Rapport -julkaisun 5/17/2020 -irtonumeron sisällysluettelo

Teken in: 087 353 1300. SMS “Rapport” na 31069. Intekenare-navrae: 087 353 1300. (Maandag tot Vrydag: 07:00-16:30. Saterdae, Sondae en openbare vakansiedae: 07:00-11:00.) SMS “diens” na 31069. E-pos: intekenare@media24.com WhatsApp: 087 353 1333 Waar kry ek Rapport? 087 741 3137 Nuuswenke: 011 713 9633 of 021 406 3228 E-pos: nuus@rapport.co.za Klagtes oor stories: Alet Wichmann 011 713 9682.alet@media24.com Redakteur: Waldimar Pelser 011 713 9633 of 021 406 3228 waldimar.pelser@rapport.co.za Nuus- en Sakeredakteur: Erika de Beer 011 713 9633 of nuus@rapport.co.za Sportredakteur: Albert Weideman 011 713 9671 of albert.weideman@rapport.co.za Beleef: Alet Wichmann 011 713 9682 of alet@media24.com Weekliks en briewe: Pieter Malan 021 406 3514 of pmalan@rapport.co.za…

Meer as 90% van die land se sowat 6 miljoen rokers rook steeds, ondanks die verbod op sigarethandel tydens die inperking, toon ’n peiling deur die navorsingseenheid vir die ekonomie van aksynsbare produkte aan die Universiteit van Kaapstad (UK). Terselfdertyd het gevestigde sigaretvervaardigers se markaandeel skerp gedaal. British American Tobacco (BAT), wat dekades lank die markleier was, is van die troon gestoot deur Gold Leaf, wat sy sigarette in Suid-Afrika en Zimbabwe maak. Volgens die UK se peiling onder 16 000 rokers het am-per 90% van hulle sigarette opgepot voordat die inperking begin het. Maar toe hul rookgoed opraak, het hulle bloot by straathandelaars of vriende en familie met “kontakte” nog gekoop. Die peiling wys BAT, wat die grootste handelsname soos Dunhill en Peter Stuyvesant in sy stal het, se…

Terwyl baie ouers van outistiese kinders vrees vir hul eie veiligheid of dié van hul kinders – ’n gevolg van die land se inperkingsreëls – sleep die regering steeds voete vier weke nadat ’n dringende versoekskrif aan hom gerig is. Agt organisasies het op 24 April in die dokument, wat aan Hendrietta Bogopane-Zulu, adjunkminister van maatskaplike dienste, én die nasionale Covid-19-beheersentrum gestuur is, gevra vir toegewings vir outistiese mense. Hulle vra onder meer dat die polisie, die departement van samewerkende regering en tradisionele sake en mediese dokters toegelaat word om permitte aan ouers of versorgers van outistiese mense uit te reik sodat hulle buite die voorgeskrewe tye kan oefen. Dis sodat fasiliteerders en/of versorgers outistiese mense tuis kan steun en sodat outistiese mense in sorgsentrums opgeneem kan word as hul…

Sekere ma’s gaan nie vir hul kinders brood op die tafel kan sit nie omdat die pa’s wat onderhoud moet betaal, “agter Covid-19 wegkruip as rede om nié te betaal nie”, sê ’n Pretoriase prokureur. ‘Wat die klerke nou doen, is onaanvaarbaar en wreed.’ Sandy du Plessis, wat al langer as 20 jaar kliënte in onderhoudsake verteenwoordig, het aan Rapport gesê sekere pa’s gee valslik voor die virusinperking kortwiek hul inkomste. Sy sê uit radeloosheid het sy ’n foto van die Pretoriase landdroshof gaan neem, dit vir een pa aangestuur en gesê as hy verseg om te betaal, is dít sy voorland. Die pa het toe dadelik 50% van die onderhoud betaal. Bowendien is daar hofklerke wat “ook agter Covid-19 wegkruip om nie hul werk te doen nie”. Du Plessis…

Ek het in die maanskyn daai Bybeltjie van voor tot agter gelees. Die verhaal stort uit hom, hortend en huilend en rou. Dis vier jaar, vier maande en vier dae nadat kapt. Henk Prinsloo in die beskuldigdebank gestaan het op aanklag van moord, maar die seer vir hierdie polisieman is ver van weggebêre. Hy onthou elke oomblik asof dit voor hom afspeel, prentjie vir prentjie soos ’n fliek. Hy droom dit snags. Hy herleef dit bedags. Henk is verlede week vrygespreek aan die moorde op twee plaasaanvallers, Samuel Tjixa en Simon Jubeba, in Januarie 2016. Sy vyf medebeskuldigdes in die opspraakwekkende Parys-6-hofsaak is skuldig bevind aan aanranding. Hulle was familielede van Loedie van der Westhuizen, die boer wat aangeval is. In ’n sterk bewoorde uitspraak het regter Corné van Zyl…

AfCFTA uit te stel.…

Johan Fourie Ongeag hoe die Covid-19-pandemie verloop, een van die onvergeetlikste beelde van 2020 sal Cyril Ramaphosa op die skerm wees. Met afwagting (en ’n tikkie ongeduld) kyk ons hoe die tyd verbytik voordat hy verskyn en ons saam as ’n land, met apologie aan Breytenbach, “luister na die nag se nuus”. Dit gebeur nie net in Suid-Afrika nie. In talle lande skakel mense in om te luister na hul president. Donald Trump praat byna elke aand op die kassie, vermoedelik om te keer dat die virus nie te veel van sý lugtyd steel nie. Dis ook nie net politici wat praat nie. Die akteur en komediant Schalk Bezuidenhout het vir baie Suid-Afrikaners ’n grendelstaatinstelling geword. Baie van ons het nuwe bloggers en vloggers ontdek. En noudat akademiese seminare by…

