Table of contents for Gwanwyn 2020 in Cara

Mae’r rhifyn hwn yn rhifyn llawn dathlu. Anghofiwch beth sy’n digwydd yn y byd tu allan (ac mae ’na lot yn digwydd!) a dathlwch y menywod creadigol a dewr sydd rhwng y cloriau. Dyma ben-blwydd cylchgrawn Cara yn 1 oed! Pen-blwydd hapus i ni – a iechyd da i flwyddyn, a degawd arall! Rydyn ni’n dathlu camp enillydd ein cystadleuaeth gyntaf, sef Marged Elen Wiliam, awdur newydd 24 oed. Gallwch ddarllen ei stori fer wefreiddiol ar dudalen 28, a gweld y darlun arbennig gan Lleucu Non sydd wedi ei gomisiynu’n arbennig i gyd-fynd â hi. Mae’r ymateb aruthrol gawson ni i’r gystadleuaeth wedi gwneud i ni feddwl bod angen cynnal mwy o gystadlaethau amrywiol yn y dyfodol, felly cadwch lygad ar dudalennau Cara ar y cyfryngau cymdeithasol. Cadwch lygad barcud…

Mae tymhorau traddodiadol y byd ffasiwn wedi hen ddiflannu erbyn hyn. Nid yn unig fe welwch chi ddillad newydd ar eich hoff wefannau ffasiwn bob wythnos, mae rhai newydd yn ymddangos yno bob dydd erbyn hyn! Mae’r diwydiant ffasiwn yn cynhyrchu dros 1 BILIWN o ddillad unigol bob blwyddyn, a miliynau o’r rheini’n cael eu gwastraffu. Mae tua 10,000 o eitemau yn cael eu hanfon i’r tomenni gwastraff bob pum munud yn y Deyrnas Unedig yn unig. Yn ôl un arolwg gan VICE UK a holodd 9,549 o ddilynwyr ar Snapchat, mae 23% yn prynu dilledyn a’i wisgo un waith yn unig cyn ei daflu. Hanes ffasiwn cyflym Dechreuodd cwmnïau fel H&M, Zara a Topshop rhwng 1947 ac 1969 gyda’r nod o werthu dillad rhad, ffasiynol. Yn ystod y 1950au…

Dwi erioed wedi gweld ysbryd. Ond mi ydw i wedi cael pethau anesboniadwy yn digwydd i mi. A thros y flwyddyn ddiwethaf, yn sgil fy ngwaith yn hyrwyddo canmlwyddiant Achub y Plant, bron na fyddwn i’n taeru i mi gael cwmni gwraig arbennig iawn. Eglantyne Jebb – arloeswraig ac arwres anghonfensiynol, ac enw anghyfarwydd i lawer. ‘Rhosyn gwyllt pigog’ yw ystyr ei henw yn llythrennol, ac roedd hynny’n gweddu i’r dim i’r wraig hon gyda’i gwallt fflamgoch anystywallt a’i llygaid glas treiddgar a’i pharodrwydd i gicio yn erbyn y tresi a phigo cydwybod cymdeithasol unrhyw un a’i heriai. Wedi iddi gael ei chythruddo gan luniau a welodd o blant yn newynu yn yr Almaen ac Awstria yn dilyn y Rhyfel Byd Cyntaf, sefydlodd elusen Achub y Plant ar 19 Mai…

Mae yna olwg newydd yn amlygu ei hun ar y stryd fawr… Mae pobl yn drysu a does neb yn siŵr iawn beth sy’n mynd ymlaen. Mae pawb, yn llythrennol, yn dechrau gweld sêr! Mae’n drend deniadol sy’n dod yn fwyfwy poblogaidd, yn gyfuniad o ddelweddau seryddol a chynlluniau astronomegol, arallfydol! Wrth gwrs, mae’n debyg na fydd y mwyafrif ohonon ni’n ddigon ffodus i gael teithio i’r gofod yn ystod ein hoes, ond mae yna ddigonedd o addurniadau mewnol cŵl a fydd yn ein helpu i deimlo fel gofodwyr dewr. Yn draddodiadol efallai, cysylltwyd yr olwg hon gydag ystafelloedd gwely i fechgyn ifanc, ond bellach mae merched yn ymddiddori yn y ffenomen hefyd ac mae digonedd o gyfleoedd i addurno yn ôl chwaeth bersonol. … yn gyfuniad o ddelweddau seryddol…

