjies in die eg te verbind op grond van sy gewete, godsdiens en geloof. Die wysigingswetsontwerp moet nou aan die Nasionale Raad van Provinsies vir goedkeuring voorgelê word. Deidre Carter, toe nog ’n Cope-LP, het die…

Nadat mense in Maart en April langlewe-kos soos stysel opgepot het, het verkope van lekkergoed die laaste tyd weer van die winkelrakke begin vlieg, sê Tiger Brands. Die verkope van lekkernye het aan die begin van die inperking merkbaar gedaal, maar sedertdien goed herstel. Sowat 70% van inkopiegangers koop lekkernye en 34% sjokolade, sê Tiger Brands. Andries van Rensburg, uitvoerende hoof van die genoteerde Libstar, sê in die twee maande tot einde Mei was inkomste uit kleinhandelverkope 24,3% hoër vergeleke met die tydperk voor 2 April. Vanweë die streng inperkingsreëls het verbruikers tuis gekook en meer gebak. Gevolglik was die vraag na kruideniersware en souse wat in tuisgekookte kos gebruik word, in aanvraag. Pasta, ingevoerde geblikte tamaties, sop en bakbestanddele soos gis en bakpoeier is goeie voorbeelde van produkte waarna…

My gunsteling-tydskrif is lankal nie meer in Suid-Afrika op die rakke nie; ’n paar preutse predikers en aktivistiese ou anties het die epiese Viz, skurwe Yorkshire-humor op syn beste, jare terug uit ons samelewing laat verdwyn. Moet nooit mense vertrou wat poepe nie snaaks vind nie, is ’n belangrike lewensles. Ewenwel, Viz het per geleentheid só gekla oor dubbele standaarde: Almal sê altyd David Beckham is onnosel, hoekom kla niemand oor hoe vrot Stephen Hawking in sokker is nie? Sportmanne trek maar gereeld aan die kortste ent. Sê hulle niks, word aanvaar hulle is dom. Spreek hulle hulle uit oor ander kwessies as balle en bane, word hulle daarvoor ook geroskam. Dis natuurlik bitter onregverdig, soos lieflik geïllustreer is toe Marcus Rashford die Britse premier Boris Johnson met ’n blitsveldtog…

Daar is skok en ongeloof in Namibiese rugbykringe nadat die jong skrumskakel Jay-C Olivier die week dood by sy ouerhuis aangetref is. Olivier, wat sy junior rugby by die Blou Bulle gespeel het, het homself vermoedelik Dinsdagoggend om die lewe gebring. Die 22-jarige skrumskakel was deel van Namibië se Wêreldbeker-oefengroep voordat hy sy enkel gebreek het. Sy oom Boetsie Olivier het aan Rapport gesê die familie is nog in skok oor die nuus, veral omdat hulle niks vermoed het nie. “Ons weet nie hoekom hy dit gedoen het nie. Hy was ’n baie voorbeeldige seun. Rugby was vir hom baie belangrik. Hy was Sondagaand nog by my dogter en alles was normaal. Ons weet nie wat daar gebeur het nie,” het Olivier aan Rapport vertel. Die familie het Vrydagaand ’n gedenkdiens…

Die portefeuljekomitee vir sport het nie aan Krieket Suid-Afrika (KSA) ’n sperdatum gegee vir klarigheid oor die lot van die geskorste uitvoerende hoof, Thabang Moroe, nie, maar hy wil “so gou as moontlik” weet hoe die pad vorentoe lyk. Nenzanihulle kry slae van komitee oor beeld Jacques Faul, KSA se waarnemende uitvoerende hoof, het Vrydag saam met Chris Nenzani, KSA-president, en Beresford Williams, adjunkpresident, voor die portefeuljekomitee verskyn. KSA is geroskam oor sy beeld weens talle administratiewe kwessies, asook transformasie. “Hulle moet so gou as moontlik weer voor die komitee verskyn wanneer daar klarigheid oor die ondersoek (na Moroe) is om die pad vorentoe uit te klaar,” het Beauty Dlulane, voorsitter van die portefeuljekomitee, aan Rapport gesê. Moroe is in Desember geskors hangende ’n forensiese ondersoek na bedryfsake by KSA.…

Die oomblik dat jy besef jy’s nie meer uit vrye wil op ’n eiland nie; jy’s daar gestrand, is wanneer die vakansie eindig, vertel dr. Mariheca Otto, ’n sakevrou en ma van Stellenbosch. Sy het op 15 Maart na Bali vertrek op wat ’n salige vakansie van tien dae moes wees, maar sy kon uiteindelik eers agt weke later na Suid-Afrika terugkeer. Mariheca is geskei en wanneer haar vier kinders – tussen agt en 15 jaar oud – lang tye by hul pa gaan kuier, sorg sy altyd dat sy iets lekker doen. “Dis sleg om by die huis te wees en die kinders is nie by my nie,” sê sy. Daarom dat sy vanjaar tydens die skoolvakansie in Maart besluit het om na Bali te reis. Dáár kon sy…

White Lines. Met Laura Haddock en Daniel Mays. Skepper: Álex Pina. As jy vingerlek-lekker na verlede week se tiener-tierlantyntjie Outer Banks gekyk het (hoeveel bolywe kan mens binne 45 minute met jou oë absorbeer?) kan hierdie een ook kyk-vertroosting teen in-perking bied, hoewel die lyf-ekstravaganza meer getemper is. Nie almal is blond, sonbruin, verwaand en gespierd nie. Soos die titel aandui gaan dit oor dwelmsmokkelary met kokaïen. Die kougom vir die brein (iets waarna jy staar sonder om te dink) word aangevul deur natuurtonele. Dis eintlik ’n hierjy-TV-reeks, ’n kaatjie-van-die-baan-glinsterstorie met sprinkels geweld wat jou ’n masochisties-vermaaklike dwarsklap kan gee. Die storie is bedrieglik eenvoudig. Bedrieglik in die sin dat dit deurgaans rondspring en jy al jou albasters in een hand moet hou om dit nie tussen die stoppelbaard-swendelaars en…

