Table of contents for 28 December 2023 in Landbouweekblad

DIE JONG Doyer het landbou-ekonomie aan die Universiteit van Pretoria (UP) gaan studeer met die plan om te gaan boer, maar ’n beurs om sy meestersgraad aan die Universiteit van Gent in België te behaal, het sy loopbaan op ’n heeltemal ander pad geplaas. Met sy terugkoms het hy ’n dosent in landbou-ekonomie aan die UP geword en verder studeer. In dié tyd is hy deur prof. Johan van Rooyen by die aktiwiteite van die destydse Landboubesigheidskamer (vandag Agbiz) betrek, waar hy later as hoofbestuurder die organisasie deur ’n belangrike hervorming gelei het. Hoekom wou jy aanvanklik boer? Ek het op die Hoëveld van Mpumalanga in die boerdery grootgeword. My vroegste boerderyherinneringe is van skape op die trekpad tussen die somer-hoëveldweiding en die oorwinteringsweiding in die Laeveld-berge naby Diepgezet teen…

My ma was bitter lief vir plante. Of dit nou haar siertuin of groentetuin was, sy was altyd besig om iets uit die grond op te tower — ’n steggie iewers te vertroetel, bolle te plant of hope spinasie en kool uit haar enorme groentetuin na haar winkel op die dorp aan te ry. As Duitser wat as 21-jarige met ’n tas en sonder ’n woord Engels by Indwe in die Noordoos-Kaap opgedaag het om as sekretaresse tydens die bou van die indrukwekkende dorpsdam te werk, het die verbysterende verskeidenheid plante van haar vreemde, nuwe tuiste ’n onderwerp van diep fassinasie gebly tot haar heel laaste dae. Aalwyne was haar groot swakheid, en een van haar eerste projekte as pasgetroude boervrou was ’n moedige poging om die kop waarop die…

BOEREVERENIGINGS van die Blouberg- munisipale gebied in Limpopo het daarin geslaag om vir boere ’n rabat van 75% op eiendomsbelasting te beding, maar dit het ses jaar geduur, met onderhandelinge wat by tye hittig geraak het. Verenigings in ander gebiede het hul voorbeeld gevolg. Van hulle het al sukses bereik, terwyl ander nog voortbeur. In die Blouberg- munisipale gebied het die vonk vir die stryd op Vivo begin in die kantoor van Erika Helm, bestuurder van die TLU SA se Bo-Brakrivier Boerevereniging. Helm is ook die nasionale voorsitter van TLU SA se komitee oor plaaslike regering. “Boere weet eiendomsbelasting móét betaal word en is bereid om te betaal, maar hier in ons omgewing kry hulle nie regtig dienste van die munisipaliteit nie,” sê Helm, aan wie TLU SA se Nico…

Plaaslike Boeredienste (Edms.) Bpk. (PBD), waarvan Greenlands Kunsmis ’n geregistreerde handelsnaam is, se week lange stryd om Landbouweekblad met ’n dringende interdik te keer om te berig oor die gebrekkige lewering van kunsmis aan boere in Noordwes, Gauteng en die Vrystaat, het op 8 Desember in die Pretoriase hooggeregshof misluk. ’n Tydelike interdik is egter wel toegestaan om die publikasie van PBD se vertroulike inligting te verbied. PBD het verlede Maandag aansoek gedoen om ’n interdik te verkry teen Media24 se Landbouweekblad, Chris Burgess, redakteur van Landbouweekblad, en die joernalis Suzanne Venter. Dit was ’n laaste stap om te keer dat Landbouweekblad inligting publiseer oor hoekom kunsmisbestellings nie gelewer kon word nie. Greenlands het sy klante en agente vroeg in November vanjaar in kennis gestel dat kunsmisbestellings wat vroeër vanjaar…

Ek is die afgelope tyd weer gekonfronteer met die hartseer van swak beplanning, veral van testamente. Die betrokke boedelbeplanner is ’n welvarende sakeman met netto bates van etlike honderde miljoene rande, waarvan die meeste via beslote korporasies of maatskappye se belange in sy persoonlike boedel setel. Daar word wel van trusts gebruik gemaak, maar dit is ’n verhaal vir ’n ander keer. Hy en sy eggenoot is buite gemeenskap van goedere sonder die aanwasbedeling getroud. Sy is aktief by die besighede betrokke. Die boedelbeplanner is deur sy adviseur/rekenmeester aangeraai om sy testament soos volg saam te stel vir die beste beskerming van die bates, om sy eggenoot se versorging te verseker, en veral om boedelbelasting te bespaar: ■ Die totale boedel word bemaak aan ’n testamentêre trust waarvan sy vrou…

Honde is meer as jou eerste verdedigingslinie, skaapwagters of skoumateriaal. In die meeste gevalle boer hulle kliphard saam, mis hulle nie ’n vergadering of stroopseisoen nie, en het in een boer se geval selfs ’n “paspoort” om maklik oor landsgrense heen in die plaasbakkie te ry. Die volksliedjie “My ryperd, my brakkie en ek” van Charles Jacobie is inderdaad waar van boere wat nooit sonder ’n hond voorin die bakkie gesien word nie. Landbouweekblad het met ’n paar boere oor hul hondevriende gesels, waarvan sommiges al hoofopskrifte op landbou.com gehaal het. Toks en Blackie Rudi Lemcke boer op plase naby Ghanzi in die noorde van Botswana met beeste. Sy twee Jack Russell-hondjies, Toks en Blackie, vergesel hom oral op die plaas en ry saam voorin die bakkie. Selfs as hy…