As jy jou eie persoonlike rekenaar gebruik (wat nie aan jou maatskappy gekoppel is nie), is dit raadsaam om ’n veiligheidspakket aan te skaf wat ’n soort argiefdiens vir jou e-posse insluit en wat sal keer dat jou e-posse verlore raak. Maak gereeld reserwekopieë deur die inligting op jou toestelle op ’n eksterne hardeskyf te stoor. As jy wel die slagoffer word van ’n virus of indringersagteware, weet jy jou data is veilig. Werk gereeld jou programme en sagteware by sodat jy die jongste weergawes daarvan het. As jy byvoorbeeld ’n Microsoftgebruiker is, werk gereeld Windows Updates by. Programme wat jou beskerm teen kuberaanvalle word outomaties deur middel van die bywerkings geïnstalleer en opgedateer. Skakel oor na nuwe wagwoordlose tegnologie – daar is talle opsies beskikbaar – om jouself teen…

Volgende jaar se Britse en Ierse Leeu-toer sal moontlik met ’n maand of meer uitgestel word. Dit is een van die planne wat Wêreldrugby tans oorweeg ná sy vergadering die afgelope week om rugby se terugkeer tot die speelveld te bewerkstellig. Met die Olimpiese Spele wat al-reeds ’n jaar uitgestel is en wat gevolglik met die Leeus se toer bots, kan die toer moontlik selfs in Oktober volgende jaar eers plaasvind. ’n Ingeligte in SA Rugby het aan Rapport gesê ’n uitstel met ’n maand is die waarskynlikste scenario. Die Tokio-Spele vind van 23 Julie tot 8 Augustus volgende jaar plaas, terwyl die oorspronklike toerdatums vir die Britse en Ierse Leeus toer tussen 3 Julie en 7 Augustus is. Die Olimpiese Spele sal dus met die drie toetse oorvleuel. Ten…

Een van Ewie Cronjé se trotsste herinneringe uit sy krieketloopbaan is die Australiese toer na Suid-Afrika van 1966/67. In ’n onderhoud in 2012, wat nooit gepubliseer is nie, het hy sy gunsteling-Cronjé-oomblikke teen die Aussie-aartsvyand herroep. “Ek het op daardie toer die hoogste telling tot in daardie stadium deur ’n Vrystater teen Australië aangeteken, met 70 nie uit nie.” “Ek het 25 overs geboul, 12 maidens, 3/44 teen hulle. My wickets was Ian Chappell – die kommentator, Tom Beavers en Johnny Martin. “Hier was ’n ou hier in Bloemfontein wat ’n winkel gehad het en ons span geborg het – koppies pierings, glasies, ons het nou nog van die goed – ter waarde van R25 vir die ou wat die beste boul en R25 se iets vir die ou wat…

Vir Johan Ackermann was die moeilikste ding van sy besluit om in Japan te gaan afrig om sy spelers by Gloucester, onder wie sy seun, Ruan, oor die internet te moes groet. “Dit was baie moeilik om net die boodskap aan die bestuur te gee en toe nog ook aan die spelers. “Aangesien ek in Suid-Afrika vasgevang is, moes ek in ’n Zoom-gesprek met die spelers praat. “Ek is nederig en dankbaar vir die boodskappe wat ek van die spelers kry. Al die Suid-Afrikaanse spelers daar verstaan. Ek kan net dankie aan al die spelers sê. “Dit was nie ’n geval dat ek vasgesit het met die spelers of die klub nie, of dat dit nie meer lekker was nie. Dit was my eie keuse. Dit was moeilik. Ek hou…

Swys de Bruin het nee gesê vir ’n aanbod van Johan Ackermann om weer saam met hom af te rig. Ackermann het gister aan Rapport gesê sy aanvanklike plan was om sy voormalige hulpafrigter by die Leeus saam te vat Japan toe. De Bruin het egter gevoel dit is nie die regte tyd vir so ’n skuif nie. Swys se seun, Neil, en Rory Duncan, ’n voormalige afrigter van die Cheetahs, sal Ackermann nou bystaan wanneer hy hom by die Japanse klubspan Docomo Red Hurricanes aansluit. Ackermann-hulle moet reeds op 1 Junie in Osaka inval. Neil de Bruin is een van die Leeus se assistent-breiers. Hy het van die 21 dae-klousule gebruik gemaak om sy kontrak met die Leeus op te sê. As afrigterspaar by die Leeus het Ackermann en…

Die Oostelike Provinsie Rugbyunie het met ’n dringende ondersoek na drie senior bestuurslede begin ná bewerings dat vervalste fakture ingedien is wat die unie honderde duisende rande kon kos. Oudregter Lex Mpati is gevra om die ondersoek na ’n moontlike poging tot bedrog te lei, terwyl ’n regsproses ingevolge die Arbeidswet ook al begin is nadat die bewerings aan die lig gekom het. Die ondersoek sal die moontlike betrokkenheid van die OP-Rugbyunie se adjunkpresident, Bantwini Matika, vise-president, Chico Februarie, en senior raadslid John Scheepers bekyk. Al drie is Vrydag deur die OPRU ingelig van die voorneme om hulle te skors. Hulle het tot môre 12 uur om redes te gee waarom hulle nie geskors moet word nie. Matika het aan Rapport bevestig hy het ’n brief van die OPRU ontvang…

Ja, vir baie mense wat alleen is tydens die inperking is hul slimfone die enigste vorm van kommunikasie en manier om met ander mense te sosialiseer. Volgens dr. Henriette Smith, ’n kliniese sielkundige van Klerksdorp, moet jy egter veral in hierdie tyd versigtig wees om nie te veel tyd aan negatiewe nuus te bestee nie, want dit kan jou net depressief laat voel. Sy gee ook die volgende raad: 1. Stel doelwitte vir wanneer jy jou slimfoon gebruik, soos sekere tye van die dag of wanneer ’n taak voltooi is. 2. Skakel jou foon af op sekere tye, soos wanneer jy in ’n aanlyn vergadering is, tydens aandete of wanneer jy met jou kinders speel. (As jy in die in-perking alleen is, is dit bedagsaam om jou geliefdes te laat…

