Rapport -julkaisun 2/2/2020 -irtonumeron sisällysluettelo

Teken in: 087 353 1300. SMS “Rapport” na 31069. Intekenare-navrae: 087 353 1300. (Maandag tot Vrydag: 07:00-16:30. Saterdae, Sondae en openbare vakansiedae: 07:00-11:00.) SMS “diens” na 31069. E-pos: intekenare@media24.com WhatsApp: 087 353 1333 Waar kry ek Rapport? 087 741 3137 Nuuswenke: 011 713 9633 of 021 406 3228 E-pos: nuus@rapport.co.za Klagtes oor stories: Alet Wichmann 011 713 9682. alet@media24.com Redakteur: Waldimar Pelser 011 713 9633 of 021 406 3228 waldimar.pelser@rapport.co.za Nuus-en-sakeredakteur: Erika de Beer 011 713 9633 of nuus@rapport.co.za Sportredakteur: Albert Weideman 011 713 9671 of albert.weideman@rapport.co.za Beleef: Alet Wichmann 011 713 9682 of alet@media24.com Weekliks en briewe: Pieter Malan 021 406 3514 of pmalan@rapport.co.za Skakel 087 353 1300 om in te teken op Rapport…

Cosatu gaan ernstige teenstand uit eie geledere kry oor sy voorstel om sy le-de se pensioengeld in Eskom te belê om Eskom se skuldlas te help verlig. “Die voorstel is nog nooit intern op die sentrale uitvoerende komitee bespreek of besluite daaroor geneem nie. Daar is beslis talle individuele le-de wat hulle reeds daarteen uitgespreek het,” sê die adjunkhoofsekretaris van ’n belangrike Cosatu-geaffilieerde vakbond wat nie geïdentifiseer wil word nie. “Ons as vakbond gaan daaroor standpunt inneem en ek is seker ons gaan nie daarby inval nie,” het hy gesê. Cosatu het, ten spyte van die interne teenstand, Vrydag ’n volledige gespreksdokument oor die plan op sy webblad gepubliseer. Daarvolgens wil Cosatu R254 miljard van sy lede oor alle bedrywe heen se pensioengeld in Eskom belê. Dié kontantinspuiting sal Eskom…

‘Broer sterf ’n kluisenaar’ Die suster van ’n beweerde slag-offer sê sy was “uiters ontsteld en baie, baie kwaad” toe sy Rapport se berig verlede week lees. “ ’n Nagmerrie het teruggekeer, maar vandag besef ek my boetie was toe nié ’n weirdo nie. My hart breek nou vir ander moontlike slagoffers.” Haar broer was 13, sy 17, toe hul gesin by Die Dam naby Gansbaai vakansie gehou het. Die boer, destyds ’n jong man, was ook saam. “Ek onthou net soos Pierre-Jeanne die sweterigheid en sy groot hande. Man, hy was net so ’n growwe mens.” Haar broer moes in die tent saam met die boer slaap en sy en haar vriendin in die motor omdat daar nie vir almal plek was nie. ‘Hy was maar altyd daar, met…

’NJaar nadat hulle langs mekaar gelê het en nie geweet het of hulle gaan oorleef nie, het twee leerlinge van die Hoërskool Driehoek gister saam ’n 5 km-wedloop voltooi. Op 1 Februarie 2019 is Cheverné Duvenage en Tasha Opperman vasgekeer onder die voetbrug wat kort ná saalopening by die skool ineengestort het. “Tasha het regs van my gelê en ek het gedink sy is dood, want sy was bewusteloos en het doodstil gelê.” Tasha is toe nie dood nie en agt operasies later is Cheverné ook nog hier. “Jammer,” sê Cheverné terwyl sy die trane afvee. “Ek het vanoggend opgestaan en gedink ek gaan oukei wees totdat ek by die skool gekom het. En nou met saalopening het almal weer gepraat oor wat daai dag gebeur het en ons het…

Suid-Afrikaanse banke maak reeds voorbrand dat verbandskuld steeds betaal moet word indien hul kliënte se eiendom met min of geen vergoeding onteien word nie. Thoko Didiza, minister van grondhervorming, het in ’n onlangse parlementêre antwoord ’n eenwoord-antwoord gegee op die kwellende vraag oor verbande. Mike Waters van die DA wou by haar weet of die regering al met banke begin onderhandel het oor verbandskuld, wat die impak op die ekonomie gaan wees en watter bedrag die regering opsy sit om banke te vergoed weens onteiening sonder vergoeding. Didiza se enigste antwoord was “nee”. Haar woordvoerder het aan Business Insider gesê dis omdat die parlement nog besig is met konsultasies oor onteiening sonder vergoeding en die regering sal eers kommentaar lewer wanneer dié proses afgehandel is. Die Bankvereniging van Suid-Afrika (Basa),…

Toerismeplekke wat interaksie met wilde diere aanmoedig, het by die regering gaan kla dat die Suider-Afrikaanse Toerismediensvereniging (Satsa) hulle probeer dwing om hul deure te sluit. Hulle beweer Satsa maak inbreuk op hul regte om die onderneming van hul keuse te bedryf deur toeroperateurs en toeriste aan te raai om nie hul plekke te besoek nie. “Die leeus kies self of hulle saam met mense wil stap.” Satsa het in Oktober nuwe riglyne aan sy lede uitgereik dat hulle nie toerismeplekke moet ondersteun wat interaksie met wilde babadiere toelaat of waar daar saam met roofdiere en olifante gestap word en op olifante se rûe gery word nie. Satsa waarsku sy lede baie van hierdie toerismeplekke waar diere “vir menslike genot misbruik word”, is betrokke by die onwettige handel in wild…

Marius Fransman, Donovan Cloete en Mogamat Majiet was groot vriende toe hulle in Januarie 2016 per motor na die ANC se 104de verjaardagviering in Rustenburg gereis het. Sy 21-jarige persoonlike assistent, Louisa Wynand, het klagte by die polisie ingedien en beweer Fransman het haar tydens die reis seksueel aangerand. Die ANC se tugkomitee het Fransman skuldig bevind aan wanoptrede en hom vyf jaar uit die party geskors. Die nasionale vervolgingsgesag het die strafregtelike klagte verlede jaar teruggetrek, waarop die ANC gesê het Fransman is welkom om na die party terug te keer.…

