Índice para 16 November 2023 em Landbouweekblad

NUUSIN ’N BLIK Riviere in die Amasone-reënwoud, die wêreld se grootste varswaterbron, het in Oktober tot hul laagste vlakke in meer as ’n eeu geval. Die Rio Negro, een van die wêreld se grootste riviere, se vlak het sedert Julie met meer as 15 m gedaal. Dit het vaartuie soos dié buite die dorpie Cacau Pirera laat strand. Die noordwestelike Amasone is van die buitewêreld afgesny omdat die watervlak te laag was om kos en ander noodsaaklikhede daarheen te verskeep. Die vrees het bestaan dat die lae riviervlakke ’n impak op graanverskeping en eindelik ook internasionale graanpryse kan hê. Die droogte word aan ’n El Niño-verskynsel toegeskryf. Volgens dr. Werner Rossouw, direkteur van Silostrat, hou El Niño uiteenlopende gevolge vir Suid-Amerika in. Argentinië word bevoordeel, maar in Brasilië se Matto…

DIE dinamiek van graanvervoer in Suid-Afrika het die afgelope 20 jaar drasties verander. In 2006 is 36% van mielies en koring nog per spoor vervoer en 58% padlangs. Die res was hoofsaaklik vervoerbande, waar persele aangrensend tot mekaar geleë is. Vandag word slegs 4% van graan per spoor vervoer en 87% padlangs. Dié afname in spoorvervoer vanaf 4,2 miljoen ton in 2006 tot slegs 700 000 ton in 2022 is gedeeltelik vanweë probleme, soos kabeldiefstal en ’n tekort aan werkende lokomotiewe. Dié veranderinge in die graanvervoerstelsel het ’n wye reeks implikasies vir die Suid-Afrikaanse landboubedryf en die logistieke sektor. Suid-Afrika se logistieke infrastruktuur is tradisioneel ontwikkel vir meestal spoorvervoer, dus lei hierdie verandering ten opsigte van verhoogde padvervoer tot probleme vir die laai en aflaai van vragte. Dié probleem kom…

VEILIGHEIDSKENNERS in Noordwes reken die berugte saaddiefstalsindikaat wat veral in Noordwes en die Vrystaat saad steel, “is moontlik weer hard aan die werk”. Vermoedelik enkele ure nadat die Springbokke hul vierde rugbywêreldbeker ingepalm het, is vyf en ’n half ton saad by ’n boer van Derby in Noordwes gesteel. “Die ouens is so uitgeslape en doen ongelooflike fyn beplanning,” sê Riaan van Zyl, hoof van die Sisu-plaaswag in die distrikte Setlagole, Mosita en Stella in Noordwes. “Hulle het geweet almal gaan minder paraat wees.” Saadagente hou dié tyd van die jaar asem op dat daar nie ’n bottelnek ontstaan nie omdat ál meer boere weens die risiko van insetdiefstal verkies om hul saad by die saaddepots op te berg totdat dit gereën het. “Die probleem is sodra dit dan gereën…

KAROOLAM uit die Sentraal-Karoo geniet nou amptelike status as ’n Suid-Afrikaanse geografiese indikator (GI). Slegs lamsvleis wat in die Karoo, soos gedefinieer, geproduseer is en aan verskeie kriteria voldoen, kan as sodanig bemark word. Dit is soortgelyk aan die beskerming wat sjampanje, parmaham, darjeelingtee, kalamata-olywe en parmesaankaas geniet. Rooibostee is die ander landbouproduk met Suid-Afrikaanse GI-status. Dit beteken ook dat Karoolam tans een van die subsektore in die rooivleisbedryf is wat aan die voorpunt van naspeurbaarheid staan. Vir Sybrand Venter, ’n skaapboer van die plaas Trywell in die Carnarvon-distrik en ook ’n direkteur van die Karoolam-konsortium (KLK), was dit asof Karooboere die Wêreldbeker wen toe die departement van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling dit op 7 Oktober in die Staatskoerant afgekondig het. Volgens hom word die naam Karoolam dikwels misbruik.…

