Rapport -julkaisun 5/3/2020 -irtonumeron sisällysluettelo

’NAgtjarige seun hou hom gedurende die inperking so besig op sy pa se plaas in die Vrystaat dat hy 10 ha witbone gestroop het op die dag toe hy geleer het om die stroper te bestuur. CA Müller, wat in gr. 2 in die skool in Frankfort is, wil nou hê dat die in-perking “vir altyd moet aanhou”, want dis so lekker op die plaas. Onder normale omstandighede is CA in die week in die skoolkoshuis in die dorp en hy kan dus net naweke en gedurende vakansies tyd saam met sy pa op die plaas deurbring. Die Müllers se plaas, Dennewoud, lê sowat 45 km van die dorp af. Sy pa, Petri, boer daar met mielies, sojaen witbone, asook skape en beeste. Petri sê dit lyk of CA eendag…

Winkeliers wat hul produkte oor die internet verkoop en tuis laat aflewer, hoop dat die regering sal afsien van streng beperkings wat die afgelope week geplaas is op aanlyn verkope. Ebrahim Patel, minister van handel en nywerheid, het Vrydag in ’n virtuele parlementêre portefeuljekomiteevergadering gesê daar sal “toenemende uitbreidings” wees aan die produkte wat aanlyn verkoop mag word. Tog het hy weer gewaarsku tuisaflewerings kan lei tot te veel verkeer op die paaie, onnodige kontak tussen mense en die “onbillike” bevoordeling van aanlyn ondernemings bo dié wat nie aanlyn sake kan doen nie. Ingevolge die vlak 4-regulasies mag e-handelaars benewens die bestaande lys van noodsaaklike produkte artikels soos kinderklere, winterklere en -skoene, beddegoed en verwarmers, asook sekere ysterware en verwante goed verkoop. Patel het vroeër die week gesê hy is…

Die polisie het ’n Kaapse egpaar in ’n vangwa gestop, vir vier uur aangehou en vir hulle gesê hulle het “geen regte” nie nadat hulle wegneemkoffie verkoop het. Sally en Joao de Oliveira se seun, Kevin, en swanger skoondogter, Kamy, is ook Woensdag in die teenwoordigheid van klante by The Great Cape Trading Company in Big Bay, Bloubergstrand, in die vangwa gelaai omdat hulle die voorval met hul selfone verfilm het. Sally en Joao besit dié winkel vol lekkernye en het die jongste vlak 4-regulasies nougeset bestudeer om seker te maak daar is geen verbod op die verkoop van warm koffie nie. Slegs wegneemkoffie word boonop verkoop – daar is selfs ’n kennisgewing wat klante verbied om vir hul koffie te sit en wag. Hulle moet staan. Sally sê met…

Die lesse wat navorsers uit onder meer die Sars- en Mers-epidemie geleer het, word nou toegepas in die ontwikkeling van ’n moontlike entstof teen Covid-19 by die Universiteit van Oxford. “Ons is gelukkig dat daar sommige ooreenkomste is tussen Sars-CoV-2 en Sars en ook ’n bietjie met Mers,” sê prof. Shabir Madhi, entstofkundige aan die Universiteit van die Witwatersrand. “Daar is entstowwe vir dié koronavirusse ontwikkel, maar dit is nooit op mense getoets nie omdat daardie uitbrekings toe al verby was.” Navorsers by die Jenner-instituut aan Oxford is in die proses om ’n belowende entstof op meer as 6 000 mense te toets. Wetenskaplikes by die Amerikaanse Nasionale Instituut vir Gesondheid (NIH) se laboratoriums in Montana het aan ses groot makaak-ape enkeldosisse van die Oxford-entstof toegedien. Hulle, asook ander ape,…

Sterftes weens Covid-19 is selfs hoër as die amptelike syfers, het navorsers aan verskeie universiteite gevind toe hulle sterfgevalle gedurende die pandemie met die gemiddelde vir die afgelope paar jaar vergelyk het. Kenners van universiteite van onder meer Brittanje, Denemarke en Nederland het die gemiddelde sterftesyfers vir Maart en April oor ’n tydperk van vyf jaar vergelyk met die sterftes wat vanjaar aangemeld is. In Skotland is 2 368 méér sterftes as die gemiddelde vir 30 Maart tot 19 April aangemeld – ’n toename van 73%. Hiervan is net 1 544 aan die nuwe koronavirus toegeskryf. In Engeland en Wallis was daar ’n 49%-toename in sterftes vergeleke met die gemiddelde van die vorige vyf jaar. Net 10 277 van die “ekstra sterftes” van 15 089 is aangeteken as weens Covid-19.…

Jy sien haar daar staan, 64 jaar gelede op die ou Jan Smuts-lughawe, neus teen die groot glasvenster, in vervoering oor die lugwaardinne wat van die Oranje Sterte afklim en op spykerhake aangeklik-klak kom in hul hemelblou uniforms, byekorfhare, wit handskoene en wapperende serpe. Skaars vyf jaar oud, het Marion Fernandes van Benoni geweet sy soek die killer heels, die halwe vlerkie teen haar bors, en die glans. Veral die glans. Toe Marion verlede Julie afgetree het ná ’n ononderbroke loopbaan van 50 jaar as lugwaardin, was dit as die koningin van die passasierskajuit. Slegs enkele lugwaardinne wêreldwyd kon haar dit nadoen, en met die huidige intree-ouderdom van 21 en aftrede op 60, sal daardie rekord seker vir altyd staan. Op 68 is Marion, met haar warm persoonlikheid, steeds pure…