INEOS GRENADIER Toe-oë deur die turf Sedert ons die Ineos Grenadier in Februarie vanjaar in die Skotse Hoogland gaan toets het, het Ineos ’n Afrika-kantoor met ’n 4x4-baan as vertoonkamer by die V&A Waterfront in Kaapstad oopgemaak. Van tyd tot tyd hoor ’n mens iemand wat ’n Grenadier op Suid-Afrikaanse paaie gesien het. Plaaslike eienaars sal die groep motorskrywers se ervarings van hierdie bielie van ’n veldvoertuig kan bevestig. Op die oog af lyk dit soos die vorige inkarnasie van die ikoniese Land Rover Defender, maar vergeleke met selfs die laaste ou Defenders wat in 2016 vervaardig is, is die Grenadier luuks, gerieflik en kragtig. Dit is gebou op ’n rateltaai onderstel met BMW se betroubaarste enjinopsies en net die nodigste elektronika. Die binneruim het funksionele gerief vir die bestuurder…

Veediefstal raak deesdae meer georganiseerd en gewelddadig. Skermutselings waarin boere – kommersiële en kommunale vee-eienaars – in die KwaZulu-Natalse Middelland probeer om hulself te beskerm teen ’n genadelose koeëlreën van swaar gewapende veediewe wat weier om oor te gee sonder ’n bakleiery, raak die nuwe normaal. Die boer Piet le Roux (skuilnaam) sê dit is die uitsondering dat ’n klein groep plaaslike polisiebeamptes ’n poging sal aanwend om die gesteelde vee terug te kry. Hy vermoed dit kan wees weens onvoldoende taktiese opleiding, beperkte ammunisie en moontlik selfs ’n gebrek aan wil. Nhlanhla Zulu (skuilnaam) werk op ’n kommersiële mersiële plaas en woon in ’n naburige tradisioneleowerheidsgebied. Hy dra inligting van veediewe se bedrywighede aan plaaslike veeboere oor, en plaas hom in lewensgevaar. Zulu verwys na ’n plaaslike jong man…

’n Goeie koringoes in die Karoo klink dalk verregaande, maar ná tien jaar sonder water het die Smartt-sindikaatdam weer water gehad – en danksy deurnag-leibeurte is gemiddeld 5,5 ton per hektaar tussen Britstown en Vosburg afgehaal. Die vragmotors moes roer om sowat 5 000 ton korrels op Hopetown af te laai, en daar was groot opgewondenheid oor hierdie oes. Dit was nie ’n wonderwerk nie. Dit was sindikaatkoring. En daar was tien jaar laas só iets. Die Smartt-sindikaatdam , suidwes van Britstown, is een van Suid-Afrika se oudste, maar onbekendste damme. ’n Ierse dokter, Thomas Smartt, wat in 1880 na dié klein Karoodorpie gekom het, het gesorg dat die dam gebou is. Smartt was lief vir boer en het grond in die omgewing gekoop. Hy het vinnig besef dat voer…

Elke bestuurstap op die vernuwende jongboer Wernich Lemmer se plaas het ’n elektroniese oorsprong – van akkurate graanbemarking tot hoeveel jaarliks verkoop moet word om die e-boekstelsel én die Ontvanger tevrede te hou. Sy eie toepassing, met sy wortels in Noordwes, Indië en die Ooste, kos ’n fraksie van duur en dikwels omslagtige stelsels met onnodige funksies. Die eerste stap was om Microsoft Excel-sigblaaie te skep wat die boerdery se begroting weergee. “Ons het besef ons sal die sigblaaie saam met ’n finansiële bestuurstelsel moet aanwend. Ek het spesifiek na ’n besigheidstelsel pleks van ’n gewone boerderystelsel gekyk, omdat ’n landboustelsel nie noodwendig gebou is vir ander vertakkings nie.” Lemmer het op Quickbooks besluit, aangesien dit hom toelaat om bykomende projekte binne die stelsel te skep vir die beesvertakking, kommersiële…

In 2022 het ’n Amerikaanse boer die wêreldrekord vir droëlandmielies verbeter toe hy 28,84 t/ha (459,51 skepels per akker) geoes het. Russell Hedrick, van die westelike deel van die deelstaat Noord-Carolina, het tydens sy 2022-oes gemiddeld 16,18 t/ha behaal terwyl hy geenbewerkingspraktyke toegepas het. Vir sy inskrywing in die 2022-opbrengskompetisie van die mieliekwekersvereniging van Noord-Carolina het hy 28,84 t/ha op 0,541 ha geoes, berig die Amerikaanse landboutydskrif Agweb. Die 37-jarige Hedrick is ’n eerstegeslagboer. Hy het in 2012 deeltyds begin boer en boer eers van 2015 af heeltyds. Die vorige wêreldrekord van 27,75 t/ha is in 2002 deur nog ’n Amerikaner, wyle Frances Childs van die deelstaat Iowa, opgestel toe hy die eerste mielieboer ter wêreld geword het wat ’n opbrengs van 25,1 t/ha verbygesteek het. Hedrick skryf sy rekord…

Die onstuimige jare in die wêreld van rugby-administrasie het Jannie Louw (regs), waarnemende hoof van een van die laaste ware landboukoöperasies, vegfiks gemaak om Die Koöperasie deur een van die spanningvolste tye in sy geskiedenis te lei. Ná Henk Agenbach en Willie Goussard, onderskeidelik uitvoerende hoof en administrasiehoof by Die Koöperasie op Humansdorp, uit die bloute in Desember 2022 bedank het, is daar wyd gegis oor die redes daarvoor. Die ergste is dadelik vermoed, maar die onderneming het gou die versekering gegee dat geen diefstal of geldverduistering plaasgevind het nie. “Daar was egter ongerymdhede met die rapportering van besigheidsinligting,” het verklarings vaagweg verduidelik. Die wanvoorstelling is by die Valke en by Irba, die onafhanklike regulatoriese raad vir ouditeure, aangemeld. Twee dae ná ’n spesiale raadsvergadering het die direksie Jannie gevra…