In die vorige uitgawe is gewys op die verswakkende winsgewendheid van die Pick n Pay-kleinhandelvoedselgroep. Intussen is bekend gemaak dat die groep sy eerste geldelike verlies in sy bestaan aangeteken het. Die tussentydse finansiële resultate het ’n verlies voor belasting van R837 miljoen gerapporteer, ondanks 5,4% groei in omset en ’n bruto winsmarge van 18,5%. Duidelik kon koste nie verhaal word om ’n wins te toon nie. Die uitvoerende hoof is ook vervang met ’n vorige een wat die groep opgebou het. In dié uitgawe ontleed ons die ander dominante voedselsupermarkgroep, naamlik Shoprite, wat Checkers en Usave insluit. Die groep het ’n omset van R219 miljard behaal in die 2023-boekjaar met ’n bedryfswins voor belasting van R9,3 miljard. Die landbousektor se bruto waarde van produksie in 2022 is geraam op…

DIE bewaring van ernstig bedreigde aasvoëls in Suid-Afrika het ’n hupstoot gekry met ’n groep van dié voëls wat by die Shamwari-wildreservaat in die Oos-Kaap hervestig word. Die hervestiging onder die vaandel van die bewaringsorganisasie Vulpro is die grootste aasvoëlprojek in Afrika. Dit is moontlik gemaak nadat die departement van bosbou, visserye en omgewingsake toestemming gegee het dat die eerste groep van 155 aasvoëls na hul nuwe tuiste by dié private wildreservaat geskuif word. Daar is reeds begin om ’n doelgemaakte gerief langs Shamwari se bestaande wildrehabilitasiesentrum in te rig. Krans- en Afrika-witrugaasvoëls sal laat Januarie volgende jaar van Vulpro se Hartbeespoortdam-sentrum na Shamwari verskuif word as deel van die eerste fase van die twee jaar lange hervestigingsprojek. Vulpro is die enigste aasvoëlbewaringsorganisasie in Afrika. Volgens Kerri Wolter, uitvoerende hoof…

FOKUSVEE Die klem in veeteelt van die 1960’s tot die 1980’s was op die funksionaliteit van plaasdiere, hul anatomie en fisiologiese prosesse wat geskiktheid in spesifieke omgewings- en produksiestelsels onderlê het. Dit was ook die era wat bekend was as die begin van rekenaardatabasisontwikkelings, en daarmee saam objektiewe metings en aantekening van ekonomies belangrike eienskappe. Dit was die begin van groot data en die behoorlike gebruik van wiskundige modelle om die genetiese meriete van kandidate vir seleksie as die ouers van die nuwegenerasie-produksiediere te voorspel. Hoewel die teorie van gemengde modelmetodologie om Blup-teelwaardes te bereken, reeds ontwikkel was, moes die praktiese toepassing daarvan wag vir rekenaarkrag om in te haal. Dit het hoofsaaklik in die laat 1980’s en vroeë 1990’s gebeur, voordat dit ten volle gebruik kon word. Die baie…

Trekkerstories 3 Die Fordson Super Major was die hoogtepunt van Fordson Major, wat sy oer-oorsprong het by Henry Ford se ideaal om ’n trekker te vervaardig gelykstaande aan sy Ford Model T wat betref revolusionêre ontwerp, vervaardigingstegnologie en bekostigbaarheid. Henry kon nie sy trekker ook Ford noem nie, want dié naam is opgeraap deur fortuinsoekers, Bear Ewing en Paul Ford, wat húl trekker die Ford genoem het. Paul was ’n klerk in ’n ysterwarewinkel en het vir Bear se geldmaakstorie geval. Hy het darem nie verniet die van Ford gekry nie, het hy seker gedink. Kommentators het bespiegel dat hulle gehoop het Henry sou die naamreg by hulle koop – teen húl prys, natuurlik. Dié Ford-trekker het gou ’n stille dood gesterf, maar Henry gedwing om sy trekker die Fordson…

Van oraloor DIE Stampriet-skou wat van 26 Augustus tot 1 September plaasgevind het, het vir groot opwinding gesorg en ’n maatstaf gestel vir kleinveeveilings. ’n Rekordprys van N$250 000 is vir ’n Dorper-ram betaal. Stampriet het mense laat regop sit met ’n uitstekende kleinveeveiling wat aangebied is en groot hoogtes bereik het met groot belangstelling plaaslik en aanlyn. Uit die 339 ooie en 330 ramme wat ingeskryf is, is 265 ooie vir die veiling gekeur en 245 ramme is opgeveil. Die skouveiling was een van die grootste veilings in Afrika. Diere uit bekende top- Namibiese stoeterye is aangebied. Die topverkopers was Phillip Strauss, Pieter van Schalkwyk, Wallace Theron, Dirkie van der Merwe, Hannes Rossouw, MJ Garbers, Dirk Louw, Koos Esterhuizen, Niklas Mbingeneeko en Johnny Hanekom. ’n Dorper-ram van Strauss is…