Al kan Suid-Afrika met vyf miljardêrs (individue wie se rykdom meer as $1 miljard beloop) spog, het totale private welvaart in die land die afgelope tien jaar met 6% afgeneem. Luidens die jongste verslag deur New World Wealth het welvaart in Suid-Afrika van $677 miljard in 2009 verminder tot $636 miljard (R11 723 miljard) in 2019. ’n Lustelose eiendomsmark waarin residensiëleeiendomspryse in dollarwaarde aansienlik gedaal het en die volgehoue emigrasie van ryk individue na ander wêrelddele is luidens die verslag van die vernaamste redes vir die inkrimping. Boonop het die rand van R7,40 teenoor die dollar in 2009 getuimel tot R14 teen die einde van 2019 – en dit was nog voor die uitbreek van die Covid-19-pandemie. Toe die pandemie begin vastrapplek kry het in Suid-Afrika het die rand net…

Hongkong se ekonomie kan met tussen 4% en 7% krimp weens die Covid-19-pandemie, het Paul Chan, die stad se finansiële sekretaris, gewaarsku. Dit is veel erger as die raming van tussen -1,5% en 0,5% in die begroting in Februarie, het hy bygevoeg. Dié situasie sal na verwagting erger wees as tydens die wêreldwye finansiële krisis in 2008-’09 en die Asiatiese finansiële krisis in die laat 1990’s, aldus Chan. Hongkong is in die tweede helfte van 2019 in ’n resessie gedompel weens politieke onrus. Reëls oor sosiale afstand weens die koronavirus het sake vererger.…

Die mynbousektor is uniek vanweë die drieparty-struktuur waarin die departement van minerale hulpbronne en energie (DME), die Mineraleraad van Suid-Afrika en mynbouvakbonde in gevestigde forums dien wat onderskeidelik op beroepsgesondheid en -veiligheid, regulasies en volhoubaarheid fokus. Dit het tot gevolg gehad dat die mynbouminister, Gwede Mantashe, tydens die inperking die rolspelers in hierdie struktuur gemaklik kon byeenbring vir gesprekke om die myne op ’n veilige grondslag weer in produksie te kry. Dit was net die mynbouvakbond Amcu wat die vergaderings weens gesondheidsbesware geboikot het. Toe Mantashe tot virtue-le vergaderings instem om Amcu tegemoet te kom, het Amcu die doelpale verskuif en ook hierdie vergaderings geboikot. In teenstelling het die metaalwerkersvakbond Numsa, wat sy magsbasis in die mynbousektor begin uitbrei, vir die eerste keer aan die drieparty-gesprekke begin deelneem. Irvin Jim,…

Ek dink in hierdie dae waarin die ANCregering oënskynlik uit sy pad gaan om werkloosheid te skep, hoor al hoe meer ouers die noodroep van kinders in geldnood: Help, asseblief. Hoe hanteer jy so ’n hulppakket? En hoe maak jy seker dat die ander kinders nie te na gekom word by jou afsterwe nie? Ek het sulke vrae gekry van lesers. Kom ons kyk. Die jammerte van ons situasie is dat die regering met sy militaristiese boelietaktiek teenoor sy eie mense miljoene rande se belastinginkomste laat verlore gaan, of liewer wegsmyt, in my oë. Terselfdertyd bedel hy skaamteloos geld om hongersnood te help verlig waarvoor hyself grotendeels verantwoordelik is. Maar as jy jou kind help wat sy werk verloor het – nie deur sy eie toedoen nie – verwag Jan…

Dhashni Naidoo, programbestuurder van verbruikersopvoeding by FNB, wys op “moenies” in die tyd van onsekerheid. ■ Moenie jou versekering kanselleer nie. Jy stel jou en jou gesin onnodig bloot aan risiko en wanneer jy weer versekering uitneem, kan dit teen ’n heelwat hoër premie wees met sekere uitsluitings. As jy sukkel om jou pre-mies te betaal, kontak jou makelaar en vra of jy ’n kleiner bedrag per maand kan betaal. ■ Moenie onnodig skuld maak nie. Bêre jou kredietkaart so diep as wat jy kan in dié tyd. Skuld bly bestaan lank nadat ’n slegte situasie verby is. Pro-beer liewer om uitgawes te besnoei. ■ Moenie oorhaastige besluite neem nie en/of die raad van familie en vriende vra nie. Kontak liewer jou bank of jou finansiële adviseur om die regte…

‘Dit was nie: Hy is swart en daarom speel hy bo my nie.’ Toe Devon Conway in 2017 vort is om sy krieketheil in Nieu-Seeland te gaan soek, was dit bykans asof hy alle tekens van sy lewe in Suid-Afrika net uitgevee het. “Ek het my eiendom, kar en al my ander besittings verkoop wat ek nie kon saambring nie, want ek wou daardie hoofstuk afsluit en oor begin,” het Conway (28) vandeesweek in ’n onderhoud met ESPNcricinfo gesê. “As ek dit nie gedoen het nie en my krieket het nie goed gevoel ná een seisoen nie, kon ek dit dalk oorweeg het om terug te trek. Ek wou nie daardie opsie hê nie.” Vir jare het Conway gesukkel om sy stempel in franchise-krieket in Suid-Afrika af te druk. Hy…

Die Nederlandse tennispeler Kiki Bertens sê sy het haar hande “seer gespeel” om haar virtuele Madrid Ope-tennistitel te “verdedig”. Bertens het in Mei verlede jaar die Madrid Ope gewen en het uit haar pad gegaan om ook haar teenstanders op haar PlayStation tydens inperking uit te stof. Bertens (28) het die vroue-titel gewen en die Skot Andy Murray was baas in die mansafdeling. “Ek het die PlayStation eers ’n week en ’n half voor die wedstryde gekry en het elke dag gespeel. My hande was seer, want ek was nie gewoond aan die kontroles nie. “Ek kon soms nie speel nie, so seer was dit.”…