Landdroste landwyd is baie ontevrede omdat hulle nou nog wag vir ’n verhoging wat reeds in April verlede jaar aan hulle beloof is. Dis maar een van talle salarisgriewe wat tot gevolg het dat die landdroste se moreel “op die laagste punt ooit is”, het ’n senior landdros die afgelope week aan Rapport gesê. Landdroshowe – wat beman word deur net meer as 2 000 landdroste – word beskou as die enjinkamer van regspleging in die land. Onproduktiewe landdroshowe beteken dat derduisende strafregtelike en siviele sake en geregtelike doodsondersoeke sloer en misdadigers nie die straf kry wat hulle verdien nie. Landdroste sê die gesloer om hul salarisse aan te pas sodat dit tred hou met hul lewenskoste duur al die afgelope 14 jaar. Die departement van justisie en korrektiewe dienste…

Vernon Philander se loopbaansyfers vergelyk goed met dié van die grootste name in die geskiedenis van toetskrieket. Hy tree uit met die agtste beste boulgemiddelde onder boulers wat 200 of meer toetspaaltjies laat kantel het. Die ander Suid-Afrikaner onder die groot honde is die legendariese Allan Donald. 20.94 Malcolm Marshall, Windies 20.97 Joel Garner, Windies 20.99 Curtley Ambrose, Windies 21.57 Fred Trueman, Engeland 21.64 Glenn McGrath, Australië 22.25 Allan Donald, SA 22.29 Richard Hadlee, N-Seeland 22.32 Vernon Philander, SA 22.72 M. Muralitharan, Sri Lanka…

Rikus de Beer het weer ’n vrou aan sy sy. Die komediant, wat veral bekend is as Radio Raps se Jonathan met die skewe pet, en Estelle Botha (27) is nou al amper sewe maande in ’n verhouding. Rikus (35) is verlede jaar geskei van sy vrou, Kaylee. “Ek en Estelle woon saam in Pretoria en ek is regtig bevoorreg om haar in my lewe te hê,” sê Rikus. Estelle was ’n prokureur, maar is deesdae betrokke by haar familie se onderneming wat hondekos vervaardig en versprei. Haar pa is ’n veearts. Rikus is self ’n diereliefhebber en talle aanhangers ken sy drie bulterriërs, Hennie, Frik en Inge. Ek kan sien dat ons saam kan oud word. Dis deur hul gedeelde liefde vir diere dat sy pad met Estelle s’n…

Die laaste keer dat ek op skool slae gekry het, wou die hoof nie glo ek het “flippen kaf” gesê nie. Moes telkens hoor dat mense wat kru woorde gebruik, onwelsprekend is, maar ek ken die meeste seslettergreepwoorde, hulle klink net dikwels beter met ’n netjies geplaaste f-woord vir ’n bietjie geur. So my hart het gebloei vir Roger Federer toe hy verlede week in die Australiese Ope tydens ’n harde wedstryd teen Tennys Sandgren glo in ’n mengelmoes tale gevloek het, net om hom in ’n lynregter vas te loop wat toe ’n paar van dié tale verstaan. Ek het vier rottanghoue gekry. En nee, dit het nie van my ’n beter mens gemaak of oorreed om die krasser weergawe van “flip-pen kaf ” uit my woordeskat te weer…

Nou waar was hierdie verwoestende Blitsbok-span dan verlede week? Dit sou sekerlik die vraag wees op ondersteuners van die Springbok-sewesspan se lippe nadat die Blitsbokke gister tydens die Sydney-sewestoernooi gewys het tot waartoe hulle in staat is – op die aanval en die verdediging. Vroeg gisteroggend het hulle Argentinië se tjank met 52-14 afgetrap in ’n wedstryd wat ’n driekuns aan drieë vir die belowende jong vleuel Angelo Davids opgelewer het. Davids het later in die tweede groepstryd teen Frankryk ook drie keer gaan druk om die span ’n oorwinning van 24-12 te besorg. “Ek is net dankbaar dat ek die geleenthede kon afrond wat die ouens vir my geskep het,” het Davids gister gesê. “Dit was ’n lekker gevoel om die drieë te kon druk. Maar weer eens, dit…

Hy moet homself nog so elke nou en dan knyp om te besef hy leef nie in ’n droomwêreld nie, maar is nou deel van Proteas se witbalkrieketgroep ná sy insluiting in die nasionale span se eendaggroep vir die reeks teen Engeland. Vir die 22-jarige Kyle Verreynne, paaltjiewagter-kolwer van die Cobras, is dit al klaar ’n reusestap in sy loopbaan om net deel van die nasionale span se spelerskorps te wees. Om sy buiging vir die Proteas in witbalkrieket teen die wêreldkampioen te maak, sal die kersie op die koek plaas. Die Proteas en Engeland is slaags in drie eendagwedstryde wat Dinsdag in Kaapstad op Nuweland begin. ‘Om net betrokke te wees, is klaar ’n positief.’ Nuweland is ook die tuisveld van Verreynne, wat saam met die Cobras se aanvangskolwer,…

Die streeklugdiens SA Airlink gaan hof toe om te probeer keer dat R700 miljoen van sy geld gebruik word om die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) se bas te pro-beer red. Dít kan Airlink, wat 1 739 mense in diens het, op sy knieë dwing, sê die lugdiens se uitvoerende hoof, Rodger Foster, in ’n eedsverklaring voor die hooggeregshof in Johannesburg. Airlink vra die hof om dringend in te gryp en die SAL se sakereddingspraktisyns te dwing om die geld dadelik oor te betaal. So ’n groot uitbetaling kan aan die ander kant die SAL die nekslag toedien, meen Werner Human, adjunkhoofbestuurder van die vakbond Solidariteit, wat op die sakereddingswerkerskomitee verteenwoordig is. Die saak sal na verwagting binne die volgende twee weke aangehoor word. Die geld waaroor die twee lugdienste baklei, is…