Plase in die Boesmanland is groot en afgeleë, maar tegnologie bring die wêreld nader, maak skaapwerk makliker en ondersteun ’n boeregemeenskap. Die swaarkry van die uitmergelende droogte wat eers in 2023 deur goeie reën gebreek is, sit soos ’n slegte nasmaak in Franchwa Batt (regs) se geheue. Die droogte het hom en sy vrou, Chrismari van der Westhuizen-Batt, geleer met hoe min ’n mens regtig kan klaarkom. “Dit het my ook laat besef dat ’n mens nooit te trots moet wees om hulp te vra nie, en jy moet altyd na jou bure kyk in tye van nood.” Hulle het ook geleer dat ’n boer in die Boesmanland in die goeie tye baie beter vir die slegte tye moet voorberei. Dié Meatmaster-boer van Loeriesfontein, met opleiding en werkondervinding in die…

GPS-tegnologie en presisiewerktuie wat groot besparings meebring, en ’n uitgebreide wisselboustelsel wat die boerdery se wolskape benut en voed, is Johan Hanekom van Moorreesburg se strategieë om krimpende marges te klop. Vandat hy saam met sy pa, Dirkie, begin boer het, is die wisselboustelsel verander van ’n koring-medicsstelsel na ’n stelsel met drie kontantgewasse en ’n groter verskeidenheid weiding- en voergewasse vir die Merino-kudde. Kanola en erte dien as kontantgewasse én skaapvoer. Albei het bewese voordele vir die koring wat daarna geplant word. Onkruiddruk is laer, terwyl stikstofbinding by die erte die koring se proteïeninhoud verhoog. Ná dié gewasse bewerk die grond makliker en is die dieselverbruik van die trekkers laer. Die Hanekoms het nie vanjaar kanola geplant nie omdat hulle nie saad kon kry nie, maar as hulle kanola…

’n Hamermeul aan ’n stroper speel klaar met onkruidsade tydens die stroopproses – die Ceres-boer Henk Prins se antwoord op duur opvolgbespuitings. Die onkruidsaadmaler, wat sedert 2013 al ’n paar keer aangepas is, word met vier stewige boute agteraan die stroper se trekstang vasgebout wat die gewig van sowat 100 kg kan dra. Terwyl die koring of hawer op sy plaas De Hoop gestroop word, word die koringkorrels eers van die kaf geskei en oor die stroper se siwwe na agter in die oestenks gestuur. “Die ligter onkruidsade word hier geskei van die swaarder koringkorrels. In die proses word die ligter onkruidsade agter by die stroper uitgeblaas, terwyl die koringkorrels na die tenk gaan.” Hier tree die maler in werking: Die onkruidsade wat agter uitgeblaas word, beland deur ’n gleuf…

Vandeesweek In jou glas 98 Krismisvader uit die stad 100 SPYSKAART Genoeg vir 8 mense Lietsjiepons Garnaal-en-avoslaai Kweperjellie-en-worcestersous-soutvarkboud Romerige peperwortelaartappelslaai Stampkoringslaai met groen groente Soet geroosterde groente Koffie-roomkaramel Swartwoud-koekstruif Lietsjiepons Laat die vodka uit en vervang die vonkelwyn met vonkelappelsap vir ’n alkoholvrye pons. ■ 80 ml strooisuiker■ 1 suurlemoen■ 1 liter lietsjiesap■ 125 ml ongegeurde vodka■ Fyn ys■ 1 bottel (750 ml) droë vonkelwyn■ ’n Paar takkies vars kruisement Sprinkel die strooisuiker op ’n bord. Sny ’n wiggie van die suurlemoen af en smeer dit om die rande van ses tot agt glase. Druk die glase se rande in die strooisuiker en laat staan ’n rukkie sodat die suiker kan hard word. Gooi die lietsjiesap en vodka in ’n beker en druk die res van die suurlemoen se sap…

Hart tot Hart Die meeste dinge waarmee ons te doen kry, het ’n begin en ’n einde. En tussen hierdie twee punte word die spel gespeel en die stryd gestry. Dit geld ook vir jóú en vir mý. Ons het almal ons “dinge” wat ons lewe definieer. Tussen begin en einde word ons storie geskryf, of beter gestel: Ons skryf sélf ons storie. Voordat die taak of projek waarmee ons besig was, as afgehandel beskou kan word, moet ’n afsluitingshoofstuk nog volg — ’n soort nabetragting wat sal sê tot hoe ’n mate ons geslaag of misluk het. Teen hierdie agtergrond kom ons nou by die spesifieke vraag vir vandag: Veronderstel die Here moet op hierdie dag ’n verslag indien oor die doel en betekenis van Kersfees, wat sal sy…

Die volgende ontleding van grondverkope in Suid-Afrika is van transaksies vir grond groter as 10 ha in Mpumalanga, die Noord-Kaap en Noordwes van November 2022 tot Oktober vanjaar. Daar was 321 transaksies in ses distrikte in Mpumalanga. Dit het 76 041 ha teen ’n totale waarde van R2,127 miljard behels. In 16% van die distrikte is gunstige prysneigings opgemerk. Pryse het skerp gedaal by Komatipoort (-21,8%) en Acornhoek (-17,1%). In die Noord-Kaap is 230 transaksies in 20 distrikte gesluit. Dit het 559 403 ha teen R1,466 miljard behels. In 45% van die distrikte word gunstige prysneigings waargeneem. By Colesberg (15,4%) en Namakwaland (13,9%) het pryse gestyg, terwyl dit gedaal het by Fraserburg (-17,2%). Altesame 753 transaksies is in 12 distrikte in Noordwes gesluit. In die proses is 217 806 ha…

