Landbouweekblad -julkaisun Landbou Vee 11-2024 -irtonumeron sisällysluettelo

Slimmighede en planne om so min as moontlik belasting te betaal, of selfs glad nie, is al so oud soos die berge. Verskeie skuiwergate kan binne die wet gebruik word om minder of geen belasting te betaal, maar daar is gevalle, soos met belasting op toegevoegde waarde (BTW), waar belastingbetalers wetend of onwetend die wet oortree. In die lewendehawebedryf is daar ook praktyke wat ingespan word om die 15%-BTW-koers tot onwettige voordeel te gebruik, byvoorbeeld met die verkoop van vee as voer, en uitmaak van fakture. Die meeste Suid-Afrikaanse veeboere is vir BTW geregistreer, maar dit is nie verpligtend nie. Die keuse om nie geregistreer te wees nie, maak die wanpraktyke met BTW moontlik. Jy moet jou besigheid vir BTW registreer indien die totale waarde van belasbare goedere of dienste…

Boere wat bewaringslandbou toepas, herhaal gereeld die frase dat hulle baie uit hul foute met die toepassing van dié metode geleer het, maar ook dat hulle deurgaans daaroor bly leer. Die feit dat bewaringslandbou van plaas tot plaas gaan verskil, is een van die redes waarom die toepassing daarvan sommige boere die skrik op die lyf jaag, maar namate die boere wat dit toepas, al hoe meer resultate op hul plase sien, raak die voordele daarvan op ’n tasbare wyse sigbaar. Danie Slabbert, boer van Reitz in die Vrystaat, het gesê hulle het nog altyd gesukkel met weiding op sy plaas omdat suurgras daar voorkom. Hy het 16 jaar gelede met bewaringslandbou begin. Volgens hom kon hulle met konvensionele boerderymetodes sowat 120 beeste op die plaas aanhou, met sowat 90…

Dit het begin met tien weesvarkies wat Charles Malherbe, toe pasgetroud met Raedun, in 1968 by sy oom op Barkly-Wes gekry het. Dié egpaar het net die jaar tevore hul plaas, Pax, by Riverton, 30 km noord van Kimberley, gekoop. Vandag is die Malu-groep die grootste verskaffer van varkvleis in die Noord-Kaap en Vrystaat, en droom steeds groot. Die groep boer met meer as 40 000 varke op twee varkplase buite Kimberley en een by Bloemhof, met ’n slagplaas, verwerkingsfabriek en kleinhandelwinkel in Kimberley. Dit word nie verniet as een van die tien beste varkboerderye in Suid-Afrika beskou nie. “Ons beoog om binne die volgende vyf jaar ons eie kleinhandelwinkels onder die naam Malu Meat te open in gebiede waar daar nie kleinhandelaars is wat reeds ons produkte verkoop nie.…

Die laaste maande van winter, voor die somer in volle gang is, bring unieke struikelblokke vir ekstensiewe veeprodusente. Hierdie tyd, dikwels bekend as die “maermaakmaande”, vereis strategiese beplanning en bestuur om te verseker dat diere in goeie liggaamskondisie bly. Dit is die tyd wanneer natuurlike weiding die laagste voedingswaarde bied – dikwels nie voldoende vir die onderhoud van vee nie. In dié tyd daal proteïenvlakke in die veld, terwyl die hoeveelheid strukturele koolhidrate, soos lignien, toeneem. Dit veroorsaak ’n afname in smaaklikheid en verteerbaarheid, wat uiteindelik diere se droëmateriaalinname verminder. Hierdie veranderinge kan veroorsaak dat diere liggaamskondisie verloor, wat weer ’n nadelige impak op hul gesondheid en produksie het. Diere met hoë voedingsbehoeftes, soos lakterende koeie of jong, groeiende vee, is veral kwesbaar. Dit kan ook finansiële implikasies hê weens…

Baie veeplase in Suid-Afrika ondervind historiese hulpbronskade wat veroorsaak dat ’n groot persentasie reënwater wegloop. Dit sluit in kaal kolle met min of geen plantegroeibedekking, gebiede met ernstige watererosie, en indringer- en verdigterbosse wat die weidingsplante van hul water beroof. Hierdie skade vereis spesiale maatreëls, bekend as radikale veldverbetering, om dit te herstel. Herstel van kaal kolle Kaal kolle se bogrond is deur wind- en watererosie verwyder, wat die klipharde ondergrond met ’n baie lae waterindringingsvermoë blootlê. Dit laat die grond droog en met min veilige plekke waar saailinge kan vestig om die grondbedekking te verbeter. Die eerste stap in die rehabilitasieproses is om die grond se waterbalans te herstel deur die ondeurdringbare boonste kors te breek om waterindringing te verbeter. Daar is verskeie maniere om dit reg te kry,…