Altesaam sewe mynboumaatskappye het hand opgesteek om hul eie krag op te wek in ’n poging om die onbestendigheid wat Eskom se beurtkrag meebring, te systap. Roger Baxter, uitvoerende hoof van die Mineraleraad, sê die raad werk nou saam met Besigheidseenheid Suid-Afrika (Busa) om die saak te bevorder van mynboumaatskappye wat hul eie elektrisiteit wil voorsien. Die sewe mynboumaatskappye, Sibanye-Stillwater, Anglo American Platinum, South Deep, Exxaro, Orion, Vedanta en Harmony, het die Mineraleraad verwittig van hul voorneme om krag op te wek. Die meeste daarvan sal deur middel van sonkrag wees. South Deep beoog om ’n kombinasie van sonkrag en diesel te gebruik vir opwekking. Tesame sal die maatskappye, indien die nodige goedkeuring ontvang word, ’n raps meer as 600 MW elektrisiteit kan opwek. Die Mineraleraad het in Desember 2019…

Danksy goeie reën sedert laat Desember en flukse aanplantings lyk die kans goed dat Suid-Afrika se kommersiële mielieoes dié seisoen groter sal wees as wat ’n paar maande gelede verwag is, en ook 11% groter as in die vorige seisoen. 12,5 miljoen ton is moontlik. ’n Paar maande gelede nog is gevrees droogtetoestande kan die 2019-’20-mielieoes knou, maar die vooruitsig is nou rooskleuriger, sê kenners. Minstens 12,5 miljoen ton kan gelewer word teenoor 11,3 miljoen ton in die 2018-’19-somer-seisoen, sê Wandile Sihlobo, hoofekonoom van die landbousakekamer Agbiz, in sy weeklikse markoorsig, wat Maandag gepubliseer is. Sihlobo sê die Amerikaanse departement van landbou en die Internasionale Graanraad is nóg positiewer – hulle raam Suid-Afrika se mielieoes op onderskeidelik 12,8 miljoen ton en 13,5 miljoen ton. Hy sê 12,5 miljoen ton is…

Ek het verlede week hier geskryf oor die gebruik van ’n uittreeannuïteit (UA) teenoor ’n trust as instrument vir boedelbeplanning as jy met groot bedrae kontant sit. Ek wil vandag ’n bietjie dieper hierop ingaan. Ek doen dit veral omdat boedelbeplanning ’n veel breër konsep is as bloot die besparing aan boedelbelasting by die dood. Boedelbeplanning gaan in die eerste plek oor die genot van jou bates in jou le-we, sonder blootstelling aan onnodige risiko’s (waaronder belasting), en twee-dens, ná jou dood, oor die voordeel vir jou afhanklikes en naasbestaandes. Kom ons kyk nou eers na ’n UA as instrument in boedelbeplanning tydens jou lewe. Ek gaan nie weer die besonderhede van die belastingvoordele gee nie, want dit is beskikbaar in my vorige rubrieke (kyk hieronder hoe om daarby uit…

“Nee wat, versekering is sommer nonsens,” het ’n honde-eienaar aan Rapport gesê. Sy sit liewer elke maand geld in ’n aparte bankrekening opsy om voorsiening te maak vir haar opreggeteelde hond. ’n Ander troeteldiereienaar wat wel gesondheidsdekking vir sy hond het, was ontnugter toe die versekeraar net 10% van sy eis uitbetaal het. Hy het nagelaat om die fynskrif te lees en het eers later uitgevind die helfte van die siektetoestande waaraan troeteldiere normaalweg ly, word nie gedek nie. Daar is egter ook polishouers wat hoogs tevrede is met die soort dekking wat hul troeteldiere kry – veral die gemoedsrus wat selfs die mees basiese gesondheidsdekking bied, asook die tydige uitbetaling van eise.…

The Morning Show Met Jennifer Aniston en Reese Witherspoon. Skeppers: Jay Carson en Kerry Ehrin Wat min mense weet wat na hierdie opruiende reeks kyk, is dat dit feitlik heeltemal oorgeskryf is terwyl dit al in produksie was, aangesien die #MeToo-beweging in daardie stadium losgebars het, en die reeks besluit het om daardie tema in te sluit. Dié hoogs vermaaklike reeks (wat vreemd genoeg katterige resensies in die buiteland gekry het) takel die onderwerp van vroue wat seksueel in die werkplek gemolesteer word doeltreffend. Nie so realisties of kaalkopvreesloos soos in Bombshell nie, maar van die tonele is ontstellend. Maar dit is die politiek agter die kameras en (soos in Bombshell) die oorloë en rugstekery wat in meer toeganklike terme hanteer word, wat aandag trek. Die reeks is ook amper…

Suid-Afrikaners het geen rede tot paniek oor die koronavirus nie, sê ’n spesialis. Prof. Wolfgang Preiser, hoof van die departement virologie en patologie aan die Universiteit Stellenbosch, sê huidige navorsing dui daarop dat net 2% van mense wat die virus opdoen, daaraan doodgaan. Dit kan selfs minder wees. Hy het Deon Meyer raad gegee oor sy 2016-boek Koors wat oor die “dodelike koronavirus” handel, maar sê die virus in die boek is fiktief en kan glad nie met die ware jakob vergelyk word nie. Teen gister is meer as 250 mense reeds dood aan die koronavirus, wat begin Januarie in Wuhan, China, uitgebreek het. Dis ook by meer as 11 000 mense wêreldwyd gediagnoseer, maar die Nasionale Instituut vir Oordraagbare Siektes (Nios) het Vrydag gesê geen gevalle is in Suid-Afrika…

Helen Zille het byna drie maande in ’n bekende DA-skenker se huis gebly, sonder om ’n sent te betaal. Maar sy sê dit was voor haar terugkeer na politiek, dus is daar geen belangebotsing nie. Zille, nou voorsitter van die DA se federale raad, het tussen Augustus en Oktober verlede jaar in Michiel le Roux se huis gebly. Hy het die reëling gister as hulp aan ’n “vriend” beskryf. Le Roux, voorsitter van Capitec, sê Zille en haar man, prof. Johann Maree, het gewag dat ’n aftreehuis beskikbaar word. Hulle moes ná ’n dekade uit Leeuwenhof, die Wes-Kaapse premierswoning, trek. “Ek het my huis as tydelike huisvesting aangebied. Toe sy besluit om weer tot die politiek toe te tree, het hulle besluit om uit ons huis te trek. Ek weet…