Manie Ná die Springbokke se oorwinning in die Wêreldbeker-rugbytoernooi het Roelof Botha, ekonomiese raadgewer by die Optimum-groep, gewys op die ooreenkomste tussen die Springbokke en Suid-Afrika se primêre kosprodusente. Hy skryf in ’n meningstuk vir Netwerk24 albei groepe is wenners op die hoogste vlak en word deurlopend aan fel teenstand en struikelblokke onderwerp. Oor Suid-Afrikaanse boere sê hy hulle kry al dekades die wind van voor met die hoë vlakke van subsidiëring wat boere in die Europese Unie (EU) geniet onder die vaandel van die gemeenskaplike landboubeleid, bekend as Cap. Daar is voorbeelde van grootskeepse surplusproduksie wat in Europa opgegaar is – waarna verwys is as “botterberge” en “wyndamme”. Van dié produkte is dan later uitgevoer teen pryse laer as produksiekoste – ook na ontwikkelende lande. Die omvang van die…

DIE behoorlike benutting en bestuur van reënwater is iets waaraan saaiboere deurlopend werk, sê Lehman Lindeque, grondkundige en boer van Reitz. “Dis soos jou veiligheidsgordel, jy dra hom elke dag, maar jy gaan nie elke dag ’n ongeluk maak nie. ’n Mens moenie sê omdat dit nou droogte is, is jou waterafloop nie belangrik nie.” Oor geslagte heen het boere in dié bergagtige terrein geleer dat erosie maklik plaasvind as hulle nie die hellings met kontoere bewerk wat die water herlei sodat dit nie die kortste pad ondertoe volg nie. “Kontoere, ondersteun deur waterbane, is een van die vernaamste hoekstene van ’n suksevolle saaiboerdery in die Oos-Vrystaat,” sê JT Prinsloo, grondkundige van VKB. Die neiging van harde reënbuie van tot 50 mm op ’n slag is nie meer buitengewoon nie.…

Dit is nie altyd wys om bloekombome voor die voet uit te roei nie, al is ses van die 85 bloekomspesies in Suid-Afrika tot indringers verklaar. Bloekoms is ’n bron van nektar en stuifmeel reg deur die jaar. Na raming kom sowat die helfte van Suid-Afrika se heuningoes van bloekombome af, het Shelly Fuller, bestuurder van die wêreldnatuurlewefonds (WWF) se vrugte-en-wynprogram, op Vinpro se streeksinligtingsdag vir die Paarl en Swartland gesê. “Bloekoms word dikwels afgekap deur kontrakteurs wat beweer dat alle bloekoms uit alle plekke verwyder moet word. Dit is in ’n mate geregverdig, want dit kan tot 20% meer water as inheemse bome opsuig, maar daar is misverstande oor watter spesies jy op jou plaas kan aanhou en waarvoor jy ’n permit nodig het.” Ingevolge wetgewing moet slegs die…

Herlewingsveeboerdery 1 Vir klimaatslim veeboere is die reënmeter minder belangrik as die doeltreffende mikrobestuur van water wat in voer omgeskakel kan word. Slegs daardie gedeelte van die reënval wat die grond binnedring en deur die goeie en gewenste weidingsplante getranspireer word, dra by tot doeltreffende voerproduksie en dus doeltreffende reënval. Die res van die watersiklus gaan verlore vir voerproduksie deur water wat afloop, verdamping direk vanaf die grond se oppervlak of deur plante met ’n swak waterverbruiksdoeltreffendheid. Drie faktore help dat die maksimum hoeveelheid water die grond binnedring. Die digtheid van plantbedekking “rem” watervloei as ’t ware en laat meer water toe om in te dring. Omvattende weidingsbestuur, waardeur kaal kolle deur klou-aksie herstel word, skeurbewerking en die bedekking deur organiese bedekking, verlaag ook die vloei. Voorts beïnvloed die verskeidenheid…