Die eerste Maandag van Mei is een van die uitspattigste en oordadigste dae op die mode-kalender. Dis wanneer die Metropolitan Museum of Art in New York se Met Gala plaasvind. Verlede Maandag was die museumsale, wat gewoonlik op dié aand wemel van bekendes wat aantrek om aandag te trek, leeg. Die Met Gala was ook ’n Covid-19-slagoffer. Baie bekendes het steeds die groot aand op sosiale media gevier. Party het selfs onthul wat hulle op die rooi tapyt sou dra. Die glanspartytjie is altyd die openingsgeleentheid van die Costume Institute se jaarlikse uitstalling. 2020 se tema is About Time: Fashion and Duration. Die uitstalling bied ’n tydraamwerk van vrouemodes oor die afgelope 150 jaar. Die Met vier ook vanjaar sy 150ste bestaansjaar. Met die gala-aand wat uitgestel is, het party…

■ Lungile Tom, ’n kameraman van eNCA, is Woensdagoggend in Kaapstad dood nadat hy positief vir Covid-19 getoets is. ’n Paar dae voor sy dood het hy nog getwiet dat hy beter voel. Hy was 45. Sy kollega Annika Larsen sê hy was altyd hoflik, was mal oor pres. Cyril Ramaphosa, en het uit respek altyd ’n mooi hemp gedra as hy parlement toe moes gaan. Hy was ruimhartig en het soms gehuil as ’n storie hom geroer het. Tom se dood het die gevaar onderstreep wat die virus vir joernaliste inhou wat in die openbaar vir stories moet uitgaan. ■ Dr. Clarence Mini, voorsitter van die Raad op Mediese Skemas, het beswyk nadat hy ook positief vir Covid-19 getoets het. Hy was 68 en het aan asma gely. Dr.…

’NPasiënt staan in die middel van die rivier. Hy kyk oor die water na die stad en die berg daarbo waar die son besig is om te sak. Sy rug na die hospitaal gedraai. Die verpleegsters wag geduldig vir hom op die oewer. Hy lyk onseker of hy die rivier moet oorsteek of terugdraai. Daar is geen gevaar nie. Hy is op die rand, in ’n ruimte tussenin, soos ook die hospitaal waar ek vir meer as 25 jaar as ’n spesialis-psigiater werk. Dit is tyd om hier weg te kom. Die gang is stil, my kollegas al huis toe. Ek maak my skootrekenaar toe, of dit die gedreun kan uitskakel. Ek neem niks saam met my nie in die hoop dat dit my in staat sal stel om my…

Paul Nel, Boksburg, skryf: Ek verwys na die debat oor die gebruik van Engels in kykNET se programme. Ek verwelkom die alternatiewe siening van Engelstalige kenners en luister liewer elke aand na ’n nuwe Engelstalige voordat ek na die geykte menings van dieselfde paneel moet luister. Wat my wel dwars in die krop steek, is die vloerlap-Afrikaans van sommige kykNET-aanbieders. Rynhardt J. van Rensburg, Somerset-Wes, skryf: Ek wil hierdie debat oor Engels heelwat verder voer. Nie net hou die liberale Waldimar Pelser van Engels praat nie, maar die meeste van sy en Rapport se artikels is ook gegrond op die liberale denkwyse. Alle briewe moet inval by die liberale denkwyse van Pelser en kie. Pelser, ek gaan jou puik raad gee: Gaan werk by ’n Engelse blad soos die Sunday…

As ek depressief voel, dan vat ek nette taxi. Vi my is taxi-ghaatjies die Kaapse Vlakte-version vanne jester. Omme taxi te vat isse intiem affêre, veral osse skiemtaxi’s waarie drivers, ghaatjies en passengers ammel mekaa ken. Taxi’s isse mikrokosmos vannie gemeenskap, ek vind eindelose inspirasie in Quantum-interaksies. Vedag issie eeste kee wat ek ’n taxi innie inperking vat. Ek’s opgewonde om ytie huis te wies, alhoewel ek maanet mall toe gaan vi groceries. “Mornings,” sing ek mettie wete dattie anne passasiers nie my brie smile onne my masker kan siennie, ek probee om net met my oë te glimlag, ek maak oegies vi ammel. Sydney, my gunsteling-ghaatjie, klim agte my in. Sy humor is legendaries op-pie rank. Hy kan die bad-luckste mense laat lag. Al issie mense moeg en mislik…

Talle van die land se voorste wetenskaplikes – selfs kenners wat in die minister van gesondheid se advieskomitee dien – meen die Covid-19-inperking dien geen doel meer nie. Die rebellie van die regering se eie kenners wat sê die staat steur hulle eenvoudig nie meer aan hul raad nie, volg enkele dae nadat pres. Cyril Ramaphosa gewaarsku het dat die vlak 4-inperking in plek sal bly in gebiede waar die getal siekes bly styg. “Ek wil herhaal wat ek al vantevore gesê het: As ons die inperking te skielik en te vinnig lig, loop ons die risiko van ’n onbeheerbare toename in infeksies. Ons sal daarom versigtig beweeg, gelei deur die advies van plaaslike en internasionale kenners,” het Ramaphosa Woensdag gesê. Maar verskeie van die regering se eie kenners steun…