Pierre-Jeanne Gerber, gewese ANC-LP, is nie die enigste man wat as seun deur ’n “harige en sweterige” boer van die Worcester-omgewing seksueel aangerand is nie. Verskeie mans in hul laat veertigs en vyftigs het die afgelope week, ná Rapport se berig verlede week, met Gerber kontak gemaak. Hulle het aan hom vertel hoe ook hulle as jong seuns misbruik is. Een van die beweerde slagoffers, is twee jaar gelede – ná twee mislukte en kinderlose huwelike – weens ’n longaandoening oorlede. Hy was ’n kluisenaar, het sy suster aan Rapport vertel. Nog een het homself om die le-we gebring – blykbaar nadat hy lewenslank gery is deur die “skande”. Die 57-jarige Gerber van Wellington, het verlede week openlik gepraat oor die episode in 1974, toe die man, destyds ’n wynboer…

Drie prominente DA-leiers het John Steenhuisen glo al die stryd aangesê vir die party se toppos. Bonginkosi Madikizela, Wes-Kaapse DA-leier, John Moodey, Gautengse DA-leier, en Mbali Ntuli, lid van die provinsiale wetgewer in KwaZulu-Natal, het glo almal hul naam in die hoed gegooi vir die verkiesing in Mei. Makashule Gana, wat Steenhuisen in November die stryd aangesê het, sê hy gaan “in alle waarskynlikheid nie weer nie”. Madikizela sou ook op die spesiale federale raadsvergadering in November vir die tussentydse leierspos gestaan het, maar het op die nipper onttrek, omdat hy destyds slegs ses maande as LUR vir vervoer en openbare werke in die Wes-Kaap gedien het. Madikizela het aan IOL bevestig hy is nou beskikbaar. John Moodey het bevestig dat hy “genader is” en dat hy dit “ernstig” oorweeg.…

As jy ’n intekenaar is van Netwerk24, kan jy Rapport voortaan met ’n nuwe, verbeterde e-leser op jou selfoon, tablet of rekenaarskerm lees. Die elektroniese weergawe van die koerant lyk presies soos die gedrukte koerant wat jy Sondae lees. Jy kan ook Media24 se ander koerante en tydskrifte in dieselfde vorm op jou skerm lees. Boonop kan jy vir jou gemak die PDF-blaaie meer vergroot as voorheen. As jy die Netwerk24-app op jou slimfoon het, kan jy direk deurskakel na die e-koerant eerder as om soos in die verlede die MySubs-app te gebruik om by Rapport uit te kom. Al wat jy hoef te doen om die nuwe e-leser te kan gebruik, is om die app te verfris deur die Netwerk24-app op Google Play of die App Store af te…

Vooraanstaande akademici soos prof. Thuli Madonsela, voormalige openbare beskermer, het amptelik beswaar aangeteken teen die wysigingsproses van die Grondwet oor eiendomsreg en gewaarsku dat die hele proses in ’n hof uitgedaag kan word. Ander akademici wat die beswaarskrif onderteken het, sluit in proff. Elmien du Plessis van die Noordwes-Universiteit, Danie Brand van die Universiteit van die Vrystaat en Juanita Pienaar, ’n waarnemende regter in die grondeisehof. Hulle is almal verbonde aan ’n leerstoel vir navorsing in eiendomsreg. Du Plessis sê daar is, ten spyte van die ANC se haas, net ’n skraal kans dat die proses binnekort afgehandel sal word. Die ANC probeer die proses verhaas om dit voor sy hoofraadsvergadering in Junie of Julie vanjaar af te handel. “Die probleem is dat die openbaredeelnameproses vir die opstel van die…

Helen Zille, voorsitter van die DA se federale raad, is vir die tweede keer die afgelope jaar op pad Schweizer-Reneke toe om te gaan vergifnis vra dat die party ’n plaaslike onderwyseres valslik van rassisme beskuldig het. Al het die gr. 1-onderwyseres Elana Barkhuizen nou al herhaaldelik gesê sy wil alleen gelaat word omdat sy nie daarin belangstel om ’n politieke speelbal te wees nie, gaan Zille nou – met die DA se federale jeugleier aan die hand – terug na die dorp. ‘ ’n Kishou om wit steun terug te werf.’ Die jeugleier, Luyolo Mphithi, nou boonop ’n parlementslid, is die einste man wat Barkhuizen in Januarie verlede jaar onder die bus gegooi het nadat ’n foto op sosiale media die ronde begin doen het wat suggereer dat Barkhuizen…

Twee vroue in verskillende uithoeke van die land is op soek na die groot kruise wat hulle langs die pad vir hul afgestorwe geliefdes in sement geplant het. Albei dié kruise het verdwyn. Annamarie Trollip se ysterkruis vir haar seun, Chris (19), is nie meer langs die pad verby Oukasie naby Brits nie. Yolande Boshoff se swarthoutkruis vir haar man, Werner (45), het naby die Glentana-brug buite George verdwyn. Annamarie sê Chris is amper sewe jaar gelede dood toe hy op sy motorfiets op pad na sy meisie se Valentynsokkie by die Hoërskool Wagpos naby Brits verongeluk het. Chris, wat in 2012 matriek aan Wagpos geskryf het, was dié skool se eerste leerling wat ’n prestasiebalkie vir armdruk ontvang het. Hy kom uit ’n familie van armdruk-kampioene. Medelidmate van haar…

Sy is uitgekryt as ’n “hoer” en ’n “prostituut” en dat sy daarvoor gesoek het toe sy 37 jaar gelede vir ’n kerkleier by die KwaSizabantu-sendingstasie vertel het sy is verkrag, beweer ’n 50-jarige voormalige lidmaat van dié kerk. Die kerkleier het haar verbied om met enigiemand daaroor te praat, sê die vrou. Sy het verlede jaar ’n klag van verkragting teen ’n senior lidmaat by die polisie in Ballito in KwaZulu-Natal ingedien. Die verdagte se naam is aan Rapport bekend, maar word op regsadvies verswyg. KwaSizabantu bedryf ’n suksesvolle aanleg waar aQuellé- gegeurde water gebottel word. Daar word ook avokadopere en soetrissies verbou en verpak vir onder meer Woolworths. Sowat 800 mense woon en werk op die sendingstasie. Rapport het in Desember berig dat ’n voormalige lidmaat glo twee…