Die Boland Rugbyunie (BRU) se president, Ivan Pekeur, het die afgelope week vergeefs probeer om sy werkers te midde van die landwye Covid-19-inperking terug op kantoor te kry. Rapport is in besit van ’n SMS van Pekeur aan die werknemers van die BRU waarin hulle ingelig word dat die kantoor Vrydag 1 Mei oopmaak. Maar sterk teenkanting van die vakbond Sports Employees Unite (SEU) het die plan gekelder. Barend van Graan, gewese uitvoerende hoof van die Bulle wat deesdae by die rugbywerkgewersorganisasie Sareo betrokke is, het Pekeur ook gebel en hom ingelig dat sy werkers gearresteer kan word as hulle die inperkingsreëls sou verontagsaam. Die SMS van Pekeur aan die werknemers lui soos volg (ongeredigeerd): “More almal...ons kantore ..lyk dit my..gaan op 1 Mei 2020 heropen maar ons sal in…

Die Haaie kou naels oor Makazole Mapimpi se toekomsplanne, en is ook erg senuagtig oor Lukhanyo Am, Curwin Bosch en Thomas du Toit se besluite oor hul toekoms. Die spelers en hul agente het tot 14 Mei om te besluit of hulle hul kontrakte opsê en of hulle die verkleinde salarisse aanvaar en by hul franchises bly speel. Mapimpi-hulle is die Durbaniete in wie Europese en Japanse klubspanne belangstelling toon. Die Haaie maak reeds vrede dat hulle Juan Schoeman saam met André Esterhuizen verloor. Die 28-jari-ge Schoeman is glo op pad na die Engelse klubspan Bath en die 26-jarige Esterhuizen het vroeër ’n kontrak met Harlequins gesluit. Nadat hy een van die sterre in verlede jaar se Wêreldbekertoernooi was, slaap Kingspark se besluitnemers baie onrustig oor wat die 29-jarige Mapimpi…

Coronavirus, Explained met Bill Gates en J.K. Simmons (verteller). Regisseur: Grace Wan. Op Netflix. Die virus word nie so volledig in episode 1 verduidelik nie. Dit wys, in goed geredigeerde tone-le teen ’n blitsvinnig tempo, wat jy alreeds vermoed en noem dat slegs die pokke-epidemie groter was, met hierna die koronavirus op sy hakke. Dit oortref selfs die Groot Griep en Swart Dood in die Middeleeue. Die dokkie verseker ons dat die mens telkens ’n virus oorwin het en dat dit weer gaan gebeur. Dit het moontlik vanaf ’n vlermuis via ’n ietermagog na mense versprei in die soeke na ’n nuwe gasheer, maar die grootste probleem is dat dit aanvanklik onderskat is. Dit word betreur dat China se dr. Li Wenliang destyds gewaarsku het dat dit kan versprei, maar…

Wanneer ’n regering burgerregte sonder geldige redes stroop, loop hy die gevaar om sy legitimiteit te verloor. So ’n krisis staar pres. Cyril Ramaphosa se regering in die gesig. Dit spruit uit ’n onwilligheid of onvermoë om ramptoestand-regulasies te grond in die wetenskap en die beginsels van ’n regstaat. Regulasies wat gegrond is in die wetenskap sal landsburgers nie die reg ontneem om te oefen nie, behalwe in voorgeskrewe ure – wat tot samedrommings kan lei – en binne ’n radius van 5 km van hul huis. Dis arbitrêr en teenproduktief. Regulasies wat gegrond is in die regstaat sal burgers nie verbied om sigarette te koop nie, want al is dit sleg vir jou, mag die regering net regulasies gedurende die ramptoestand uitvaardig wat duidelik daarop gemik is om Covid-19…

Ambulansdienste in Khayelitsha, Kaapstad, waar die getal Covid-19-gevalle die afgelope week sterk toegeneem het, het gister tot stilstand gekom. Dis weens ’n twis oor persoonlike beskermende toerusting (PPE) vir personeel. Volgens nooddienswerkers was handskoene ál wat gister by die kantore vir die ambulansdiens in die woonbuurt beskikbaar was. “Ons het toe besluit dat ons nie sal uitgaan en werk met slegs handskoene nie,” het ’n nooddienswerker gister op voorwaarde van anonimiteit gesê. Teen gistermiddag 15:00 is maskers, voorskote en handskoene weer by die kantore afgelewer, maar steeds was die werkers nie tevrede nie. Rapport verneem hulle wil veiligheidspakke dra wat hul hele lyf bedek, maar die Wes-Kaapse regering kan dit nie koop nie omdat dit weens ’n wêreldwye tekort onbekostigbaar is. “Maar ek het twee verskaffers met kwotasies vir my…

Net 38% van werkgewers wat voordele van die Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF) vir hul werkers geëis het, het sover enige geld van die fonds gekry. Dit blyk uit die jongste peiling wat die werkgewersorganisasie Neasa daagliks onder sowat 60 000 werkgewers doen. Die voordele word uitbetaal ingevolge die tydelike werkgewer-werknemer-hulpprogram (Ters) wat jare gelede geskep is om arbeidsbesnoeiing af te weer of minstens uit te stel wanneer maatskappye met geldelike probleme sukkel. Dit word sedert einde Maart gebruik om werkgewers te help om ’n gedeelte van hul lone te betaal terwyl hulle weens die Covid-19-krisis gesluit is. Die uitslae van Neasa se peiling klop nie met syfers wat die departement van indiensneming en arbeid die afgelope week verskaf het nie. Daarvolgens is tot dusver aansoeke van 103 000 werkgewers ontvang, waarvan 59…

Danksy tegnologie kan Alkoholiste Anoniem (AA) se lede steeds in die inperktyd vergaderings “bywoon”. ’n Vrywilliger van die organisasie sê 130 internet-vergaderings word weekliks in die land gehou sedert die inperking begin het. Nou word WhatsAppvergaderings beplan vir mense wat nie toegang tot kubergeselskamers soos Zoom het nie. Die vrywilliger, wat verkies om anoniem te bly, sê ’n AA-takvoorsitter neem sy of haar lesing vooraf as ’n stemnota op en deel dit op WhatsApp. Ander lede kan voorlesings doen of hul ervarings deel. Op Saterdagoggend-vergaderings word ’n studie aangebied van die AA se “groot boek”, waarin die 12 stappe van die organisasie saamgevat word. Dit sluit ’n bekentenis in dat die lid magteloos is as dit by alkohol kom en om ’n besluit te neem om sy of haar le-we…