KORTOM ■ Akkurate prestasie-aantekening help vleisbeesboere om voor die nimmereindigende margestryd tussen die insette, soos voer, teenoor die uitset, naamlik beesvleis, te bly. ■ Speengewig is die belangrikste van die gewigmetings wat SA Stamboek, met behulp van die Logix-stelsel, gebruik om akkurate teelwaardes te bereken. Hy het dalk nie die uitdrukking uitgedink nie, maar die wêreldbekende genetikus en diereteler wyle prof. Jan Bonsma word dikwels onthou vir sy gereelde gebruik van “om te meet, is om te weet”. Gegewe Bonsma se baanbrekerswerk, waaronder die ontwikkeling van die Bonsmara-vleisbeesras, steek daar beslis iets in dié eenvoudige beginsel. Jason Reding van SA Stamboek is deel van die jonger geslag Suid-Afrikaanse veegenetici wat geesdriftig die spreekwoordelike fakkel voortdra wat Bonsma in die 1930’s aangesteek het. Vleisbeesboere, hetsy stoet- of kommersiële boere, kry waardevolle…

KORTOM ■ Die rooivleisbedryf sal in die afsienbare toekoms in ’n opwaartse siklus begin inbeweeg. ■ Sterk skaapvleisuitvoer het die prys van dié nismarkproduk gestut. ■ Die uitvoer van beesvleis groei wel, en hoewel dit nie premiepryse gaan gee nie, sal dit die druk op die plaaslike mark verlig. Vooruitsigte vir die rooivleisbedryf is geleidelik besig om te verbeter teenoor ’n jaar gelede. Die totstandkoming van die regering van nasionale eenheid (RNE) het die afdraande trajek van die ekonomie begin stabiliseer en ’n nuwe groeifase word verwag indien die RNE kan hou . . . Die momentum moet net volgehou word. Dit sal die dekade van basies geen ekonomiese groei nie laat omdraai en werkloosheid stadig maar seker verminder. As Suid-Afrika boonop geseën kan word met ’n goeie reënjaar, wat…

R94 624/ha Petrus Claassen, wat perde pleks van stropers op sy plaas Lust by Harrismith inspan, het 23 ton droëmateriaal per ha vir sy beeste beskikbaar (’n “konserwatiewe berekening”, volgens Fanie Yssel van Lima Grain). Teen 90% doeltreffendheid kan hy 2 957 kg/ha lewende gewig produseer. As hy die vee teen R32/kg verkoop, is sy verdienste R94 624/ha. BL. 38 46m. liter water Elke mm reën wat op ’n hektaar grond val, verteenwoordig 10 000 liter water. As 46 mm van die jaarlikse reënval by swak veld afloop, gaan 460 000 liter water per ha per jaar vir voerproduksie verlore. Op ’n plaas van 1 000 ha gaan 46 miljoen liter van die reënwater dus jaarliks só verlore. BL. 74 24 000 Wallace Theron van Uhlenhorst in Namibië sorg dat…

Die Suid-Afrikaanse wolbedryf het in talle opsigte ’n voorsprong met gesertifiseerde wol van goeie gehalte, en boere moet probeer munt slaan uit “effens minder probleme” as hul eweknieë in Australië. Talle belanghebbendes verwag dat pryse in die nuwe wolseisoen steeds onder druk gaan verkeer, maar wol van goeie gehalte sal steeds vir boere die wa deur die drif trek. Volgens Deon Saayman, uitvoerende hoof van Cape Wools, het die Australiese mark “in die Suid-Afrikaanse af-seisoen steeds gesukkel en het die rand sowat 2,5% sterker teenoor die Amerikaanse dollar verhandel vergeleke met die laaste veiling in die 2023-’24-seisoen”. Hy meen pryse sal in die komende wolseisoen sywaarts beweeg, maar hopelik nie té veel afwaarts nie. “Ons verwag dat Suid-Afrika en Lesotho se gesamentlike produksie van 46,3 miljoen kg in die 2023-’24-seisoen…