Oos-Kaapse Jongboer van die Jaar Sy eerste liefde is die meganiese afdeling, maar Dian Landman het seker gemaak hy het elke ander afdeling van die boerdery – van die melkery en kalf-afdeling tot weiding – onder die knie. “Ek het besef ek kan nie die plaas oorneem en later bestuur as ek nie die ander afdelings verstaan nie.” Dian het hom in Januarie 2016 amptelik by die familieplaas Lactimar, ’n weidingsgebaseerde melkplaas by Tsitsikamma in die Oos-Kaap, aangesluit. Danksy sy liefde vir werktuie is hy in 2015 Amerika toe vir kontrakwerk, maar ’n gebreekte enkel het sy goed uitgewerkte plan gepootjie om ’n volle jaar oorsee te werk. “Ek kon eers in Augustus gaan en drie maande help om sojabone en mielies te oes, maar toe ek in 2016 wou…

Neem vinnig dooierus vanaf jou bakkie Party boere ry met hul jaggeweer in hul bakkie om probleemdiere vinnig te kan bestry, maar dit is nie maklik om dooierus te neem as die voertuig nie toegerus is met ’n jagraam of tralies nie. Handy Stands se Gun Stand is die ideale oplossing, want met dié geweerrus wat uit slegs vyf komponente bestaan, kan die skut twee skietposisies inneem. Die eerste is op enige plat, harde oppervlak, met die Gun Stand se rubbersuigkopbasis waarop ’n U-vormige geweerrus pas. Die hoogte en rigting kan verstel word. Die tweede is ’n deurrus, met die suigkop en U-vormige geweerrus wat in ’n T-stuk geplaas word wat bo-oor die oop venster van ’n deur pas. Die U-vorm is met rubber uitgevoer. Dit het ’n velcro-band wat…

FOKUSGROEI VIR GOUD Met kompetisies soos Groei vir Goud word die grense verskuif van wat bereik kan word. Só het Derek Mathews, voorsitter van Graan SA, op die prysuitdeling van vanjaar se Groei vir Goud-kompetisie gesê. In dié kompetisie ding boere in verskillende kategorieë teen mekaar mee met hul mielie-, sojaboon- en sonneblomopbrengs. “Dit is noodsaaklik dat ons bly vooruitstreef, anders stagneer ons.” Dat Suid-Afrikaanse mielieboere vooruitgang maak, blyk uit die feit dat vyf van die grootste mielie-oeste in die geskiedenis in die afgelope sewe jaar behaal is. “Dit was ’n fantastiese siklus. Die ses beste opbrengste in die geskiedenis is ook in hierdie sewe jaar aangeteken,” het dr. Werner Rossouw, direkteur van Silostrat, onlangs aan Landbouweekblad gesê. In sy agtste skatting vir somergrane vanjaar het die nasionale oesskattingskomitee die…

Toe Agri-Seed & Technology (AST) en Santa Rosa in 2013 met sojaboonproewe in Suid-Afrika begin het, was dit gou duidelik dat Santa Rosa se kultivars goed plaaslik aard. In 2014 is die eerste kultivars geregistreer en in 2015 is AST-Santa Rosa se eerste saad verkoop. Slegs ’n seisoen later het kultivars soos RA568R met 6,25 t/ha die besproeiingsrekord in die Weeg en Wen-kompetisie in 2016-’17-verbeter. In die Groei vir Goud-kompetisie in 2019-’20 het RA560 met 5,29 t/ha ’n rekord vir die hoogste droëlandopbrengs opgestel. In vanjaar se kompetisie het Danie Bester van Balfour met RA565R die droëlandrekord in die kategorie vir die oostelike Hoëveld verbeter met ’n opbrengs van 6,240 t/ha. Ontwikkeling en proewe AST het ook in 2015 meegewerk aan die ontwikkeling van Agronomy Info Services (AIS) se navorsingsplaas…