Op Vadersdag dink ek altyd met pragtige herinneringe aan my dierbare Pa Coen. Hy was ’n groot en lang man en sy hande was só groot dat my matriekafskeid-date amper by die deur omgedraai het toe Pa sy hande soos ’n massiewe tsoenami verswelg het. Coen het vir sy Dollydys (dis nou ekke) leer motor bestuur, braai en visvang. Ek het my eerste ratte op ’n grondpad tussen rye bloekombome verander en agteruit-parkering ook so baasgeraak. Pa se plat, geel Valiantbakkie het natuurlik daaronder gely, maar hy het nooit kwaad geraak nie: “Ag, dis oukei Pa se Dollydys, dit is net aardse goed.” Maar ek gaan nie vertel wat hy vir my gesê het toe ek die dag sy Ford Granada voor Pick n Pay gestamp het nie. Dollydys was…

Die aftakel van standbeelde traak my min. Tog is die bestorming van die beelde van historiese figure ’n saak waaroor ordentlike mense van mekaar verskil – en behoort te mag verskil. Om een kant of ander kant toe te argumenteer, maak jou nie “regs” of “links”, reg of verkeerd nie. Dit gaan veel eerder oor estetika, kultuur, mag, en ordes wat taan en verrys. Wou diegene wat die beeld afgebreek het van die filantroop en slawehandelaar sir Edward Colston in Bristol, Engeland, die geskiedenis uitwis, of wou hulle, soos Matthew Parris skryf in The Spectator, nuwe geskiedenis máák? Ek sou dit verkies om Colston uit te los en oorkant hom ’n beeld te plaas van Edmund Morel, wat die slawehandel in die destydse Belgiese Kongo ontbloot het, maar dit is…

William Nightingale het sy twee dogters van kleins af by die huis in onder meer die klassieke letterkunde van die wêreld onderrig. Florence het, soos haar ouer suster, Pop, gehou van skryf. Al was haar gesondheid ná die Krimoorlog nie blakend nie, het sy meer as 200 boeke, verslae en pamflette nagelaat. Sy het ’n skryftafel gehad, maar eintlik glo in die bed sit en werk. Haar bekendste werk, Notes on Nursing: What It Is and What It Is Not, het in 1859 verskyn. Oor die volgende dekades het sy dié blitsverkoper (volgens sommige bronne het 15 000 binne die eerste maand verkoop) ’n paar keer herskryf. Onder meer om ’n hoofstuk “Minding Baby” by te voeg. Sy het haar 13 top-verplegingsprioriteite nie riglyne of reëls genoem nie, maar “kanons’’.…

JC van der Walt, Richardsbaai, skryf: Die artikel deur Jani Allen verwys (“ ’n Droom lê aan skerwe”, 14 Junie). Suid-Afrikaners is onkundig oor die uitgebreide kinderslawerny deur die Voortrekkers in Natal wat 1 500 swart kinders gevang en verhandel het. Die Franse Christelike sendeling van Beersheba, naby Smithfield, Samuel Rolland, het reeds in Mei 1837 gekla dat die Voortrekkers op pad na Natal ’n groep Boesmans doodgeskiet en 232 kinders as “inboekelinge” gevang het. Die Wesleyaanse sendeling James Allison het gekla dat dieselfde groep by sy skool by Mpharane, naby Ficksburg, 60 kinders as touleiers gevang het. Die Volksraad van Natalia het in 1840 aan die “Beestekommando” amptelik toestemming verleen om 670 klein Zoeloekinders as buit te vang. Die burgers het meer as 1 000 kinders gevang en na…

Hester Fouché skryf per e-pos: Ek geniet Dawid van Lill se vasvra, maar ek stem nie saam met sy antwoord verlede Sondag oor die vier provinsies wat uit die ou Transvaal ontstaan het nie. Uit die vraag en antwoord verstaan ek dat die hele Noordwes deel was van die voormalige Transvaal. Dis nie reg nie. Hester, dit was ’n tameletjie. ’n Vraag (of antwoord) wat al die detail in ag neem sou effe lank en selfs lomp wees, daarom die kortpad. Maar jy het die vasvrakoning uitgevang en is heeltemal reg: Noordwes op sigself bestaan uit dele van die ou Transvaal en die ou Kaapland. – Red. Wenner van Blokraai 424 ■ Magrietha A. van Niekerk van Kraaifontein ontvang R500 met haar posinskrywing. ■ Maria M. van der Bergh van…

Die Pretoriase jeugleraar Ivor Swartz vertel in sy aangrypend eerlike Die verlore seun vannie Gaatjie van sy moeilike grootwordjare in dié buurt in Grabouw waar hoop, soos Ivor se pa, dikwels ’n vroeë dood sterf. Sy ma moet die kinders alleen grootmaak, terwyl die gesin deur Ivor se oudste broer, hul selfaangestelde “oppasser”, geterroriseer word. Een aand kan Ivor eenvoudig nie verder nie en hy en ’n vriend neem ’n verskriklike besluit wat hul lewe ingrypend verander. Die uitgewer sê dié lewensveranderende dog allermins swaarmoedige verhaal van die verlore seun wat huis toe kom, sal lesers “aan die hart ruk en met verwondering oor God se genade los”. Dit is van middel Julie in die winkels. Prys: R240. In Mia: ’n Ma se storie van verlies en hoop vertel Mariska…