Die afgelope seisoen was moeilik vir die landboubedryf. Produsente moes versigtig dink en beplan wanneer hulle ’n kapitaalbelegging in hul boerdery moes doen. Dit is ook duidelik in trekkeraankope weerspieël. Om ’n paar rand op kort termyn te bespaar, veral as dit by meganiese toerusting kom, kan op langer termyn ’n nadelige finansiële impak hê. Daarom is dit raadsaam om die spesifieke toepassing te oorweeg voor ’n trekker gekoop word. Die hedendaagse laerkilowatt-trekker is nie meer net ’n algemene werkesel op die plaas nie. Tegnologie, wat die ontwerp, gehalte en duursaamheid van die produk insluit, speel ’n deurslaggewende rol in uitendelike boerderysukses. Dit is hier waar John Deere se 5-reeks trekkers die verskil kan maak. Dié trekkers bied nou tegnologie wat voorheen slegs in groter modelle trekkers beskikbaar was, aan…

Baie boere met wie ek die afgelope tyd oor die huidige moeilike toestande in die veebedryf gepraat het, se reaksie was dat hulle hoop dinge sal spoedig normaliseer. Willem Symington, voorsitter van Agri Noord-Kaap, sê egter altyd dat hoop nie ’n strategie in moeilike tye is nie. As die beursie knyp, is dit nie tyd vir ’n kop-in-die-sand-strategie nie, maar vir daadwerklike besinning en herbesinning van die boerdery se finansies. 17 nuttige wenke ■ Wees in beheer van die geldsake, anders gaan die geldsake jóú beheer. Hoe harder die finansies knyp, hoe belangriker word dit om beheer daaroor te hê. ■ Stel vas of die boerdery sy huidige finansiële verpligtinge kan nakom. Maak ’n berekening van die boerdery se jaarlikse verpligtinge, waaronder alle bedryfskoste, skuld- en rentebetalings, die belastinglas en…

Met 2023 wat wêreldwyd die warmste jaar sedert 1850 was, is dit gepas om die uitwerking hiervan op plaasdiere te belig. Baie word geskryf oor die uitwerking van klimaatsverandering op gewasboerderye (en gewaskeuses), maar dit is minder sigbaar in die veebedryf. Ná die warm temperature wat tydens die vorige somer in Suid-Afrika ondervind is en wat waarskynlik meer gereeld gaan voorkom, is dit belangrik dat boere ingelig is oor die impak van hittestres. Tropiese en subtropiese klimaat het ’n regstreekse én onregstreekse uitwerking op plaasdiere. Volgens voorspellings sal klimaatsverandering ’n meer ekstreme uitwerking op Afrika hê as op ander vastelande met meer gematigde temperature. ’n Hoë omgewingstemperatuur het die grootste uitwerking op diereproduksie, aangesien die meeste plaasdiere op hul beste presteer by temperature van 4 ºC tot 24 ºC. Prof.…

Die natuur is perfek geskep. Daar was ’n plan in God se gedagtes hoe hierdie perfekte skepping moes funksioneer. Die mens se opdrag was om die aarde te bewoon en te bewerk. As ons na die statistieke en omgewing kyk, het ons in ons opdrag misluk. Hoekom? In toeka se tyd was daar reusetroppe wild wat oral gewei het – die wildebeeste van Afrika, die rendiere van Noord-Amerika, die bisons in Amerika en natuurlik die springbokke in die Vrystaat en ander wildspesies oor groot dele van Suid-Afrika. Hulle is rondgeskuif deur die roofdiere wat op hulle jag gemaak het. Dan het van hierdie groepe diere migreer na vars weiding sodat die plek waar hulle was, die nodige rus kon kry. Die mens het later die grootste roofdier geword weens die…

PLAASINLIGTING Ligging: Volksrust, Mpumalanga Naam: Rusthoek Eienaarskap: Trust Vertakkings: Brahman- en Simbra-stoetery, kommersiële Merino-kudde, wild en ’n saaiboerdery met sojabone en mielies op droëland en onder spilpunte Grondtipe: Verskeidenheid (van sand en sandleem tot rooigrond en turf) Veldtipe: Suurveld Gemiddelde reënval: 650-800 mm per jaar KORTOM ■ Die boerdery versprei risiko’s deur met Brahmane, Simbras, Merino’s, wild, sojabone en mielies te boer. ■ Let veral op na ’n bul se teelwaardes wat met prestasietoetsing gemeet is. ■ Koeifamilies is net so belangrik, maar die boer moet hulle ken om hulle te kan identifiseer. Elke faset van die landboubedryf gaan deur siklusse en beleef tye van voorspoed en teëspoed. Dit help egter nie ’n boer raak paniekerig en pak nuwe bedrywe aan sonder om dit deeglik te deurdink nie. James Prinsloo…