Hoe het jy in die veilingsbedryf beland en hoe lank is jy al ’n afslaer? As plaasseun op die plaas Vogelstruisbult, tussen Bultfontein en Hoopstad, was ek van kleins af in die bees- en skaapkraal en het my liefde vir die diere gegroei. Ná diensplig in die laat 1980’s het ek by een van die min stoetvee-afslaersmaatskappye, Roderick, Martin & Purdham, as veilingsbeampte begin werk. In 1992 het ek my onder leiding van Hedley Harris as afslaer bekwaam en saam met Tim Martin, by die destydse Roderick & Martin, veilings begin aanbied. In 2005 het ek my besigheid, Eco Afslaers, begin en later NetAuctions met aanlyn veilings as opsie. Die afgelope twee jaar is ek betrokke by Vleissentraal. Watter veiling wat jy al behartig het, staan vir jou uit en…

DIE koms van selfone het die uitbreiding van telefoonpale en -lyne in talle Afrikalande oorbodig gemaak. En kenners verwag dat dieselfde kan gebeur met mikrokragnetwerke in dele van Afrika met ontoereikende kragnetwerke. Dr. Arnold Rix van die afdeling vir fotovoltaïese stelsels aan die Universiteit Stellenbosch se fakulteit ingenieurswese, het tydens die onlangse Woordfees op Stellenbosch gesê Suid-Afrika het die tegnologie, kennis en infrastruktuur en moet dit gebruik om dié geleentheid vir energieverskaffing aan te gryp. Kenners op die onlangse Afrika-energieweek het ook mikrokragnetwerke as ’n bekostigbaarder en volhoubaarder oplossing voorgehou om krag te verskaf aan die 600 miljoen Afrikane wat nog sonder elektrisiteit leef. In Suid-Afrika, waar daar ál meer mededinging is om verbindings op die nasionale netwerk, het boerderye met intensiewe kragverbruik reeds sulke netwerke begin oprig om kragpunte…

SPRAKE van Foskor se notering het weer opgevlam nadat dié kunsmisvervaardiger vir die eerste keer sedert 2012 ’n wins getoon het. Foskor, waarin die Nywerheidsontwikkelingskorporasie (NOK) ’n meerderheidsaandeel hou, het in die jaar tot 31 Maart R2,8 miljard wins getoon, teenoor ’n verlies van R541 miljoen die vorige jaar. “Die gesprek rondom ’n notering op die JSE het eintlik al amper ’n dekade gelede begin,” sê Corné Louw, hoof van toegepaste ekonomie en lededienste by Graan SA. Hy meen hierdie wins kan as verkoopsgeleentheid dien. Tshokolo Nchocho, uittredende uitvoerende hoof van die NOK, het vroeër gesê die instelling “kan nie voortgaan om ’n hoofaandeelhoudingsrol in Foskor te speel nie”, en dat Foskor beleggerskapitaal benodig. ’n Moontlike notering sou in die komende jaar deur die NOK-direksie verder bespreek word. Foskor se…

DIE jongste weergawe van die videospeletjie-konsessie Farming Simulator, waarvan meer as 25 miljoen eenhede verkoop is, sal binnekort ’n premie-uitbreiding kry. Die Farming Simulator 22-videospeletjie, waarvoor groot verwagting geskep is, word op 14 November beskikbaar gestel. Die ontwikkelaar van dié visueel en tegnies realistiese videospeletjie, Giants Software, sê dat die premie-uitbreiding beskikbaar sal wees as deel van nuwe aankope van Farming Simulator 22, of as ’n byvoegingsaankoop tot bestaande weergawes. “Die speletjie het ses kaarte, sewe amptelike inhoudpakkette en twee nuwe uitbreidings sodat spelers talle nuwe gesinsvriendelike aktiwiteite vir koöperatiewe en mededingende boerderye kan hê. “Die premie-uitbreiding stel ’n nuwe kaart, Zielonka, bekend op ’n plek in Sentraal-Europa wat perfek is om groente te kweek. Wortels, witwortels en beet word by die algehele lys van 20 gewasse gevoeg, asook nuwe…

Wynprofiel Toe Bruwer Raats in die laat 1990’s met sy rugsak op die bus klim om op Stellenbosch te gaan leer wyn maak, het dit onwetend ’n nuwe hoofstuk vir die Suid-Afrikaanse wynbedryf ingelui. Drie suksesvolle handelsmerke later word hy geloof daarvoor dat hy nie net Suid-Afrikaanse Chenin blanc in ’n nuwe lig help stel het nie, maar ook verantwoordelik was vir een van die land se heel eerste ultrapremiewyne (wanneer gehalte só goed is dat die prys nie eens saak maak nie). Bruwer het in die Oos-Kaap grootgeword en aan Grey-kollege in Bloemfontein gematrikuleer. Wat hy van die wynbedryf geweet het, was basies nul. Tot hy ná sy lugmagdae vir sakgeld by Wally Roux op Somerbosch, tussen Stellenbosch en Somerset-Wes, gaan werk het. “Ek was maar net ’n hired…