Hoe het jy in die afslaersbedryf beland en hoe lank is jy al ’n afslaer? Ek is nou 46 jaar ’n afslaer. My pa, ook Jan, het vir PJ du Plessis op Naboomspruit, Limpopo, beeste vir veilings bemark. Ek was in die Hoër Landbouskool Wagpos op Brits op skool. Ná matriek het ek in die Springbok-slaghuis op Naboomspruit vir Sakkie van der Walt gewerk toe my pa pankreaskanker kry. Ek is in 1977 vir drie maande Pretoria toe gestuur om ’n kitskursus by die ou Pretoria-Wes-abattoir te doen, met die idee dat ek by my pa sou oorneem. Die eerste dag toe ek daar instap, sê hulle ek moet karkasse opveil. Ek wou niks daarvan weet nie en het amper in trane uitgebars. Dit was moeilik – ek het niemand…

Lede van die Dorperskaaptelersgenootskap gebruik toenemend prestasiemeting om die meriete van hul diere te bepaal. Bykans die helfte van die ramme op die afgelope nasionale Dorperveiling op Upington het prestasiesyfers gehad. Attie Westraad, die rasdirekteur, sê die inskrywings vir dié veiling is tradisioneel deur fenotipiese beoordeling gekenmerk. “Die Dorper is die kleinveeras wat die naasmeeste data verwerk. Telers besef die belangrikheid van prestasiemeting as seleksiemaatstaf en hulle is bereid om ’n premie daarvoor te betaal.” Volgens Westraad het al die duurste ramme op die veiling oor prestasiesyfers beskik. “Dit gaan goed met die ras en danksy ’n wetenskaplike benadering kan ons vooruit boer. Die fenotipiese aspekte moet egter nie agterweë gelaat word nie en ons skape moet raseg bly.” Die toepassing van prestasiemeting was tot ’n dekade gelede nog ’n…

Nege stoettelers van Suid-Afrika het goue medaljes verower by die streekkampioenskappe vir beesrasse in ’n kompetisie wat deur die voormalige Suid-Afrikaner PJ Budler aangebied word. Hulle kwalifiseer nou om as wêreldkampioene aangewys te word. Nóg ’n Suid-Afrikaans geteelde bul wat nou aan ’n teler van Botswana behoort, het ook ’n goue medalje gewen. Budler is ’n voormalige Suid-Afrikaner wat nou in Texas woon en beeste reg oor die wêreld beoordeel. Die beeste wat ingeskryf word, word deur onafhanklike beeskenners op grond van foto’s beoordeel. Dit het ’n gesogte kompetisie vir stoettelers geword. Die verskillende rasse ding eers in vier wêreldstreke mee, naamlik Afrika-Asië (wat Australië en Nieu-Seeland insluit), Suid-Amerika, Noord-Amerika en Europa. Bulle en koeie neem afsonderlik deel. Die streekwenners dring dan na die wêreldkampioenskap deur waar die wenners op…

SKOUE 2 FEBRUARIE 2024: Murraysburg-landbouskou. Veldmerino’s: Carel van der Merwe, 076 840 2931. Angoras: Theronnie van der Merwe, 076 949 7707. Navrae: Christa van Heerden, 072 798 3218. 7-10 FEBRUARIE: Heidelberg. Vic Brand, 063 995 3294; Sarah Koch, 082 725 4091; e-pos: sarah.val@gmail.com 9-10 FEBRUARIE: Victoria-Wes. Jaco Olivier, 083 410 5603; Adri Gerber, 082 940 8231; e-pos: vicweslandbou@gmail.com 14-18 FEBRUARIE: Riversdal. Pieter van Wyk, 082 494 0631; Ansie du Buisson, 072 651 7148; e-pos: riversdalskou@gmail.com 22-24 FEBRUARIE: Williston. Keith Coetzee, 082 825 3889; Klara Steenkamp, 060 580 7480; e-pos: willistonskou3@gmail.com 29 FEBRUARIE-2 MAART: Swellendam. Suzaan Smit, 072 309 7531; Danitsa Badenhorst, 082 093 1780; e-pos: swellendam.skou@gmail.com 7-9 MAART: Beaufort-Wes. Johan Botes, 063 688 8973; Samantha Megan Smit, 079 396 3531, e-pos: samanthamegansmit04@gmail.com 10-13 APRIL: Clanwilliam. Heinie Nieuwoudt, 073 969 2272;…

OMGEWINGSLITIGASIE maak volgens dr. Mike Muller, voormalige direkteur-generaal van waterwese, Suid-Afrika se energie-oorgang moeiliker, duurder en meer verdelend as wat dit hoef te wees. Hy meen pleks van litigasie moet daar konsensus kom oor ’n sinvolle energiebeleggingsportefeulje en die toepassing daarvan moet begin. Hy meen daar moet ook besin word oor van die makro-gevolge van litigasie en hoe dit beleidsvorming begin beïnvloed het ten koste van ’n formele demokratiese proses. In Suid-Afrika is die doelstelling van die aktiviste om die ontwikkeling en gebruik van fossielbrandstowwe plaaslik te beperk, wind- en sonkrag te bevorder, en kernkrag te keer. Hul standpunte berus op oortuiging (en soms materiële belang) eerder as tegniese ontleding, en is in teenstelling met die strategieë van die meeste ander lande. China, wat amper net soveel son- en windkrag…

Dr. Tobias Doyer, nuwe uitvoerende hoof van Graan SA, het sy PhD in landbou-ekonomie aan die Universiteit van Pretoria (UP) verwerf en sy loopbaan daar as dosent begin. Hy het by die eertydse Landboubesigheidskamer (vandag Agbiz) gewerk, was die bestuurder van Santam Landbou, was vir ’n paar jaar die besturende direkteur van die Universiteit van Afrika in Zambië en die afgelope tien jaar onder meer streekdirekteur vir Sanlam se Pan-Afrika- algemene versekeringsafdeling. Hy beskou Graan SA as die organisasie wat namens boere as leier en vennoot in die landbouwaardeketting ’n groot rol kan speel.…