Saith milltir i’r de-ddwyrain o Aberteifi, ar stad Cilwendeg ger Boncath, mae yna ddau adeilad bychan unigryw. Datblygwyd stad Cilwendeg ym mhlwyf Capel Colman yn y 1780au gan Morgan Jones yr Hynaf, a oedd â llawer o arian yn deillio o oleudy ar Ynysoedd y Moelrhoniaid ger Ynys Môn. Amcangyfrifwyd bod incwm y teulu o’r goleudy oddeutu £20,000 yn y 1820au, gan fod angen i bob llong a oedd yn hwylio o Lerpwl neu Fae Ceredigion dalu ceiniog am bob tunnell oedd yn pasio o fewn golwg i’r goleudy. Addaswyd stad Cilwendeg gan ei nai, Morgan Jones, yn y 1830au. Mae’n debygol iawn mai Edward Haycock oedd pensaer y datblygiadau a welwyd bryd hynny. Roedd yntau’n dod o Amwythig, ac ailddatblygodd blasty Cilwendeg trwy ychwanegu ystafelloedd gwydr ac estyniadau, ac…

Steiliau aeliau trwy’r oesoedd Groeg a Rhufain Yn hen fyd y Groegiaid a’r Rhufeiniaid roedd y merched yn gwerthfawrogi purdeb, felly roedd yr aeliau yn cael eu gadael yn naturiol a thrwchus ac weithiau’n cael eu llenwi i fewn gyda phowdwr du i greu golwg fwy pwerus. Roedd yr unibrow yn cael ei ystyried yn nodwedd hardd a ffasiynol. Y Canol Oesoedd Y talcen oedd y nodwedd bwysicaf yn y cyfnod hwn, felly roedd llawer o fenywod yn cael gwared o’r aeliau a’r amrannau yn gyfan gwbl. Pan oedd y Frenhines Elisabeth ar yr orsedd, roedd rhai’n lliwio eu gwallt naturiol yn lliw mwy coch er mwyn ymdebygu i’r frenhines ei hun. 1920au–30au Erbyn hyn, y ffasiwn oedd cael aeliau tenau iawn a byddai menywod yn defnyddio Vaseline i ychwanegu…

Faint ydych chi’n ei gofio o haf euraidd 2016? Sgrechiadau Malcolm Allen a gôl Hal Robson-Kanu? Y ddraig goch yn chwifio’n hyderus o ffenestri a cheir, a gorfoledd y fan zones ledled y wlad? Neu oeddech chi yno, yn blasu gwin Bordeaux, yn dawnsio dros bontydd Toulouse a chydganu gyda’r Belgiaid ar y noson ryfeddol honno yn Lille? Bedair blynedd yn ddiweddarach, mae’r ffaith fod tîm pêl-droed dynion Cymru wedi llwyddo am yr eilwaith yn olynol i gyrraedd yr Ewros yn goron ar un o’r cyfnodau mwyaf llwyddiannus erioed yn hanes ein tîm rhyngwladol. Gyda’r bencampwriaeth ei hun wedi ei gohirio tan 2021, does dim amdani ond ail-fyw’r wefr o ddilyn a chefnogi Cymru dros y blynyddoedd diwethaf. O Gaerdydd i Baku, ac o China i Tirana, mae rhywbeth arbennig…

Mewn gwlad sydd wedi arfer â chydnabod gwerth cyfraniad amaethyddiaeth i’n diwylliant, nid syndod fyddai clywed bod hen grefft o eiddo’r bugeiliaid yn ysbrydoli darnau prydferth o gelf. Go brin y dyddiau yma y byddai’r mwyafrif ohonon ni’n gwybod, wrth edrych ar ddafad, i ba fferm mae’n perthyn, gan fod modrwyau bach unffurf yn hongian o glustiau pob un. Ond mae yna gyfoeth o batrymau yn perthyn i bob fferm, a thraddodiad sydd hyd heddiw’n cael ei ddefnyddio ledled Cymru i farcio clust dafad gyda thoriadau arbennig i ddynodi perchnogaeth. Nodau clust defaid Dyffryn Ogwen sy’n ganolog i batrymau gwehyddu’r artist Anna Pritchard. Ceir llinellau a thyllau, trionglau a sgwariau amrywiol ar gefnlen o gylchoedd hirgrwn, yn gopi o’r toriadau unigryw ar glust y ddafad. Daw’r patrymau sydd i’w gweld…