Ná maande van uiters droë en warm weer wat die natuurlike gras- en bossieweiding erg verskroei het, het die Dr. Beyers Naudé-munisipaliteit in die Oos-Kaap in April uiters welkome swaar buie van gesamentlik meer as 100 mm ontvang. Een van die dankbare ontvangers van hierdie goeie reënval was Adrian McNaughton wat die landbou-onderneming Charmac Merinos saam met sy broer, Ronald, besit en bestuur. Dit is op die plaas Houdconstant, wat omtrent halfpad tussen Graaff-Reinet en Murraysburg geleë is. Hulle pas die afgelope sowat ’n jaar hoëintensiteit-strookbeweiding met vleisbeeste op die plaas toe om die grond en veldweiding natuurlik te laat herleef. Dit is deel van die McNaughtons se langdurige holistiese program van volhoubare boerderypraktyke. Baie dekades se boer met groot troppe skape op Houdconstant het tot dele met dooie graspolle…

vee PLAASINLIGTING Ligging: Hartbeesfontein, Noordwes Naam: Rietfontein Eienaarskap: Maatskappy Vertakkings: Bonsmara-stoetery Veldtipe: Suurveld Klimaat: Warm somers, koue winters Gemiddelde reënval: 550 mm/jaar KORTOM ■ Vyf verskillende leksoorte word in dié boerdery gegee gegrond op die resultate van grasontledings. Dit voorkom voedingstekorte regdeur die jaar. ■ Die dragtigheidsyfer en speengewig het vinnig gestyg tot op die vlakke waar dit was voordat hulle met hoëdrukbeweiding begin het. ■ Dié metode van beweiding met meer beeste in kleiner kampe het die drakrag en spesiesamestelling laat verbeter. Vra ’n mens ’n veeboer watter soorte lekke hy gebruik, is die antwoorde male sonder tal: ’n winterlek en ’n somerlek. Min boere wyk van hierdie gebruik af. ’n Beesboerdery in Noordwes behaal egter groot sukses met ’n wetenskaplike benadering wat sy reproduksie en balansstaat ’n stewige…

PROMOSIE-ARTIKEL vee Met ’n benadering wat oor vier geslagte ontwikkel is, is die plaas Nooitgedacht by Kenhardt ’n toonbeeld van hoe toegewyde grondbestuur en doelgerigte genetiese seleksie ’n boerdery kan laat floreer. Die verbetering van die grond, veld, infrastruktuur en skaapkudde is ’n deurlopende proses om ’n winsgewende skaapboerdery te verseker, sê die eienaar, Charl Saunderson. Nooitgedacht straal aansteeklike geesdrif uit en dit lyk na die soort plaas waar elkeen sy of haar rol in die doelwitte en in die strategie verstaan en geniet. Charl se boerdery berus op vier belangrike aspekte wat deel is van die DNS van die hele span. Eerstens moet die drakrag van die grond verhoog word sodat produksie kan verbeter. Dié benadering om volhoubaarheid te verseker, word al die afgelope 48 jaar gevolg. Tweedens beklemtoon…

Iets waaraan ek gereeld dink, is Alvin Toffler se sêding dat die ongeletterde van die 21ste eeu nie iemand is wat nie kan lees of skryf nie, maar iemand wat nie kan leer, herleer en afleer nie. Ek neem dus aan dat dit wat ek moet leer, dit is wat ek nie tans verstaan nie. Dit wat ek moet herleer, is dit wat ek dink ek verstaan, maar nie werklik in wese begryp nie. Afleer is dan seker dit wat ek verkeerd geleer is of wat nie meer relevant of korrek is nie. Daar is baie dinge fout in ons era, maar een van die grootstes, volgens my, is dat diegene wat dink, nie doen nie en dié wat doen, nie diep dink oor wat hulle doen nie. Só verval…