Die Rampbestuurswet gee dr. Nkosazana Dlamini-Zuma, minister van samewerkende regering en tradisionele sake, “buitengewone breë magte om wetgewing daar te stel oor byna elke aspek van die lewens en bedrywighede van Suid-Afrikaners”. Só sê John Steenhuisen, tussentydse DA-leier, in ’n eedsverklaring wat Vrydag as deel van hofstukke by die konstitusionele hof ingedien is. Die DA wil hê dié hof moet verklaar die Rampbestuurswet wat tans in Suid-Afrika van krag is, skend die grondwetlike beginsel van die skeiding van magte. Donderdag het die DA ook ’n dringende aansoek by die hooggeregshof in Pretoria ingedien. In haar eedsverklaring vir dié aansoek sê Glynnis Breytenbach, DA-LP, dat pres. Cyril Ramaphosa se besluit om nie ’n noodtoestand af te kondig nie, en die regulasies wat ingevolge die Rampbestuurswet afgekondig is, ongrondwetlik is. Die party…

’n Jong “boer” het diesel ingegooi en nie daarvoor betaal nie. Toe die polisie hom twee weke later aankeer, kom hulle af op vermoedelik vervalste geld, fopdiamante, tik en juweliersware. Die bestuurder van ’n vulstasie in Modimolle wat nie geïdentifiseer wil word nie, sê Lenn Roy Jovner (24) het in April amper R1 400 se diesel getap. Toe dit by die betaalslag kom, wou sy bankkaart nie werk nie. “Hy het die petroljoggie belowe hy sou die volgende dag terugkom.” Die bestuurder het Jovner die volgende Dinsdag geskakel nadat hy niks van hom gehoor het nie. Aanvanklik het hy beweer hy het die betaling elektronies gedoen, maar later het sy foon net aanhou lui. Die bestuurder is toe polisie toe. “Hulle het hom twee weke later opgespoor by Supa Quick,…

siektes sterf, is soos om in die geskiedenis terug te tree,” het dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, direkteur-generaal van die WGO, gesê. “Sommige ondernemings be-plan om hul vervaardiging van toetse vir MIV, TB en malaria af te skaal of te staak. Hulle skuif produksie na Covid-19-toetse,” het dr. Catharina Boehme, hoof van die Foundation for Innovative New Diagnostics (Find) en WGO-raadgewer, aan The Guardian gesê. “Hulle kry omtrent 18 (Amerikaanse) sent vir ’n kitstoets vir malaria teenoor $10 vir ’n Covid-19-toets.” Volgens Suid-Afrika se Nasionale Instituut vir Oordraagbare Siektes is malaria een van die ses aanmeldbare siektes met die meeste sterftes wêreldwyd. In Suid-Afrika is tussen 10 000 en 30 000 malariagevalle Tot ’n halfmiljoen méér mense in Suider-Afrika kan aan vigsverwante siektes, waaronder tuberkulose (TB), sterf weens ’n ontwrigting in…

Al kon die polisie nie tot ’n vrou se redding kom wat op ’n strand in Port Elizabeth ontvoer en herhaaldelik verkrag is nie, is hulle nié aanspreeklik vir die sielkundige skade wat sy gely het nie, het die appèlhof in ’n rigtinggewende uitspraak beslis. Die vrou, net bekend as me. K, het die middag van 9 Desember 2010 op King’s Beach in Port Elizabeth gaan stap. ’n Aanvaller het haar na bosse op die duine gesleep en verkrag. Sy is ook beroof. Die vrou het die volgende oggend omstreeks sesuur ontsnap en hulp by drawwers gekry. Luidens die appèlhofuitspraak het haar familie haar omstreeks 19:00 op 9 Desember as vermis aangemeld. Die polisie het haar motor net voor middernag by die strand gekry. Hulle het ’n soektog gedoen met…

Suid-Afrika se volgende politieke party gaan dalk wel in Covid-sonde gebore word, maar vernuwing bring in die manier waarop sy openbare verteenwoordigers aangewys word. Herman Mashaba, sakeman en voormalige burgemeester van Johannesburg, beoog om sy party in Augustus te stig. Hy sê as twee of meer kandidate vir die party in ’n wyk wil staan, sal die partylede in daardie wyke kies wie hulle wil hê. “Hulle ken die mense die beste,” sê hy. “In die ANC moet jy mos ’n misdaadgeskiedenis hê voordat jy ’n open-bare verteenwoordiger kan wees. Dis hoekom mense nie meer stem nie. Ons wil verseker die inwoners van elke wyk is verantwoordelik vir hul keuses.” Die parlement se grondwethersieningskomitee het wel ’n uitnodiging gerig vir voorleggings vir die “jaarlikse hersiening van die Grondwet”, maar Mashaba…

Die wetlike beskerming van jou lewende annuïteit (pensioen) teen ’n eis ingevolge die huweliksaanwasbedeling is onder druk ná ’n beslissing deur die appèlhof verlede week. Lesers sal onthou dat ek vroeër vanjaar hier geskryf het dat ’n lewende annuïteit nie in jou boedel val nie en dus nie in aanmerking kom vir die berekening van ’n aanwas-eis by egskeiding (of dood) nie. Ek het onder meer verwys na die saak M vs. M in die hooggeregshof in Johannesburg as stawing van my standpunt. Die saak is intussen op appèl geneem en verlede week het die appèlhof anders beslis. Die waarde van die toekomstige inkomstestroom uit ’n lewende annuïteit val in ’n persoon se boedel en kan daarom in aanmerking geneem word vir die berekening van die aanwas. Die saak is…

Benhard Janse van Rensburg gaan die Cheetahs vir rugby in Japan verruil. Die 23-jarige veelsydige agterspeler van die Cheetahs het ’n jaarkontrak met die Japanse klubspan NEC Green Rockets beklink. Hy het die Cheetahs reeds ingelig dat hy nie sy kontrak sal verleng wat in Oktober verstryk nie. Met Frans Steyn wat op 1 Julie ’n Cheetah word, sou Janse van Rensburg vorentoe nie baie speelkans kry nie. Hawies Fourie het ook die Kings se senter Howard Mnisi gekontrakteer. Janse van Rensburg het hom in 2018 vanaf die Kings by die Cheetahs aangesluit. In daardie stadium moes hy sy loopbaan weer op koers kry nadat hy deur die Haaie aan die Kings vrygestel is en duidelikheid verkry moes word of losskakel of binnesenter sy beste posisie is. By die Cheetahs…