’n Namibiër het gedink sy sal maklik vir Suid-Afrikaanse burgerskap kwalifiseer omdat haar ma ’n Suid-Afrikaanse burger is. Sedert Nicole Rabe (29) ses jaar gelede om burgerskap aansoek gedoen het, is sy met ’n Suid-Afrikaner getroud én sy het twee universiteitsgrade hier verwerf, maar sy wag steeds om ’n burger te word, en moes gevolglik al werksaanbiedinge van die hand wys. Haar eerste aansoek vir burgerskap, in 2014, is ná twee jaar se gesloer afgekeur en sy is toe aangeraai om eerder aansoek te doen om permanente verblyfreg, wat sy toe in 2016 gedoen het. ’n Jaar daarna het die departement van binnelandse sake haar egter ingelig sy kwalifiseer nie. Dit blyk toe die agent wat haar met haar aansoek gehelp het, het die vorm verkeerd ingevul. Sy het geappelleer,…

Wallis laat Franco huis toe verlang Wallis se rugbyspan het gister in Cardiff die Sesnasiesreeks op ’n hoë noot onder die nuwe afrigter, Wayne Pivac, begin toe die Rooi Drake Italië met 42-0 verrinneweer het. Maar vir Franco Smith was sy eerste proesel as Italië se nuwe afrigter ’n nagmerrie, want sy span is heeltemal oorskadu. Die Walliesers het vyf drieë vir ’n bonuspuntsege gedruk met die linkervleuel Josh Adams wat ’n driekuns behaal het. ■ Puntemakers: Wallis 42: Drieë: Josh Adams (3), Nick Tompkins, George North. Doelskoppe: Dan Biggar (2), Leigh Halfpenny (2). Strafdoele: Biggar (3). Italië 0. Hokaai met atlete se superskoene Nuwe regulasies wat hoëtegnologieskoene, soos die Nike-sportskoene waarin Eliud Kipchoge die eerste atleet geword het wat ’n marathon in vinniger as twee kon hardloop, is uitgereik.…

Tennis AUSTRALIESE OPE (Melbourne) Vroue-enkelspel: EINDSTRYD: Sofia Kenin (VSA) k Garbine Muguruza (Sp) 4-6 6-2 6-2. Gemengde dubbelspel: EINDSTRYD: Barbora Krejcikova (Tsjeg)/Nikola Mektic (Kroa) k Bethanie Mattek-Sands (VSA)/Jamie Murray (Brit) 5-7 6-4 10-1. Krieket WÊRELDBEKERTOERNOOI (o.19’s) (Potchefstroom) Uitspeel om vyfde plek: Suid-Afrika J. Bird v Julien b Simmonds............. 13 L. Manje uitgeloop............................. 43 B. Parsons v Julien b Seales............... 7 L. Beaufort v Melius b James ............ 9 K. Cotani st Julien b Nedd................ 27 J. Lees b Nedd ..................................... 7 P. Moletsane v en b Patrick................ 1 T. van Vuuren v James b Patrick........ 7 M. Brett uitgeloop............................... 1 A. Cloete v Nedd b James................. 10 O. Modimokoane nie uit nie................ 0 Ekstras (ll1, bl4, fb1, w12)............... 18 TOTAAL (vir 10, 38.2 bbe.)............. 143 Val van paaltjies: 1-20 (Bird),…

Met André Esterhuizen se kontrak veilig toegesluit in Harlequins se kluis, maak die Engelse klubspan nou jag op nog ’n Springbok, Wilco Louw. Rapport verneem by ’n onberispelike bron dit is feitlik ’n uitgemaakte saak dat die vaskopstut voor einde vanjaar sy salaris in Engeland sal ontvang. Die vermoede word versterk deur ’n ontmoeting tussen Paul Gustard, Harlequins se afrigter, Louw, en sy agent, Wim Meyer, in die voorportaal van The Cullinan-hotel in Kaapstad. Die ontmoeting het volgens Rapport se bron met breë glimlagte en stywe handdrukke geëindig. Die vraag is nie meer of Louw en Esterhuizen klubmaats by Harlequins gaan word nie, maar eerder wanneer. Die 25-jarige Louw is tot einde vanjaar deur die Westelike Provinsie gekontrakteer en sal minstens nog Superrugby vir die Stormers speel. Die boorling van…

Kolpak-spelers kan dalk franchisekrieket sterker maak, maar hulle sal nie noodwendig die Proteas versterk nie. Dit is die mening van Ashwell Prince, breier van die Cape Cobras en voormalige Protea-kolwer, nadat hy Vrydag bekend gemaak het dat nog ’n Cobras-speler ’n kontrak met ’n Engelse graafskapspan gesluit het. Prince het Krieket Suid-Afrika ook uitgedaag om nie doekies om te draai nie en reguit te praat in sy gesprekke oor die verlies van spelers aan Kolpak-kontrakte. Hy het Vrydag bevestig die Cobras se middelordekolwer David Bedingham het ’n kontrak van ’n jaar met Durham geteken. Volgens Prince, wat in 66 toetse vir die Proteas gespeel het, is dit nie ’n groot verlies vir die Proteas as spelers oorsee gaan speel nie. “Nie elke Kolpak-speler gaan die Proteas sterker maak nie,” het…

Die Leeus het gemeen Swys de Bruin is net te onlangs by dié unie weg om nou SuperSportonderhoude met die nuwe, jong afrigtingspan en spelers te voer. Daarom het hulle vir Super-Sport toestemming gegee om ’n program op Ellispark te verfilm met die voorwaarde dat De Bruin dit nie aanbied nie, sê Altmann Allers, voorsitter en eienaar van die Leeusmaatskappy. “Dis so goed as om vir Robbie Fleck te vra om onderhoude met die Stormers se afrigtingspan en spelers te gaan doen net nadat hy onlangs klaargemaak het,” sê Allers. “Geen egskeiding is pynloos nie, maar daar is geen kwade gevoelens tussen my, Swys en Rudolf Straeuli (uitvoerende hoof) nie. “Swys is altyd welkom. Alle partye het die onderhandelinge baie professioneel hanteer toe hy klaargemaak het. Dis nog net te…