Tryffls Siocled a Menyn Cnau Peli perffaith i’w gweini gyda choffi ar ddiwedd pryd – neu unrhyw bryd, a dweud y gwir! Maen nhw’n rhewi’n dda, ond byddwch chi eisiau eu bwyta’n syth. CYNHWYSION (15–20 o beli) 250g siocled tywyll75ml hufen dwbl75g menyn cnau I’w gorchuddio: powdr coco, cnaucoco wedi’u gratio’nfân (dessicated) neugnau wedi’u malu DULL 1. Rhowch y siocled a’r hufen mewn sosban fach dros wres canolig. Trowch y gymysgedd nes ei bod wedi toddi. 2. Ychwanegwch y menyn cnau a chymysgu popeth yn dda. Rhowch y cyfan mewn bowlen, ei orchuddio gyda chling ffilm a’i oeri tan iddo galedu. 3. Pan mae’r gymysgedd wedi setio, defnyddiwch lwy fach neu belwr melon i greu peli. 4. Rhowch y powdr coco/cnau/cnau coco ar blât a rholio’r peli ar draws y plât…

Wrth eistedd yn lolfa gyfforddus Beti yn ei chartref ar gyrion Caerdydd, gyda’r te mango a’r lle tân yn ein cynhesu, dechreuodd y sgwrs wrth iddi sôn am ei magwraeth yng Nghoed-y-bryn, ger Llandysul. “Cardi ydw i, wedi cael fy magu yn y pentref a ddaeth i enwogrwydd oherwydd T. Llew Jones wrth gwrs. Es i i ysgol fach leol Coed-y-bryn sy ’di cau erbyn hyn yn anffodus, a wedyn Ysgol Llandysul pan o’dd hi’n ysgol ramadeg a cha’l fy addysg yn Saesneg. Beth ma Dafydd Iwan yn ei ddweud? Ac ambell i lesson yn Welsh whare teg, am mai Cymraes fach o’n i!” Aeth ymlaen wedyn i Goleg Caerdydd i astudio Cymraeg, Cerddoriaeth ac Eidaleg yn ei blwyddyn gynta, a graddio yn y Gymraeg. Yna treuliodd flwyddyn yn Aberystwyth…

Un gair sy’n dod i ’mhen yn syth wrth feddwl am fy ngwaith yw amrywiaeth. Dwi’n ffodus iawn i fod yn teithio ein gwlad hyfryd bob dydd ac yn cael y fraint o gwrdd â Chymry anhygoel. Ac wrth gwrs, dros yr wythnosau diwethaf ry’n ni wedi bod yn darlledu chwe noson yr wythnos, gyda chyffro Heno Nos Sadwrn. Os ydych chi heb wylio eto, cofiwch am Ffansi Ffortiwn, cyfle i ennill hyd at fil o bunnoedd ar nos Sadwrn. Bydd cyfle i chi rannu straeon o bob cwr o Gymru – sgôr gêm bêl-droed, neu lun o briodas neu gôr yn canu. Os ydych chi’n aelod o glwb, dyma eich cyfle i serennu fel rhan o Clwb Ni, eitem wythnosol ar grwpiau lleol. Sut bynnag y byddwch yn treulio…

Dywed Bridget Jones, nawddsantes y merched sengl, “It is a truth universally acknowledged that when one part of your life starts going okay, another falls spectacularly to pieces.” Yn f’achos i roedd 2019 wedi bod yn gyfres o brofiadau newydd a chyffrous yn fy mywyd proffesiynol, wedi fy ngorfodi i fentro tu hwnt i’m comfort zone, i fod yn feiddgar ac yn ddewr. Oedd, roedd pethau’n okay. Mi oedd llenwi fy silff wedi profi’n rhywbeth llawer, llawer anoddach na’r disgwyl mewn dinas newydd. Roedd hogiau Llundain yn wahanol i hogiau Caerdydd. Doeddan nhw ddim mor keen; roeddan nhw’n mysterious. Gymaint o botensial, ond doedd yr un edrychiad awgrymog yn dwyn ffrwyth. Roedd fy sex life, fodd bynnag, yn falling spectacularly to pieces. I ddweud y gwir, doedd o ddim yn…