Ewie Cronjé kon skaars sy arms oplig. Maar toe sy enigste dogter op sy sterwensnaweek kom kuier, het hy van iewers die krag gekry om sy arm agterom haar kop te vou. “Hy het my na hom toe getrek. Pappa het my gesoen en net aanhou soen,” vertel Hester Parsons (49) oor haar 80-jarige pa se laaste dae. Die volgende dag, ’n Sondag, was sy die aand vir ’n rukkie alleen by hom. “Die ou asem het weggeraak en ek het bang geword dis die einde. Toe skielik, gaan sy oë oop en hy lig sy arm bo hom en gee sy laaste Grey-groet.” Die volgende dag was die moeilikste. “Ons was Maandag al drie daar. Ek, Mamma en Frans. In ’n stadium het ons gedink daar gaan Pappa. Hy…

Suid-Afrika se eerste professionele klubnetbal-liga wat later vanjaar in die Wes-Kaap sou plaasvind, sal weens die Covid-19-pandemie na volgende jaar aangeskuif word. Freda Kemp, uitvoerende hoof van Stellensport, het aan Rapport bevestig die liga, wat amptelik as die Stellensport Premier-netballiga bekend sal staan, sal in 2021 oor 14 weke gespeel word. Die liga was vir Oktober en November vanjaar beplan, maar weens die pandemie, asook die Telkom-premierliga wat tot later vanjaar aangeskuif is, is daar nou besluit om die liga eers volgende jaar te begin. Die organiseerders hoop wel om steeds ’n bekendstellingstoernooi tussen 26 en 29 November vanjaar te hou met tien spanne wat sal deelneem. “Netbal Suid-Afrika het hulle datums na die einde van die jaar geskuif en ons wil nie graag met hulle meeding nie. Die datums…

So taai soos leer en so uitgeslape soos ’n jakkals. Kliphard en top-fiks. Maar bowenal word Thys Lourens onthou as ’n kantman wat floreer het met inklimrugby – hoe taaier en rowwer, hoe beter was die kanniedood Lourens! Die flank met die kenmerkende bakkebaarde en snor het gedurende Noord-Transvaal se glorie-era van die 1970’s die Ligblou-trui 168 keer oor die kop getrek en die span tot vier Curriebeker-titels gelei. ’n Rugby-generaal in eie reg. “Ek woon steeds in Pretoria,” sê Thys, “en is deesdae ’n pensioenaris. “Maar, soos ’n maat vir my gesê het: ‘Jy’s miskien afgetree, maar nou moet jy optree.’ So, ek hou myself besig met ’n bietjie bemarking hier en daar, snuffel op veilings rond en doen basies wat my hand vind om te doen.” ‘Ons het…

■ Vervolg van bl. 20 Noxie General Trading is eers op 5 Desember 2019 geregistreer. Hy het ’n faktuur ingedien vir die lewering van maaltye by ’n rugbytoernooi wat glo in Oktober gehou is. Volgens die OP Rugbyunie het die toernooi nooit plaasgevind nie. Die faktuur is gedateer 11 Desember 2019. Rapport het ’n soektog op die CIPC-databasis (waar maatskappye geregistreer is) gedoen, maar kon geen teken vind van Local Lawncare and Landscaping nie. Sy faktuur vir die huur van sportvelde, wat ook 11 Desember gedateer is, bedra R283 000. Dit was vir die toernooi wat volgens die OPRU nooit plaasgevind het nie. ’n Soektog op die internet wys dat Local Lawncare and Landscaping se logo soortgelyk is aan ’n maatskappy met dieselfde naam in Minnesota in Amerika. Toe Rapport…

Wanneer ek aan Cremora dink, kan ek nie anders as om met ’n nostalgiese glimlag aan die ikoniese Cremoraadvertensies te dink nie. Onthou julle die “It’s not inside, it’s onnn top”-advertensie? En dan die gewilde storieverteller Jan Spies se woorde terwyl hy sy koppie koffie roer: “Ryk en lekker, pure plaas!” So het pa Coen en oom Buurman (oom Theo Olwage) ook elke middag ná 17:00 ons land se probleme om ons kombuistafel opgelos, elkeen met ’n pyp in die mond en ’n koppie Friscokoffie en Cremora in die hand. Dan het Pa laat hoor: “Ai Buurman, dis mos nou regte koffiekapitaal – ryk en lekker.” Ma Babs se Cremora-tert Was dit nou lekker! Nie net lekker nie, ryk én lekker. Cremora het my hele lewe my hand in die…

In Help! My kind is anders bespreek die spraakterapeut Christien Neser vrae soos: Wat as my kind nie kan hoor nie?; Wat as my kind nie wil praat nie?; Wat as aandagsgebrek-hiperaktiwiteitstoornis (AGHS) by my kind gediagnoseer is?; Wat as my kind lae spiertonus het?; Wat as my kind op die outismespektrum is? Die boek het ten doel om bewusmaking te skep, maar ook hoop te gee. Daarom is daar ook elf verhale van dapper ouers en kinders wat anders én uitsonderlik is. Dis in boekwinkels, op Amazon of op www.lapa.co.za beskikbaar en kos R238.…