Die vreugdevure brand vanjaar uitsonderlik hoog vir RC Malherbe van Hertzogville. Kort ná ’n topbul van hom uit 20 beesrasse deur SA Stamboek bekroon is, troon ’n ander bul uit sy stoetery uit as die interraskampioen uit bulle wat die gouebekerwenners op Suid-Afrika se groot skoue was. Die aanwysing van Roechama Elevation RCM 19-88 as die bul van bulle op Nampo Alfa was om geen dowe neute nie. Hierdie Vrystaatse rooi Angus-bul was ’n gewilde wenner op die prysuitdeling op Nampo Alfa waar RC die gesogte prys ontvang het. Net die opperste kampioene van Suid-Afrika se grootste skoue is genooi om deel te neem en RC se Elevation het die jawoord van die ervare beoordelaars gekry as die beste bul wat vertoon is. Hy was voorheen die interraskampioen op die…

Fokus GROEI VIR GOUD Vanjaar se wenners in die sojaboonafdeling het almal die kerf van 5,5 t/ha verbygesteek. Dit kom op die rug van ’n uitskietjaar vir sojabone waarin die grootste sojaboonaanplanting nóg in Suid-Afrika gemaak is en ’n nasionale rekordoes van 2,775 miljoen ton – 24% meer as verlede jaar – behaal is. “Ek dink nie almal besef altyd wat dit verg om sulke opbrengste te behaal nie. In Suid-Afrika is ons nie so bevoorreg om te kan staatmaak op subsidies en ondersteuningmeganismes nie. Dit beteken ons moet uiters doeltreffend wees,” het dr. Dirk Strydom, hoof van bemarking, Nampo en navorsingskoordinering by Graan SA, op die prysuitdeling in Johannesburg gesê. Graan SA bied jaarliks die Groei vir Goud-kompetisie aan waartydens boere met hul mielie-, sojaboon- en sonneblomopbrengste teen mekaar…

Met die bewaring van die unieke biodiversiteit van die ongelooflike Kaapse blommeryk, die inwerkingstelling van verantwoordelike en volhoubare produksiepraktyke en ’n toewyding aan herlewingslandbou hoog op hul agenda, het ses wynplase onlangs die status as bewaringskampioene verkry. Dit bring die getal plase wat met die suikervoël- of protealogo op hul bottels kan spog, nou op 60 te staan. Die nuwe plase is Glenwood Vineyards naby Franschhoek, Lomond-wynlandgoed digby Gansbaai, Paardenkloof by Botrivier, Hartenberg naby Stellenbosch, De Grendel in die Durbanville--wynvallei en Boland Kelder by die Paarl. Die 60 WWF-SA-bewaringskampioene besit altesaam 48 156 ha grond, waarvan 25 626 ha bewaar word. “Op die sowat 25 000 ha wat bewaar word, word 63,28% spesies in wat óf as kritiek bedreig óf bedreig beskou. Nóg sowat 20% van die spesies word as…

Veilings Die Boerbok-ram Komatsu van die Lukas Burger Boerbok-stoetery is vir ’n rekordprys van R500 000 verkoop. Abraham Burger, teler van die ram, sê Komatsu (762-21-0143) is ’n bewese jong volbekram, seun van die ram Volvo en die ooi 762-18-657. “Sy is ook ’n baie spesiale ooi. Sy het al vir my twee gebruiksramme geteel uit twee verskillende ramme, wat darem iets van die ma se genetiese eienskappe ook sê.” Kabelo Rametse van Pretoria het Komatsu gekoop. Abraham is die derde geslag Boerbokboer op die plaas Rietfontein by Griekwastad in die Noord-Kaap. Sy oupa het in 1953 met die Boerbokke begin. Toe sy pa, Lukas, in 1978 plaas toe gekom het, het hy die boerdery na ’n hoër rat oorgeskakel deur presisieboekhouding, seleksie en deelname aan skoue. Vir hulle is…