Volgens skatting werk sowat 500 000 Zimbabwiërs in Suid-Afrika in tuine, huise, restaurante, vulstasies, die konstruksiebedryf en laag besoldigde poste. Duisende Zimbabwiërs in Suid-Afrika voer ’n verbete stryd om kruideniersware na hul families te stuur terwyl honderde ander hier naarstig soek na kos vir hulself en hul families. “Die situasie is baie sleg vir Zimbabwiërs wat hulself ingeperk voel en na hulself moet omsien terwyl daar geen instelling is wat na hulle kan omsien nie,” sê Bongani Mazwi Mkwananzi, woordvoerder van die Zimbabwe Community in South Africa (Zimcomsa). Mkwananzi sê die koerier van goedere oor die Suid-Afrikaanse grens word gewoonlik behartig deur klein vervoerondernemings bekend as omalayitsha, wat tans nie sake mag doen nie. “Hulle word nie eens toegelaat om Johannesburg te verlaat nie en sommige se goedere is by…

Die regering sê hy is glad nie bekommerd oor waar die geld vir die “nuwe SAL” vandaan gaan kom nie. Die aankondiging Vrydag dat die Suid-Afrikaanse Lugdiens deur ’n nuwe redery vervang gaan word, kom terwyl selfs reuse in die bedryf soos Boeing, British Airways en Ryanair hulle regmaak vir massiewe verliese en afleggings. “Die ou SAL is dood, dit ly geen twyfel nie,” het Pravin Gordhan, minister van openbare ondernemings, aan Bloomberg gesê. “Maar wat in sy plek kom, kan party dele of alles van die ou SAL en dalk ook ander lugdienste insluit.” Hy het nie besonderhede gegee oor hoe ’n nuwe lugdiens tot stand gebring sal word nie, maar gesê dis ’n “ingewikkelde kwessie”. Volgens hom het Suid-Afrika “ ’n nasionale vlag-karweier nodig wat ’n bron van…

Zimbabwe gaan ’n termiese-kragaanleg van $3 miljard in die noorde van die land bou met die hulp van China se Gezhouba-groep. Gezhouba, ’n konstruksie-en-ingenieursmaatskappy, sal die projek ontwikkel en help om geld in te samel, het Caleb Dengu, voorsitter van Zimbabwe se Rio Energy, gesê. Die kragaanleg, by Sengwa, sal in vier fases van sowat 700 MW elk opgerig word, met totale vermoë van 2 800 MW. ’n Pypleiding van 250 km sal water van die Karibameer na Sengwa voer en PowerChina sal ’n kraglyn bou. Die eerste fase van die projek sal na raming sowat $1,2 miljard kos. Zimbabwe se elektrisiteitsvraag is 2 200 MW, maar die land het net 1 300 MW beskikbaar uit eie opwekking en invoer.…

Die skerp daling in die internasionale prys van Brentruolie kan help om kragpryse te temper en dit vir Eskom bekostigbaarder te maak om beurtkrag te vermy wanneer die ekonomie weer aan die gang is. Die prys wat Eskom betaal vir diesel is gekoppel aan die plaaslike dieselprys. Die internasionale olieprys en rand-dollar-wisselkoers is groot faktore daarin. Die internasionale olieprys het Vrydag op net meer as $26 per vat gestaan, teenoor $66,23 op 2 Januarie en $62,06 ’n jaar gelede. Dít is weens ’n dramatiese daling in die vraag, omdat die wêreldekonomie feitlik tot stilstand gekom het. Die ekonoom Mike Schüssler verwag dat dit eers teen die einde van die jaar weer sal styg tot bo $30 of $40. Die prys van diesel daal Woensdag met tussen 156c en 161c per…

Suid-Afrika verwag vanjaar sy derde grootste mielieoes in die geskiedenis. Boonop gaan boere baat vind by veel laer brandstofpryse in Mei en, danksy samewerking tussen Transnet en georganiseerde landbou, word vragskepe met noodsaaklike swaar landboumasjinerie en chemikalieë nou in hawens toegelaat. Omri van Zyl, uitvoerende direkteur van Agri SA, sê die landbousektor verwelkom die regering se aankondiging dat die hele landbou-waardeketting vrygestel is van enige inperkings, met uitsondering van die verkope van alkohol en tabak. Agri SA is dankbaar vir die samewerking met Transnet “wat uit sy pad gegaan het” om vragskepe in hawens toe te laat. Boere in die Wes-Kaap en Graan SA se kommer dat landboumasjinerie en chemikalieë wat noodsaaklik is vir die voorbereiding van graanlanderye in die Wes-Kaap nie betyds sou aankom nie, is dus bygelê, sê…

In albei gevalle help dit voedselsekerheid. Die nederige sojaboon kan die antwoord wees op heelwat van Afrika se landbou- en voedselsekerheidsuitdagings – nie net omdat die peulgewas so te sê sy eie kunsmis maak nie, maar ook omdat dit as kontantgewas geplant kan word én ’n goeie bron van proteïen is, aldus prof. Ndiko Ludidi, waarnemende direkteur van die DST-NRF Centre of Excellence in Food Security (CoE-FS) aan die Universiteit van Wes-Kaapland. Ludidi, een van die outeurs van ’n artikel wat onlangs in die publikasie Plant, Cell & Environment gepubliseer is, skryf sowat 87% van wêreldwye sojaboonproduksie word omgeskakel in dierevoer en sojaolie, terwyl die res as bron van proteïen deur mense verbruik word. Daar is ook sekere nywerheidstoepassings. Sojabone is deel van die familie van peulplante wat die grond…