Die positiewe gevolge van die inperking: Die natuur keer terug. Daar’s selfs nou bere in my buurt. Ek praat nie van die dierfamilie Ursidae nie. Ek gebruik die spesifieke gay term wat verwys na breë, harige mans. In die beer-subkultuur is die beer ’n objek van begeerte wat ’n soort (gewigtige) teenwig is vir die meer aanvaarde, maerder, netjiese, gespierde, geskeerde mooimannetjie. Die beer is byna ’n rebellie teen die parfuumbespuite moffie, hy wat sy lyf so martel met chemikalieë, haarplukkery en strafkamp-oefeninge – alles moontlik ’n gestileerde vorm van selfhaat. Daar’s ’n hele beer-terminologie. Mens kry welpies (jong, mollige hariges), otters (effens dunner hariges), panda-bere (gesette hariges van Asiatiese afkoms) en ysbere (ouer, grys, geronde hariges). In elk geval, soos ek rondloop tydens die drie uur se buitetyd wat…

’NLeier wat nie die meeste van die tyd sy of haar sin kry nie, is gedoem tot mislukking. Dit is dubbel so waar as dié leier ’n hervormer, ’n regrukker of, soos hulle deesdae sê, ’n transformerende leier wil wees. Natuurlik geld dit ook in ’n negatiewe sin. Leiers wat ’n land of organisasie in ’n verkeerde rigting wil neem, sal ook net slaag as hul idees en sienings konsekwent die botoon voer. Neem pres. Donald Trump. Sy sukses is eintlik merkwaardig gegewe die mededingende aard van die Amerikaanse demokrasie, selfs binne partyverband. Tog, vandag dans die hele Republikeinse Party met ’n gedugte geskiedenis van prestasie na die pype van een ongure individu wat van koers af is. Trump kry aanhoudend wat hy wil hê. Oudpres. Thabo Mbeki was ’n…

Ek ken vir Jonathan al baie jare. In die buitepasiënte-kliniek vertel hy my trots dat hy al meer as 30 keer opgeneem is. Dis ’n soort geveg, sê hy. Hy is vasbeslote om, veral vir homself, te wys dat hy sterker is as die siekte. Hy sou inkom, beter word, ontslaan word en dan – tot die ontsteltenis van almal rondom hom, insluitend sy familie en ons, sy medikasie stop, terugval, net om weer opgeneem te word Nou, sê hy, word hy ouer. Hy is moeg hiervoor. Hy het te veel verloor. Hy is geskei en vervreemd van sy kinders. Hy is werkloos en sy gesondheid is swak. Hy het sy selfvertroue verloor en hy wil sy siekte oorwin en beheer oor sy lewe kry. Hy vertel dat hy nie…

Amos van der Westhuizen, Bloemfontein, skryf: Joiners, hanskakies, jingo’s, verkramptes – almal onsmaaklike name wat ons mekaar in die verlede genoem het. Die moderne vorme hiervan is ’n feminis wat ’n streep kan trek deur ’n man se mening deur dit te klassifiseer as “mansplaining” of dat enige wit vrese of bekommernisse nietig verklaar word deur dit te beskryf as “white privilege”. Jou standpunt is onbelangrik as gevolg van wie jy is. Dit is die laagste vorm van debatvoering. Carien du Plessis se verwysing na “die middelklas se eggokamer” in haar rubriek verlede week val in dieselfde kategorie. Na my mening is die middelklas nogal lekker divers en strek dikwels van direkteure tot by goed besoldigde gewone werkers en klein ondernemers. As middelklaskletskamers dieselfde ding begin eggo, is dit tyd…

Renée de Wet, Allensnek, skryf: Ek verwys na die brief van John Zaaiman verlede week waarin hy nostalgies terugdink aan die “Blue Room” by die Johannesburgstasie. Ai! Die messegoed was van swaar silwer en die bordegoed pragtig. Daar het my ouma, ’n voortreflike kok, die “tartaarsous” op die vis gekomplimenteer en die sjef het na ons tafel gekom en die resep met haar gedeel. “Dem were de days,” soos my ma sou sê. Wenner van Blokraai 419 ■ Aletta Esterhuyse van Ceres ontvang R500 met haar posinskrywing. ■ Anna Potgieter van Robertsham ontvang R500 met haar SMS-inskrywing. ■ Riley Harding (10, foto) van Durbanville ontvang R250 in die Junior Blokraai.…

Ons het genoeg gehad. Hef die inperking op, pres. Ramaphosa. Nie in Augustus of September wanneer Covid-infeksies dalk piek nie; nie stuksgewys asof jy ons martel nie. Nou. Hef dit op omdat wetenskaplikes so sê. Gister het dr. Glenda Gray, ’n lid van dr. Zweli Mkhize se ministeriële advieskomitee en president van die Mediese Navorsingsraad (MNR), gesê die inperking moet heeltemal opgehef word en dat ons met hande was, fisieke distansiëring, ’n verbod op openbare byeenkomste en gesigmaskers moet volstaan. Gray sê aan News24 sy sien vir die eerste keer in jare gevalle van wanvoeding en dat die stapsgewyse afskaling van die inperking “onsinnig en onwetenskaplik” is. Ook die afgelope week het prof. Shabir Madhi, nog ’n lid van Mkhize se adviesraad en ’n voormalige hoof van die Nasionale Instituut…

’n Bitter vete het opnuut opgevlam tussen die kinders van ’n bekende regsman nadat drie inwoners van die ouetehuis waar hy versorg word, weens Covid-19 dood is. Benewens die sterftes in Nazareth-huis in Vredehoek, Kaapstad, is vier inwoners en 11 personeellede positief vir Covid-19 getoets. Janos Mihalik (73), wat demensie en diabetes het, woon sedert Desember in Nazareth-huis nadat regter Lee Bozalek beveel het dat hy van Pretoria daarheen verskuif word. Mihalik het vroeër in Nazarethhuis gewoon, maar toe by sy seun Tibor in Pretoria gaan bly. In Desember het sy dogter Margit, ’n mediese dokter van Kaapstad, ’n interdik verkry om hom terug te neem na Nazareth. Mihalik se ander twee kinders, Lisa en Istvan, het die interdik vergeefs teengestaan. Bozalek het destyds gesê gegewe die tweespalt tussen Mihalik…