$545 miljoen Dié inkomste uit ongeslypte diamante op De Beers se eerste diamantverkoping vir die jaar is die hoogste sedert April verlede jaar. De Beers hou jaarliks tien verkopings. Die nuutste opbrengs is veel beter as dié van die eerste verkoping van 2019, toe $500 miljoen se gesteentes verkoop is, en die $426 miljoen van die laaste verkoping van 2019. Die eerste verkoping van die jaar is tradisioneel een van die bestes omdat die bedryf sy voorraad aanvul ná Kersinkopies, maar kenners meen tog die goeie opbrengs dui op herstel in die bedryf ná ’n insinking in die vraag verlede jaar. Die pryse van geslypte diamante het ook verbeter. – Bloomberg 1,2 miljoen ton Dié oes wat Suid-Afrikaanse wynboere in 2019 gelewer het, is kleiner as die afgelope vyf jaar…

Vanjaar het droewig begin vir vele werknemers, met maatskappye soos Massmart, MultiChoice, Telkom, Aspen, Samancor Chrome en Glencore Alloys wat afleggingsprosesse aangekondig het, terwyl die mynreus Sibanye-Stillwater en die staalreus ArcelorMittal onlangs aangekondig het dat hulle elk net meer as 1 000 werknemers afgelê het. Om werknemers af te lê is soms onafwendbaar en partykeer noodsaaklik om ’n onderneming van ineenstorting te red. Afleggings is egter ’n groot uitdaging vir ’n vakbond, want een van die hoofredes waarom werknemers by ’n vakbond aansluit, is vir werkbeskerming. Daarom sal vakbonde altyd ’n stryd aanknoop om hul lede teen ’n aflegging te beskerm, of om ten minste die bes moontlike pakket vir hulle te beding. ’n Afleggingsproses is in die reël ’n “morsige” proses vol konflik en met emosies wat hoog loop.…

Dark Waters Hierdie ware verhaal handel oor ’n advokaat (’n knap Mark Ruffalo), wat bewus raak van ’n chemiese maatskappy wat dekades al daarvoor verantwoordelik is dat mens en dier stelselmatig vergiftig word en ’n dorp feitlik vernietig is. Hy skaar hom by die dorpenaars en takel die maatskappy om te sorg dat daar vergoeding aan die slagoffers is. Dit stel sy eie lewe in gevaar. Praat van moeilik. Jy moet hare op jou tande hê om hierdeur te sit, want die saak word tot in die fynste besonderhede oopgevlek, en die advokaat se stryd word deeglik gewys. Wees daarvan bewus: Dit is nie vermaak nie, maar ’n hardebaard-oopvlekking van korrupsie. Mosley ,, Dié animasierolprent is op volwassenes gerig wat die subteks sal verstaan. “Thoriphants” word as slawe gebruik…

Daar is min dinge meer mistroostig as mince. ’n Mens moet dit eintlik maalvleis noem, maar omdat enige kontak daarmee jou kommin laat voel, raak dit maar altyd op die ou end mince. Vervlakste mince, met daardie mislike reuk van geld-rek-netso-ver en ma-is-moeg. Onmoontlik om dit gaar te maak sonder om te wonder wat van jou drome geword het, hoe en hoekom dinge so vreeslik skeefgeloop het, waarom jy so baie dubbelkenne het, of jy ooit in ’n sportmotor deur die strate van Parys gaan ry en of daar nog êrens in die wêreld iemand is wat jou liefhet. Mince is vir mislukkelinge. Die enigste iets wat dit nog erger kan maak, is Aromat. ‘Mince’ bly maar altyd ‘mince’ . . . Sommige aartsentoesiaste sal beweer daar is planne wat…

Dis eenvoudig verbysterend dat Eskom dit kan oorweeg om sy elektrisiteitskontrakte vir die Hillside-aluminiumsmelter te hernu. Dit is geen geheim nie dat Eskom al jare elektrisiteit teen reuse-afslag aan dié smeltery lewer. Trouens, dié kontrak het die elektrisiteitsvoorsiener die afgelope dekade waarskynlik miljarde rande gekos. Wat wel heel gerieflik vir Hillside en Eskom geheim is, is die inhoud van die nuwe kontrak wat hulle pas met mekaar gesluit het. Soos dit altyd met sulke kontrakte gaan, kan ons – die mense wie se belasting moet betaal vir die reddingsboeie om Eskom se ligte aan te hou – nie weet wat die besonderhede van die nuwe ooreenkoms is nie ter wille van kommersiële vertroulikheid. Maar dis onwaarskynlik dat Eskom dié keer ’n redelike prys sou beding het. Teen heersende kragtariewe en…

Die ongeluk ry die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) nou bloots. Nie net moes die lugdiens die afgelope week ’n klomp vlugte kanselleer weens lae kaartjieverkope nie, maar boonop het ’n passasiersinstapbrug by die O.R. Tambolughawe ineengestort en ’n Airbus A320 se deur so erg beskadig dat dit vervang moes word. Die vliegtuig was veronderstel om Dinsdag van Johannesburg na Port Elizabeth te vlieg toe dit beskadig is. Niemand is in die ongeluk beseer nie. Die passasiersinstapbrug behoort aan die Lughawemaatskappy van Suid-Afrika (Acsa). Tlali Tlali, woordvoerder van die SAL, sê die vlug is vir ongeveer 45 minute vertraag terwyl die deur vervang is. Hy sê die omstandighede rakende die ongeluk word ondersoek. Die skade word deur die redery se versekering gedek. Die SAL het Donderdag aangekondig dat hy nog van sy…