POSBUS 1802, KAAPSTAD 8000; e-pos: lbw@landbou.com Smagting na vreugde en vrede WENBRIEF Vandag wil ek verby al die berigte in die media kyk. Ek wil nie afskuwelike beelde van oorlog en geweld op TV sien nie, en nie lees van moord en verkragting, verwaarloosde diere en ewe verwaarloosde en honger kinders nie. Ek smag na vrede en stilte soos die herders dit eens op die veld moes ervaar het. Ek wil werklik die vreugde en vrede van Kersfees ervaar, maar dit is weg! Daardie afwagting en opgewondenheid het gekwyn, want as jy en jou geliefdes nou kuier, moet jy seker maak al die karre buite is gesluit en die deure, veral veiligheidsdeure, is op grendel, want die boosdoeners het ’n saak met Kersfees. Ons kuier nou agter geslote deure met…

Statistieke SA het einde November 2023 ’n opsommende ontleding bekend gemaak van alle boerderye wat in die tydperk van 1 Julie 2021 tot 30 Junie 2022 vir BTW geregistreer was. Die totale omset van die boerderye wat vir BTW geregistreer is, was R450 miljard. Die groot vraag is natuurlik hoeveel klein kommersiële boerderye nie vir BTW geregistreer is nie en onder die BTW-drempel val. Die meeste boerderye in die verslag se belastingjaar het einde Februarie geval. Die syfers wat my opgeval het, is dat die grootste 100 boerderye sowat 21,3% van landbouverkope lewer. In 2021 was dit sowat 23,7%. Kleiner boerderye se omset het dus vinniger toegeneem as dié van die groot boerderye. Die syfers klop nogal met die ander syfers oor landbou-omset en bedrywe se groottes wat die departement…

Jongboer van die Jaar Om ’n boerdery wat meer as ’n eeu oud is, oor te neem en te bestuur, is ’n ysingwekkende taak. Die versoeking is daar om op jou louere te rus, want hoekom krap waar dit nie jeuk nie? Dit is egter in dié denkwyse waar die dood in die pot lê en loer, sê Jimie Malan (31), nuutgekroonde Jongboer van die Jaar van Toyota en Agri SA. As kannetjie het Jimie en sy broer, Louis, gehelp om plantsakkies vol te maak om geld te verdien. “My pa, Jacques, het nie sakgeld gegee nie en ons eerder klein-klein by die besigheid betrek. Die meeste plante was in plastieksakkies en ons het 2 sent per sakkie gekry. Só het ek van vroeg af geleer van werketiek; van werk…

In die stryd teen landelike verval vind Oos-Vrystaatse boere die enkel grootste probleem is die owerhede. Sentraal tot die stryd is die gemeenskap van die Mafube-distrik in die Vrystaat, wat die dorpe Frankfort, Cornelia, Villiers en Tweeling insluit. Dit het begin met boere verset teen wanbestuur van grondbelasting. Hulle be taal sedert 2019 ’n heffing van R18/ha per jaar in ’n rekening waaruit die boereverenigings self dienste finansier. Die boereverenigings gebruik die geld om se kerheidskameras op plaaspaaie op te rig met ’n sentrale kontrolekamer op Frankfort. Die geld word ook gebruik om plaas- en township-paaie in stand te hou. Tydens die uitvoering van die plan is die Mafube-besigheidsforum (MBF) gestig. Dié forum het hom toegespits op die bestuur van die dorpe en het met die munisipaliteit vergader om ’n…

Veeboerdery is ’n stadige proses. Dit betrek groot hoeveelhede kapitaal, maar terselfdertyd sukkel die meeste veeboere met kontantvloei. Ons is kapitaalryk, maar kontantarm! Die voordele van ’n duur ram of bul sal eers oor drie tot vier jaar sigbaar raak wanneer sy dogters begin reproduseer. Daarteenoor sal ’n graanboer binne ses maande weet of hy of sy die regte besluite geneem het. Enige boer het ’n loopbaan van net sowat 40 jaar. Enige veranderinge aan jou boerderymetodes sal tien jaar duur om vrugte te dra. As jy voortdurend jou metodes verander, sal jy eintlik nooit die voordele van hierdie “verbeteringe” beleef nie. Wanneer jy veranderinge aan jou boerdery aanbring, is dit belangrik om te onthou dat jy vir ’n tydperk van twee tot drie jaar ’n paar stappe agteruit neem…

Die 28-jarige Clive Tigere het aanvanklik in sy pa, dr. Patrick Tigere, se motorhuis met kuikens begin boer. Vandag is hy die uitvoerende hoof van Northroost Hatchery, ’n moderne broeihuis in Makhado (voorheen Louis Trichardt), Limpopo. Hy het al op skool in die pluimveebedryf belang gestel en saam met sy ma, Caroline, met braaihoenders geboer. Ná skool het hy ’n BSc-graad verwerf en in die korporatiewe wêreld begin werk, maar terugverlang na die pluimveebedryf. Clive het besef daar is ’n gaping in die mark vir die verskaffing van dagoudkuikens. Hy en sy ma is China toe om na broeitoerusting te gaan kyk, en ses maande later het ’n Chinese maatskappy sy tegnici gestuur om die toerusting in sy pa se motorhuis te installeer. Só het KC Hatchery begin. Dankey Clive…