In ’n tyd waarin wonderwerke min is, het ’n hoop blare verlede week vir ’n vermoorde vrou ’n stem gegee. En nou is die 25-jarige man wat haar vermoedelik vermoor het, vasgetrek. ’n Vrou se lyk is op Dinsdag 5 Mei op die sypaadjie voor ’n leë erf in Minnistraat in Sunny-side, Pretoria, gevind. Dit was toegedraai in linne en daar was ’n klomp blare wat aan die lap vasgekleef het. ’n Forensiese ondersoek het getoon dat die vrou enkele ure voordat haar lyk gevind is, met ’n skerp voorwerp vermoor is . . . maar nie op die toneel waar sy gevind is nie. Dis het die polisie laat besluit om die boom- en blaarkenner Owen Brett se kennis in te span. Lt.kol. Jan de Lange van die polisie…

Die 217 Kubaanse dokters wat ten duurste na Suid-Afrika gebring is om in die stryd teen Covid-19 te help, is gereed om te begin werk – buiten vir die klein stukkie detail dat hulle nog nie ordentlik Engels praat nie. “Ons het die streng periode van voorkomende kwarantyn, in Kuba én Suid-Afrika, voltooi en is gereed om na die verskillende provinsies te vertrek en dadelik te begin met die moeilike maar edele taak wat aan ons toevertrou is,” het die groep mediese personeel Donderdagaand in ’n verklaring gesê wat deur die Kubaanse ambassade in Pretoria uitgereik is. Die Kubane het op 26 April in Suid-Afrika aangekom en is sedertdien in kwarantyn in Pretoria. Dr. Zweli Mkhize, minister van gesondheid, het Maandag erken die Kubane is nog nie Engels magtig nie…

Tienduisende onderwysers in beheerliggaamposte se werk is in gedrang omdat baie ouers weens die inperking nie skoolgeld kan betaal nie. Volgens vakbonde is baie van hierdie onderwysers se salarisse reeds met tot soveel as 50% verminder. Baie ouers kan nou nie bekostig om te betaal nie. Chris Klopper, uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse Onderwysersunie (SAOU), sê baie skole het kontantvloeiprobleme. Beheerliggaamonderwysers se salarisse is verminder, en as sake só voortduur, sal die skole hul poste moet besnoei. Die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrika (Fedsas) raam beheerliggame bestee jaarliks tussen R10 miljard en R12 miljard om 150 000 onderwysers in diens te hou. Wat dit moeiliker maak, is dat daar steeds geen duidelikheid van die departement van onderwys is oor wanneer skole gaan heropen nie. Skole kan dus nie finansiële planne…

Al word aansienlik minder geweldsmisdade in die inperkingstyd aangemeld, word daar gevrees dat veral armoede en honger tot ’n ernstige toename in rooftogte, inbrake en diefstal kan lei. “Ons verwag namate die in-perking versag en die ekonomiese krisis verdiep ’n toename in armoedegedrewe misdade, soos diefstal, straatrooftogte, inbrake by ondernemings en huise, geslagsgegronde geweld en open-bare geweld, kubermisdaad, korrupsie en xenofobiese aanvalle,” het adv. Shamila Batohi, nasionale direkteur van openbare vervolging, gesê. Ian Cameron, hoof van gemeenskapsveiligheid by AfriForum, verwag ’n besliste toename in misdaad omdat derduisende mense weens die inperking honger ly. “Ek dink nie mense besef die gevaar nie van ’n land waar miljoene mense wat reeds bitter min het om te verloor, se menswaardigheid ook weggeneem word. Meer mense wat nie voorheen by geweld betrokke sou raak…

Pasiënt Ekonomie se prognose is sleg en terwyl die regering wil begin oorleg pleeg oor hoe die land teen einde Mei tot vlak 3 van inperking kan vorder, versleg die bedenklike pasiënt se toe-stand met elke dag van die streng inperking. Boonop gaan die belangrikste ekonomiese nodusse hoogs waarskynlik weens hul hoë infeksiekoerse langer op vlak 4 bly. Isaah Mhlanga, hoofekonoom van Alexander Forbes, sê die ekonomie kan vanjaar met 6% inkrimp as ons beperkinge stelselmatig verslap tot vlak 2 teen September. Maar Annabel Bishop, ’n ekonoom van Investec, sê as sleutelekonomiese sentra vir die res van Mei en Junie op vlak 4 bly, kan die ekonomie vanjaar met 15% inkrimp. Werksverliese word geraam op enigiets van 1,7 miljoen tot 7 miljoen. Volgens Bishop verloor die ekonomie jare van ontwikkeling…

Teen hierdie tyd weet lesers al dat die afgelope tien jaar nie ’n goeie tyd vir beleggers op die JSE en sy verwante produkte soos effektetrusts en aftreefondse was nie. Oor ’n tydperk van een tot sewe jaar het beleggers geen reële opbrengs getoon nie en slegs oor tien jaar was daar ’n klein wins as inflasie in aanmerking geneem word. Daarenteen het buitelandse beleggings met tussen 15% en 25% per jaar gegroei, veral in sektore soos tegnologie en biotegnologie. Geborg deur Brenthurst Wealth. Hierdie groei was die gevolg van ʼn stelselmatige verswakking in die rand – meer as 9% per jaar gemiddeld tenoor die dollar – en werklike groei in veral die Amerikaanse markte en fondse. Lede van plaaslike aftreefondse word gekniehalter deur die beperking ingevolge regulasie 28 van…