Voorgenome wysigings aan die skolewet gaan ouers wat hul kinders tuis onderrig, dwing om elke jaar hul kinders deur ’n “bekwame assessor” te laat evalueer om te kyk of hulle bybly by die leerplan. Ouers wat hul kinders tuis leer, is boos hieroor en sê die nuwe wetgewing suggereer dat die staat, eerder as ouers, moet besluit wat die beste vir hul kinders is. Die wysigingswetsontwerp op basiese onderwyswette (Bela), is reeds onder skoot oor die feit dat dit skoolbeheerliggame se magte om skoolhoofde aan te stel, wil beperk. Die voorgenome wysigings sal ook ’n invloed op tuisonderrig hê, omdat dit bepaal dat kinders wat tuis onderrig word by die departement moet registreer aan die begin van elke skoolfase – dit wil sê in die grondslagfase (gr. R – 3),…

Onderwysgroepe gaan seker maak die departement van basiese onderwys hou by sy belofte dat die omstrede seksvoorligting-lesplanne nie verpligtend is nie. Só sê Jaco Deacon, adjunkhoof van die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (Fedsas), ná hul raadplegende vergadering met die departement verlede Vrydag. Verskeie vakbonde en ander beheerliggaamorganisasies het dit bygewoon. Deacon sê reg aan die begin het die voorsitter gesê die departement se uitgangspunt is dat die kurrikulum nie verander het nie en die lesplanne is nie verpligtend nie. “Ons almal het so half gelag en gedink: Nou hoekom is ons hier? Die boodskap was duidelik: Dit is nie voorgeskrewe en verpligte materiaal nie, maar eerder addisionele hulpbronne. Ons het nooit ’n argument oor meriete met die departement gehad nie, maar ’n beginselargument. Ons is nie kenners oor…

Die Afrikaner gaan waarskynlik “vir nog ’n geslag of twee” verantwoordelik gehou word vir alle probleme in die land, het prof. Alex Mouton van Unisa se geskiedenisdepartement Vrydag op ’n simposium in Pretoria gesê. “Die Afrikaner onder druk, 1902 – 2020” was die tema van dié byeenkoms by die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns. Mouton het gesê die Afrikaner moet nooit vergeet dat ernstige wandade in sy naam gepleeg is nie. Ná 1948, die jaar waarin die Nasionale Party die algemene verkiesing gewen het, het politieke mag welvaart vir Afrikaners gebring. Teen die 1970’s was dit ongekende welvaart, met blinker motors en luukse woonbuurte soos Waterkloof. Daar was ál meer oorsese reise. Dit kan aanvaar word dat die teoloë en intellektuele wat die apartheidsidee voor 1948 ontwikkel en aangemoedig…

Die veteraanpolitikus Marius Fransman sê ’n teksboodskap wat lui hy was betrokke in ’n vuisgeveg wat hom en sy teenstander “verniel, bebloed en gekneus” gelaat het, is daarop gemik om hom in ’n slegte lig te stel. Fransman – wat Wes-Kaapse ANCvoorsitter was toe hy ná bewerings van seksuele aanranding vyf jaar lank uit die party geskors is – het aan Rapport gesê hy weet presies wié daaragter sit. “Ek weet ook ’n mens in die organisasie is bang ek is weer beskikbaar vir die leierskap en voer nou ’n afleidingstaktiek uit.” Volgens die boodskap het Fransman en Donovan Cloete, ’n direkteur van die Kaapse brandstofmaatskappy World Marine Energy, verlede Vrydag handgemeen geraak en was daar groot skade aan die meubels en mure. “Cloete het heeltemal sy kop verloor. Aan…

Geen oplossing is nog in sig vir die sowat 500 vlugtelinge wat die afgelope drie maande in en om die Sentrale Metodistekerk in Kaapstad woon nie. Hul leier, JP Balous, mag die middestad slegs met spesiale verlof van die polisie binnekom, hul donasies droog op weens die metro se geskil met Gift of the Givers. En die Menseregtekommissie (MRK) sê een van sy kommissarisse is met die dood gedreig. Tog was daar Woensdagmiddag honderde glimlagte, luidkeelse gelag en ’n paar honderd magies wat ’n bietjie voller as gewoonlik was. Die Laugh-inisiatief (Love in Action United Giving Hope), ’n groep sirkuskunstenaars, tesame met die Ladles of Lovewelsynorganisasie, het vir die sowat 260 kinders in die groep vermaak verskaf en kospakkies uitgedeel. Mungo die nar (Mark Shelton) het vir die kleintjies kulkunsies…

’n Skeepsingenieur van Port Elizabeth gaan nie afslag kry op sy 27 jaar tronkstraf net omdat dit sy eksmeisie was wat hy verkrag het nie, het die hooggeregshof in Grahamstad bevind. Die ingenieur, wat ’n kind by sy eks het, het in dié hof teen sy tronkstraf geappelleer. Hy is vroeër in die streekhof in Port Elizabeth daaraan skuldig bevind dat hy die ma van sy kind twee keer verkrag het. Hy is tot 27 jaar tronkstraf gevonnis. Die man het aangevoer daar was ’n goeie verhouding tussen hom en sy eks en sy het hom selfs in die tronk bly besoek. Maar regter Ndumiso Jaji het einde Januarie in die appèl bevind die feit dat die beskuldigde aanvoer die klaer was sy voormalige lewensmaat laat dit klink of die…

O or die jare het toeskouers in die Rod Laver-arena in Melbourne ’n gesonde klomp epiese wedstryde op die laaste dag van die Australiese Ope gesien. Vandag hang dit van Dominic Thiem af of dit weer die verhoog vir ’n skouspel sal wees. Die Oostenryker Thiem sal as reuse-buiteperd aantree vir die mans-eindstryd van die Australiese Ope – nie omdat hy ’n hierjy is wat nie daar hoort nie, maar omdat hy te staan kom teen die gulsigste wenner wat dié major tot nog toe gesien het. Novak Djokovic het oor die afgelope 12 jaar in sewe Australiese Ope-eindstryde gespeel – en ál sewe gewen. Dit is weliswaar minder as die 12 Franse Ope-krone wat van Rafael Nadal die Koning van Klei gemaak het, maar dit is steeds genoeg om…