Vir die meeste Suid-Afrikaners is Jan Boland Coetzee ’n legendariese rugbyspeler, maar weg van die veld is hy ’n meester van die wingerd. Van Suid-Afrika se beste rooiwyn is deur dieselfde hande gemaak wat ’n rugbybal so sekuur onder die pale kon gaan druk. Ná bykans vier dekades op Vriesenhof, die plaas teen die voetheuwels van die majestueuse Stellenbosch-berg wat hy uitgesoek het vir sy kleigrond en goeie hellings, het Jan (Boland) Coetzee ’n paar maande gelede een oggend wakker geword en gevind meubels is reeds op ’n vragmotor gelaai. “Die kinders het geweet hulle gaan my nie anders daar wegkry nie,” vertel die rugbylegende. Hy het onlangs sy aandeel in dié plaas verkoop. Hy wou ná skool op Onderstepoort vir veearts gaan studeer, maar het nie keuring gekry nie.…

’n Interessante eksperiment op die plaas Hartenberg by Stellenbosch kan nuwe lig werp op die invloed wat die integrasie van vee in wingerde op wyngehalte het. “Ons plant al jare lank dekgewasmengsels in ’n poging om die grondstruktuur te verbeter, maar die idee oor grondgesondheid het eers werklik posgevat toe ons beeste in ons stelsel ingebring het,” sê Wilhelm Joubert, wingerdboukundige, wat die afgelope drie jaar beheerde hoëdigtheidbeweiding in die wingerd toepas. Hulle het ’n Ankole-stoetery en Nguni- en Dexter-kuddes. Aanvanklik het ’n vrees vir grondverdigting en die wanpersepsie dat die doel van vogbewaring en onkruidonderdrukking ondermyn sou word as beeste die dekgewasse afvreet, hulle weerhou van beeste in die wingerd. Mense soos Alan Savory, Gabe Brown, Greg Judy en Joel Salatin het egter wenke gehad oor hoe om vee…

Trap vas met dié veiligheidstewels Die Bova Neoflex-veiligheidstewels van die vervaardiger BFF Safety Group word beskou as een van die topverkopers in Suid-Afrika. Die reeks maak ook voorsiening vir kleiner groottes, en die Sisi- en Reese-reeks is spesifiek vir vroue ontwerp. Al die stewels word plaaslik vervaardig en die materiaal daarvoor word ook plaaslik aangekoop. Dit sluit van die leer tot die veters en bokante van die stewels in. ’n Kenner van voetheelkunde se kennis is ingespan om met die ontwerp van die stewels te help. Die verskillende style het hulself oor die jare bewys in ’n wye verskeidenheid gebruike. BFF Safety hou aan om internasionale neigings te ondersoek, nuwe materiale te toets en nuwe produksietegnologieë in te span om aan die voorpunt te bly. PRYS: Vanaf R500 per paar.…

Sluitingsdatum: 18 Januarie 2024 Wen - Wen - Wen! Vandeesweek kan 1 leser ‘n Boereplaas-bordspeletjie wen. Leidraad: Tradisionele Kersfeesversiering. Lees op bl. 102 hoe dit werk. WEN BOEREPLAAS-BORDSPELETJIE! Een leser kan 'n Boereplaas Bordspeletjie wen. NEEM SÓ DEEL: Vul die blokraai korrek in en gebruik die letters in die kleurblokke om die antwoord op die vraag op bl. 104 te ontrafel. SMS die woord LBW, gevolg deur jou antwoord, naam, van en dorp/stad na 33677. Deelnemers kan soveel keer SMS as wat hulle wil. Elke SMS kos R1,50. Net mense binne SA grense kan deelnee Die wenners sal die oorspronklike, voltooide blokraai en hul besonderhede moet verskaf. Geen werknemers of h gesinne van Media24 en sy reklamemaatskappye mag deelneem nie. Die sluitingsdatum is 18 Januarie 2024. Geen posstukke word meer…

DIE hele wêreld was die afgelope twee jaar in dieselfde bootjie wat brandstofpryse betref. Omdat Rusland so ’n groot rol op die internasionale energiemarkte speel, was dit onafwendbaar dat sy inval van Oekraïne op 24 Februarie 2022 brandstofpryse die hoogte sou laat inskiet. Die afwaartse neiging sedertdien het nie heeltemal na Suid-Afrikaanse verbruikers afgewentel nie omdat die rand oor dieselfde tyd van om en by R15,12 teenoor die dollar verswak het tot R18,85 teen druktyd. Die hoë brandstofpryse het ’n enorme impak op voedselsekerheid in Suid-Afrika omdat dit ’n belangrike landbou-inset is én die meeste landboukommoditeite padlangs vervoer word. Daarby is dieselkragopwekkers ’n onafwendbare noodmaatreël teen beurtkrag, veral vir besproeiing en voedselverwerking. Die gesamentlike uitwerking hiervan is die afgelope jaar duidelik te sien in stygende voedselprysinflasie, wat hardnekkig hoog bly…

Dr. André de Klerk DE KLERK (81), navorser wat vrugteen wingerdplase bestudeer het, is op 12 Januarie in die Medi-Clinic op Stellenbosch oorlede ná ’n beroerte. Hy het by Nietvoorbij navorsing gedoen oor onder meer die bestryding van wingerdplae. De Klerk het ook internasionale erkenning as wetenskaplike geniet en het ’n belangrike rol gespeel in die bestuur van die Landbounavorsingsraad en by Infruitec-Nietvoorbij, waar hy adjunkdirekteur en hoof van die plantbeskermingsafdeling was. De Klerk word oorleef deur sy vrou, Annette, vier kinders, Chris, Pierre, Anriëtte en Adéle, asook twee skoondogters, ’n skoonseun en vyf kleinkinders. Willem Basson BASSON (67), een van Darling se innoverende Basson-broers, is op 28 Januarie skielik oorlede. Hy het saam met sy broer, Paul, en hul kinders ’n gemengde boerdery op die plaas Uilenkraal bedryf met…