Die jare lange pleidooi van die belastingombud, wat die regte van belastingbetalers beskerm, dat die kantoor onafhanklik van die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) funksioneer, is een stap nader aan ’n werklikheid. Tito Mboweni, minister van finansies, het in sy begroting in Februarie gesê die belastingombud het gewys hy is doeltreffend daarmee om die billike behandeling van belastingbetalers deur die SAID te verseker. “Die regering sal die kantoor van die ombud versterk en dit finansieel en operasioneel van die SAID skei.” Dít kom nadat regter Bernard Ngoepe, belastingombud, in Februarie gesê het sedert sy aanstelling in 2013 pleit hy vir strukturele onafhanklikheid van die kantoor, maar geen minister van finansies het nog daarop ag geslaan nie. Belasting- en regskenners, burgerlike-samelewingsorganisasies, bedryfsinstellings en akademici steun die herskikking. Ngoepe het in reaksie op Mboweni…

teken.…

Die Virsekerbeker-skolereeks asook alle liga- en vriendskaplike rugbywedstryde wat vanjaar onder die vaandel van die Blou Bul Hoërskole-rugbyvereniging sou plaasvind, is weens die Covid-19-pandemie gekanselleer. Ferdi Niemand, voorsitter van dié vereniging, het in ’n verklaring aan alle hoofde, organiseerders en afrigters gesê die besluit is geneem weens die implikasies van die pandemie en die voortgesette vlak 4-inperking. “Met die aanduiding dat gr. 12-leerlinge eers teen 1 Junie kan terugkeer skool toe, gaan die voltooiing van die akademiese jaar voorrang geniet. Onderwysers is reeds onder groot druk om akademiese werk en tyd in te haal. Vakansies en moontlik Saterdae gaan waarskynlik daarvooer deur skole gebruik word,” sê Niemand.…

Dis nog onduidelik of daar vanjaar weer rugby in Suid-Afrika gespeel gaan word, maar die WP en Stormers is steeds besig om ’n feesdag te beplan om afskeid van die ikoniese Nuweland-stadion te neem. Die feesdag, wat ná die Curriebeker-eindstryd gehou sou word, is onbepaald uitgestel weens die Covid-19-pandemie. WP se president, Zelt Marais, sê hulle gaan dit steeds hou, al is dit dan vroeg aanstaande jaar. Die WP en Stormers het vroeër vanjaar gesê hulle sal volgende jaar van Nuweland na die Kaapstad-stadion in Groenpunt skuif. ’n Toets teen Skotland is vir 4 Julie op Nuweland beplan, maar dit lyk nou baie onwaarskynlik. ’n Skolewedstryd, ’n wedstryd tussen Maties en Ikeys en ’n groot klub-derby is as voorwedstryde beplan vir die feesdag. Daarna sal die WP/ Stormers teen ’n…

Rassie Erasmus, Saru se direkteur van rugby, wil weekdagwedstryde laat herleef om ’n Springbok-groep van sowat 46 spelers te kan opbou om die Bokke in staat te stel om deurlopend die wêreld se beste toetsspanne uit te stof. Die Bokke was laas in 2009 in weekdagwedstryde teen Leicester Tigers en Saracens op hul jaareindtoer betrokke. In 2007 was Bob Skinstad die kaptein van ’n Bok-span wat teen Connacht gespeel het en in 2000 het Suid-Afrika in weekdagwedstryde teen Tucumán, Ierland A en Wallis A te staan gekom. Groter diepte is een van die Bokke se belangrikste strategiese doelwitte in die jaar ná hul Wêreldbeker-sukses in Japan. Erasmus wou al vanjaar met sy plan begin deur SA A-spanne op die Vrydae voor die toets teen Georgië en die twee toetse teen…

Die Southern Kings het alle kontraktering van spelers gestaak totdat hul geldsake in orde is. Hul spelers wag steeds op hul salarisse vir April nadat die franchise nog nie die maandelikse bydrae tot sy geldkoffer van die Nelson Mandelabaai-metro gekry het nie. Loyiso Dotwana, voorsitter van die Kings, het verlede week in ’n skrywe gesê hulle sal teen 30 April betaal word. Leigh Heard, die bedryfshoof van die Kings, het in ’n Whats-App-boodskap aan die spelers gesê sy is in besit van skrywes wat die versekering gee dat hulle die geld sal ontvang, maar dat hulle nie enige salarisse kan verwerk nie. “Ek het geen woorde nie,” het Heard in haar boodskap geskryf. “So, ek het Loyiso en Rory (Stear, adjunkvoorsitter van die Kings) versoek om julle so spoedig moontlik…

dig.…

Die meeste apteke het die afgelope twee weke begin om plaaslik vervaardigde materiaalmaskers te verkoop, nadat maskers so skaars soos hoendertande was daardie eerste paar weke van inperking. Jy kan ook kreatief wees en jou eie masker maak. Selfs iets prettig ontwerp, soos Rebecca Young van Classic Craft Studio, wat ’n baard en snor voorop werk. Jy kan selfs maskers in verskillende kleure maak om by elke uitrusting te pas. Een van die mense wat die behoefte aan ’n goed ontwerpte materiaalmasker raakgesien het, is Rentia Robbertze van Somerset-Wes. Sy vertel: “My twee seuns moes aan die einde van die kwartaal – net voor inperking – na hul pa in Polokwane vlieg. Ek kon net mooi nêrens vir hulle maskers te koop kry nie. Uit nood en vrees het ek…