Tien jaar gelede het Roger Federer en Rafael Nadal voorbrand vir hul vertoonwedstryd in Switserland gemaak met ’n nou ikoniese video waarin nie een hulle hul lag kon hou nie. Voordat hulle mekaar aanstaande week in Kaapstad pak, is die duo voor ’n TV-kamera neergesit en gevra om saam na daardie video te kyk. Vergeleke met die een van ’n dekade gelede is dit kurkdroog – geen wilde gegiggel of geknoopte tonge om die lagspiere te prikkel nie. Moet egter nie daaruit aflei dat Vrydag se “The Match in Africa” ’n saai affêre gaan wees nie. Rondom Federer en Nadal sal derduisende aanbiddende ondersteuners wees, Suid-Afrikaners wat hulle vir die eerste en enigste keer in lewende lywe sal sien. Dit beloof ’n feestelike atmosfeer – een waarby die twee legendes…

Goeie draaiers is nou maar net een te veel vir die Suid-Afrikaanse o.19-krieketspan. Die jong Proteas is gister met vier paaltjies deur die Wes-Indiese Eilande in Potchefstroom geklop in die uitspeelstryd om die vyfde plek in die Wêreldbekertoernooi vir o.19-spanne. Suid-Afrika is vir 143 uitgeknikker. Die draaiers Ash-mead Nedd (2/18 in 10 boulbeurte) en Matthew Patrick (2/12 in 6.2 bbe.) het die skade aangerig. Levert Manje (42) was die beste Protea-kolwer. Die Windies (147/6) het die teiken in die 42ste beurt bereik. SA se kaptein en deeltydse draaier, Bryce Parsons (2/23 in 10 bbe.), het twee paaltjies gevat.…

Iewers oor die afseisoen het Imran Tahir se baard baie grys geword. Maar hoe lui die spreekwoord oor wysheid en grysheid? Dié Protea-strydros het die Dolphins gister met syfers van 4/33 gehelp om die Knights vir ’n skamele 115 uit te knikker in dié spanne se eendagkragmeting in Durban. Dit was in antwoord op die Dolphins se eerstebeurttelling van 209/9, wat die tuisspan dus met 94 lopies laat wen het. Tahir se twee draaivennote, Keshav Maharaj (43) en Prenelan Subrayen (46*) het die Dolphins met die kolf uit ’n penarie gered. Die tuisspan het op 122/7 gesteier voordat dié twee hulle tot ’n skaflike totaal gehelp het. Maharaj, die kaptein, het ook twee paaltjies vir 19 lopies in 7.2 boulbeurte laat kantel. Die Knights se paaltjiewagter, Wandile Makwetu (29), was…

Terwyl die Ontwikkelingsbank van Suider-Afrika (Obsa) fel gekritiseer word vir sy R3,5 miljard-lening aan die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL), doen gerugte die ronde dat nóg ’n staatsinstelling gebruik kan word om die redery te help. Alf Lees, DA-woordvoerder oor die SAL, sê in ’n verklaring hy is verras om te hoor die lugdiens se sakereddingspraktisyns wil aansoek doen dat skeidingspakkette in geval van afleggings uit die Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF) betaal word. “As daar enige waarheid in hierdie gerugte steek, sal dit buite die mandaat van die WVF val en neerkom op nóg ’n geheime reddingsboei aan die SAL.” In die WVF se jaarverslag van 2018-’19 is ’n oorskot van oor die R100 miljard verklaar. Die fonds val onder die departement van arbeid en kry sy geld uit bydraes wat werknemers en werkgewers…

Suid-Afrika se werkloosheidsprobleem is amptelik erger as dié van enige ander land ter wêreld. Nêrens anders is só ’n groot persentasie van die bevolking vir só ’n lang tydperk al werkloos as in Suid-Afrika nie, sê die Sentrum vir Ontwikkeling en Onderneming (CDE). Tans is 10,3 miljoen mense werkloos teenoor 8,4 miljoen in 2014, sê die CDE. Meer as 70% van die werkloses volgens die eng definisie (dus 4,8 miljoen uit 6,7 miljoen mense) het in die afgelope jaar geen vorm van werk gehad het nie, teenoor 60% tien jaar gelede, blyk uit ’n verslag oor die werkloosheidskrisis wat die CDE Woensdag in Johannesburg uitgereik het. Net 42% van die volwassenes in die land werk, vergeleke met die wêreldgemiddelde van 60%. In 2008 het nagenoeg 46% van die volwassenes in…

Poppie Nongena. Met Clementine Mosimane en Anna-Mart van der Merwe. Regisseur: Christiaan  Olwagen. Elsa Joubert se roman Die swerfjare van Pop-pie Nongena is in 1978 gepubliseer. Hoekom is dit nou eers verfilm? Helena Spring, die vervaardiger, verduidelik dat Joubert tevore deur internasionale vervaardigers genader is, maar dat sy gevoel het Poppie moet ’n plaaslike rolprent wees. Boonop was dit ’n opdraande stryd om die regte te bekom. Met die aandag wat Christiaan Olwagen se vernuwende rolprente soos Kanarie getrek het, het sy naam dikwels in gesprekke voorgekom as moontlike regisseur, en dit is hoe hy betrek is. Hierdie resensent voel ook dat Poppie se storie nou weer vertel moet word sodat ons nooit moet vergeet nie. En ook omdat daar baie vroue, elk met haar eie storie in Suid-Afrika is…

Wanneer ek iets besonder lekker raakloop, raak dit vir ’n paar weke ’n kosobsessie. So het ek al ouskool-resepte vir Italiaanse tamatie-pastasous, Indiese okra-kerrie, Oosterse pikante tom yum-sop en nog baie ander disse al weke aaneen gemaak. En nou is dit ’n ovaalvormige Armeense platbrood, gevul met soveel as moontlik kruie en groen groente, wat my obsessie geword het. Die obsessie het verder ontwikkel tot ’n totale fiksasie met alle tuisgemaakte platbrood – wat jy net met meel, water en sout maak. Amper Bybels, maar tog modern omdat tuisgemaakte brode weer deesdae hoogmode is. Armeense platbrood Dis amper Bybels, maar tog modern. Die brood word liefderyk “jingalov hats” genoem – ek het probeer uitvind hoekom, maar Google kon my nie ’n duidelike antwoord gee nie. Dit is ’n ovaalvormige broodjie…