Francois Davids en Jerry Segwaba is die enigste benoemdes vir SA Rugby se vakante posisie as adjunkpresident. Die elektroniese stemming sal voor 3 Junie plaasvind. Dit sal die eerste keer in die geskiedenis van SA Rugby wees dat daar elektronies vir poste gestem word. Die verkiesingstryd moes aanvanklik op 16 April in die Kaap op die beheerliggaam se jaarvergadering plaasgevind het. Dit kon egter weens die Covid-19-pandemie nie gehou word nie. Davids, wat in 2018 herkies is, is weer vir die pos beskikbaar. Hy is deur die SWD-Arende, Boland en die Westelike Provinsie benoem. Segwaba, president van die Cheetahs, is deur sy eie unie benoem. SA Rugby het vier benoemings, Pat Kuhn, Schalk Liebenberg, Jannie Louw en André Rademan, vir die drie vakante posisies op die uitvoerende raad (UK) ontvang.…

NFL-spelers beroof gaste Die polisie in Florida is op soek na twee Amerikaanse voetbalspelers nadat hulle glo ander gaste by ’n huispartytjie met vuurwapens aangehou en be-roof het. Deandre Baker van die New York Giants en Quinton Dunbar van die Seattle Seahawks het die gaste glo van sowat R220 000 kontant ($12 000) en horlosies ter waarde van sowat R464 000 ($25 000) beroof. Niemand is nog in dié stadium in hegtenis geneem nie, maar ’n lasbrief is reeds aan Baker (vier aanklagte van gewapende roof en vier van roof met verswarende omstandighede) uitgereik. ’n Lasbrief vir vier aanklagte van gewapende roof is aan Dunbar uitgereik. Die voorvalle het glo plaasgevind terwyl gaste kaart- en videospeletjies gespeel het en ’n onderonsie toe uitgebreek het. – CNN Son skyn op Heung-min…

Die Westelike Provinsie onderhandel met Warrick Gelant, Vincent Koch en Wandisile Simelane om hulle in die Kaap te kry. Die 24-jarige Gelant se kontrak by die Bulle eindig in Julie. Hy is deel van Jake White se planne en sit met ’n goeie aanbod van die Bulle in die hand, maar daar was die week onverwagse belangstelling in sy dienste uit die Kaap én Johannesburg. Die belangstelling van die Stormers volg nadat Jean-Luc du Plessis die 21-dae-klousule gebruik het. Du Plessis gaan na die Japanse klubspan Honda Heat. John Dobson-hulle het ook onlangs aangekondig dat Dillyn Leyds deur die Franse klubspan La Rochelle opgeraap is. Sou Dobson besluit om Damian Willemse op losskakel te kies, benodig hy ’n eerstekeuse-heelagter. Die Leeus wil Gelant bekom nadat Tyrone Green en Shaun Reynolds,…

“Master Harold” . . . and the Boys Met Kai Luke Brummer, Desmond Dube en Siya Mayola. Regisseur: Greg Karvellas. Twee werkers by ’n teekamer, Sam en Willie, oefen vir ’n danskompetisie. Hul lewe word geknel deur paswette, apartheid en ’n rassistiese gesin wat hul menseregte misken. Midde-in hierdie Athol Fugardstuk stap ’n gepamperlangde wit seun, Harold, in wat met hulle argumenteer oor leierskap en vlieërs. Die vlieër word ’n metafoor vir vryheid, ongedwonge vriendskap en vrye denke. Gou neem rassisme en verhewenheid oor wanneer mistastings tussen Sam en Harold ontstaan en woorde soos klippe geslinger word. Die seun besef oplaas dat selfondersoek hom kan bevry van selfvernietiging, veral nadat hy die mans verkleineer en seergemaak het. Die taalgebruik is kwetsend, maar gemotiveerd vir die tydvak waarin dit afspeel. Kai…

Weet ons nog wat die doel met die staat van inperking is? Is dit om sterftes tot die absolute minimum te beperk? Of om die verloop van die pandemie oor maande te versprei sodat duisende mense nie onmiddellik siek word en die hospitale oorweldig nie? Of is dit om die siekte lank genoeg in sy spore te stuit om tyd te koop om jou voor te berei op die vloedgolf wat noodwendig moet kom? Die vrae kan onsinnig klink, maar hulle is nodig. Nie soseer omdat die antwoorde belangrik is nie, maar omdat dié vrae ons lei na die antwoord op ’n veel belangriker vraag: Wanneer moet die inperking eindig? En luister jy na die kommentare en uitsprake oor die pandemie is dit duidelik dat daar glad nie eensgesindheid bestaan…

Jan Brits, Pretoria, skryf: Frans le Roux stel verlede week op hierdie blaaie voor dat ons die ekonomie aan die gang kry, maar terselfdertyd almal oor 65 permanent ingeperk hou. Wat van dié mense ouer as 65 met die kapitaal, kundigheid en ervaring om die ekonomie weer lewendig te kry? Ek verwys hier byvoorbeeld na “oumense” wat elk meer as 1 000 winkels bedryf. Hy beskou ou mense as reeds dood. Ek is 82 en is seker ek is fikser as hy. Willie Erasmus, Pretoria, skryf: Frans le Roux se standpunt dat mense bo 60 ingeperk moet bly is nie net idioties nie, maar ook kinderagtig! Ek is 78 en bedryf 13 persele met huurders en doen ook werk vir ’n paar ondernemings as belasting- en maatskappyreddingspraktisyn. My vrou is…

Vrystater skryf: Hoe is dit daar nie ’n enkele persoon is wat rasioneel kan dink tydens hierdie krisistyd nie? My waarneming val nie uit die lug nie, maar is gegrond op feite wat ekself gesien en beleef het. Ouers neem die kos uit hul kinders se monde om ’n karton sigarette op die swartmark vir tussen R600 en R700 te koop. Dit is nie slegte ouers nie, inteendeel, dit is die gevolg van ons geagte regering se vertrapping van mense se regte. Jy vat tog nie oornag ’n baba se bottel of fopspeen af nie – of hoe? Nog ’n bitter teer punt is dat regulasies so toegepas word dat daar op uiters ongevoelige wyse teen persone bo 60 jaar gediskrimineer word. Waarom word ons behandel asof ons reeds besmet…