vee KORTLIKS Deur individuele diere se bewegings tot op die sentimeter te monitor, kan slim rekenaarsagteware leer wanneer diere onder stres verkeer en daar moontlik gevaar dreig sodat boere vinniger kan reageer. In Brittanje het dr. Mark Whiteside se pogings om kunsmatige intelligensie in te span om diere se gedragspatrone te monitor, die weg gebaan vir dieselfde tegnologie om veediewe en selfs roofdiere te fnuik. Mark is self ’n boer, maar werk ook as navorser en dosent aan die Universiteit van Plymouth. Hy konsentreer daarop om die vooruitgang in grootdatabenaderings en sensortegnologie te gebruik om meer oor diere se gedragspatrone te verstaan. Dit was toe Mark se pad gekruis het met dié van Martin Beck, veediefstalkoordineerder van ’n private landelike misdaadeenheid in Brittanje, dat die potensiaal van wetenskaplike navorsing in…

Skaapboere in ekstensiewe veegebiede het met ’n dubbele tameletjie te doen: Hulle moet te midde van klimaatsverandering ál warmer en droër toestande trotseer, en terselfdertyd produksie verhoog ter wille van winsgewendheid én om die effek van klimaatwisselings te versag. Een van die suksesvolste droogteplanne van Noord-, Wes- en Oos-Kaapse boere in die langdurige droogte van die afgelope dekade was om voerkrale op hul plase te vestig. Die vraag vir boere met wolskape in voerkrale is dan of hulle voerkraallammers moet skeer of nie. Skeer beteken bykomende produksiekoste en die stres waaronder dit die skape plaas, kan hul produksieprestasie beïnvloed. Pieter Theron, ’n PhD-student aan die Universiteit Stellenbosch (US), en sy studieleier, prof. Ters Brand, buitengewone professor aan die US en navorser by die Wes-Kaapse departement van landbou, het vroeg in…

PLAASINLIGTING Naam: Doornplaats Distrik: Graaff-Reinet, Oos-Kaap Vertakkings: Kommersiële vleisbeeste, wolskape, vleisskape Gemiddelde reënval: 400 mm/jaar KORTOM ■ Die Brodie-boerdery het waardevolle lesse van kenners oor herlewingslandboupraktyke omskep in streng bestuurde hoëdigtheidsbeweiding van troppe en kuddes. ■ Die kapitale uitgawe vir heinings en infrastruktuur is dalk intimiderend – 8% tot 12% van die plaaslike grondwaarde – maar verhoog die drakrag aansienlik Om volhoubaar en winsgewend in die halfdorre Oos-Kaapse Karoo te boer, is nie maklik nie. Daar is die natuur reeds wispelturig met sy gawes, en om daarteen te skop pleks daarvan om dit doeltreffend te benut, kan boerdery nóg moeiliker maak. Dit is hoekom James Brodie gekies het om slim met die hulpbronne op sy plaas, Doornplaats, te werk en dit te laat omskep in die vleis en wol wat…

PLAASINLIGTING Distrik: Uhlenhorst, Namibië Plaasnaam: Kentani Eienaarskap: Beslote korporasie Vertakkings: Van Rooy- en wit Dorperstoetery, kommersiële skape, beeste, wild, jag Grondtipe: Kalahari Veldtipe: Grasveld en ’n bietjie bos Gemiddelde reënval: 200 mm/jaar KORTOM ■ Teelseisoene moet nie net in pas met die natuur wees nie, maar ook saamval met die beste tyd van die jaar om slaglammers te bemark. ■ Om koste te bespaar, verkoop Wallace Theron die meeste van die slaglammers op ’n jaarlikse plaasveiling sodat hy nie die diere na veilings of slagplase hoef aan te ry nie. In die harde suide van Namibië verg dit vindingrykheid – nie net om te oorleef nie, maar om ook vooruit te gaan. Dek, lam en speen op die beste tyd in die veld en bemark slaglammers wanneer die prys in…

PLAASINLIGTING Distrikte: 1. Mookgopong en 2. Radium, Limpopo Naam: Roodepoort en Rhenostervallei Eienaarskap: Vennootskap Vertakkings: Beefmaster-stoetery Veldtipe: Suurveld Gemiddelde reënval: 550-700 mm per jaar KORTOM ■ Voorspelbaarheid in teling is belangrik vir ’n stoetteler wat genetiese vordering nastreef. ■ Foute kan bloot herhaal word indien korrektiewe paring gevolg word — selfs tot in die derde geslag. Stoetteling se einddoel is om nageslag suksesvol te voorspel, ’n doelwit wat makliker bereik kan word deur soortgelyke diere met die wenslike teelwaardes met mekaar te paar. Menige teler wend hulle egter tot korrektiewe paring om genetiese vordering moontlik te maak. Dr. Hendrik Meyer, voorsitter van die Beefmaster-beestelersgenootskap, veearts en eienaar van die Rhenostervallei Beefmaster-stoetery by Mookgopong en Radium in Limpopo, verduidelik hoekom hy teling met soortgelyke diere verkies. “Daardie uitverkore beeste se voorsate…