VLERMUISE kan ’n doeltreffende en natuurlike plaagbestrydingsmetode in appelboorde wees, het Alexandra Howard, ’n PhD-kandidaat in die departement dierkunde en entomologie en die Afromontane-navorsingseenheid aan die Universiteit van die Vrystaat (UV) se Qwaqwa-kampus bevind. Prof. Peter Taylor van die departement dierkunde en entomologie is die studieleier vir haar tesis, “Diversiteit en ekostelseldienste van vlermuise op appelvrugteplase in die Oos-Vrystaat”. Howard meen die rol van vlermuise in die landbou is nog nie voldoende bestudeer nie, veral in die Vrystaat wat een van Suid-Afrika se belangrike landboustreke is. Sy beoog om haar navorsing te gebruik om die waarde van vlermuise as deel van geïntegreerde plaagbestrydingstrategieë te bepaal. Haar navorsing kan appelboere help om die voordele van dié klein vlieënde soogdiere te benut. Deur plaaginsekte te vreet, kan vlermuise die gebruik van duur…

TLU SA Jongboer van die Jaar Geen- en verminderde bewerking is nie altyd moontlik nie, maar dit beteken nie ’n saaiboer hoef nie mooi na sy grond te kyk as hy konvensionele bewerking toepas nie. Nicky van der Linde, TLU SA se Jongboer van die Jaar vir 2023, doen alles in sy vermoë om sy grond se gesondheid en struktuur op te pas. Gereelde toetse op sy plaas, Cyrus, by Standerton dui aan daar is geen verswakking in die grondstruktuur nie. Presisieboerdery in ál sy vorms en die bandplasing van kunsmis om nét die regte hoeveelhede toe te dien, verseker verder dat hy wetenskaplike beginsels navolg. Nicky boer onder die naam Geelbos-boerdery met mielies, sojabone, kommersiële Afrikaner-kruisrasbeeste en SA Vleismerino-skape. Die bekende Geelbos Afrikaner-stoetery het nog tot verlede jaar bestaan,…

’n Familiegrondwet is noodsaaklik om ’n boerdery suksesvol van een geslag na die volgende oor te dra. Dié tien belangrike pilare moet teenwoordig wees om die voortbestaan van die boerdery te verseker, en kan ook nie los van mekaar staan nie – dit moet “saampraat”. 1 Bestuursopvolging is ’n deeglike proses van ontleding en beplanning met die uitkoms om reëls en beleid daarvoor te formuleer en in die familiegrondwet te verwoord. Hierdie bestuursopvolgingsreëls moet riglyne neerlê wat ook sal geld vir die volgende geslagte wat by die boerdery betrokke gaan raak. 2 Daar is verskillende eienaarskapmodelle wat die familieboerdery moet ontleed om te besluit op die aangewese struktuur. Die belangrikste modelle is gelyke verdeling, ongelyke verdeling en geen regte. Dikwels is die regte eienaarskapmodel ’n kombinasie van dié modelle. 3…

Die veelbesproke ChatGPT het baie nut en aanwendings, maar jy hoef nog nie jou plaastasse te pak nie. Kunsmatige intelligensie (KI) is niks nuuts nie omdat die meeste slimfone vandag met ’n stemgebaseerde assistent toegerus is. ChatGPT gebruik soortgelyke tegnologie, maar anders as jou foon, kan dit baie meer doen. Worstel jy met enige van die volgende? Jy wil meer inligting oor ’n onderwerp hê, maar jy soek net ’n bondige antwoord, nie ’n klomp skakels waardeur jy self moet sif nie. Miskien wil jy ’n omskakeling doen tussen ponde per akker en kilogram per hektaar, of jy het hulp nodig met ’n Excel-formule of ’n ander rekenaarprobleem. ChatGPT kan jou hiermee help – en doen dit só goed dat meer as 13 miljoen mense die platform daagliks gebruik. Op…

Beste artikels en rubriekePROFIEL Whitey Basson het nie net ’n uiters suksesvolle supermarkgroep gevestig nie, maar ook aan mense reg oor Afrika toegang gegee tot kleinhandel teen die bekostigbaarste pryse en sodoende honderdduisende werkgeleenthede geskep. “Ek het in die laat 1970’s ’n besigheid begin toe almal Australië en Amerika toe getrek het omdat Suid-Afrika in sy peetjie was. Ek het nie ’n magic formule gehad nie. As jy jou geleenthede almal objektief beskou, dit neerskryf en die detail daarvan verstaan, weet jy hoe om by wins of ’n groeifase uit te kom. “Met Shoprite het ek die geleentheid gehad om ’n nuwe ding te begin, met agt winkeltjies, en ek kon alles na my hand rig. Ek het ’n enkele missie gehad, naamlik dat Shoprite die goedkoopste gaan wees. Ek…

Danksy die jongste tegnologie kan hierdie private, koordlose kommunikasiestelsels data teen snelhede van 200 megabits per sekonde (mbps) op- en aflaai, vergeleke met 20 mbps van slegs ’n paar jaar gelede. Groot dele van die landelike en afgeleë – en selfs minder afgesonderde boerderygebiede – word gyselaar gehou deur gebrekkige kommunikasiekanale. Revolusionêre tegnologiese toepassings wat veronderstel is om Suider-Afrikaanse boere se produktiwiteit te verbeter, is plek-plek onbereikbaar, is wispelturig en boonop raak veiligheid ’n groter risiko. Vier boere vertel meer oor hul oplossings vir kommunikasie op die plaas. Edgar Filter boer by Lothair in Mpumalanga. As gevolg van sy en ander boere se toenemende probleme met betroubare stem-en-datakommunikasie het Edgar die afgelope sowat drie jaar nou betrokke geraak by, en later ’n vennoot geword in drie ondernemings wat spesialiseer in…