■ Rentia Robbertze se maskers kos R60 elk. Jy kan by haar bestel (083 676 6227) of by Inanda (082 568 3237). Sy maak ook maskers vir kinders. ■ Die sokkiemaatskappy Sexy Socks maak nou Sexy Masks van afval-sokkiemateriaal. Jy kan dit aanlyn koop by sexysockssa.com. Pryse wissel van R55 tot R89. ■ The Silk Lady maak ook nou maskers van katoen teen R52 elk. Gaan na thesilklady.com. ■ Rebecca Young van Classic Craft Studio se maskers sal seker maak jy laat die koppe draai. Vir meer inligting, besoek classiccraftstudio.com.…

■ Prof. Sidney Cywes, pediatriese chirurg wat internasionaal erkenning vir sy bydrae tot dié beroep gekry het, is onlangs oorlede. In 1975 het hy die eerste chirurg in Suid-Afrika geword wat net op kinders fokus. Cywes was maar die tweede pediatriese chirurg ter wêreld wat erelidmaatskap van die College of Surgeons of America ontvang het. Hy was ’n Boerejood en boorling van die Paarl. Hy het onder meer op orgaanoorplantings op kinders, karsinome, die skeiding van Siamese tweelinge, die spysverteringskanaal en brandwonde gefokus. ■ Die Paarlse sakeman en boer Mike Clift, bekend om sy gehaltedruiwe en -olywe, is op 24 April dood. Hy was voorheen direkteur van die familieonderneming JA Clift Contractors, wat in 1906 deur sy oupa begin is en graniet teen die Paarl-berg gemyn en verwerk het. In…

Oor ’n jaar of twee van nou sal daar sekerlik uit die masjienkamers van navorsingsinstitute, nagraadse sentrums by universiteite en politieke dinkskrums verslae, verhandelings, beleidsvoorstelle en ander groot pogings gelewer word om die korona-pandemie van 2020 te ontleed en selfs daarop te reageer. Waarom het Swede teen drakoniese maatreëls om die verspreiding van die virus te beperk, besluit? Waarom het Taiwan, wat net meer as 100 km vanaf China geleë is, die virus grootliks vrygespring? Wat was die invloed van klimaat, kultuur, demografie en selfs geografie in die verspreiding van die virus? Waarom was die rol van internasionale organisasies so beperk? Wat reeds duidelik is, is dat toe die pandemie uitbreek, nasionale belang enige drome van ’n primêre internasionale belang getroef het. Soos wat China in sy eie belang opgetree…

Die departement van basiese onderwys word dalk Dinsdag hof toe geneem om te keer dat skole tydens die vlak 4-inper-kings oopmaak. Die Tebeila-instituut vir leierskap, onderwys, regering en opleiding en die Afrika-instituut vir menseregte en grondwetlike litigasie wil ’n dringende aansoek by die hooggeregshof in Polokwane indien omdat hulle meen Angie Motshekga, minister van onderwys, se planne is strydig met die Grondwet. “Die minister se plan om skole oop te maak, beskerm nie kinders se reg op lewe nie omdat leerlinge blootgestel sal word aan die moontlikheid om Covid-19 op te doen. Kinders, anders as volwassenes, is nie verantwoordelik genoeg om na hulself om te sien nie,” lui ’n verklaring van die institute. Hulle voer aan die meeste ondernemings en werkplekke is steeds gesluit. “Ons glo jy kan nie die…

Gesigmaskers is die nuwe moethê item in elke klerekas. Party mense bly by die eenvoudige witen-blou mediese masker, terwyl ander meer kreatief raak. Die aktrise Lizz Meiring sê sy dink haar ore is te klein vir ’n mediese masker. “Ek het ’n redelike kort gesig. Dit maak dat die masker nogal hoog op my gesig sit en ek lyk so ’n bietjie soos ’n dwergie,” sê sy. Nou dra sy maar ’n serp met ’n engel daarop. “So, ek dra nou ’n engel oor my mond,” sê sy. “Dalk help dit my om ’n wag voor my besige mond te sit.” Koos Kombuis dra ’n lapmasker, maar as dit in die was is, dra hy ’n buff (’n materiaalbuis wat jy soos ’n serp kan dra). Hy noem dit sy…

Een van haar boeke is Oorlewingsgids vir ’n bedonnerde diva. Nou is Sophia Kapp self bedonnerd omdat haar oorlewing as Afrikaanse skrywer in gedrang is. Lesers deel haar 13de boek, Kanaän, reeds in PDF-formaat op WhatsAppgroepe, terwyl sy nog nie eens ’n papiereksemplaar daarvan vasgehou het nie. “My uitgewer het nie eens boeke nie. Dit lê nog in pakhuise om versprei te word wanneer boekwinkels weer mag aangaan met sake,” sê Kapp. “Daar is twee soorte PDF-diewe: Die een is die lede van WhatsApp-groepe met hul Robin Hood-houding van hulle steel by hierdie skatryk skrywers wat in huise met vier skoorstene bly en gee vir die armes. Die tweede groep is mense wat ’n boek in PDF-formaat oor Whats-App van iemand ontvang met ’n boodskappie van ‘hier is vir jou…

Byna 120 000 Suid-Afrikaners is die afgelope vyf weke in hegtenis geneem en aangekla omdat hulle regulasies gedurende die ramptoestand oortree het. Terselfdertyd word 199 klagte teen polisielede ondersoek wat met polisieoptrede gedurende die inperking verband hou. Die polisie sê hulle het hul hande vol omdat die publiek nie by die reëls hou nie – altesame 118 735 mense is in die drie weke van 27 Maart tot 18 April aangekla weens inperkingsoortredings, waarvan 42 388 sake hof toe is. Die meeste aangeklaagdes was in die Wes-Kaap (29 608), gevolg deur Gauteng (17 883). Gauteng het die meeste sake wat hof toe gaan (15 373), gevolg deur KwaZulu-Natal (8 356). Die beweerde oortredings hou verband met die koop, verkoop of vervoer van alkohol, mense wat nie by die huis bly…