Sy werk onder bestaansboeregemeenskappe in Afrika het ’n lang aanloop wat reeds tydens sy grootwordjare op die plaas begin het, sê Jacques van Rooyen. “My pa, Pierre (voormalige hoof van SA Stamboek), boer steeds, maar vroeg op universiteit het ek by sendingwerk betrokke geraak en saam met Shangane in hul nedersettings gebly as deel van ’n uitreikaksie.” Vertel van jou loopbaan Ná my honneursgraad in natuurlewebestuur aan Tukkies, waar ek vee-en-wildkunde gestudeer het, het ek by die wildbedryf as beroepsjagter betrokke geraak. Ek het wildreservate beplan en bestuur. My MSc-tesis het oor grootveevoeding, maar toegepas op wildspesies, gehandel. Ek was een van die eerstes om wildvoeding vir die veevoerbedryf te bestudeer, en dit was reg aan die begin van die groot groei in die wildbedryf. Ek het ook in ons…

vee WEIDING EN VOEDING Vir klimaatslim veeboere is die reënmeter minder belangrik as die doeltreffende mikrobestuur van water wat in voer omgeskakel kan word. Slegs daardie gedeelte van die reënval wat in die grond insypel en deur die goeie en gewenste weidingsplante getranspireer word, dra by tot doeltreffende voerproduksie en dus doeltreffende reënval. Die res van die watersiklus gaan verlore vir voerproduksie deur water wat afloop, verdamping direk vanaf die grond se oppervlak of deur plante met ’n swak waterverbruiksdoeltreffendheid. Drie faktore bepaal dat die maksimum hoeveelheid water die grond binnedring. Die digtheid van plantbedekking “rem” watervloei as ’t ware en laat meer water toe om in te dring. Omvattende weidingsbestuur, waardeur kaal kolle herstel word deur klou-aksie, skeurbewerking en organiese bedekking, verlaag ook die vloei. Voorts beïnvloed die verskeidenheid…

vee Daar is min dinge so onproduktief soos ’n teeldier wat hope voer opvreet, maar nie tot die produksie van die kudde bydra nie. Jy kry sulke passasiers oral. Reproduksieproduktiwiteit is een van die maatstawwe waarmee jy ’n kudde se vermoë om die beskikbare voer in wins te omskep, kan meet. Dit is die resultaat van die hoeveelheid lewende gewig wat die kudde produseer as ’n faktor van die totale gewig van die teelkudde, en word gemeet in kilogram vleis geproduseer per kilogram teeldier in die teelkudde. Hierdie maatstaf neem al die veranderlikes van reproduksie in ag, soos besettingspersentasie, speenpersentasie, speengewig, bemarkingspersentasie en bemarkingsgewig. Maksimum produktiwiteit word bereik wanneer die maksimum getal teeldiere beset raak, dragtigheid voltooi, gemaklik geboorte gee aan lewenskragtige en gesonde nageslag, die nageslag goed grootmaak met…

vee WILD KORTOM ■ Daar heers sedert die covid-19-inperkings ’n tekort aan vlaktewild wat gejag kan word. ■ Boere is besig om kuddes op te bou en koop goeie teelmateriaal teen hoë pryse aan. ’N Gemsbokbul met ’n horinglengte van 46” wat in April teen R950 000 op Legacy Wildlife se veiling by die Kwandwe- private wildreservaat noord van Makhanda verkoop is, en en ’n dragtige buffelkoei met ’n stel horings van 39” wyd wat ’n maand vroeër teen R3 miljoen op die Bathurstskou opgeveil is, bevestig dat daar ’n tekort aan trofeediere heers. “Toe Boesman op die skerm kom, was die telefone omtrent aan die gang,” vertel Piet du Toit van Rustenburg, die verkoper van die besonderse gemsbokbul op Legacy Wildlife se jaarlikse veiling op 20 April. Sowat 20…