Al het die Duitse plantervervaardiger Lemken Equalizer vroeër vanjaar gekoop, gaan dié maatskappy voort om planters en verwante werktuie vir Suid-Afrikaanse graanboere te vervaardig. Hy kan egter nou staatmaak op die moedermaatskappy se ingenieursvernuf en bemarkingsnetwerk, sê Gideon Schreuder, die stigter van Equalizer. Die vervaardiger van Equalizer-koring- en -mielieplanters het die afgelope paar jaar gevorder van ’n maatskappy wat planters en die tegnologie vir Suid-Afrikaanse omstandighede ontwikkel, tot een wat ook na Australië uitvoer. Equalizer se sukses in Australië het hom die Oos-Europese mark vir mielieplanters laat ondersoek. Daar was ’n goeie vraag na die planters, en kort voor Rusland se inval in Oekraïne het hy potensieel bestellings vir 40 planters gehad. “Maar toe die oorlog begin, het hierdie bestellings soos mis voor die son verdwyn,” het Schreuder in Maart…

’n Jong Gideon van Zyl het as gewone plaaswerker by sy pa, Jan, se gevestigde Brahman-boerdery ingeval en moes alles self leer doen. Vandag is hy die uitvoerende direkteur van Kroon Vee en Noordwes se Jongboer van die Jaar. Pas uit universiteit met ’n BCom-graad is Gideon van Zyl ’n draadtang in die hand gestop op hul familieplaas, Buckshee. As hy en die werkers lyndrade, windpompe of krale moes herstel of bou, het sy pa hom gevra: “Hoeveel mense en hoeveel tyd het jy nodig om ’n kilometer draad te span, en wat gaan dit kos?” “Dít is hoe ’n mens produktiwiteit meet. My oë het oopgegaan. “Jong manne kom op die plaas aan met die gedagte om die hele boerdery te verander. Ek het ook met idees aangekom, dan…

Krieket is die Bredasdorpse boerseun Jim Christie-Smith se lewe. Ver van ’n krieketkliniek op die dorp het hy ’n krieketboulmasjien ontwerp waarmee hy krieketballe vir homself kan boul om sy kolfwerk te verfyn. Die masjien bestaan uit ’n ou ysterraamwerk waarop ’n slypwiel op twee houtstutte vasgeskroef is. ’n Ystergeut van sowat 1 m lank op ’n stut is hoër as die slypwiel gemonteer. Dit loop skuins af na die slypwiel, waar dit uitmond. Op die hoër kant van die geut is ’n kort stukkie dik ysterpyp waarin ’n krieket- of tennisbal pas, en die “loop” vorm. Dit staan regop sodat die balle daarin gesit kan word, maar dit het ’n skarnier sodat dit vooroor kan kantel en die bal in die geut loslaat. Die pyp is aan ’n lang…

Jason Carroll, bestuurder van lewende hawe op die Boschendal-landgoed buite Franschhoek in die Wes-Kaap, is vanjaar vereer as Voermol se Beesboer van die Jaar vir sy sukses met die landgoed se swart Angus-beesboerdery. ’n Volgehoue strewe na grondverbetering dra by tot sy sukses. Voermol se Skaapboer van die Jaar is Wikus Bekker van die plaas Geluksdam by Edenburg in die Suid-Vrystaat. Hy boer met sowat 9 000 Dohne-Merino’s en glo daarin om so na as moontlik aan die natuur te boer. ’n Deel van sy beleid is om ’n lae-insetboerdery te bedryf en nie byvoeding te gebruik om sy skape in kondisie te hou nie. Wat beteken dit vir jou om deur Voermol vereer te word? Jason: Ek kan aan verskeie boere dink wat hierdie eerbewys verdien, dus voel ek…

Watter tipe boerdery vorm deel van die besigheid? By Malanseuns Plesierplante kweek ons huis- en tuinplante vir die Suid-Afrikaanse, Afrikaen uitvoermark. Plantland-tuinsentrum is ons kleinhandelkwekery met vier takke in Pretoria en ’n aanlyn winkel wat landwyd versprei. Op die plaas Lumarie by Bela-Bela teel ons skaars wild en het ’n Ankole-stoetery. Ons het ook die Four Arrows Appaloosa-perdestoetery in Pretoria met 20 geregistreerde, rasegte Appaloosas. Hoe hou jy die besigheid lewensvatbaar? Een van die veranderinge wat ek ingebring het, is om die produksietyd te verkort van 24 maande per produk tot nege maande. Dus kon ons die produksie-area met 65% verklein en intensiewer boer. Dit beteken groot besparings met brandstof, voertuie, elektrisiteit, water, instandhouding en arbeid. Ek het byvoorbeeld 65% op water bespaar deur drip- en kapsulêre besproeiing te installeer.…

GAUTENG CARLETONVILLE DANKBAAR (640), 292 ha, aan Chanelv Prop (Edms.) Bpk., van Rickerd Prop 22 BK, R4000000. KLIPDRIFT (422), 48 ha, aan Andries Potgieter-boerdery BK, van W&H Klipdrift Eiendomme (Edms.) Bpk., R2750000. KOPJESKRAAL (517), 22 ha, aan Martini-trust, van Magnolia Ridge Prop 14 BK, R1 265 000. LUIPAARDSVLEI (246), 95 ha, aan Mogale Tailings Retreatment (Edms.) Bpk., van Kopano Brickworks Ltd, R16 675 000. PRETORIA BOEKENHOUTSKLOOFDRIFT (286), 21 ha, aan T.O. Magolego, van G. Fouché, R1 100 000. WITFONTEIN (510), 51 ha, aan die nasionale regering van die Republiek van Suid-Afrika, van Diamond X Ranch (Edms.) Bpk., R2000000. DONKERHOEK (365), 66 ha, aan Raumix Aggregates (Edms.) Bpk., van Donkerhoek Quarry (Edms.) Bpk., R6456000. DOORNKLOOF (391), 26 ha, aan Oasis Bottling (Edms.) Bpk., van Clover Waters (Edms.) Bpk., R30 000 000.…