Die DA-metrobestuur in Tshwane gaan Woensdag die bal aan die rol sit vir die verkiesing van ’n nuwe burgemeester ná die hofuitspraak dat die Gautengse regering se ontbinding van die raad onwettig was. Randall Williams, die DA-burgemeesterskandidaat, het Vrydag gesê al die logistiek word bekyk, soos dat die raadslede met tegnologie in afsonderlike lokale vergader. Die verkiesing van ’n nuwe burgemeester onder die toesig van die Verkiesingskommissie (OVK) sal een van die eerste items op hul agenda wees. ’n Nuwe stadsbestuurder moet ook aangestel word. Die ANC gooi egter wal. Dr. Kgosi Maepa, raadslid en ANCvoorsitter in Tshwane, het eergister aangevoer die kans is skraal dat enige vergadering tydens die inperkingstyd sal plaasvind. Hy het gesê die metro moet wag vir lei- ‘Die hof het beslis dis onwettig.’ ding van die…

Suid-Afrikaanse laboratoriums toets nie op die oomblik teen hul volle kapasiteit vir Covid-19 nie. In die week tot 1 Mei is gemiddeld 9 776 toetse per dag gedoen, maar die nasionale gesondheidslaboratoriumdiens sê sy kapasiteit is 15 000 per dag. Dr. Zweli Mkhize, minister van gesondheid, wil 600 000 toetse teen einde Mei doen, wat neerkom op nog amper 400 000 in die volgende maand. Volgens Mzi Gcukumana, woordvoerder van die laboratoriumdiens, toets die laboratoriums nie teen volle kapasiteit nie omdat daar nie elke dag 15 000 mense aan die kriteria voldoen om getoets te word vir Covid-19 nie. Maar sou daar meer mense wees om te toets, sal die diens weer beperk word deur die beskikbaarheid van toetsstelle. Hulle wag nog vir 15 000 GeneXpert-toetsstelle wat uit die VSA…

Standard Bank het reeds meer as 150 000 van sy kliënte gehelp met finansiële steun. Die bank sê dié hulp beloop sowat R1 miljard se verligting vir paaiemente op lenings wat saam sowat R44 miljard beloop. Hy behoort binnekort in staat te wees om nóg kliente, dié keer kleinsake, te kan bystaan. Dit kom nadat pres. Cyril Ramaphosa as deel van die regering se maatskaplike en ekonomiese steun om die gevolge van die inperking teen te werk R200 miljard se waarborge beskikbaar gestel het vir lenings wat ondernemings by handelsbanke aangaan vir bedryfskoste. Standard Bank sê hy het aan sakekliënte met ’n omset van minder as R20 miljoen per jaar ’n betaalvakansie van drie maande op skuld aangebied.…

Brood, graanprodukte, rys, soet beskuitjies, cheddarkaas, kitskoffie en warm sjokolade was in die week tot 23 April aansienlik goedkoper as die vorige week. Só wys Statistieke Suid-Afrika (SSA) se inflasiesyfer op noodsaaklike produkte wat sedert die begin van die nasionale inperking weekliks gepubliseer word. Die prys van alle noodsaaklike goedere was in die week tot 23 April 0,1% laer as die vorige week, maar 0,2% hoër as toe die nasionale inperking van krag geword het. Die inflasiemandjie vir noodsaaklike produkte en dienste be-vat 187 van die 412 produkte in die algemene verbruikersprysinflasiemandjie wat maandeliks gemeet word. Kos en nie-alkoholiese drinkgoed dra ’n gewig van sowat 90% in die inflasiemandjie vir noodsaaklike produkte; huishoudelike instandhouding, gesondheid en ontspanning elk 1,9%; en diverse produkte 5,1%. Wat die kos-indeks betref, dra vleispryse en…

Ek kan verstaan dat mense lojaal en patrioties is teenoor ʼn rugby-span of ’n land. Dis lofwaardig. ’n Goeie voorbeeld hiervan was toe die Springbokke teen alle verwagtinge in verlede jaar die Wêreldbekerrugbytoernooi in Japan gewen het. Die meeste van ons het gejubel en dit is soos dit hoort. Wie sal ooit Faf de Klerk, Springbokskrumskakel, in sy SA gekleurde swembroek vergeet? Maar hoort dieselfde vurige patriotisme en lojaliteit by beleggings? Die reaksie van sommige kenners, rubriekskrywers en selfs beleggers laat die indruk dat dié emosionele verknogtheid ook op beleggings van toepassing is. Wie sou nou tevrede wees met laer opbrengste in ’n plaaslike belegging (vergeleke met ’n be-legging in ’n ander land of bateklas wat nie in Suid-Afrika beskikbaar is nie)? Sommige was voorstanders hiervan oor veral die afgelope…

Nicolaas Jan Valkenburg van Dru-ten. Gebore 12 Junie 1898 in Griekwastad. Oorlede 16 Januarie 1989 in Pretoria. Wie is die man wat in die platteland gebore is en wat het hy te doen met Suid-Afrikaanse rugby? Ek plaas onlangs ’n foto van 1967 se Suidwes-Afrika-span op Facebook. Een van die spelers is Vaatjie van Druten, ’n heelagter met ’n skop soos ’n muil. Met sy linkervoet het hy die destydse swaarder agtpantbal soos niks van die middellyn af oorgeklits. Soos sy ouer broer Eric – ’n losskakel en senter met finesse – was die twee Van Druten-broers in die 1960’s ’n instelling in die Karakoelboere se span. “Is daar dalk ’n verband tussen hierdie twee Van Drutens en Griekwas se Van Druten-subunie?” vra een van my oudleerlinge. Van Druten is…

vriend beskou.…

Nathi Mthethwa, minister van sport, kuns en kultuur, gaan ’n voorstel van ’n Suid-Afrikaanse gholfafvaardiging oorweeg dat gholfbane weer kan heropen. Die uitvoerende hoof van Gholf SA, Grant Hepburn, en dié van die PGA van Suid-Afrika, Ivano Ficalbi, en die voorsitter van die Klubbestuursvereniging, Chris van der Merwe, vorm almal deel van die afvaardiging wat digitaal met die minister vergader het. Hulle het daarop gewys dat verskeie mense hul werk kan verloor mits gholfbane nie gou weer heropen nie. Hulle het ook gebeurlikheidsplanne vir elke vlak van die staat van inperking aangebied. Die afvaardiging sê in ’n verklaring die minister gaan die voorstel hersien, waarna dit aan die nasionale Covid-19-bevelsraad voorgelê sal word.…

In sy tokse op die speelveld was hy ’n hardekwas-agterspeler wat hom nie deur die voorspelers laat boelie het nie. Maar hy’t in die WP ook die bynaam Klaas Vakie gekry oor hy so tydsaam kon wees. Colin Beck was egter ook een van die talentvolste en veelsydigste agterspelers van sy tyd. Ná die betogertoer na Nieu-Seeland in 1981 het die Kiwi-skrywer Don Cameron in sy boek Barbed Wire Boks geskryf dat Beck oor iets van die manjifieke Poema Hugo Porta se toorkuns beskik: “Beck verseg om hom deur losvoorspelers te laat intimideer. Om die waarheid te sê, hy beskou hulle as ’n uitdaging, soos in Rotorua (teen Bay of Plenty), toe hy gereeld die opposisie ore aangesit het met sy vaart en venynige voetwerk.” ‘Ek weet nou nog nie…

Jake White laat Manie Libbok gaan, maar die Springbok-stut Marcel van der Merwe keer terug na sy ou rugbytuiste in Pretoria. Libbok gaan Durban toe en hy sal later vanjaar in die Curriebeker-reeks vir die Haaie beskikbaar wees as die rugbyseisoen hervat word. Dit lyk of White sy geld op Morné Steyn het om as eerstekeuse-losskakel die Bulle te laat opstaan. Die Durbaniete het ’n kontrak met Libbok gesluit omdat Aphelele Fassi vanjaar vir die Springbokke sal speel en Curwin Bosch ook deur Rassie Erasmus-hulle betrek kan word. Erasmus het al vroeër vanjaar aangedui dat hy die 22-jarige Fassi vir Julie se toets teen Georgië in die Baai wil kies. Weens die Covid-19-pandemie is dit onwaarskynlik dat die toets nou sal plaasvind, maar hy kan in so geval later vanjaar…

Bill Beaumont het die Argentyn Agustín Pichot uitgestof en is gister vir ’n tweede termyn tot Wêreldrugby se voorsitter verkies. Die 68-jarige Engelsman het 28 stemme op hom verenig, terwyl Pichot, wat deur Suid-Afrika en Sanzaar ondersteun is, 23 gekry het. Beaumont se volgende termyn van vier jaar begin op 12 Mei ná die raadsvergadering van Wêreldrugby. Bernard Laporte, president van die Franse Rugbyfederasie, is as ondervoorsitter gekies. Beaumont het ’n beroep op eenheid gedoen en gevra dat daar dadelik skouer aan die wiel gesit word om die sport te laat groei te midde van die uitdagings van die Covid-19-pandemie. “Ek wil graag vir Gus (Pichot) bedank vir sy vriendskap en ondersteuning die afgelope vier jaar,” sê Beaumont. “Hoewel ons teen mekaar gestaan het in die veldtog, streef ons dieselfde…

Benodigdhede vir Rentia se masker: 25 cm x 28 cm 100% katoen per masker (mans-, vroue- en tienermaskers werk almal op hierdie grootte) Spunbond vir die filter Breë skuinsband (bias binding) Buigbare draad in plastiekomhulsel (soos waarmee plastieksakkies toegedraai word) vir die neusstuk Gare Sagte dun rek. Die rekke wat sy deurryg kan jy self knoop en verstel totdat die masker perfek pas. ’n Naaimasjien sal jou maklik laat werk, maar jy kan ook ’n dik naald gebruik. Maak so: Stap-vir-stap-foto’s hiernaas.…

Ek het nou wraggies die hele naweek gelê en reekse kyk. Ek dink ek het nou als op DStv én op Netflix gesien en het my toe ook boeglam geskrik vir die laaste toneel van Ozark se derde reeks. Ek was besig om heerlike tuisgemaakte skyfies en uiedoopsous te eet toe . . . ek gaan nie vertel nie, maar my skyfies het gevlieg en so ook die bakkie doopsous. My twee spanjoele het heerlik gesmul en hul honde- kulinêre smaak uitgebrei. Tuisgemaakte skyfies Tuisgemaakte skyfies maak ek nie sommer nie, maar dit is grendeltyd en ons maak mos nou áls! Ons bak piesangbrood, ons bak brood, ons maak pizzas, ons maak ons eie pastas en so word ons ook al hoe ronder! Maar ons gee nie om nie, want…

Die laaste tyd, as die korona-gedruis vir my te moeilik raak – van die dodetal tot Tedros Ghebreyesus se soetlike eenwoord-twiets – dan klim ek op YouTube en tik “Italian mayors” in. Ek kyk dan na burgemeesters in Italië wat op mense in hul dorpe skreeu om tuis te bly en reëls te gehoorsaam. Wonderlike tydverdryf. Katarties, eintlik. Daar’s baie sulke video’s. Die leiers, van onder meer Messina, Lucerna, Bari en Delia, glo nie in mooipraatjies nie. Hulle werk hulself stadig op tot ’n crescendo van meesterlike geskel. Die fronse. Die tuitbekke. Die hande beduie woes – ’n vinger wat wys, ’n afkeurende veeg, ’n klap op die lessenaar. Hulle argumenteer met mense op straat. Hulle gaan tekere op TV. Hulle pleit in die mooiste taal. Daardie Italiaanse ritme. Hoe…